Externe ssd’s worden steeds sneller, de maximale doorvoersnelheid van USB 3.2 Gen 2 is alweer voorbij gestreefd. Wie echt snel wil, klopt bij Western Digital aan. Zij bieden met de WD_BLACK P50 een externe ssd die snelheden tot 2000 MB/s moet halen via een Gen 2x2-verbinding. Lees ons oordeel in dezeWD_BLACK P50 Game Drive review.

De WD_BLACK P50 beschikt over een stevige zwarte metalen behuizing die aanvoelt alsof het zomaar een bomexplosie zou kunnen overleven. Het design samen met het gebruikte lettertype geeft ook een beetje het idee alsof de ssd uit een sciencefiction actiefilm gevlogen komt. Het gebruikte materiaal is natuurlijk niet alleen voor het oog, het metaal koelt de snelle ssd ook prima af.

Aan de bovenkant toont de ssd misschien wat ruig, aan de onderzijde van de ssd vind je vier rubber voetjes zodat deze niet direct over de behuizing van je PlayStation 4 krast als je hem erop legt. Aan de zijkant van de behuizing vind je een usb-c-connector en een witte ledverlichting die aan gaat als de ssd actief is.

Het formaat van de P50 is met 118 x 62 x 14 mm iets groter dan gemiddeld, maar daarentegen ligt de ssd wel lekker stevig in je hand en je broekzak.

In de verpakking vinden we naast de ssdook twee zeer korte kabeltjes en de handleiding. De een beschikt over aan weerszijden over een usb-c-connector, de ander mondt uit in een usb-a-connector. Prima voor op je spelcomputer, maar wie de ssd op een pc wil gebruiken zal wellicht een wat langer kabeltje moeten zoeken.

Enorme prestaties

SuperSpeed USB 20Gbps zoals de marketing naam luidt is beter bekend als USB 3.2 Gen 2x2. Deze techniek gebruikt twee high-speed USB Type-C Tx / Rx-kanalen om een maximale doorvoer van 20 Gbps te bereiken. Hierdoor heb je dus altijd een usb-c-connector nodig om de snelheid te kunnen halen, een usb-a-connector heeft simpelweg niet voldoende draden die verbonden kunnen worden.

Voor het achterhalen van de lees- en schrijfsnelheden maken we gebruik van CrystalDiskMark. De resultaten die het programma laat zien zijn in lijn met de beloofde snelheid van WD_BLACK P50. We halen een leessnelheid van 2078 MB/s en de schrijfsnelheid ligt met 2084 MB/s zelfs nog een stukje hoger. Het is alsof de schijf ons wil zeggen dat hij niet eens op het maximum van zijn kunnen presteert.

Met PCMark 10 haalt Data Drive Benchmark een score van 1161. Het resultaat laat een bandbreedte van 180.25 MB/s zien en een gemiddelde toegangstijd van 140 µs. Uit de benchmark van AS SSD krijgt de WD_BLACK P50 een score van 1375.

©PXimport

©PXimport

©PXimport

Xbox en PlayStation

Omdat de fabrikant zich hoofdzakelijk richt op de PlayStation 4 en Xbox One hebben we de ssd daar ook op getest en met verrassend positief resultaat. Het spel GTA V start vanaf de harde schijf in onze PlayStation 4 Pro op in 2 minuten en 9 seconden. Verplaatsen we het spel naar de ssd start deze op in 1 minuut en 21 seconden. De recent verschenen Watch Dogs Legion deed het vanaf de harde schijf in 1 minuut en 4 seconden met de WD_BLACK was dit nog maar 41 seconden.

Ook Final Fantasy VII Remake startte 17 seconden sneller op. De Xbox One gaf eveneens positieve resultaten. Assassins Creed Valhalla startte in 50 seconden op van de harde schijf en de ssd kon dat in slechts 25 seconden doen. Het spel Watch Dogs Legions op de harde schijf van Xbox One moest er 23 seconden langer over doen dan op de WD_BLACK.

Conclusie

De WD_BLACK P50 is een ontzettend rappe externe ssd met een flink, maar niet uitzonderlijk hoog, prijskaartje. Hoewel de ssd gepromoot wordt als een schijf voor de PS4 en Xbox vinden we dat wel een beetje overkill. Via de usb-poort op de spelcomputer kan nooit de gepromote snelheid van 2000 MB/s nooit gehaald worden. Koop je hem met het idee alvast een rappe ssd voor de PlayStation 5 in huis te halen, is dat een logischere keuze. Voor wie opzoek is naar een snelle ssd voor zijn PC zit in ieder geval goed met WD_BLACK P50.

Philips Hue SpatialAware is een nieuwe functie die lichtscènes afstemt op de indeling van je kamer. In plaats van kleuren 'los' over je lampen te verdelen, gebruikt Hue een ruimtelijke kaart waarbij rekening wordt gehouden met de onderlinge verhouding van je lampen. Het resultaat? De scènes voelen een stuk natuurlijker aan. Hoe zit dat precies, en hoe stel je het in?

Veel Hue-scènes bestaan vooral uit een palet: kleur + helderheid. De app houdt daarbij tot nu toe beperkt rekening met waar je lampen staan en op welke hoogte ze hangen. Het gevolg is dat een staande lamp in de hoek soms dezelfde kleur of felheid krijgt als spots boven de eettafel, terwijl je bij een scène als "zonsondergang" juist een logisch verloop verwacht dat door de ruimte loopt. In de praktijk voelt zo'n scène dan meer als losse lampen die toevallig hetzelfde thema draaien, in plaats van één lichtbeeld dat klopt vanuit een richting of 'bron'.

Je kunt het vergelijken met surround sound. Als je kanalen zonder plattegrond willekeurig aan speakers koppelt, hoor je wel geluid, maar de richting klopt niet. SpatialAware doet voor licht hetzelfde als een goede speakeropstelling voor audio: de plek in de ruimte wordt het uitgangspunt.

Wat SpatialAware anders doet

SpatialAware draait de aansturing om. Je scant je kamer met de camera van je telefoon of tablet, waarbij de Hue-app augmented reality gebruikt om vast te leggen waar je lampen zich bevinden: links of rechts, hoog of laag, plafond of vloer. Op basis daarvan slaat de Hue-app een ruimtelijk model van de kamer op, dat automatisch wordt bijgewerkt als je later lampen toevoegt. Kies je daarna een ondersteunde scène, dan verdeelt Hue kleur en helderheid bewust op basis van die posities. Daardoor krijgen plafondlampen en lampen op ooghoogte niet meer zomaar dezelfde tinten, maar spelen ze een eigen rol in het totale lichtbeeld.

Wanneer zie je het meeste effect

Heb je maar een paar Hue-lampen in je kamer, dan is het effect heel beperkt. Maar heb je in je kamer meerdere lampen op verschillende posities en hoogtes staan en/of hangen, dan is SpatialAware wel een mooie toepassing. Denk aan een woonkamer met plafondspots, een staande lamp naast de bank, een ledstrip achter het tv-meubel en sfeerverlichting in een kast. Dan valt er echt iets 'ruimtelijks' te verdelen en zie je sneller dat de scène als één geheel aanvoelt.

Bij scènes die op de natuur geïnspireerd zijn, zie je het verschil vaak als eerste, omdat dit soort scènes draait om een geleidelijke overgang. Denk aan het idee van een horizon: aan de ene kant warm en dieper van kleur, alsof de zon net ondergaat, en richting plafond juist lichter en koeler, zoals een heldere lucht. Zonder ruimtelijke logica kan zo'n verdeling op willekeur lijken, waardoor de sfeer niet helemaal klopt. Met SpatialAware kan Hue dat verloop koppelen aan de posities van je lampen, zodat de kleuren zich logischer verdelen en de scène als één geheel voelt.

©Philips Hue

Zo stel je Hue SpatialAware in

Open in de Hue-app de kamer waarin je SpatialAware wilt gebruiken en start de scan. De app begeleidt je terwijl je de ruimte filmt, zodat de posities van je lampen worden vastgelegd. Daarna sla je het ruimtelijke model op. Voeg je later lampen toe of verplaats je ze, dan scan je die kamer opnieuw zodat de kaart weer klopt.

Voor welke scènes kun je SpatialAware gebruiken?

Op dit moment werkt SpatialAware met ongeveer de helft van alle 'geremasterde' scènes uit de Scene Gallery. De nadruk ligt op natuur-scènes (bijvoorbeeld Savanna Sunset, Lake Placid en Mountain Breeze). Het belangrijkste om te onthouden: niet elke scène krijgt meteen SpatialAware. In de app hoort per scène zichtbaar te zijn of de functie wordt ondersteund.

©Philips Hue

Dit heb je nodig

SpatialAware werkt alleen samen met de Hue Bridge Pro. Daarnaast heb je een smartphone of tablet nodig waarop de Hue-app geïnstalleerd is (downloaden voor iOS | downloaden voor Android), zodat er een scan gemaakt kan worden. Zonder die scan is er geen ruimtelijke kaart en kan SpatialAware niets verdelen.

Wat zie je in de praktijk?

De winst zit vooral in samenhang: scènes ogen netter en meer 'zoals bedoeld', omdat hoogte en positie van je lampen meetellen. Kleur en licht worden daardoor logischer verdeeld. Plafondlicht en sfeerverlichting zitten elkaar minder in de weg, omdat ze niet meer automatisch dezelfde tinten en felheid toebedeeld krijgen.

Hue SpatialAware: praktijkvoorbeeld

Op de foto (klik erop om hem groot te openen) zie je boven de Lake Mist-scène zonder SpatialAware en daaronder dezelfde scène mét SpatialAware. Als je kijkt naar de thumbnail van het scènevoorbeeld links onderin, dan zie je dat het voorbeeld in de onderste afbeelding beter klopt met wat je in de kamer ziet: de kleuren zijn verdeeld alsof je naar een horizon kijkt. Onderaan zitten warmere, oranje tinten, die geleidelijk opschuiven naar blauwere tonen richting 'lucht'.

Dat zie je vooral terug in de verdeling over de lampen. In de bovenste versie lijkt het alsof vooral één ledstrip de scène draagt, waardoor de rest van de verlichting minder meedoet. In de onderste versie vormen de lichtpunten meer één geheel: het licht boven en achter de deur links is nu bijvoorbeeld één duidelijke kleur in plaats van dat het bestaat uit meerdere losse tinten. Dat oogt rustiger en gelijkmatiger. Tegelijk voelt die onderste versie ook wat koeler, waardoor Lake Mist misschien niet de meest uitgesproken scène is om het verschil te demonstreren, maar je ziet wel goed wat SpatialAware doet: het maakt van losse kleuren een verdeling die beter past bij het idee achter de scène.

©Philips Hue

Privacy en veiligheid

Voor SpatialAware scan je je kamer met de camera. Die 3D-scan wordt vervolgens opgeslagen in de Hue-app. Of de kaart volledig lokaal blijft of ook opgeslagen wordt in de cloud hebben wij niet kunnen achterhalen. Ga er dus niet automatisch vanuit dat alles op je telefoon blijft. Als voorzorgsmaatregel kun je de Hue-app alleen cameratoegang geven op het moment dat je de scan doet en daarna kijken in iOS of Android of je die permissie weer wilt beperken. Kan er gevoelige informatie in beeld komen (bijvoorbeeld post, documenten of een whiteboard) tijdens het scannen? Berg dat dan even weg tot na je scan.  

JBL brengt met de BandBox-serie zijn eerste audioproducten uit die specifiek gericht zijn op het maken van muziek. De BandBox Solo en Trio zijn bluetooth-speakers die tegelijkertijd functioneren als versterker voor instrumenten. De opvallendste toevoeging is het gebruik van kunstmatige intelligentie om audiosporen in realtime te scheiden, wat het meespelen met bestaande nummers makkelijker moet maken.

De kern van de nieuwe serie is de zogeheten 'Stem AI'-technologie. Hiermee kunnen gebruikers specifieke onderdelen van een liedje, zoals de zang, drums of gitaar drums in realtime op het apparaat zelf kunt isoleren of verwijderen uit elk nummer. Voor muzikanten biedt dit praktische voordelen: je kunt een gitaarpartij isoleren om precies te horen hoe deze gespeeld wordt, of de partij juist wegdraaien om zelf mee te spelen over de originele begeleiding.

Voor één muzikant

De instapversie is de BandBox Solo, een compacte speaker met een vermogen van 18 watt RMS. Het apparaat beschikt over één ingang die geschikt is voor een gitaar of microfoon. Gebruikers kunnen via de JBL One-app diverse digitale versterkers en effecten zoals reverb, chorus en phaser instellen, waardoor externe effectpedalen in veel gevallen overbodig zijn. Daarnaast functioneert de Solo als audio-interface: via de usb-c-aansluiting koppel je hem aan een laptop om direct opnames te maken in muziekproductiesoftware (DAW).

Voor meerdere muzikanten tegelijk

Voor wie meer aansluitmogelijkheden of volume nodig heeft, is er de BandBox Trio. Dit model levert 135 watt vermogen en is uitgerust met een ingebouwde vierkanaalsmixer. Hierdoor is het mogelijk om met meerdere mensen tegelijk te spelen, bijvoorbeeld een zanger en twee instrumentalisten. De Trio onderscheidt zich verder door een verwisselbare accu die tot tien uur speeltijd biedt en een LCD-scherm voor directe feedback. Ook heeft dit model meer fysieke knoppen, zodat je het geluid tijdens het spelen kunt aanpassen zonder direct de app erbij te hoeven pakken.

Prijs en beschikbaarheid

De JBL BandBox Solo en Trio zijn vanaf februari verkrijgbaar. De BandBox Solo heeft een adviesprijs van 249,99 euro. De grotere BandBox Trio kost 599,99 euro. Een belangrijk detail voor vroege kopers is dat de 'looper'-functie, waarmee je laagjes muziek over elkaar opneemt, bij lancering nog niet beschikbaar is; deze wordt volgens JBL pas in oktober via een update toegevoegd.