Oude Windows 10-pc nieuw leven inblazen? Zo installeer je ChromeOS Flex

Windows 10 gaat officieel met pensioen. De reguliere ondersteuning is al stopgezet en hoewel de verlengde beveiliging voor consumenten inmiddels wordt geprolongeerd tot 2027, komt het einde nu toch echt in zicht. Dat betekent niet dat het systeem plots onbruikbaar wordt, maar wel dat het stilaan onveiliger wordt. Veel gebruikers zullen uiteindelijk overstappen naar Windows 11, terwijl oudere pc's naar zolder of de kringloopwinkel verhuizen. In veel huishoudens staan nu al laptops en desktops te verstoffen, afgeschreven omdat ze te traag zijn geworden of omdat het besturingssysteem verouderd is. Met ChromeOS Flex kun je zo'n toestel gelukkig een tweede leven geven. Dit systeem lijkt op ChromeOS, dat exclusief op Chromebooks draait, met dit verschil dat het gratis ChromeOS Flex op het merendeel van de laptops en desktops werkt. ChromeOS Flex is geen wondermiddel, maar in de juiste situatie kan het een verrassend sterke keuze zijn.

Google heeft een lijst gepubliceerd met laptops die ChromeOS Flex ondersteunen. Opvallend: desktopmodellen staan daar niet eens bij, terwijl ChromeOS Flex daar in de praktijk ook probleemloos op draait, zelfs op iMacs van tien jaar oud. Staat jouw computer niet op de lijst, dan is de kans nog steeds groot dat het alternatieve systeem werkt.

De basisvereisten zijn bescheiden: een 64bit-x86-processor van AMD of Intel, 4 GB RAM, minimaal 16 GB opslag en de mogelijkheid om via usb op te starten. Daarnaast heb je uiteraard een Google-account nodig. De enige mogelijke spelbreker is de leeftijd van de cpu en gpu. Die moeten bij voorkeur van 2010 of later dateren. Het loont in elk geval de moeite om het te proberen. Wat heb je te verliezen? De kans is groot dat je er een verrassend snelle en veilige computer aan overhoudt. Een uitzondering is een oude Chromebook. Daarop kun je deze Flex-variant doorgaans niet installeren, omdat die alleen met het oorspronkelijke ChromeOS kan opstarten.

De installatie is eenvoudig. Je hebt eerst een usb-stick nodig om het Chromebook-herstelprogramma op te installeren. Het klaarmaken van de usb-drive kun je doen op een andere computer (met Windows of macOS) waarop Google Chrome draait. Open de Chrome Web Store, zoek naar Chromebook-herstelprogramma en voeg deze extensie toe. Klik daarna rechtsboven in het browservenster op het puzzelstukje om de extensies te beheren en start de tool via het bijbehorende pictogram.

Plaats vervolgens een usb-stick van minimaal 8 GB en klik op Aan de slag. Je ontvangt een waarschuwing dat alle bestaande gegevens op de usb-stick worden gewist. In het volgende scherm kies je in de keuzelijst bij Fabrikant voor Google ChromeOS Flex en bij Product voor ChromeOS Flex. Klik op Doorgaan, selecteer de juiste usb-stick en kies Nu maken. Dit duurt ongeveer twintig minuten, afhankelijk van de snelheid van de usb-drive. Je ontvangt een melding wanneer het opstartmedium klaar is en dan kun je de usb-stick veilig verwijderen. Die kun je vervolgens gebruiken om ChromeOS Flex op één of meerdere pc's te installeren.

Houd er rekening mee dat de computer waarop je ChromeOS Flex installeert, volledig wordt gewist. Staan er nog belangrijke bestanden op de harde schijf, maak dan eerst een back-up. Schakel de computer uit, plaats de usb-stick en start het toestel opnieuw op vanaf de usb-drive. Op een Mac doe je dat door de Option-toets ingedrukt te houden bij het opstarten. Dan toont de Mac een keuzescherm en daar kun je de usb-drive selecteren.

Ook op een Windows-pc moet je tijdens het opstarten een toets indrukken om het opstartmenu te openen. Dat is vaak F2, F12 of een andere functietoets, afhankelijk van merk en model. Bij sommige toestellen verschijnt die toets kort in beeld bij het opstarten. Eenmaal in het opstartmenu selecteer je met de pijltjestoetsen de usb-stick als opstartschijf en bevestig je met Enter.

Eerst verschijnt het logo van ChromeOS Flex. Daarna kom je op het welkomstscherm, waar je de taal van het besturingssysteem kiest en de invoermethode instelt. Dat laatste verwijst naar de toetsenbordindeling (zoals qwerty voor Nederland of azerty voor België) en de manier waarop speciale tekens en accenten worden ingevoerd.

In het volgende scherm krijg je twee opties. Je kunt het besturingssysteem meteen installeren op de computer, of je kunt ChromeOS Flex eerst vanaf de usb-stick proberen zonder installatie. In dat geval blijven het bestaande besturingssysteem en alle gegevens behouden. Op die manier kun je een aantal belangrijke dingen testen, zoals internet, bluetooth, audio, video, toetsenbord, muis, touchscreen… Als je tevreden bent met de hardware-compatibiliteit, ga je door met het uitvoeren van het installatieprogramma. Die testversie draait volledig vanaf usb, waardoor de prestaties niet hetzelfde zijn als bij een echte installatie. Voor een realistisch beeld en optimaal resultaat kies je dus bij voorkeur voor ChromeOS Flex installeren. De installatie zelf duurt ongeveer twintig minuten.

In de volgende stap geef je aan waarvoor de computer bedoeld is: persoonlijk gebruik, een kind of werk. In dit voorbeeld kiezen we de optie Persoonlijk gebruik. Kies je voor een kind, dan kun je ouderlijk toezicht instellen. Gaat het om een werktoestel, dan gebruik je het e-mailadres van de organisatie. Je kunt achteraf trouwens nog steeds andere gebruikers aan het systeem toevoegen.

Daarna controleert ChromeOS Flex op updates. Dus nog even geduld oefenen. Later, als je het systeem gebruikt, zullen de updates op de achtergrond gebeuren en worden ze pas actief na een herstart. Je hebt later dus geen last van lange installatieschermen of onderbrekingen.

Nog even inloggen met je Google-account en bevestigen via tweestapsverificatie. Bovendien geef je aan hoe je vanaf nu wilt inloggen op de computer: via je Google-account of met een ander wachtwoord. Vervolgens worden je voorkeuren opgeslagen en gesynchroniseerd op elk apparaat waarop je met hetzelfde Google-account inlogt. Je ontvangt nog even de melding dat ChromeOS Flex wordt geleverd met Gemini. Die AI-assistent kun je meteen gebruiken, bijvoorbeeld om teksten te schrijven of informatie op te zoeken. Tot slot stel je de grootte in van tekst en pictogrammen. Na een laatste herstart kom je in de nieuwe werkomgeving.

De werkomgeving van ChromeOS Flex voelt voor een gebruiker van Windows 10/11 ietwat anders aan. Er is geen traditioneel bureaublad vol programma's en mappen, maar een minimalistische omgeving waarin de browser centraal staat. Onderaan staat de taakbalk, die ze hier de 'plank' noemen. Op de plank zet je apps vast. Hier vind je ook de launcher, waarmee je snel naar web-apps en instellingen gaat. Het pictogram, het cirkelvormige ChromeOS-symbool, staat helemaal links op de plank. Je gebruikt de launcher om apps te starten, te zoeken naar bestanden of instellingen en om web-apps zoals Google Docs of Gmail te openen. In plaats van lokale programma's te openen via het startmenu, werk je vooral met web-apps die in Google Chrome draaien. Dat vraagt even gewenning. Je denkt minder in termen van 'programma's installeren' en meer in 'services gebruiken'. Ook bestanden staan niet verspreid over lokale mappen, maar worden vaak automatisch opgeslagen in de cloud, zeg maar Google Drive.

De snelheid van ChromeOS Flex is een van de grootste troeven. Het systeem start snel op en blijft vlot reageren. Dat komt doordat ChromeOS Flex minder zware processen op de achtergrond draait en vooral met web-apps werkt. Verwacht geen wonderen bij zware toepassingen, maar voor dagelijks gebruik voelt het geheel duidelijk sneller aan dan veel oudere installaties van Windows. Als je onderaan op het pictogram van Google Docs klikt, reageert deze online-applicatie onmiddellijk. Je krijgt je bestaande documenten te zien en kunt direct verder werken. Ook Gmail beleeft op deze oude computer zijn tweede jeugd. Wil je toch vasthouden aan Microsoft Word of Excel in plaats van de Google-alternatieven, dan gebruik je deze Office-applicaties niet als geïnstalleerde programma's, maar via de browser.

Niet elke web-app laat zich op dezelfde manier vastzetten op de plank. Afhankelijk van de webservice kan ChromeOS Flex een installatie-optie aanbieden, maar in sommige gevallen moet je werken met een bladwijzer of directe snelkoppeling. Soms kun je een web-app vastzetten als je in de adresbalk een pictogram ziet, zoals Installeren (pictogram van een computerscherm met pijl of plusje). Dan klik je daarop en kies je Installeren.

Soms volg je een andere weg. Veronderstel dat je Microsoft Word op de plank onderaan wilt vastzetten. Dan open je Word online via Office.com en log je in. Daarna klik je op de drie puntjes rechtsboven in Chrome en kies je Casten, opslaan en delen. Vervolgens selecteer je Pagina installeren als app en dan verschijnt die meteen op de plank. Wat we in Windows kennen als Verkenner en in macOS als Finder is in dit geval de app Bestanden. Hiermee navigeer je zowel naar de bestanden en mappen in de cloud als naar de lokale gegevens.

Helemaal rechts op de plank vind je de zogenaamde statuszone. Dat is een belangrijk gebied waar je in één oogopslag informatie en systeemfuncties terugvindt. Hier zie je onder meer de tijd, wifi-verbinding, batterijstatus en eventueel meldingen. Door op dit gedeelte te klikken, open je een compact menu waarin je snelle instellingen kunt aanpassen, zoals volume, netwerk of schermhelderheid. Ook het afsluiten of herstarten van de computer gebeurt hier.

In datzelfde menu vind je de knop voor het maken van een schermafdruk. Daarnaast is het nog steeds mogelijk om een screenshot te maken met een toetscombinatie (Ctrl + F5) en bij ons werkte zelfs de PrtScn-toets. Schermafbeeldingen worden automatisch benoemd als 'Screenshot datum-tijd.png' en je vindt ze altijd terug in de map Downloads.