ID.nl logo
De tien beste EV’s voor de caravan in 2024
© Auteursrechtelijk beschermd
Mobiliteit

De tien beste EV’s voor de caravan in 2024

Op vakantie met de caravan is voor menig EV-eigenaar een uitdaging, want lang niet elke EV heeft een trekhaak. Maar welke elektrische auto's kunnen wel degelijk op pad met de caravan? Wij zetten de tien beste keuzes op een rij voor de lease-rijder én privé-rijder.

Caravan + elektrische auto? In dit artikel lees je hoe je bepaalt welke auto geschikt is en we vertellen je wat dé 10 EV-caravantrekkers van het moment zijn: • BMW iX • Tesla Model X • Nio EL7 en ET7 • Audi E-Tron • Volvo EX40 en EC40 • Alle Mercedes-Benz EQ-modellen • Kia EV6 • Hyundai Ioniq 5 • Smart#1 • Tesla Model Y

Download nu GRATIS het EV Duurtest-rapport 2024!

In het EV Duurtest-rapport zijn nieuwe elektrische auto's door verschillende consumenten getest. Alle resultaten vind je terug in dit digitale rapport. Door het invullen van je naam en e-mailadres meld je je aan voor ontvangst van het Kieskeurig EV Duurtest-rapport. Tevens ben je ingeschreven voor de Kieskeurig.nl EV-nieuwsbrief.

Ook interessant: Elektrisch op reis – tips voor een succesvolle roadtrip met je EV

De trekhaak is niet direct de meest voorkomende optie bij veel elektrische auto’s. Dat heeft met meerdere factoren te maken, waaronder de plaatsing van het accupakket en het verkleinen van de actieradius zodra een auto een aanhanger moet trekken. Echter, producenten van EV’s weten maar al te goed dat het ontbreken van een trekhaak voor menigeen een harde dealbreaker is. En dus komen er steeds meer elektrische auto’s met trekhaken op de markt, waarbij een groot deel meer dan geschikt is om een caravan te trekken. We zetten de tien beste opties op een rij.

Hoe kiezen we de beste auto?

Voordat we een lijst van tien EV’s geven die volgens ons de beste caravantrekkers zijn, wil je natuurlijk weten welke criteria we gehanteerd hebben. Volgens ons moet een goede caravantrekker eigenlijk aan twee simpele voorwaarden voldoen:

⭐ 1: Het moet een auto zijn waar een gemiddeld gezin mee op vakantie kan
⭐ 2: De auto moet over een trekgewicht van minimaal 1.200 kilogram beschikken

Het eerste punt heeft te maken met de bruikbaarheid van de EV. Hoe praktischer de auto, hoe meer hij geschikt is voor een trip naar een camping in het zuiden van Europa. Tegelijk is de trekkracht van minimaal 1.200 kilogram belangrijk, omdat de auto dan een vrij grote selectie caravans aankan en niet alleen geschikt is voor de kleinste modellen.

Caravans en de actieradius

Een andere belangrijke noot vooraf heeft te maken met de actieradius. Wanneer je een caravan trekt met een EV wordt die flink kleiner. Volgens de ANWB kun je de door de fabrikant opgegeven actieradius rustig in tweeën delen als je een faire inschatting wilt maken van hoe ver je kunt komen op een vol accupakket met een caravan. Weet dus dat je bij het reizen met een caravan en een elektrische auto goed moet plannen als het gaat om het maken van tussenstops.

De tien beste EV’s voor de caravan

1: BMW iX (maximaal trekgewicht: 2.500 kg)

De BMW iX is een ruime SUV van Duitse komaf, die geldt als een zeer complete gezinsauto. Met een maximaal trekgewicht van 2.500 kilogram zijn er weinig caravans die deze Beamer niet kan verteren. Houd wel rekening met een ferm prijskaartje, want de BMW iX kost in zijn kaalste, minst krachtige uitvoering al meer dan tachtigduizend euro.

©Uwe Fischer

BMW iX

2: Tesla Model X (maximaal trekgewicht 2.268 kg)

Een andere grote speler op de elektrische markt is natuurlijk het Amerikaanse Tesla. Met de Tesla Model X heeft deze fabrikant een grote SUV neergezet, die tegelijk goed is voor een dikke 2200 kilogram als het gaat om het trekgewicht. Ook bij deze Tesla geldt: kom met een goedgevulde portemonnee. Nieuw gaat dit model niet voor minder dan een ton weg.

3: Nio EL7 en ET7 (maximaal trekgewicht: 2.000 kg)

De Nio EL7 en ET7 zijn nieuwkomers in Nederland en telgen uit de grote reeks Chinese EV’s die de Europese markt in de afgelopen jaren hebben betreden. En Nio weet wat de Europese koper wil: een caravan trekken. De EL7 is een fraaie SUV, terwijl de ET7 een sportief ogende sportback is, die gebruikmaakt van dezelfde techniek.

4: Audi E-Tron (maximaal trekgewicht: 1.800 kg)

De Audi E-Tron is Audi’s antwoord op de BMW iX (of is het andersom?) en biedt een vergelijkbare hoeveelheid luxe, ruimte en snelheid. De trekkracht van de Audi E-Tron is niet misselijk, maar kan met 1.800 kilogram niet tippen aan de BMW. Net zoals de BMW beschikt de E-Tron altijd over vierwielaandrijving, wat bijdraagt aan het gemak waarmee je de caravan over de Alpen trekt.

Ontdek jouw ideale elektrische auto

Vergelijk en vind de beste deals op Kieskeurig.nl!

5: Volvo EX40 en EC40 (maximaal trekgewicht 1.800 kg)

Deze twee Volvo’s zijn technisch identiek en verschillen van elkaar op het gebied van de vormgeving. De EX40 is een conventioneel vormgegeven SUV, terwijl de EC40 een schuin aflopende daklijn heeft en meer op een coupé lijkt. Hoe dan ook: beide uitvoeringen kunnen een stevige caravan trekken. Overigens heetten deze Volvo’s vóór 2024 de XC40 en de C40, een feitje dat niets verandert aan de technische specificaties – en dus de trekkracht.

6: Alle Mercedes-Benz EQ-modellen (maximaal trekgewicht: 1.800 kg)

Een beetje valsspelen is het wel, maar de cijfers liegen niet. Zowel de Mercedes-Benz EQA, de EQB, de EQC, de EQE en de ultradikke EQS hebben een maximaal trekgewicht van maximaal 1.800 kilogram. De EQA is de kleinste SUV van het setje, de EQS de grootste. Stuk voor stuk zijn het zeer capabele gezinswagens en naarmate de letters oplopen, wordt het prijskaartje hoger.

©Mercedes-Benz AG – Communications & Marketing

Mercedes-Benz EQS

7: Kia EV6 (maximaal trekgewicht: 1.600 kg)

De Kia EV6 wordt alom geprezen wegens zijn grote bruikbaarheid, uitstekende prestaties en – voor deze lijst niet onbelangrijk – zijn uitstekende trekkracht. Of je nou kiest voor de instapper of het model met vierwielaandrijving, de EV6 trekt altijd maximaal 1.600 kilogram. En met een prijskaartje dat nieuw niet iets boven de helft van bijvoorbeeld de Tesla Model X ligt, is de EV6 prima waarde voor je geld.

8: Hyundai Ioniq 5 (maximaal trekgewicht 1.600 kg)

Als de schoenen van Back to the Future een auto zouden zijn, zou het de Hyundai Ioniq 5 zijn. Deze vooruitstrevende SUV van Zuid-Koreaanse komaf doet het uitstekend op de Nederlandse markt, mede dankzij zijn fraaie, minimalistische vormgeving. Daarbij zit de auto ook bijzonder goed in elkaar en trekt hij de gemiddelde caravan moeiteloos door Europa.

9: Smart #1 (maximaal trekgewicht: 1.600 kg)

De naam ‘Smart’ stond ooit voor de kleinste auto’s die onder de naam ‘auto’ verkocht mochten worden, maar inmiddels is dat niet langer het geval. Zeker, je kan die kleine ForTwo nog altijd kopen, maar nu Smart in Chinese handen is, heeft de elektrische revolutie dit merk ook bereikt. En met de Smart #1 heeft het merk een fraaie, compacte EV in handen die prima uit de voeten kan met een caravan.

10: Tesla Model Y (maximaal trekgewicht: 1.600 kg)

De Tesla Model Y is het kleine broertje van de Tesla Model X en dat vertaalt zich onder andere naar een lager trekgewicht. Dat gezegd hebbende, is een trekgewicht van 1.600 kilogram nog altijd meer dan genoeg voor de gemiddelde caravanrijder. 

▼ Volgende artikel
Microsoft Gaming-baas Phil Spencer en Xbox-president Sarah Bond vertrekken
Huis

Microsoft Gaming-baas Phil Spencer en Xbox-president Sarah Bond vertrekken

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

View post on X

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

▼ Volgende artikel
Het geheugen van je computer: dit is het verschil tussen DDR4 en DDR5
© Ayo man | Law of God
Huis

Het geheugen van je computer: dit is het verschil tussen DDR4 en DDR5

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

In dit artikel

je leest wat DDR4 en DDR5 precies van elkaar onderscheidt, wanneer je dat verschil in snelheid en energieverbruik echt merkt en waarom het voordeel van DDR5 ten opzichte van DDR4 bij gamen vaak beperkt blijft. Ook leggen we uit waarom DDR4 niet automatisch meer de goedkope keuze is, waarom je DDR4 en DDR5 niet kunt uitwisselen en wat dat betekent voor upgraden bij laptops en desktops. Tot slot lees je hoe je op Windows en Mac snel checkt of je meer RAM nodig hebt.

Lees ook: RAM(p)-scenario: waarom tech in 2026 duurder wordt

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Het verschil tussen RAM en opslag

Veel mensen halen werkgeheugen (RAM) en opslaggeheugen (SSD of HDD) door elkaar, terwijl ze iets heel anders doen: RAM is het korte-termijngeheugen waarin de gegevens staan van programma's die je nú gebruikt, waardoor je met meer RAM makkelijker en sneller tussen meerdere apps schakelt, maar zodra je de computer uitzet is dit geheugen weer leeg. Opslaggeheugen is juist het lange-termijngeheugen waarop je foto's, documenten en andere bestanden blijven staan, ook als er geen stroom is.

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.