Na ongeveer twee jaar komt Sony met een opvolger van de populaire WH-1000XM3. De nieuwe WH-1000XM4 is aan de buitenkant bijna niet te onderscheiden van zijn voorganger, maar is toch op een aantal vlakken verbeterd. Of het genoeg is om het grote prijsverschil te waar te maken, lees je in deze review.

De Sony WH-1000XM3 hebben we nog niet zo lang geleden benoemd tot beste hoofdtelefoon met actieve ruisonderdrukking. Ondanks dat het model al bijna twee jaar oud is, bleef het de concurrentie nog net een stapje voor. Nu, met de WH-1000XM4, probeert Sony de koppositie weer voor een paar jaar vast te leggen. Op het eerste gezicht lijkt het bedrijf daarbij uitstekend te hebben gekeken naar de kritiekpunten die er bij zijn voorganger te vinden waren.

©PXimport

Design en comfort

Sony heeft duidelijk weinig kritiek gekregen op het design, want het nieuwe model lijkt als twee druppels water op de oude hoofdtelefoon. De plastic behuizing met matte afwerking is nog altijd beschikbaar in de kleuren zwart en beige met bijpassende accentkleuren. Wie echt goed kijkt, ziet dat een knopje een andere naam heeft gekregen en dat er nu een sensor in de oorschelp is geplaatst. Zelfs een kenner zou de twee dus niet zomaar uit elkaar kunnen halen gebaseerd op het uiterlijk.

Dat Sony weinig heeft gedaan aan het design, is in onze ogen een uitstekende beslissing geweest. De WH-1000XM4 is weer één van de lichtste ANC-hoofdtelefoons op de markt, maar biedt toch een degelijke bouwkwaliteit en een stijlvol ontwerp. Luxe materialen zoals je die tegenkomt bij de hoofdtelefoons van Bowers & Wilkins zijn hier niet te vinden, maar die vereisen meer onderhoud en zijn in veel gevallen ook een stuk zwaarder. Daarnaast is de hoofdtelefoon voorzien van scharnieren die je de WH-1000XM4 op laten vouwen tot een zeer compact pakketje.

Met een nagenoeg onveranderd ontwerp, is ook het comfort weer uitstekend. Toch zal een fanatieke gebruiker van de WH-1000XM3 het opvallen dat de nieuwkomer is voorzien van net iets dikkere oorkussens. Het effect op het comfort is voor de meeste mensen klein, maar voor wie de oorschelpen van de XM3 te ondiep waren, is de XM4 nu ook een zeer comfortabele optie. De kussens zijn nog altijd heerlijk zacht en de band klemt niet te hard om je hoofd. Het is dus mogelijk om uren lang naar muziek te luisteren zonder de hoofdtelefoon af te moeten doen. Op warme dagen is het door het gesloten ontwerp soms nodig om je oren te luchten, maar dat geldt eigenlijk voor elke ANC-hoofdtelefoon.

©PXimport

Nieuwe feature

Hoewel het uiterlijk weinig is veranderd, heeft Sony wel degelijk een stel nieuwe functies toegevoegd. Eén van de belangrijkste daarvan is Multipoint Connect. Met behulp van Multipoint Connect is het nu mogelijk om meerdere apparaten tegelijkertijd aan te sluiten op de hoofdtelefoon. Zo kun je dus muziek luisteren via je computer en zonder opnieuw verbinding te maken eenvoudig overschakelen naar het geluid van je smartphone.

We hebben het net al kort benoemd, maar de hoofdtelefoon is nu ook voorzien van een extra sensor in een van de oorschelpen. Deze sensor wordt gebruikt om te detecteren of de hoofdtelefoon op het hoofd is geplaatst. Dit brengt interessante functionaliteit met zich mee, zoals het automatisch pauzeren van muziek bij het afzetten van de hoofdtelefoon. Een andere handige toevoeging is Speak-to-Chat. In de XM3 was het al mogelijk om omgevingsgeluiden door te laten door je hand op de oorschelp te plaatsen, zodat je eenvoudig gesprekken kon voeren zonder de hoofdtelefoon af te doen. Met Speak-to-Chat detecteert de WH-1000XM4 automatisch of je een gesprek aan het voeren bent en is het dus niet meer nodig om je hand op de oorschelp te houden. Dat werkt in de praktijk verbazingwekkend goed en voelt een stuk natuurlijker.

©PXimport

Geluidskwaliteit

Ook van binnen is de WH-1000XM4 erg vergelijkbaar met zijn voorganger, maar toch is het geluidsprofiel duidelijk veranderd. Het nieuwe model heeft nog steeds een prettig warm geluid dat zich uitstekend leent voor de hedendaagse muziek, maar laat net iets meer detail horen in de hoge tonen. Daardoor lijken de midden- en lage tonen net iets minder te overheersen, ondanks de nog altijd krachtige en diepe bastonen. In onze ogen (oren) is dit een kleine stap vooruit voor een hoofdtelefoon dat zich al kon meten met de absolute top. Verwacht echter géén referentiehoofdtelefoon met een heel neutraal geluid. Dit is een hoofdtelefoon die voornamelijk een zeer prettig geluid produceert zonder in te leveren op kwaliteit.

Het is echter niet allemaal positief nieuws als het gaat om de geluidskwaliteit. Sony heeft er namelijk voor gekozen om de ondersteuning van AptX achterwege te laten en enkel ondersteuning te bieden voor AAC, SBC en LDAC. Hoewel Sony’s eigen LDAC in staat is om een betere geluidskwaliteit te streamen en tegenwoordig op de meeste Android-apparaten wordt ondersteund, is er nog geen ondersteuning voor LDAC op Windows-computers. Daarnaast werkt LDAC niet in combinatie met Multipoint Connect. In die gevallen is de gebruiker dus aangewezen op de SBC-codec, met een duidelijke vermindering in geluidskwaliteit als resultaat. Voor Apple-gebruikers is er niks veranderd, iOS en iPadOS hebben enkel ondersteuning voor AAC.

Eén van de grote kritiekpunten van de Sony WH-1000XM3 was de microfoon voor telefoongesprekken. De microfoon pikte relatief veel omgevingsgeluid op en het geluid was ook verre van helder, waardoor het klonk alsof stemopnames gebeurde met een zeer goedkope microfoon. Daar heeft Sony nu iets aan gedaan bij de WH-1000XM4. De verstaanbaarheid heeft een grote sprong gemaakt door een veel helderdere stemopname en een betere onderdrukking van omgevingsgeluiden. De hoofdtelefoon kan nu dus ook in drukke omgevingen gebruikt worden om telefoongesprekken te voeren.

©PXimport

Ruisonderdrukking

Als er iets was waar de WH-1000XM3 in uitblinkt, dan was het wel de actieve ruisonderdrukking. Zelfs twee jaar na de lancering is de concurrentie weliswaar dichterbij gekomen, maar is het nog niet gelukt om de ANC-techniek van Sony te evenaren. Dat stelt het bedrijf nu ook weer even uit, want de WH-1000XM4 heeft een kleine upgrade gekregen. De chip die gebruikt wordt voor de ruisonderdrukking is onveranderd, maar Sony heeft het algoritme geoptimaliseerd. Het is lastig om het verschil goed te horen, maar de verbeteringen hebben voornamelijk effect gehad op het onderdrukken van lage frequenties. Storende bromtonen, ronkende motoren en stemmen worden daardoor nog beter onderdrukt.

Conclusie

De Sony WH-1000XM4 is weer een pareltje, maar voelt tegenover de WH-1000XM3 meer als een update dan een upgrade. Heb je al het model van vorig jaar, dan is er dus geen directe reden om de nieuwe aan te schaffen. Ben je nu op zoek naar een nieuwe ANC hoofdtelefoon, dan is de WH-1000XM4 zonder twijfel het nieuwe topmodel. Op het moment van schrijven is het prijsverschil van ruim €150 euro met de voorganger echter te groot als je niet specifiek op zoek bent naar nieuwe functies zoals Multipoint Connect.

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.