Made in Europe: Europese softwarediensten als beste alternatief

Er zijn voldoende redenen om over te stappen naar Europese alternatieven voor uiteenlopende Amerikaanse softwarediensten; je vindt ze op www.kwikr.nl/alternatieven en sindsdien is de roep om meer ‘soevereine’ software alleen maar toegenomen. Het gaat dus om software waarbij controle, data en juridische macht binnen Europese jurisdictie blijven en, zo mogen we het wel zien, vooral buiten het bereik van de Amerikaanse big tech-dominantie.

Dat de vraag naar zulke software en digitale diensten nog steeds onverminderd leeft, blijkt onder meer uit initiatieven als European Alternatives, opgezet door een jonge Oostenrijkse softwareontwikkelaar. Op www.kwikr.nl/euralt vind je namelijk een overzicht van Europese softwarediensten, verdeeld over een zestigtal categorieën. Voor opname geldt als belangrijkste voorwaarde dat het software(moeder)bedrijf in de EU gevestigd is, of minstens in de UK of in een land met specifieke economische EU-samenwerkingsverbanden (via EEA, EFTA of DCFTA). We kregen helaas geen antwoord op onze vraag hoe de diensten binnen elke categorie precies gerangschikt zijn.

Hoe dan ook, voor dit artikel hebben we onder meer uit deze lijsten geput, met de focus op diensten die (ook) een gratis account aanbieden. Diensten die al aan bod kwamen in het vermelde artikel laten we hier bewust buiten beschouwing.

De meeste thuisgebruikers gebruiken cloudopslagdiensten als Google Drive, OneDrive en Dropbox om eigen data te bewaren, te delen of te verzenden. Ze functioneren prima, maar het gaat telkens wel om Amerikaanse big tech-bedrijven. Eerder noemden we al Europese alternatieven zoals Proton Drive en pCloud, maar er zijn er meer.

Zo is er het Sloveense Koofr (www.koofr.eu), waar je gratis tot 10 GB data opslaat. De dienst gebruikt geen trackers, cookies of advertenties. Back-up en synchronisatie verlopen via een desktopclient, inclusief versiegeschiedenis. Je kunt ook bestanden delen en realtime aan documenten samenwerken. Voor client-side encryptie kun je Koofr Vault inzetten. Daarnaast kun je andere Amerikaanse cloud(opslag)accounts koppelen en beheren vanuit de Koofr-interface, al is het hier de vraag of dat wenselijk is.

Wil je het eenvoudiger en verkies je opensource, dan komt het Duitse Filen in aanmerking (www.filen.io). Deze dienst zet sterk in op privacy met zero-knowledge en client-side encryptie. Ook hier krijg je 10 GB gratis opslag. Eveneens opensource, maar nog wat basaler is het Franse Twake / Cozy (https://en.cozy.io), waar je via Docker de cloudservice ook zelf kunt hosten.

Wil je vooral af en toe snel grote bestanden delen, dan zijn deze diensten mogelijk wat log en kies je beter voor een provider als het Spaanse Internxt, dat ook een aparte transferdienst aanbiedt via https://send.internxt.com, met uploads tot 5 GB. Gaat het enkel om tijdelijke bestandsuitwisseling zonder blijvende opslag, dan is SwissTransfer koploper met gratis uploads tot 50 GB en 30 dagen retentie (www.swisstransfer.com/en).

Ook op het vlak van e-mail en online agenda’s zetten Google en Microsoft de toon, maar er bestaan wel degelijk waardige Europese alternatieven.

Een sterke speler is het Zwitserse Kolab Now, volledig gebaseerd op FOSS (Free and Open Source Software) (www.kolabnow.com). Een gratis account voor e-mail of agenda biedt deze dienst helaas niet; betaalde formules starten circa 5 euro per maand.

Bij het Belgische Mailfence (www.mailfence.com), dat inzet op absolute privacy zoals E2E-encryptie en geen tracking, kun je wel gratis terecht. Je krijgt dan 500 MB opslagruimte voor e-mails, maar geen aliasadressen. Een agenda, contactpersonen en documentopslag zijn wel inbegrepen. Betaalde accounts starten vanaf 2,5 euro per maand. In dezelfde lijn ligt het Duitse mail.de (www.mail.de/en), waar je E2E-versleuteling en 500 MB opslag voor mails krijgt, met een limiet van 25 mails per dag. Je kunt ook 1 GB en een aliasadres krijgen, maar dan moet je wel advertenties voor lief nemen. Vermeldenswaardig is ook het Franse Mailo (www.mailo.com), dat met Mailo Junior een e-mailomgeving specifiek voor kinderen van 6 tot 14 jaar aanbiedt, afgeschermd en onder toezicht van ouders.

Het zal je weinig verbazen dat ook voor het beheer van online notities ook veel Europese gebruikers terugvallen op Amerikaanse diensten als Evernote, OneNote en Google Keep.

Een bekend Europees alternatief is het Franse opensource Joplin (www.joplinapp.org), dat qua opbouw en uitstraling sterk aan de vermelde concurrenten doet denken. Je werkt met panelen voor notitieboeken, afzonderlijke notities en de inhoud zelf, in html- of markdown-weergave. Je kunt ook taken aan notities koppelen en via een browserplug-in snel webpagina’s toevoegen. Synchroniseren kan versleuteld via de Joplin-cloud, vanaf 2,40 euro per maand, of via (een zelf gehoste) Nextcloud of WebDAV. De ondersteuning van plug-ins en uitgebreide import- en exportmogelijkheden maken de tool flexibel.

Ook het Britse Craft (www.craft.io) is gebruiksvriendelijk en is gratis voor occasioneel gebruik. Betaalde accounts starten vanaf 4,8 euro per maand (zonder samenwerking in een gedeelde ruimte). De interface is Engelstalig, maar je beschikt wel over een Nederlandse spellchecker. Werk je offline, dan synchroniseert de tool automatisch zodra je weer online bent.

Ook bij wachtwoordmanagers domineren Amerikaanse diensten als Dashlane, LastPass, 1Password en het opensource Bitwarden, maar ook hier vind je degelijke Europese alternatieven die conform GDPR/AVG werken, wat bij privacygevoelige gegevens als wachtwoorden zeker zinvol is. Twee geschikte Zwitserse opties zijn Proton Pass en pCloud Pass, afkomstig van bedrijven die eveneens cloudopslag aanbieden.

Als voorbeeld nemen we Proton Pass (www.proton.me/nl/pass), beschikbaar voor diverse platformen inclusief browserextensie. De dienst valt onder Zwitserse jurisdictie, biedt sterke E2E-versleuteling, communiceert transparant en sluit naadloos aan op het Proton-ecosysteem. Meteen na aanmelding kun je een herstelkit (pdf) downloaden om opnieuw toegang te krijgen wanneer je je wachtwoord vergeet. In de gratis versie beschik je over een onbeperkt aantal logins op willekeurige apparaten en 10 ‘hide-my-email’-adressen. Gebruik deze bij het aanmaken van accounts; Proton stuurt inkomende e-mails automatisch door naar je echte adres. Bestaande logins uit browsers en andere apps of diensten kun je eenvoudig importeren. Betaalde formules met extra functies starten vanaf circa 3 euro per maand.

DNS-resolvers lijken exotisch, maar je gebruikt ze dagelijks: ze vertalen ingevoerde domeinnamen in je browser naar een ip-adres, zodat je dit niet zelf hoeft op te zoeken. Vaak gebruik je de DNS-resolver van je internetprovider, maar ook publieke alternatieven zoals die van Google of Cloudflare zijn populair. Kies je liever Europees, dan zijn er degelijke opties zoals DNS4EU (www.joindns4.eu; ondersteund door de Europese Commissie) en het Zweedse Mullvad (www.kwikr.nl/mullvad), bekend van de gelijknamige browser en VPN-dienst. Ook het Zwitserse Quad9 (www.quad9.net) biedt EU-hosting en GDPR-ondersteuning, al valt deze dienst strikt genomen onder Zwitserse privacywetgeving en dus buiten de EU-jurisdictie.

We nemen DNS4EU als voorbeeld, maar de configuratie bij andere resolvers verloopt op een vergelijkbare manier. Op de website zie je per (blokkerings)functie welke ip-adressen beschikbaar zijn. Voor kinderbescherming bijvoorbeeld gebruik je 86.54.11.12, voor enkel advertentieblokkering 86.54.11.13 en voor beide samen 86.54.11.11; ongefilterd kan via 86.54.11.100. De site biedt stap voor stap instructies, maar in de regel volstaat het om op je router of op een afzonderlijke machine de juiste DNS-serveradressen in te vullen. Controleer de instellingen via Opdrachtprompt met ipconfig /all, bij DNS Servers. DNS4EU ondersteunt zowel DoH (DNS over https, bijvoorbeeld via Instellingen in Windows) als DoT (DNS over TLS, zoals in bepaalde routerconfiguraties).

Machinevertaling heeft de voorbije decennia sterk aan kwaliteit gewonnen. Aanvankelijk werkten deze systemen met woordenboeken en expliciete taalkundige regels, daarna namen statistische modellen het over en groeide de AI-component via neurale netwerken door tot grote taalmodellen vanaf 2020. Ook Google en Microsoft investeerden fors, maar de van oorsprong Duitse dienst DeepL geldt als een erg sterke concurrent (www.deepl.com/nl/translator).

Deze dienst levert hoge vertaalkwaliteit, ook voor diverse Europese talen. De basis is een eigen transformer-architectuur (met een ‘self-attention’-functie voor bredere contextverwerking), met eigen neurale modellen.

Het gebruik is eenvoudig: typ of plak tekst tot 5000 tekens per keer in de gratis versie, selecteer indien nodig de brontaal en kies een doeltaal uit meer dan 100 kandidaten. Je kunt ook documenten als doc(x), pptx en pdf uploaden ter vertaling. Kopieer de vertaling meteen naar het klembord voor verder gebruik. Met een betaald account vertaal je meer tekens, kun je vertalingen ook bewerken, specifieke woordenlijsten gebruiken en stijlregels toepassen. DeepL is er ook als app voor diverse platformen, ook mobiel, en integreert onder meer met Microsoft 365.