De ASUS Zenfone 11 Ultra deelt veel van dezelfde eigenschappen met de ASUS ROG Phone 8 Pro. Dat is wat ons betreft goed nieuws, omdat die gametelefoon een prima toestel is. De Zenfone 11 Ultra kun je daarom zien als een minder uitgesproken variant daarop.

Jaarlijks brengt ASUS twee smartphones uit. Eén in de serie ROG Phone (waarvan de ROG Phone 8 Pro de recentste versie is) en de Zenfone. De ASUS Zenfone 11 Ultra is de nieuwste en heeft een prijskaartje vanaf 999 euro. Dat is niet goedkoop, maar ook niet zo duur als het vergelijkbare aanbod van bijvoorbeeld Samsung of Xiaomi. Je zou kunnen stellen dat het merk uit Taiwan meer de concurrentie aangaat met de OnePlus 12, die een adviesprijs van 949 euro heeft. Beide toestellen draaien op de Qualcomm Snapdragon 8 Gen 3-processor.

Die processor heeft 12 tot 16 GB werkgeheugen tot zijn beschikking en 256 tot 512 GB opslagruimte. De versie van 16/512GB kost je 100 euro meer, dan de 12/256GB-versie. Daarmee blijft ASUS qua prijs onder Samsung, Xiaomi en zijn eigen gametelefoon zitten.

De basisspecificaties zijn dus op topniveau, maar dat kunnen we niet helemaal zeggen van het ontwerp: hoewel we de strakke lijnen en de blauwe kleur achterop stijlvol vinden, oogt die vierkante cameramodule nogal achterhaald. Desondanks straalt het apparaat rust uit en dat waarderen we.

©Wesley Akkerman

©Wesley Akkerman

©Wesley Akkerman

Groot helder scherm

Nu zijn we wel wat gewend van smartphonemakers, maar niet eerder beschikte de Zenfone-lijn over zo’n groot display. Dit is een amoledscherm van 6,78 inch met een resolutie van 1080 bij 2400 pixels. Hierdoor belandt het scherm qua pixeldichtheid onder de magische grens van 400 pixels per inch (388 ppi om precies te zijn), maar daar merk je gelukkig weinig van. Boven de 400 ppi merk je met het blote oog geen verschil meer op in kwaliteit. Ook hier is bewust gekozen voor een Full-HD+-scherm, zodat je als gebruiker langer met de accu kunt doen. Een hogere resolutie betekent immers een hoger energieverbruik.

De beeldverversing is met 144 hertz (in ondersteunde games) hoger dan op de S24 Ultra, maar lager dan ROG Phone 8 Pro. Dat is geen probleem. De huidige standaard van 120 hertz is meestal al overkill. Maar als je in hoge framerates wilt gamen op dit apparaat, dan kan dat.

De maximale helderheid bedraagt 2500 nits. Nu zul je daar niet snel aan zitten, maar dit houdt in dat je zelfs op de zonnigste dagen goed kunt zien wat er op dat prachtige, levendige en kleurrijke scherm gebeurt. Complimenten voor ASUS.

©Wesley Akkerman

©Wesley Akkerman

Zorgwekkende warmte-ontwikkeling

Qua prestaties presteert de ASUS Zenfone 11 Ultra niet anders dan andere toestellen met deze processor. Je zult bijna geen app of dienst tegenkomen die niet soepel draait op dit systeem. Maar toch zijn we er niet helemaal tevreden over en dat komt doordat het toestel, net als die ROG Phone 8, ontzettend heet wordt wanneer je er veel van vraagt (bijvoorbeeld tijdens het gamen). Je kunt de smartphone dan eigenlijk niet meer vasthouden. Dit moet bekend zijn bij ASUS en we hopen dat de fabrikant hier in de toekomst wat aan doet.

Vermoedelijk heeft ASUS het toestel niet goed geoptimaliseerd. Maar of dit een hard- of softwareprobleem is, kunnen we nu moeilijk zeggen. Het kan in elk geval gebeuren dat de ASUS Zenfone 11 Ultra zijn hoge prestaties niet constant volhoudt en dat die gedurende het gebruik meer energie nodig heeft om actief te blijven. Nu zit er een flinke accu in van 5500 mAh waar je anderhalve dag mee kunt doen, maar dan nog maken we er ons wat zorgen over. Opladen gaat met een maximaal vermogen van 65 watt; de batterij is binnen drie kwartier helemaal gevuld.

©Wesley Akkerman

©Wesley Akkerman

Toffe software, matig updatebeleid

Daarnaast plaatsen we nog altijd vraagtekens bij het softwarebeleid van ASUS. Begrijp ons niet verkeerd: een deel van dat beleid waarderen we enorm. Wanneer je het toestel instelt, dan krijg je de keuze voor een kale of aangepaste Android-ervaring. Wij hebben gekozen voor de eerste variant, waardoor de Android-ervaring ontdaan is van onnodige extra’s. Dat betekent niet dat er geen apps vooraf geïnstalleerd worden, maar dat aantal is zeer gering en kun je indien gewenst verwijderen. De interface, knoppen en indeling komen dicht in de buurt van de ervaring van een Pixel-toestel.

Het is daarom jammer om te zien dat ASUS slechts twee Android-upgrades en vier jaar beveiligingsupdates krijgt. Je betaalt een premiumprijs voor dit toestel, dan mag je ook minimaal een premiumsupport verwachten. Op dit vlak winnen Samsung en Google makkelijk van ASUS, die tot zeven jaar ondersteuning bieden op nieuwe smartphones. De ASUS Zenfone 11 Ultra draait gelukkig wel op Android 14, maar Android 16 is dus de laatste versie. Android 15 staat al om de hoek, waardoor het toestel dus al bijna op de helft van z’n upgrades zit.

ASUS biedt wel wat toffe softwarefuncties aan. Zo kun je met Twin Apps inloggen met twee accounts binnen één app. Daarnaast kun je de interface van het snelle menu aanpassen naar een ontwerp dat lijkt op die van Oppo en OnePlus, of het ouderwetse Android (voordat Google die pilvormige knoppen introduceerde). Verder zijn er nog wat AI-opties. Zo kun je achtergronden genereren en achtergrondgeluid voor telefoongesprekken verminderen. Daar blijft het echter bij (naast wat je kunt met Google Foto’s), waardoor de Zenfone dus wat achterloopt op de rest.

Verbeterde camera’s

Het camerasysteem achterop is precies hetzelfde als dat van de ROG Phone 8 Pro. Net als op de smartphones van OnePlus, zijn de camera’s nooit de sterkste punten geweest van ASUS-telefoons. Maar de ROG Phone 8-serie bewees eerder dat de fabrikant dit onderdeel serieuzer neemt dan eerst. Met een hoofdcamera van 50 megapixel, een telelens van 32 megapixel, een groothoeklens van 13 megapixel en een selfiecamera van 32 megapixel, schiet de ASUS Zenfone 11 Ultra in elk geval acceptabele kiekjes. De hoofdlens heeft daarnaast gimbalstabilisatie, waarmee je zorgeloos video’s maakt.

Over het algemeen ogen de foto’s trouw aan je omgeving, terwijl ze niet ontdaan zijn van kleur of enige bezieling. Het contrast is duidelijk en de fijnere details komen vaak goed naar voren. Het kan zijn dat sommige foto’s wat donkerder ogen dan je zou willen, maar qua scherpte en diepte hebben we weinig te klagen. Daarnaast zijn de beelden niet puntig of bijtend, en zelfs vrij zacht. En dat ziet er op een ander beeldscherm (bijvoorbeeld je pc) ook nog steeds mooi uit. Dit is echt niet de beste camera van dit moment, maar voor ASUS een mooie stap voorwaarts.

ASUS Zenfone 11 Ultra kopen?

Onderaan de streep laat de ASUS Zenfone 11 Ultra ons achter met twee duidelijke (gemengde) gevoelens. Enerzijds waarderen we dat de fabrikant de software zo kaal als mogelijk aanbiedt en dat het toestel zelf vrij is van onnodige of schreeuwerige ontwerpelementen. Houd je daarvan, dan past de Zenfone 11 Ultra bij je. Ook het scherm en de accu zijn pluspunten. Maar anderzijds begrijpen we ook wanneer je het design saai vindt. Tel daar een forse warmteontwikkeling en ondermaats updatebeleid bij op en dan worden we toch wat minder enthousiast.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.