Het is zo'n anderhalf jaar geleden dat AI (of kunstmatige intelligentie) echt in ons dagelijkse leven is doorgedrongen. Hoewel de technologie al jaren op de achtergrond bestond, was AI niet eerder zo toegankelijk. Bovendien verandert AI de wereld om ons heen en wordt de impact daarvan steeds duidelijker.

Met kunstmatige intelligentie kun je alle kanten op. We zien dergelijke technologie dan ook overal de kop op steken. In winkels en in auto’s, maar ook op onze computers, smartphones en tablets. Voor dit artikel concentreren we ons op de laatste categorie. Om de focus van dit artikel scherp te houden, kijken we vooral naar 'gen AI'. Die afkorting staat voor generative artificial intelligence, oftewel kunstmatige intelligentie waarmee we zelf dingen kunnen maken. Denk daarbij aan tekst, afbeeldingen, muziek, video’s en meer.

Zoals we hierboven al een beetje verklapten, is het AI-ontwikkelproces al jaren gaande. Je zou zelfs kunnen stellen dat het idee al zo oud is als de mensheid, want al sinds ons prille bestaan is er een fantasie en fascinatie om dingen te creëren. Maar sinds de jaren vijftig nam het concept pas echt een vlucht dankzij het invloedrijke artikel Computing Machinery and Intelligence van Alan Turing (inderdaad, die van de Turing-test). Sindsdien is er een hoop gebeurd, vooral achter de schermen en bij bedrijven. Pas in 2011 maakten we als maatschappij voorzichtig kennis met AI, onder meer door de lancering van Apples stemassistent Siri.

ChatGPT toen en nu

Tien jaar later kwamen we in contact met DALL-E, een beeldgenerator die op basis van prompts (specifiek geschreven opdrachten) plaatjes maakte. Weer een jaar later verscheen chatbot ChatGPT van dezelfde makers: OpenAI. Maar het ChatGPT van toen is niet meer het ChatGPT van nu. Op ID.nl hebben we volop aandacht besteed aan dit fenomeen. Zo hebben we laten zien hoe de chatbot je in het dagelijks leven kan helpen, hebben we een AI-instapcursus geschreven en lieten we zien hoe het programma kan helpen bij het plannen van een vakantie.

©Adobe

ChatGPT blijft een van de belangrijkste spelers op het gebied van AI. Veel concurrenten, zoals Google met Gemini, doen er alles aan om de achterstand in te halen, wat veel tijd, geld en energie kost. Marktleider ChatGPT ontwikkelt zich snel, waardoor de markt als geheel in hoog tempo verandert. De grootste verschillen tussen eerdere versies van diverse chatbots en de huidige varianten liggen in het contextuele begrip. Het oude ChatGPT richtte zich meer op natuurlijk taalgebruik, met coherente en grammaticaal correcte zinnen.

De nieuwe variant gaat echter een stap verder door veel meer rekening te houden met context. Hierdoor is de chatbot creatiever, produceert hij meer samenhangende antwoorden en heeft hij zelfs een multimodaal karakter gekregen. Dat betekent dat het model nu overweg kan met andere vormen van input dan alleen tekstuele prompts, zoals afbeeldingen, video's en audio. Het kan zelfs afbeeldingen interpreteren en taken uitvoeren die eerdere versies van ChatGPT al beheersten, zoals het samenvatten of vertalen van teksten. Hoewel dat nu veel beter gaat dan voorheen, is het nog niet altijd foutloos.

Consumenten en gen AI

Sowieso werkt gen AI over de hele linie nog niet foutloos. Dat zien we alleen al in allerlei voorbeelden uit Amerika, waar de Google-zoekmachine met zijn nieuwe samenvattingsfunctie (AI Overviews) allerlei gevaarlijke antwoorden genereert. Maar dat weerhoudt bedrijven en consumenten wereldwijd er niet van om de techniek massaal te omarmen. Gewone mensen gebruiken AI vaak voor het uitwerken van ideeën, het bewerken van teksten, opstellen van e-mails, helpen bij hun huiswerk, samenvatten van informatie of het genereren van afbeeldingen en video’s.

Maar AI helpt mensen ook bij het sporten, gezonder leven of bijvoorbeeld bij het shoppen. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat veel mensen wereldwijd AI hebben omarmd, en anders op z’n minst weten van het bestaan. Uit datzelfde onderzoek komt ook naar voren dat mensen zich zorgen maken over de recente ontwikkelingen. Veel mensen zien gevaar in het gebruik van deze technologie, en dat is niet helemaal zonder reden. Met AI kun je namelijk misleidende teksten, afbeeldingen en video’s genereren (zogenaamde deep fakes), en bovendien staan er door deze ontwikkeling heel wat banen op de tocht.

De werkvloer gaat veranderen

Hoewel bedrijven niet graag toegeven dat ze mensen ontslaan vanwege het gebruik van AI-tools, valt er toch een tendens op. In een tijd waarin grote (Amerikaanse) bedrijven bakken met winst maken, zien we dat er steeds meer banen verdwijnen. Mensen met een lager inkomen hebben een grotere kans hun baan te verliezen dan mensen met een hoger inkomen. Eén ding lijkt echter vast te staan: in de komende jaren zal kunstmatige intelligentie – in welke vorm dan ook – de werkvloer gigantisch veranderen. Iedereen zal zich daaraan moeten aanpassen.

Waar bedrijven dan weer vooral op leunen, is dataverwerking. Dat is een ontzettend breed begrip dat per beroep of bedrijfstak anders te interpreteren is. Zo kunnen ondernemingen offertes maken zonder afhankelijk te zijn van marktexperts. Er is sowieso altijd sprake van tijdwinst als iemand op de werkvloer AI gebruikt, waardoor er minder mensen nodig zijn. Je zou daarom kunnen stellen dat AI niet per se mensen vervangt, maar dat mensen die AI gebruiken de mensen vervangen die dat niet doen. Hoe wrang dat ook klinkt...

Welke tools zijn er dan beschikbaar?

Maar welke tools gebruiken consumenten en bedrijven? Wereldwijd zijn er meer tools beschikbaar dan we in dit artikel effectief kunnen opsommen, daarom beperken we ons tot de grootste en bekendste spelers die in Nederland actief zijn.

Het bekendste voorbeeld is de chatbot die we al eerder hebben benoemd: ChatGPT. Met zijn natuurlijke taalgebruik is het mogelijk gesprekken te voeren over allerlei (soms ingewikkelde) onderwerpen. Teksten samenvatten, vertalen of opstellen is ook geen enkel probleem. Het maakt dan niet uit of het gaat om verhalen, mails, liedjes of gedichten – ChatGPT staat paraat. Ook kan ChatGPT helpen bij het plannen en organiseren van evenementen of vakanties. Wees je er wel van bewust dat de chatbot feiten kan verzinnen of verdraaien; controleer belangrijke informatie dus altijd extra.

Een andere populaire chatbot is Microsoft Copilot. Ook daar hebben we ruimschoots aandacht aan besteed op ID.nl. Dit product vind je als losse app in verschillende downloadwinkels, maar ook als vast onderdeel in de zijbalk van de Microsoft Edge-browser. Daarnaast is het een vast onderdeel van zogenaamde 'AI-pc’s' die op Windows draaien. Met Copilot genereer je teksten en afbeeldingen, maar kun je ook zoekopdrachten op het web uitvoeren. Als je ergens naar vraagt, voegt Copilot relevante links toe zodat je de bron zelf kunt checken.

Als je het over bekende chatbots hebt, kun je niet om Google Gemini heen. Daar waar Microsoft Copilot op ChatGPT leunt, maakt Google voor Gemini gebruik van een serie eigen datasets. Het Google-alternatief is derhalve echt een concurrent van ChatGPT, omdat die over dezelfde skillset moet beschikken. Op het moment van schrijven kun gebruikers in Europa geen afbeeldingen genereren. Het lijkt er niet op dat het iets te maken heeft met het produceren van historisch inaccurate plaatjes, maar meer met een langzame uitrol in het Engelse taalgebied.

Zo zijn er nog veel meer voorbeelden te bedenken die in Nederland werken. Zo heb je Groq, een AI-model dat zijn antwoorden vooral sneller produceert dan concurrerende modellen. Mistral AI is de Europese tegenhanger van al het geweld uit de Verenigde Staten. Dit taalmodel is transparanter, breed inzetbaar, efficiënter en aanpasbaar. Net als bij Gemini is Mistral beschikbaar in drie smaken: Large, Small en Embedded. Met deze bot genereer je teksten, kun je een gesprek aangaan en kun je de toon van een bericht, post of verhaal nauwkeurig instellen.

Beeld- en videogenerators

Er zijn ook gespecialiseerde AI-tools beschikbaar. Veel mensen kennen DALL-E wel, waarvan DALL-E 3 nu de meest recente variant is. De nieuwe iteratie kan prompts veel beter verwerken dan voorheen, waardoor afbeeldingen nauw aansluiten bij wat de opdrachtgever in gedachte had. Beelden ogen wat realistischer en als je ergens een tekst op wilt plakken, dan zijn ze soms leesbaar (terwijl dat voorheen niet zo was). Zelfs het fatsoenlijk genereren van menselijke handen (een notoir slecht te verwerken onderdeel) zit nu op het niveau van concurrenten als Midjourney en Adobe Firefly.

©AK | ID.nl

Als we naar het aanbod van AI voor video’s kijken, dan schiet de naam Sora (eveneens van OpenAI) meteen te binnen. Die tool is echter nog niet beschikbaar voor het brede publiek. Een tool die al wel (ook in Nederland) beschikbaar is, is Veed.io. Hoewel de bot vaak gemengde resultaten oplevert, kun je met genoeg prompts en fantasie toch iets tot leven wekken. Het lijkt er wel een beetje op alsof deze editor wat TikToks samenvoegt tot één video, maar hé: de dienst is gratis. De video wordt aangeleverd met tekst en een voice-over (vandaar dat TikTok-karakter).

Een andere optie die je kunt proberen, is Kapwing. Deze tool stelt je in staat drie video’s te produceren, zonder daarvoor te hoeven betalen. Je hebt hier al veel meer invloed op de kwaliteit van het product. Je bepaalt de beeldverhouding, het onderwerp en de voice-overtekst. Ook kun je effecten toevoegen. Met InVideo produceer je snel een video die bij je idee past. Je kunt de productie verder aanpassen door middel van nieuwe prompts. Zo verander je de voice-over, de stijl en zelfs het karakter van de video. Wekelijks kun je tot tien minuten aan video maken.

In veel gevallen kun je beeldgenerators eerst gratis uitproberen. Soms kan dat één keer, soms kan dat een paar keer of een aantal minuten per dag. Maar voor de meeste programma’s – voor foto’s of video’s – moet je betalen. De prijzen verschillen uiteraard per dienst. Meestal gaat het om een maandabonnement van twee tot drie tientjes. Je betaalt hoe dan ook met je data omdat je soms een account moet aanmaken (of kunt inloggen met een Google- of Facebook-account) om de resultaten te kunnen zien. Vanuit privacyoverwegingen is dat iets waarvan je je bewust moet zijn.

AI in het dagelijks leven

We hebben nog heel veel niet benoemd in dit artikel, maar er valt nog veel meer te vertellen over AI. Zo ondersteunt ChatGPT bijvoorbeeld nog GPT Mentions. Met een Plus-abonnement van OpenAI kun je je eigen chatbots aanmaken, die ergens in gespecialiseerd zijn (zoals het redigeren van teksten of het boeken van reizen). Met GPT Mentions kun je meerdere van dit soort chatbots in één gesprek raadplegen door simpelweg een @-teken te gebruiken, waardoor je meerdere taken tegelijkertijd kunt voltooien zonder het huidige gesprek te verlaten.

We komen AI verder tegen al in allerlei producten die we dagelijks gebruiken. Op je Android-smartphone kun je met de functie Circle to Search naar producten zoeken die je op foto’s tegenkomt. En anders kun je objecten verwijderen met apps als Google of Windows Foto’s, een deel van de audio wegknippen uit een opname of unieke achtergronden generen. Losse tools zijn natuurlijk altijd handig, maar AI sluipt pas echt het dagelijkse leven binnen als er functies opduiken in producten die we al gebruiken. Smartphones zijn daar het beste voorbeeld van.

En voor de toekomst?

Hoe je het ook wendt of keert: in de toekomst kunnen we niet meer om AI heen. In de basis vinden we dat nog steeds een vreemde ontwikkeling. Niet omdat de tools onhandig zijn, maar meer omdat we als mensheid blijkbaar onze creatieve taken uit handen geven aan robots, zodat we meer tijd overhouden om… ja, wat precies te doen? Zodat we meer werk kunnen verrichten? Dat schetst toch wel een behoorlijk grimmig toekomstbeeld. Wij zien AI het liefst terug in slimme consumentenproducten, zoals (robot)stofzuigers, lampen, thermostaten en meer.

Inherent aan deze ontwikkeling is echter dat er banen verdwijnen naarmate we meer uitvinden. Er ontstaan weliswaar ook nieuwe banen, maar grote groepen mensen moeten zich dan omscholen of anders gaan ontwikkelen. En daar bestaat weerstand tegen, begrijpelijk. Zelfs journalisten, redacteuren en eindredacteuren krijgen stevige concurrentie van AI. Voorlopig kunnen we ons echter nog weren met kwaliteit.

Want dát is wat AI anno 2024 nog tegenhoudt: de kwaliteit schiet dikwijls tekort. Het werk is nooit perfect en je moet zelf controleren of de informatie klopt. De ironie is dat AI leert van menselijk werk. Als dat verdwijnt en AI op AI gaat leunen, dreigt een soort echokamer met toenemende afdwalingen. Als ondersteunend hulpmiddel kan AI nuttig zijn. Met genoeg weerstand kunnen we dat zo houden – maar daar hebben we een hard hoofd in. Vooral bedrijven maken er daarvoor nu al veel te gretig gebruik van.

Amazon MGM en Sony Pictures hebben de eerste teaser trailer online gedeeld van de aankomende film Masters of the universe.

Het gaat voor duidelijkheid om een live-action verfilming van de animatieserie He-Man and the Masters of the Universe, dat in de jaren tachtig van veel populariteit genoot. In dat decennium is de serie ook al eens verfilmd, al was dat niet bepaald een kritische hit. De animatieserie is dan weer gebaseerd op een speelgoedlijn.

Over de film

De nieuwe Masters of the Universe-film draait om Adam (gespeeld door Nicholas Galitzine), die van oorsprong van de planeet Eternia komt en als kind op aarde terechtkomt, gescheiden van zijn krachtige Power Sword.

Twintig jaar later vindt hij zijn zwaard terug, en keert hij terug naar Eternia om de planeet te redden van Skeletor. Dit gevaarlijke monster houdt de planeet in zijn ijzeren greep. De rol van Skeletor wordt in de film vertolkt door Jared Leto.

Vanaf 5 juni in de bioscoop

Masters of the Universe draait vanaf 5 juni in de bioscoop. De regie is in handen van Travis Knight (Bumblebee), en verder hebben ook Idris Elba, Kristen Wiig, Alison Brie en Camila Mendes rollen. Wanneer de film op Amazon Prime Video komt te staan is overigens nog niet bekend.

Je favoriete broek is vies. Eigenlijk wil je hem morgen weer aan, maar je moet zo weg. Het korte programma lijkt dan een logische keuze: binnen een half uur (en soms zelfs korter) ben je klaar. Maar ís het wel zo slim? Dat hangt sterk af van wat je erin stopt en wat je ervan verwacht.

Korte wasprogramma's: zo zit het

Een kort wasprogramma is bedoeld om licht vervuilde was in weinig tijd schoon te krijgen. Daardoor doet de wasmachine een paar dingen anders dan bij een standaardprogramma. De wastijd is kort, de fase waarin wasmiddel echt kan inwerken is beperkt en ook het spoelen en centrifugeren duren vaak korter. Ook de temperatuur is lager dan bij reguliere wasprogramma's. Veel korte programma's draaien op 30 graden en soms zelfs op 20 graden. Vaak kun je die temperatuur nog wel iets aanpassen, maar soms ook niet.

Wanneer werkt een kort programma wél?

Een kort programma doet het goed bij kleding die nauwelijks vuil is. Denk aan een shirt dat je mar één dag hebt gedragen, een blouse die wat naar rook of eten ruikt, of sportkleding die je direct na het trainen wast. In die situaties is vuil nog niet in de vezels getrokken. Een korte wasbeurt is dan vaak al voldoende om je kleding snel op te frissen.

Wanneer werkt een kort programma minder goed?

Bij echt vuil textiel red je het zelden met een kort programma. Hardnekkige vlekken zoals vet, modder, gras en opgedroogd zweet hebben tijd nodig om los te weken. En juist die tijd ontbreekt bij korte programma's. Het wasmiddel heeft niet voldoende tijd om zijn werk te doen en ook spoelt een kort programma minder grondig dan bij een standaard was. Gebruik je zo'n korte cyclus toch voor beddengoed, handdoeken of echt vieze kleding met vlekken, dan voelt of ruikt de was na afloop misschien wel frisser, maar is hij niet écht schoon.

Kort programma? Gebruik niet te veel wasmiddel!

Korte programma's wassen vaak op een lagere temperatuur. Gebruik je poeder, dan kan dat wat langzamer oplossen. En omdat zo'n programma ook korter spoelt, kunnen er eerder witte waasjes of zeepresten in de stof achterblijven. Dat merk je soms ook aan je huid, vooral als die snel reageert.

Doseer daarom precies. Volg het advies op de verpakking en gebruik bij een snelle was liever iets minder waspoeder dan te veel, zeker als de was maar licht vervuild is. Je kunt ook kiezen voor vloeibaar wasmiddel, omdat dat meestal sneller oplost dan poeder.

Veel korte programma's = meer kans op vetluis

Als je vaak op 20 of 30 graden wast, blijft er na verloop van tijd wat vet en vuil achter in de trommel, de rubbers en de slangen. Dat laagje heet 'vetluis': een mengsel waarin bacteriën zich makkelijk kunnen vermeerderen. Je merkt het meestal aan een muffe geur in de machine, of aan wasgoed dat niet helemaal fris meer ruikt.

Laat je wasmachine daarom af en toe op hoge temperatuur draaien. Een onderhoudsprogramma of een hete was helpt om opgehoopte viezigheid beter op te lossen en houdt de machine fris. Hoe vaak dat nodig is, verschilt per huishouden. Draai je vooral korte programma's op lagere temperaturen, dan is het verstandig om geregeld een heter programma te draaien.

Lees ook: Vetluis in je wasmachine? Zo kom je er vanaf!

Zo haal je het meeste uit een kort programma

Een kort programma is vooral bedoeld om kleding op te frissen. Dan helpt het om de trommel niet te vol te stoppen: de was moet ruim kunnen bewegen, zodat water en wasmiddel overal bij kunnen. Doseer het wasmiddel ook zuinig; bij een korte was spoelt een teveel aan wasmiddel minder goed uit je kleding (waarom dat zo is, legden we eerder al uit). En: stel de temperatuur niet te hoog in. Misschien denk je dat een hogere temperatuur de verkorte wastijd compenseert, maar zo werkt het niet. Voor een kort programma (dat vooral bedoeld is om kleding op te frissen) is 20 of 30 graden echt voldoende. Stel je de temperatuur hoger in, dan maakt dat voor het resultaat vaak weinig verschil. Het is vooral je wasmachine zelf die harder moet werken en meer energie verbruikt.

Conclusie

Een kort programma is handig, zolang je het gebruikt voor licht vervuilde was die vooral opgefrist moet worden. Wil je écht schoon wassen of energie besparen, dan ben je met een langer programma vaak beter uit.

👉4x uitstekende wasmachines voor snelle wasjes

De Miele WEA 135 WCS Excellence is een wasmachine met 8 kg vulgewicht. Voor snelle wasjes zit er een Express 20-programma op, bedoeld voor kleding die je vooral even wilt opfrissen. Met 1400 tpm komt je was droger uit de trommel dan bij 1200 tpm, wat scheelt als je daarna nog moet drogen, terwijl het geluidsniveau tijdens centrifugeren met 72 dB binnen de gebruikelijke marges blijft. Qua energie zit dit model op energieklasse A met een extra marge (A-10%) en het ECO 40-60-programma is de zuinige standaard voor normaal bevuild katoen. Handig in gebruik zijn AddLoad (nog snel iets toevoegen), CapDosing (capsules voor specifieke stoffen zoals wol) en de SoftCare-trommel die kleding wat zachter behandelt.

In de LG F4X1009NWB kun je 9 kilo wasgoed kwijt. Voor snelle wasjes is er een Quick 30-programma. Je kunt ook koud wassen. Je kiest verder uit programma's als Eco, Cotton, Easy Care, Wool en Sports, met Tub Clean om de trommel schoon te houden. De trommel is van roestvrij staal en de motor is koolborstelloos, wat meestal zorgt voor minder slijtage. Spa Steam (stoomfunctie) is er voor een hygiënischere was en de machine heeft vuilherkenning om de wasbeurt beter op de lading af te stemmen. Handig: je kunt deze wasmachine aan de ThinQ-app koppelen, voor bediening op afstand..

 De Hisense WF5I8043BWF is een smalle wasmachine met 8 kg vulgewicht en een diepte van 47 cm. Dat maakt hem interessant als je weinig ruimte hebt, maar wel een normale trommelinhoud wilt. Met 1400 toeren centrifugeert hij stevig. Voor snelle wasbeurten heb je Power Wash 39' en 59' en een Quicker Wash-optie die de wastijd inkort. Daarnaast is er een stoomfunctie voor kleding die je hygiënischer wilt opfrissen of net wat frisser uit de trommel wilt halen. Deze wasmachine heeft energielabel A met een extra marge (A(-30%)). Bedienen kan op het display, maar je kunt hem ook via wifi koppelen aan de ConnectLife-app om de was op afstand te starten, de voortgang te volgen en meldingen te krijgen.

De Samsung WW90CGC04AAHEN is een wasmachine met 9 kg vulcapaciteit. EcoBubble mengt water en wasmiddel tot schuim, zodat het wasmiddel sneller in de stof kan trekken. Voor snelle wasjes zit er een QuickWas 15'-programma op, bedoeld voor kleine ladingen die vooral een opfrisbeurt nodig hebben. Ook fijn: je houdt de trommel zelf schoon met Drum Clean. Qua energie zit dit model volgens Samsung op energieklasse A met een extra marge (A-10%), en via SmartThings kun je AI Energy Mode gebruiken om bij 20-40 °C zuiniger te wassen en je verbruik bij te houden. Daarnaast krijg je programma's als hygiënisch stomen (tegen bacteriën en allergenen) en een microplastic-programma dat is bedoeld om vezelverlies bij synthetische kleding te beperken.