Hoeveel stroom verbruiken een ventilator, aircooler en mobiele airco?

Een koele kamer begint niet bij het krachtigste apparaat, maar bij de juiste verwachting. Een ventilator, aircooler en mobiele airco lijken alle drie bedoeld voor hetzelfde doel, maar ze doen technisch natuurlijk iets heel anders. De ventilator geeft luchtbeweging, de aircooler voegt daar verdampingskoeling aan toe en de mobiele airco voert warmte echt af naar buiten en blaast gekoelde lucht naar binnen. Daardoor verschillen stroomverbruik, comfort en geluid veel sterker dan je in de winkel aan de buitenkant ziet.

Een ventilator verbruikt doorgaans weinig stroom: een kleine tafelventilator zit vaak rond de 20 tot 40 watt, een staande ventilator rond de 40 tot 70 watt en een grote vloerventilator rond de 70 tot 120 watt. Een plafondventilator kan juist opvallend zuinig zijn, afhankelijk van het model en de stand die je gebruikt. Reken je met een ventilator van 50 watt die 8 uur draait, dan kom je uit op 0,4 kWh. Bij een voorbeeldprijs van 0,30 euro per kWh is dat 0,12 euro per dag.

Dat lage verbruik maakt een ventilator ideaal voor lange gebruiksduur. Je kunt hem tijdens thuiswerken, koken of slapen uren laten draaien zonder dat de meter hard oploopt. Wel moet je eerlijk zijn over het effect: een ventilator verlaagt de kamertemperatuur niet. Hij laat lucht langs je huid bewegen, waardoor zweet sneller verdampt en je lichaam warmte kwijt kan. Wil je meer uit je ventilator halen, dan helpt slimme plaatsing vaak beter dan een hogere stand. We geven daarvoor een aantal praktische trucs in dit artikel over het maximale uit je ventilator halen.

Zet je de drie apparaten naast elkaar, dan wordt het verschil meteen duidelijk. Een ventilator van 30 tot 60 watt verbruikt in 8 uur ongeveer 0,24 tot 0,48 kWh, goed voor circa 0,07 tot 0,14 euro. Een aircooler van 50 tot 100 watt komt uit op 0,40 tot 0,80 kWh, oftewel ongeveer 0,12 tot 0,24 euro per 8 uur. Een mobiele airco van 700 tot 1400 watt gebruikt in 8 uur 5,6 tot 11,2 kWh en kost dan grofweg 1,68 tot 3,36 euro.

Die rekensom verklaart waarom een mobiele airco niet zomaar een luxe ventilator is. Hij verbruikt 15 tot 30 keer zoveel stroom als een gemiddelde ventilator, maar hij doet ook meer werk. De compressor koelt de lucht actief en de warme lucht wordt via een slang naar buiten afgevoerd. Is die slang slecht aangesloten of blijft het raam halfopen, dan zuigt de kamer weer warme buitenlucht naar binnen en werk je tegen je eigen apparaat in.

Wie een toestel voor de nacht zoekt, moet daarom niet alleen naar wattage kijken, maar ook naar slang, raamkit, koelvermogen en geluid. Voor dat laatste is deze gids met mobiele airco's voor de slaapkamer een logisch startpunt.

De ventilator, aircooler en mobiele airco zijn alle drie bedoeld om warmte draaglijker te maken op de plek waar jij zit of slaapt. Ze werken het best als je de basis op orde hebt: zonwering omlaag, gordijnen dicht aan de zonkant, ramen overdag gesloten en pas luchten zodra het buiten koeler is dan binnen. Doe je dat niet, dan vraag je van elk apparaat te veel. Zelfs een mobiele airco moet harder werken als de zon de hele middag op het raam staat te bakken.

Ook geluid speelt bij alle drie een rol. Een ventilator hoor je vooral door de luchtstroom en de motor. Een aircooler voegt daar soms het zachte geklots of het pompen van water aan toe. Een mobiele airco maakt meer mechanisch geluid, omdat er een compressor in zit. In een werkkamer kan dat acceptabel zijn, maar naast je bed kan een constante brom voor slaapproblemen zorgen. Kijk daarom niet alleen naar het energielabel of het opgegeven vermogen, maar ook naar de plek waar je het apparaat echt gaat gebruiken.

De ventilator wint het op stroomverbruik, eenvoud en flexibiliteit. Je zet hem neer, kiest een stand en voelt direct lucht langs je huid. Er is geen slang, geen waterreservoir, geen raamafdichting en meestal nauwelijks onderhoud. Voor een bureau, eettafel, bank of slaapkamer met open raam in de avond is dat vaak precies genoeg. Vooral als je niet de hele kamer hoeft te koelen, maar alleen jezelf comfortabeler wilt maken, is een ventilator de zuinigste oplossing.

Het nadeel merk je op de heetste dagen. Is de kamer eenmaal opgewarmd tot boven de 28 of 30 graden, dan blaast de ventilator vooral warme lucht rond. Je voelt nog wel beweging, maar de ruimte zelf wordt niet koeler. Dan helpt het om hem niet midden in de warme lucht te laten werken, maar de ventilator te combineren met schaduw, nachtventilatie, een kom ijsklontjes of de koele lucht bij een open raam in de vroege ochtend. Voor een structureel lagere temperatuur heb je echter een apparaat nodig dat warmte afvoert.

Een aircooler zit tussen de ventilator en de airco in. Hij gebruikt water (en soms koelelementen) om de uitgeblazen lucht frisser te laten aanvoelen. Het stroomverbruik blijft relatief laag, vaak dichter bij een stevige ventilator dan bij een airco. Je hebt bovendien geen afvoerslang nodig, waardoor je hem makkelijker tussen woonkamer, werkkamer en slaapkamer verplaatst.

Voor wie een ventilator net te weinig vindt, maar geen mobiele airco wil plaatsen, kan een aircooler een uitkomst zijn. We bespreken de werking en de beperkingen uitgebreider in het artikel over de aircooler als alternatief voor airco.

De keerzijde is luchtvochtigheid. Een aircooler koelt via verdamping en brengt dus vocht in de kamer. Bij droge warmte kan dat comfortabel voelen, maar op zwoele Nederlandse dagen is de lucht vaak al vochtig van zichzelf. Dan verdampt zweet minder goed en voelt de kamer sneller klam aan. Een aircooler is daarom vooral logisch in kleinere ruimtes, bij kort gebruik en met voldoende ventilatie. Verwacht geen daling van meerdere graden zoals bij een échte airco.

De mobiele airco is de enige van de drie die de kamertemperatuur daadwerkelijk kan verlagen. Dat merk je vooral tijdens hittegolven, in slaapkamers onder een plat dak of in een werkkamer waar apparatuur en zonlicht de temperatuur kunnen opdrijven. Een goed geplaatste mobiele airco kan een afgesloten kamer merkbaar koeler maken, mits het koelvermogen past bij de ruimte en de warme lucht netjes naar buiten wordt afgevoerd. Wie twijfelt tussen mobiel en vast, vindt extra context in dit artikel over een vaste airco kiezen voor je woning.

Daar betaal je voor met stroom, geluid en gedoe. Een mobiele airco vraagt ruimte op de vloer, een afvoerslang naar buiten en meestal een raamafdichting. Zet je hem in een open woonkamer, dan blijft hij langer draaien en loopt het verbruik op. Gebruik hem daarom gericht: koelen vóór het slapengaan, de deur dicht, gordijnen gesloten en de ingestelde temperatuur niet onnodig laag. Een verschil van een paar graden voelt vaak al enorm prettig, zeker als je daarna een stille ventilator op lage stand gebruikt om de koele lucht te verdelen.

Kies een ventilator als je vooral goedkoop en direct comfort zoekt. Voor minder dan een halve kWh per avond kun je uren luchtverplaatsing krijgen, en in combinatie met zonwering en nachtelijk luchten kom je op veel zomerdagen een heel eind. Dit is de beste keuze voor mensen die de warmte vooral plaatselijk voelen: achter het bureau, op de bank of in bed met een raam op een kier.

Kies een aircooler als je iets meer frisheid wilt dan een ventilator, maar geen slang of hoge stroomkosten wilt. Gebruik hem vooral in een niet te vochtige kamer en beschouw hem als comfortapparaat, niet als temperatuurregelaar. Kies een mobiele airco als de kamer echt te warm blijft, bijvoorbeeld tijdens tropische nachten of in een slecht geïsoleerde bovenkamer. Dan is het hogere stroomverbruik te verdedigen, omdat je er echte temperatuurdaling voor terugkrijgt.

De zuinigste aanpak is stapelen in plaats van meteen maximaal koelen. Houd overdag zon en warme lucht buiten, ventileer pas als het buiten afkoelt en gebruik een ventilator om de gevoelstemperatuur te verlagen. Wordt het binnen alsnog te warm, dan kun je kort en gericht een mobiele airco inzetten. Zo draait het duurste apparaat minder uren, terwijl je wel profiteert van echte verkoeling op de momenten waarop dat nodig is.