Refurbished elektronica wint aan populariteit. Met name gereviseerde smartphones gaan vaker en bij steeds meer (web)winkels over de toonbank. In dit artikel lees je alles over de voordelen en aandachtspunten van refurbished elektronica en wat het toenemende aantal verkopers voor jou betekent. Ook testen we een refurbished iPhone – het meest verkochte refurbished product.

Om te beginnen is het goed om te weten dat refurbished elektronica iets anders is dan tweedehands elektronica. Laten we een Apple iPhone 12 als voorbeeld nemen. Een tweedehands iPhone 12 vind je overal, bijvoorbeeld op Marktplaats en bij een lokale winkel die smartphones repareert en ingekochte modellen opknapt en verkoopt. Bij een Marktplaats-verkoper heb je doorgaans geen garantie, alleen de tweejarige garantie van Apple vanaf de datum waarop de smartphone officieel verkocht is. Diezelfde garantie geldt ook voor een toestel in de etalage van de lokale telecomwinkel, mogelijk aangevuld met enkele maanden garantie vanuit de winkel.

De Marktplaats-verkoper heeft zijn iPhone 12 als het goed is teruggezet naar de fabrieksinstellingen, maar verder waarschijnlijk niets aan de telefoon gedaan. Bij de lokale telecomwinkel mag je ook een ‘schone’ iPhone verwachten, maar verschilt het per aanbieder of er meer werk in zit. Sommigen vervangen bijvoorbeeld de accu of het scherm door een nieuw exemplaar.

Uitgebreid onderzocht

Dan een refurbished iPhone 12. Die is door de aanbieder ingekocht, bijvoorbeeld via een handelaar, smartphonemerk, groot bedrijf of omdat mensen hun oude toestel hebben ingeruild via hun telecomprovider.

Een refurbished iPhone is voor de verkoop niet alleen teruggezet naar de fabrieksinstellingen, maar ook visueel en technisch onderzocht. Visueel op krassen en andere beschadigingen, technisch op uiteenlopende punten om te controleren of de iPhone naar behoren werkt. Veel aanbieders van refurbished iPhones gebruiken een combinatie van speciale apparatuur en een menselijke check om de status van een ingekochte iPhone te bepalen. Indien nodig wordt de iPhone uit elkaar gehaald om bijvoorbeeld stof te verwijderen of de accu te vervangen.

Bovendien geeft de verkoper van een refurbished iPhone garantie omdat hij vertrouwen heeft in zijn werk. De precieze garantieperiode verschilt; vaak is het tussen de zes en vierentwintig maanden. Ook heb je bij veel aanbieders na het ontvangen van je iPhone veertien dagen de tijd om het toestel in dezelfde staat te retourneren om je geld terug te krijgen. Een refurbished iPhone is vanwege het extra werk en de garantiebelofte doorgaans iets duurder dan een tweedehands iPhone.

©Swappie

Toenemende interesse

De interesse in refurbished smartphones neemt toe, meldt verkoper van refurbished apparatuur Recommerce op basis van eigen leveringscijfers en een onderzoek dat door Kantar is uitgevoerd onder vijfhonderd Nederlanders.

Vijf procent kocht hun huidige smartphone via een refurbished aanbieder, overigens nog een stuk minder dan tweedehands (elf procent) en nieuw (84 procent). Recommerce verwacht dat het refurbished-cijfer gaat stijgen omdat anno 2023 36 procent van de Nederlanders overweegt om de volgende keer een refurbished smartphone te kopen. Dat is vijf procentpunt meer dan vorig jaar, toen het onderzoek eveneens gehouden werd.

De belangrijkste reden om refurbished te verkiezen boven nieuw is de lagere prijs (72 procent). Er zijn voor zover bekend nog geen harde onderzoeksresultaten over de interesse in andere refurbished apparatuur, zoals laptops, tablets of gameconsoles. Deze markt is in Nederland vooralsnog een stuk kleiner dan die van refurbished smartphones, zo blijkt uit een inventarisatie van het productaanbod van aanbieders van refurbished apparatuur. Dat komt – zo denken wij – omdat de meeste aanbieders zich vooralsnog liever focussen op telefoons. Of zelfs nog specifieker; zo verkoopt Swappie alleen refurbished iPhones in de wetenschap dat acht op de tien refurbished smartphones een iPhone-model is.

Toch liever een nieuwe iPhone kopen?

Aanbieders

De toenemende interesse in refurbished apparatuur gaat hand in hand met een groeiend aantal aanbieders van dergelijke gadgets. Ook sommige buitenlandse bedrijven zetten voet op Nederlandse bodem omdat ze hier kansen zien. In de kaders ‘Relatief veel aanbieders’ en ‘Telecomproviders’ gaan we dieper in op de verschillende aanbieders.

Voor jou als consument betekent dit meer kanalen waar je een refurbished apparaat kunt kopen en meer mogelijkheden om je gebruikte smartphone in te ruilen voor extra korting op een nieuw model. Bij sommige aanbieders kun je je gebruikte toestel ook verkopen om geld op je rekening te krijgen. De aanbieder reviseert de smartphone en verkoopt 'm daarna als refurbished exemplaar.

Goed voor de portemonnee

De voornaamste reden om een refurbished smartphone te kopen in plaats van een nieuw model, is de prijs. Een refurbished exemplaar is goedkoper dan een splinternieuw exemplaar, om de eenvoudige reden dat een refurbished model al gebruikt is. Het prijsverschil tussen refurbished en nieuw verschilt echter per aanbieder, per smartphonemodel én zeker ook de staat van de smartphone. Refurbished smartphones zijn er namelijk in verschillende condities. Een gereviseerd model met krasjes op het scherm en een deukje in de achterkant is goedkoper dan een eveneens gereviseerd model dat er nog als nieuw uitziet.

Het is daarom lastig te zeggen hoeveel euro je kunt besparen door een refurbished telefoon aan te schaffen. Dit hangt ook nog eens van het model af. In het kader ‘iPhone van Swappie getest’ lees je over het prijsverschil tussen een nieuwe iPhone 12 en een refurbished model.

©picsmart - stock.adobe.com

Milieuvriendelijker

Een tweede argument om een refurbished smartphone te kopen, is dat het beter is voor het milieu. Een bestaande smartphone krijgt immers een tweede of misschien wel derde leven, en gaat zo langer mee voordat hij het recycleproces (of alsnog jouw kast) ingaat. De keuze voor een refurbished (maar ook een tweedehands) smartphone betekent dat er geen zeldzame grondstoffen gedolven hoeven te worden voor een nieuw toestel. En dat toestel hoeft ook niet in elkaar gezet te worden en van de fabriek naar de winkel verstuurd te worden.

Technische aandachtspunten

Bij aanschaf van een refurbished smartphone let je dus op je portemonnee en het milieu, maar er komen wel meer aandachtspunten bij kijken dan bij het kopen van een nieuwe smartphone.

We noemden eerder al de garantieperiode die de verkoper geeft. Maar er zijn ook technische aandachtspunten. Laten we de iPhone 12 weer als voorbeeld nemen. Zo’n toestel is op veel punten te controleren voordat hij een nieuwe eigenaar krijgt. Op hoeveel punten dat gebeurt, verschilt per aanbieder. Recommerce zegt op zijn website dat het smartphones in het algemeen op vijftien tot dertig punten controleert en bij vervanging alleen nieuwe, originele onderdelen gebruikt. Concurrent Swappie checkt zo’n iPhone 12 naar eigen zeggen op 52 punten.

Goed om te weten, is dat alle aanbieders verzekeren dat hun apparaten prima horen te werken. De accu, die slijt per oplaadbeurt, heeft in een refurbished smartphone doorgaans een resterende capaciteit van minimaal tachtig procent. Komt de aanbieder tijdens het testen een accu met een lagere capaciteit tegen, dan vervangt hij de accu door een nieuw exemplaar. Wil je op accugebied zo lang mogelijk met je refurbished toestel doen, dan kies je een exemplaar met een nieuwe accu. Hier betaal je vaak wel meer voor.

Een ander aandachtspunt, al genoemd in het kader ‘iPhone van Swappie getest’, is dat een refurbished toestel niet gegarandeerd water- en stofdicht is. Of een nieuw model dat wel is, verschilt per toestel. Moderne iPhones zijn in ieder geval gecertificeerd water- en stofdicht, maar een refurbished model is eerder opengemaakt en kan dus stukgaan bij een val in je bad.

©SAKCHAI - stock.adobe.com

Software(updates)

Bij het uitkiezen van een refurbished product dien je naast de uiterlijke en technische aandachtspunten ook rekening te houden met de software. En dan bedoelen we niet of de vorige eigenaar het apparaat heeft teruggezet naar de fabrieksinstellingen, want je mag ervan uitgaan dat de verkoper dit gecheckt en indien nodig zelf gedaan heeft. Waar je vooral op moet letten, is wanneer het product uitgebracht is en tot wanneer de fabrikant softwareupdates garandeert. Dit verschilt per individuele smartphone, tablet, computer of ander apparaat.

Een Windows-computer krijgt doorgaans jaren updates, maar is wel de nieuwste versie geïnstalleerd en is het apparaat ook geschikt voor de volgende Windows-versie? Bij smartphones kun je rekenen op versie-updates (die handige functies toevoegen) en beveiligingsupdates (die kwetsbaarheden in de software dichten). Bij Android-telefoons en -tablets staan deze twee soorten updates los van elkaar, en krijg je doorgaans langer beveiligingsupdates dan versie-updates. Apple combineert de twee soorten updates en biedt minimaal vijf jaar updates vanaf het moment dat een nieuwe iPhone op de markt verschijnt.

Wat betekent dat voor de eerder genoemde iPhone 12? Die is in 2020 uitgebracht en zit nu dus in het derde jaar van zijn softwareondersteuning. Updates verschijnen nog in 2024 en 2025, maar dan houdt het wellicht op. En dat is goed om te beseffen als je jaren met een refurbished iPhone 12 wilt doen. Het toestel is na het beëindigen van de softwareondersteuning nog een tijd prima te gebruiken, maar je mist dan wel nieuwe functies en ontvangt waarschijnlijk geen updates meer die beveiligingsproblemen oplossen. Op termijn stoppen ook bepaalde functies en apps met werken. Wil je lang met een refurbished apparaat doen, dan is een zo nieuw mogelijk model dus de slimste – maar tevens duurste – keuze. 

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.