Op pad door Europa met een elektrische auto wordt steeds makkelijker dankzij de groeiende laadinfrastructuur. Toch zijn er nog wat haken en ogen waar je rekening mee moet houden. InstaAutoVlogger Irwin Versteegh deelt in dit tweedelige artikel zijn ervaringen en geeft praktische tips. Lees meer over het plannen van je route, het vinden van geschikte laadpunten, het inschatten van de actieradius en meer. Zo maak jij jouw volgende roadtrip met de EV tot een succes!

Met tal van auto-introducties in verschillende landen in Europa zit Irwin van InstaAutoVlog bij wijze van spreken wekelijks in het vliegtuig. Althans, zo had dat kunnen zijn. Een onwenselijke situatie voor iemand die zich terdege realiseert dat het vermijden van een vliegreis altijd een goed idee is.

Dat is dan ook de reden dat hij begin 2023 de beslissing nam om zo veel mogelijk autointroducties met elektrische auto's te bezoeken. Introducties in Wenen bijvoorbeeld, of Milaan, maar ook plaatsen in het Beierse land, Zuid-Frankrijk of Spanje. Verre oorden die je vandaag de dag prima met de auto, dus ook een volledig elektrische auto kunt bezoeken. In dit uitgebreide verslag vertelt hij waar je op moet letten als je van plan bent om zelf een reis met je elektrische auto te gaan maken.

©Irwin Versteegh

Waar ga je heen?

In principe is er geen land in Europa – of zelfs verder – waar je niet per EV heen kunt. Volgens diverse media lijkt Nederland soms het enige land waar elektrisch rijden de nieuwe norm moet worden, maar niets is minder waar. We lopen achter ten opzichte van landen als Noorwegen, waar ruim 80 procent van de verkochte auto’s een volledig elektrische is, terwijl 44 procent van de verkochte elektrische auto’s in heel Europa in Duitsland wordt geregistreerd.

Dat is dan ook terug te zien in de infrastructuur. Zo is het vandaag de dag al prima mogelijk om volledig elektrisch vanuit Zweeds Lapland naar het zuidelijkste puntje van het Europese vasteland te rijden. Een stuk meer oostwaarts? Zeker Tesla Superchargers, die voor het overgrote deel tegenwoordig ook door niet-Tesla’s kunnen worden gebruikt, zijn tot aan de oostgrens in Polen geplaatst en zelfs in Turkije te vinden.

©Irwin Versteegh

Vergroot je kans op een succesvolle laadlocatie

Ook het iOnity-netwerk, een van de grootste spelers in de markt dankzij de nauwe samenwerking met tal van autofabrikanten, is goed vertegenwoordigd, zij het niet zo uitgebreid als het netwerk van de Amerikanen. Daarnaast zijn er doorgaans minder laders per locatie te vinden. Zo staan er per locatie meestal zes iOnity-laders tegen twaalf Superchargers van Tesla. Dat vergroot de kans op een succesvolle laadsessie door drukte of storing. Want jawel, ook dat is iets waar je zeker rekening mee dient te houden. Het kan weleens voorkomen dat een snellader van welke aanbieder dan ook in storing staat. Daarom is het ambiëren van zo veel mogelijk laders op je tussenstop en laadlocatie een absolute aanrader.

©Irwin Versteegh

Hoe vind je ze? Kaf en koren

Met uitzondering van één automerk kan het vinden van een geschikte lader op je route best een uitdaging zijn. Het is dan ook belangrijk dat je het kaf van het koren weet te scheiden. En je mag best een beetje kieskeurig zijn. Zo besloot ik de afgelopen jaren alleen nog te reizen via alom bekende laadfaciliteiten van gerenommeerde aanbieders. Denk dus aan het iOnity-netwerk, maar ook zeker Fastned (dat tegenwoordig ook in Duitsland, België en Frankrijk is te vinden) en tegenwoordig ook TotalEnergies, dat samenwerkt met Engie.

De gemene deler? Er staan minimaal zes laders per locatie. Heb je een ander laadnetwerk op het oog? Onlangs heb ik bijvoorbeeld SuperChargy in Luxemburg ontdekt. Zorg er in dat geval voor dat je op voorhand weet hoeveel laders er staan en hoe je een laadsessie kunt starten en stoppen.

©Irwin Versteegh

Laadpas en betaling

En daarmee zijn we direct aangekomen bij een belangrijk aspect van elektrisch rijden en ook zeker gedurende het reizen: de laadpas. Zeker als je bij een lader aankomt van een netwerk waarvan jij het bestaan nog niet wist, kan het starten en stoppen van een laadsessie soms een hele uitdaging zijn. Doe je dat met een creditcard, pinpas, laadpas of wellicht zelfs met een app? Zeker die laatste optie kan soms vervelend zijn, want het laatste dat je wilt is in de stromende regen – met een bijna lege accu, slechte internetdekking of tekortschietende databundel – een app downloaden, installeren en instellen.

In de praktijk werkt een geschikte creditcard, laad- of pinpas dan ook het fijnst. Persoonlijk heb ik goede ervaringen met Shell Recharge. Deze laaddruppel (sleutelhanger) of -pas werkt samen met 370 aangesloten roamingpartners en biedt dan ook toegang tot in potentie 500.000 laders in Europa. Via een app kun je daarnaast gemakkelijk een laadstation in de buurt vinden om vervolgens direct in te zien of een laadsessie met jouw pas van start kan gaan.

©Irwin Versteegh

Routeplannen? Drie manieren

Heb je eenmaal een plan van aanpak in de vorm van geschikte snellaadnetwerken, dan wordt het tijd voor het uitstippelen van een route. Dat kan op drie manieren. Allereerst de traditionele manier van het invoeren van de bestemming op je navigatiesysteem en rijden maar. Zijn de laatste kilowatturen in zicht, dan ga je in een app of via het navigatiesysteem op zoek naar de dichtstbijzijnde snellader. Mijn advies? Niet doen, zoiets werkt hooguit incidenteel in een land als Nederland, waar een afdoende dekking van snelladers is, maar op reis wil je liever niet voor verrassingen komen te staan.

Optie 2? Je gebruikt de EV-routeplanningsoftware van je elektrische auto. Nog niet alle fabrikanten bieden deze software aan, maar zij dit het wel doen maken EV-reizen een stuk comfortabeler. Kun je daar blind op vertrouwen? Vorig jaar ben ik per Kia EV6 en Volvo XC40 naar het zuiden van Europa gereden. In beide gevallen koos ik er uiteindelijk voor om diens adviezen en planning te negeren. De Volvo was dankzij Google het meest ingenieus en accuraat qua verbruik en range, maar vond wel dat ik zes stops(!) diende te maken om vanuit het Franse Orléans het zuiden van Nederland te bereiken. Dat werd er na ingrijpen uiteindelijk eentje. De Kia dacht dat ik over de Franse tolwegen gemakkelijk 300 km uit het 77kWh-accupakket kon persen. Wellicht onder de meest ideale omstandigheden (een zomerse temperatuur en wind mee), maar niet met 135 km/u over de Péage. Ook toen heb ik besloten het heft in eigen handen te nemen.

Optie 3 is een combinatie van optie 2, een app op je telefoon en de boordcomputer van je auto. Met name de reis naar Barcelona in de Volvo XC40 bleek uiteindelijk op die manier het best te werken. Ook na het aan- en uitvinken van diverse laadnetwerken (ze stonden er bij lange na niet allemaal in) besloot de Volvo te stoppen bij laadpalen waar ik gedurende de nachtelijke uurtjes niet wilde zijn. Een verlaten parkeerplaats bijvoorbeeld, of een locatie waar één snellader stond. De modus operandi werd dan ook het inschatten van de maximaal te behalen range aan de hand van het energieverbruik en het op voorhand opzoeken van geschikte laadlocaties.

©Irwin Versteegh

10 procent resterende capaciteit is prima!

En ja, dat inschatten van de maximaal te behalen range kan soms lastig zijn, maar één ding is zeker: dat went heel snel en zeker als je de auto wat langer in bezit hebt, raak je ermee vertrouwd. Het benaderen van 10 procent accupercentage is een gegeven waarmee je vertrouwd dient te raken. Dat is nu eenmaal anders dan bij een auto met een brandstofmotor. En 10 procent accupercentage is in vele gevallen nog voldoende om prima 30 km te rijden (zolang de omstandigheden niet drastisch veranderen). Je moet dus niet plotseling je kruissnelheid gaan verhogen, een aanhanger aankoppelen of bergop gaan. Dat zijn zomaar drie factoren die je range enorm omlaag kunnen brengen.

Energieopslag stond lang gelijk aan een technische puzzel van losse kastjes en kabels. De Hoymiles HiOne rekent daar definitief mee af. Dit systeem integreert krachtige prestaties in één strakke, modulaire zuil die gezien mag worden. Ben jij klaar voor de volgende stap in energieonafhankelijkheid? Wij doken in de specificaties van deze stille krachtpatser.

Partnerbijdrage - in samenwerking met Hoymiles

Geen kabelbrij, maar strak design

Wie zijn garage of technische ruimte netjes wil houden, zit niet te wachten op een wirwar van kastjes en leidingen. De HiOne lost dit op met een slim modulair ontwerp. De installateur stapelt de batterij- en omvormermodules simpelweg op elkaar.

Het unieke hieraan is dat alle verbindingen intern lopen. Aan de buitenkant zie je dus geen kabels, wat zorgt voor een rustig en 'afgewerkt' beeld. De behuizing voelt niet aan als goedkoop plastic, maar als een solide apparaat dat tegen een stootje kan. Dankzij de IP66-certificering (water- en stofdicht) is het systeem zelfs robuust genoeg om buiten onder een overkapping geplaatst te worden, mocht je binnen ruimte willen besparen.

Klaar voor de moderne grootverbruiker

Dit systeem is specifiek ontworpen om de energiehonger van het moderne, duurzame gezin te stillen. Heb je een warmtepomp, een elektrische auto of een druk huishouden? Dan is de HiOne in zijn element.

De huidige line-up van de HiOne is geoptimaliseerd voor woningen met een 3-fase aansluiting (ondersteuning tot 33,3 A per fase), maar ook 1-fase varianten staan op de planning. Dit maakt het systeem enorm veelzijdig. Waar lichtere systemen vaak moeite hebben om meerdere zware apparaten tegelijk van stroom te voorzien, levert de HiOne onverstoorbaar door. De echte meerwaarde zit in de onafhankelijkheid. Dankzij de 'whole-home backup'-functie kan het systeem bij stroomuitval het hele huis draaiende houden. Dus niet alleen de wifi en de koelkast, maar ook het koken en verwarmen gaan gewoon door.

©Hoymiles / Jeroen Keep

Het brein: AI en dynamische tarieven

Een batterij is tegenwoordig meer dan een opslagvat; het is een slimme handelscomputer. De HiOne wordt aangestuurd door de S-Miles Cloud, een platform dat verder kijkt dan alleen 'vol' of 'leeg'. Met de ingebouwde 'Time-of-Use' modus kan het systeem slim inspelen op energietarieven.

Heb je een dynamisch energiecontract? Dan kan de software automatisch laden als de stroom goedkoop (of zelfs gratis) is en terugleveren of ontladen als de prijzen pieken. Zo verdien je de investering niet alleen terug door eigen gebruik, maar ook door slim te handelen op de energiemarkt. Bovendien leert het systeem jouw verbruikspatronen kennen, zodat er altijd voldoende buffer is voor jouw specifieke situatie.

Geen DIY, maar professionele zekerheid

Het is belangrijk om te benadrukken dat de HiOne geen doe-het-zelfproject is, zoals een eenvoudige balkon-set. Dit is hoogwaardige infrastructuur die naadloos geïntegreerd wordt in je meterkast en woning. Je koopt dit systeem dan ook via een gecertificeerde installateur.

Voor de consument is dat een groot voordeel: je hoeft je niet druk te maken over de techniek. De vakman zorgt dat de zuil op de juiste plek komt te staan, regelt de koppeling met je zonnepanelen en zorgt dat alles veilig draait. Jij bedient het systeem vervolgens simpelweg via de app.

Om deze krachtpatser veilig te houden, is een 5-laags veiligheidssysteem ingebouwd. Dit varieert van speciale drukkleppen en aerogel-isolatie tussen de cellen tot een actieve brandonderdrukkingsmodule die in noodsituaties binnen enkele seconden reageert. Daarnaast wordt de temperatuur op negen punten per cel continu gemonitord.

©Hoymiles / Jeroen Keep

Toekomstmuziek: je auto als batterij

Misschien wel het meest interessante aspect voor EV-rijders is de voorbereiding op V2X (Vehicle-to-Everything). Hoymiles heeft aangekondigd dat er een specifieke V2X-module aankomt voor de HiOne. Hiermee wordt het in de toekomst mogelijk om de enorme accu van je elektrische auto te koppelen aan je thuisbatterij. Je auto fungeert dan als een soort super-accu voor je huis, terwijl de HiOne de regie voert. Daarmee is dit systeem niet alleen een oplossing voor nu, maar ook een voorbereiding op de volgende stap in de energietransitie.

Conclusie

De Hoymiles HiOne is een premium keuze voor huiseigenaren die verder kijken. Het systeem combineert een strak design met de brute kracht die nodig is voor een huis vol warmtepompen en EV's. Door te kiezen voor een professioneel geïnstalleerd systeem met 5-voudige beveiliging en slimme AI-software, haal je niet alleen een batterij in huis, maar een complete energiemanager die klaar is voor de toekomst.

High On Life bewees anno 2022 dat een humoristisch schietspel vandaag de dag bestaansrecht heeft. Genoeg bestaansrecht voor een volwaardig vervolg zelfs. High On Life 2 neemt een nog groter nakkie van hetzelfde spul. Verwacht een groter avontuur, meer bizarre vuurgevechten en een lachkick of twee, maar ook regelmatig een inkakker op het technische front.

We nemen het je niet kwalijk als je High On Life 2 niet aan hebt zien komen. Wij ook niet. Het eerste High On Life was succesvol genoeg, maar had ook prima op zichzelf kunnen blijven staan als one off. Des te meer nadat Justin Roiland, de oprichter van Squanch Games en prominent stemacteur in alle daar ontwikkelde games, in 2023 zijn banden met de studio verbrak. Dit kwam nadat Adult Swim - de studio achter Rick and Morty - de banden met hem verbrak wegens aanklachten van huiselijk geweld tegenover Roiland, ondanks dat de zaak werd geseponeerd wegens gebrek aan bewijs.

©Squanch Games

Dat voelt ergens nogal dubbel. Squanch’ eerste titel ‘post-Roiland’ is een vervolg op een game waar zijn stem en stijl onherroepelijk aan zijn verbonden. Het maakt de juiste toon vinden er vast niet makkelijker op. Desalniettemin: ditmaal dus geen Roiland, maar wel een tweede High On Life. Hetzelfde middel, nu op nieuw recept – al merk je dat lang niet altijd.

Doe maar een grammetje van het gebruikelijke

High On Life 2 is een vervolg in de puurste zin van het woord. De game blikt summier terug op het origineel en stort de speler linea recta in eenzelfde soort avontuur. Weer wil een kwaadaardige partij de mensheid tot drugs maken. Aan jouw stilzwijgende mensprotagonist om daar weer een stokje voor te steken. Gewapend met een boel bekende en nieuwe Gatliens – een ras bestaande uit pratende wapens met uiteenlopende persoonlijkheden – trekken we erop uit om ruimtegespuis aan gort te knallen.

Het enige verschil is de kwaadaardige partij in kwestie. Dat blijkt ditmaal geen moordlustig ruimtekartel, maar een groot farmaceutisch bedrijf. Met propaganda en politieke inmenging pogen zij de mensheid te reduceren tot vee, zodat mensen ‘legaal’ tot drugs verpulverd mogen worden. Sommige plotpunten verwijzen vrij letterlijk naar de wandaden van politici en Big Pharma in real life, maar High On Life 2 duikt nooit te diep in de thematiek. Onderaan de streep is het verhaal wederom een excuus om veel grapjes en meta-referenties te maken.

Genoeg te lachen

Laten we wel wezen: je speelt High On Life 2 voornamelijk voor die grapjes. Het eerste deel voelde als een soort interactieve spin-off van Rick and Morty – niet zo gek ook met bedenker Roiland achter het stuur – en deel twee houdt dat gevoel stevig vast. Aan de lopende band stort de game je in rare ruimtescenario’s, met úren aan absurd en grofgebekt stemmenwerk. Het klinkt allemaal ontzettend Justin Roiland-esk, ondanks de afwezigheid van die geestesvader. Roilands stem hoor je nergens meer terug, maar zijn vaste motieven, meta-humor en stamelende toon worden naadloos doorgezet.

©Squanch Games

De rode draad van High On Life 2 houdt je snel 10 à 12 uur bezig. In die tijdsspan vindt de game genoeg momenten om een paar lachjes te winnen. De ene keer doet het dat met geïmproviseerde meta-referenties, de andere keer met onverwachte spelmechanieken, zoals een quiz over belastingontduiking of een verborgen DOS-spel in het hoofdmenu van je ruimtepak. Als je goed gaat op absurdistische cartoonseries, dan ga je ook gewoon weer lekker op High On Life 2.

Sneller, groter, Higher On Life

Maar goed, High On Life 2 moest als vervolgdeel toch minstens de grotere en diversere High On Life worden – en zo geschiedde. Gaandeweg introduceert High On Life 2 niet alleen meer wapens dan voorheen, maar ook een skateboard en een drietal hubwerelden om al skateboardend uit te pluizen. Radical. Jammer genoeg pakt niet elk addendum op de gevestigde formule even sterk uit.

©Squanch Games

De bijna volautomatische skateboardbesturing brengt de vele schietpartijen wat speelse dynamiek, een beetje vergelijkbaar met Sunset Overdrive. Door voortdurend te blijven skaten, veel te grinden en acrobatisch heen en weer te grijphaak-slingeren, ontwijk je veel schoten en zoef je snel van slachtoffer naar slachtoffer. Het voelt uiteindelijk aardig fluïde.

Over het schietwerk gesproken: dat kan er allemaal mee door. High On Life 2 is nog altijd geen kunstige dans à la Doom, maar met het skateboard krijgt de gunplay ironisch genoegtoch iets meer eigen gezicht. De snelle wendbaarheid combineert goed met uitbundige wapens en de mild chaotische shootouts. Bovendien legt het skateboard een bouwsteen voor snelle verplaatsing en platformuitdagingen, die weer vaker van pas komen in de drie grotere hubwerelden.

©Squanch Games

Laten het nou net die hubs zijn die minder overtuigen. Hier vinden we winkels, verzamelobjecten en optionele zijmissies, met daarover een dun gespreid laagje van platformpuzzeltjes en wat komische interacties. Conceptueel leuk bedacht, maar in de praktijk schiet de invulling van de werelden tekort. De overwegend lege hubs komen wat zielloos over en verkenning wordt maar zelden beloond met een leuke zijmissie of memorabele collectible. Zie het als een soort microdosering van een beter doordachte open spelwereld.

Een bad trip, technisch gezien

Squanch Games heeft duidelijk grotere ambities, maar de uitwerking laat vaak te wensen over. Dat wordt echter pas pijnlijk als we het over de techniek achter High On Life 2 hebben. Die vliegt, denkelijk te wijten aan de grotere schaal, met regelmaat vol op zijn bek. Zelden speelde ik een singleplayershooter die zo instabiel was. Op de consoles schijnt dat nog alleszins mee te vallen, maar de pc-versie van High On Life 2 is een zooitje.

©Squanch Games

De instabiliteit is lastig te isoleren. Het zit in alles. Van ontbrekende geluidseffecten en  afgekapte stemopnames tot door de grond clippen en harde crashes. In mijn 25 uur speeltijd is de game zeker tien keer abrupt uitgevallen. De ene keer in een doodnormaal menu, de andere keer tijdens een baasgevecht. Daarbovenop komen nog een handvol soft locks – momenten waarin een missie of specifieke opdracht door een fout plots niet meer te voltooien is.

Wanneer High On Life 2 draaiende blijft, draait de game verre van optimaal. Zelfs met een flinke laag DLSS-upscaling heeft het spel moeite om een stabiele 60 frames per seconde aan te leveren in 1440p, nota bene op een nog relatief beefy RTX 3090 en Ryzen 9 5950X. Toch verandert de gemiddelde schietarena of wat snel skateboardwerk uiteindelijk in een barrage van microstottering. Onder andere Steam en Reddit staan momenteel bol van de klaagzang over de slordige technische staat van de game. Geheel terecht.

©Squanch Games

Stel deze trip nog even uit

De technische mankement voelen extra wrang wanneer je inziet dat High On Life 2 ook niet bepaald een prachtgame is. De kleurrijke, lompe stijl heeft zijn eigen plakkerige charme, maar grafisch gezien is het geen hoogstandje. In de achterhaalde lichteffecten en vaak maar half ingeladen texturen zie je een B-titel van de vorige consolegeneratie terug. Dat past ergens prima bij de banale insteek van het spel, maar laat het dan op zijn minst redelijk draaien. Daarin schiet High On Life 2 gruwelijk tekort, in ieder geval rond de releaseperiode.

Met name door de technische staat is het lastig om High On Life 2 aan te raden. Al ben je nog zo’n liefhebber van het origineel of grove scifihumor in het algemeen; lachen wordt moeilijk als de game elk moment de geest kan geven. Sowieso doet iedereen er daarom goed aan om deze trip uit te stellen, in ieder geval totdat Squanch Games de broodnodige patches uitrolt. De grappen werken immers het beste als ze niet halverwege een zin wegvallen.

High On LIfe 2 is nu verkrijgbaar voor PlayStation 5, Xbox Series-consoles en pc. Op 20 april aanstaande komt de game ook uit op Nintendo Switch 2. Voor deze review is de game op een gedegen pc gespeeld.