In onze eerdere vergelijkende test van wifi-systemen beloonden we Netgears Orbi met het keurmerk Best Getest. Orbi was tegelijkertijd wel het duurste systeem. Met de onlangs geïntroduceerde RBK40 en RBK30 brengt Netgear Orbi naar een goedkoper prijspunt, de sets kosten respectievelijk 345,50 en 329 euro. Wat is het verschil met de duurdere uitvoering van Orbi?

Netgears vorig jaar geïntroduceerde Orbi is een indrukwekkend wifi-systeem dat we eerder beloonden met een Best Getest-keurmerk. Orbi is tegelijkertijd wel één van duurdere systemen op de markt. Met de RBK40 en RBK30 biedt Netgear twee goedkopere Orbi-sets aan. De router met typenummer RBR40 is in beide sets hetzelfde. Net als de eerdere Orbi-router biedt de RBR40 een gigabit wan-aansluiting aangevuld met drie gigabit lan-aansluitingen. Wat we missen ten opzichte van de eerdere Orbi-router is een usb-aansluiting. Die heeft tot nu toe echter geen functionaliteit gekregen, dus je mist eigenlijk niks. De vormgeving is vrijwel identiek ten opzichte van de al bestaande Orbi, alleen is de nieuwe variant een stuk kleiner.

©PXimport

Verschillende satellieten

Het verschil tussen beide nieuw geïntroduceerde sets zit in de satellieten. De RBK40 komt met de satelliet RBS40. Deze satelliet heeft dezelfde behuizing als de router en is voorzien van vier netwerkaansluitingen. In alles is de RKB40 dan ook een goedkopere uitvoering van de eerder verschenen duurdere Orbi met typenummer RBK50. De tweede nieuwe set met typenummer RBK30 heeft met de RBW30 een totaal anders uitgevoerde satelliet. In plaats van een torentje steek je de RBW30 net als bijvoorbeeld een wifi-repeater direct in het stopcontact. Voor een stopcontact unit is de RBW30 met een hoogte van 16 en een breedte van 8 centimeter wel erg fors. Ten opzichte van de andere nodes mist deze kleinere satelliet netwerkaansluitingen, je kunt hem dus niet als draadloze bridge inzetten. Je krijgt met de RBK30 dus iets minder functionaliteit dan de andere Orbi-sets. Bovendien vinden wij de ‘repeater-stijl’ qua plaatsing minder handig dan de torentjes, maar dat is voor een gedeelte persoonlijk.

©PXimport

Langzamere onderlinge link

Het grote verschil met de eerste uitvoering van Orbi is dat de nieuwe goedkopere sets gebruik maken van AC2200- in plaats van AC3000-technologie. Net als AC3000 is AC2200 een zogenoemd tri-bandsysteem dat voorzien is van drie radio’s. Het gaat om twee 802.11ac 5GHz-radio’s aangevuld met een 802.11n 2,4GHz-radio. Clients maken verbinding met de 2,4GHz-radio en de eerste 5GHz-radio. Beide radio’s ondersteunen twee datastromen voor een maximale theoretische snelheid van 400 en 867 Mbit/s. De tweede 5GHz-radio wordt niet gebruikt voor contact met de clients, maar voor de onderlinge link tussen de nodes. Bij de in dit artikel geteste goedkopere variant van Orbi is deze tweede 5GHz-radio eveneens een exemplaar met twee datastromen voor een theoretische snelheid van 867 Mbit/s. Tel je deze snelheden op, dan kom je ongeveer op 2200 Mbit/s oftewel AC2200. De duurdere al bestaande Orbi die nu het topmodel in de reeks is, maakt voor de onderlinge link tussen de nodes gebruik van een 802,.11ac-radio met vier datastomen en een theoretische snelheid van 1733 Mbit/s. Tel je de snelheden dan op, dan kom je op 3000 Mbit/s oftewel AC3000. AC2200 is overigens nieuw, ook Linksys’ Velop maakt gebruik van AC2200-technologie. Bij Linksys is echter niet per se één van de radio’s gereserveerd voor de onderlinge link, maar wordt dynamisch bepaald welke radio gebruikt wordt voor de onderlinge link.

©PXimport

Uitgebreide router

Qua mogelijkheden zijn de goedkopere uitvoeringen gelijkwaardig aan de duurdere Orbi. Je krijgt dus nog steeds een relatief uitgebreide webinterface die zich qua mogelijkheden kan meten met de betere normale routers. Zo is Orbi voorzien van een vpn-server. Net als hun grote broer kun je de goedkopere Orbi’s behalve als router ook inzetten als accesspointsysteem waarbij je een eigen router gebruikt als basis voor je netwerk. Ten opzichte van andere systemen in de markt valt op dat de app qua mogelijkheden achterloopt. Bij een geconfigureerd Orbi-systeem kun je met de app niet veel meer dan het aanpassen van het wifi-wachtwoord. Wel kun je de app tegenwoordig gebruiken om het systeem in gebruik te nemen. Toen de eerste variant van Orbi op de markt verscheen, was er overigens helemaal geen app. Andere wifi-systemen hebben echter geen webinterface waardoor Orbi uiteindelijk de meeste mogelijkheden biedt en ook de wat enthousiastere netwerkliefhebber zal aanspreken.

©PXimport

Prestaties

Om de prestaties van de Orbi-sets te achterhalen, hebben we de set getest over twee verdiepingen. Op dezelfde verdieping als de router halen we een snelheid van 431 Mbit/s. Op de verdieping waar de satelliet zich bevindt we gemiddeld 333 Mbit/s halen. We hebben geen significante verschillen kunnen ontdekken in de prestaties tussen de RBK40 en de RBK30. Beide satellieten maken gebruik van AC2200-technologie en hebben dezelfde radioconfiguratie aan boord. Wel heeft de RBW30 minder geheugen en is de dekking volgens Netgear iets minder. De antennes zullen door de compactere behuizing dus net wat minder optimaal zijn, maar dat zien we niet terug in onze testomgeving. Het valt op dat deze goedkopere Orbi-sets over een verdieping heen dicht in de buurt komt bij de duurdere Orbi-set. Het is overigens geen verrassing dat de prestaties op dezelfde verdieping als de router gelijkwaardig zijn ten opzichte van de duurdere Orbi. De clientradio is eveneens een 802.11ac-variant met twee datastromen en een theoretische snelheid van 867 Mbit/s. Wat ons wel verrast is dat de snelheid op een andere verdieping niet veel langzamer is dan die van de duurdere Orbi-set.

Prestaties met twee satellieten

We hebben de nieuwe Orbi ook in combinatie met twee satellieten getest (RBS40 en RBW30) in zowel het sterscenario als het meshscenario dat we in onze eerdere test gebruikt hebben. In een sterscenario met de router op de eerste verdieping halen we op zolder 348 Mbit/s en op de begane grond 319 Mbit/s waarbij de router op de eerste verdieping staat. Deze goedkopere Orbi presteert in een sterscenario beter dan Linksys’ Velop dat eveneens gebruik maakt van AC2200-technologie.

We hebben de AC2200-technologie ook in onze ‘meshconfiguratie’ getest waarbij we de router op de begane grond plaatsen en vervolgens een node op de eerste verdieping en zolder plaatsen. Orbi ondersteunt echter (nog) geen mesh en de satelliet op zolder moet dus twee verdiepingen overbruggen om contact te maken met de router. In deze configuratie is het systeem wel meetbaar minder krachtig dan de duurdere set op basis van de AC3000-technologie. Waar we met de duurdere uitvoering van de Orbi over twee verdiepingen heen een snelheid van 110 Mbit/s kunnen halen, is dat bij deze Orbi’s slechts 41 Mbit/s. We verwachten dat zodra Orbi ondersteuning krijgt voor een meshconfiguratie er eveneens verschil tussen de duurdere AC3000-technologie en de goedkopere AC2200-technologie zichtbaar zal zijn.

Conclusie

Netgear had met Orbi een indrukwekkend wifi-systeem op de markt en eigenlijk blijken de kleinere broers vrijwel net zo goed. Netgear zet met de RBK40 en RBK30 dus prima goedkopere uitvoeringen van de eerdere Orbi neer. In de praktijktest benaderen ze de prestaties van de duurdere set en presteren ze beter dan bijvoorbeeld Linksys’ Velop dat gebruik maakt van vergelijkbare AC2200-technologie. Ben je kortom op zoek naar een set waarmee je twee verdiepingen van je huis wil afdekken, dan heb je aan de RBK40 of RBK30 in ieder geval een prima koop. Wil je op meer plekken in je huis een node, dan zou het handig zijn als Netgear meshondersteuning toevoegt. Zonder meshondersteuning zou je de router op de middelste verdieping van je huis moeten zetten en dat ondermijnt een beetje het grote voordeel van een draadloos wifi-systeem: geen kabels trekken. De losse satellieten zijn binnenkort los te koop en dat is wellicht het moment dat Netgear meshondesteuning introduceert. Je kunt dan overigens ook ‘mix and matchen’ en bijvoorbeeld de duurdere Orbi-set uitbreiden met één van de nieuwe goedkoperere satellieten.

Onderweg telt soms iedere gram, zeker als je veel reist. Voor wie niet houdt van een zware rugtas heeft HP de OmniBook 7 Aero. Deze laptop weegt nog geen kilogram, maar heeft toch een processor met 8 cores in combinatie met 32 GB RAM. Dat klinkt als een uitstekend product voor wie veel onderweg is. Of dat echt zo is? Wij hebben hem getest.

Natuurlijk wist ik dat de HP OmniBook 7 Aero ongeveer een kilogram weegt, maar toch was ik positief verrast toen ik hem uit de doos haalde. De OmniBook 7 Aero is zó licht dat het bijna een stuk speelgoed lijkt. Dat is gelukkig niet het geval, want de behuizing van een aluminium-magnesium-legering zit ondanks het geringe gewicht degelijk in elkaar. Het is daardoor een laptop die je zonder zorgen in je rugtas stopt, waarna je eigenlijk niet meer merkt dat je hem bij je hebt. Mijn eigen laptop is met 1,35 kilogram ook niet bijzonder zwaar, maar toch voel ik een duidelijk verschil als ik de OmniBook 7 Aero meeneem. Fijn als je dagelijks met de trein naar kantoor of studie gaat.

©Jeroen Boer - ID.nl

Waar ik ook blij van word, is dat HP ondanks de compacte behuizing toch in een fijne verzameling aansluitingen heeft voorzien. Natuurlijk wordt de basis tegenwoordig gedekt door usb-c en daarvan krijg je er twee die allebei geschikt zijn voor zowel laden als het aansluiten van een beeldscherm. Thuis of op kantoor kun je hem dus met één kabel aansluiten op je werkplek. Maar omdat je een lichte laptop waarschijnlijk juist onderweg gebruikt, is het fijn dat HP je ook twee normale usb-poorten, een HDMI-aansluiting en een headsetaansluiting geeft. Zo kun je hem ook gewoon gebruiken op plekken waar nog een oudere monitor of beamer staat en heb je ook voor een usb-stickje geen adapter nodig. Het enige dat een klein beetje jammer is, is dat de usb-c-poorten geen usb 4 ondersteunen terwijl de gebruikte processor dat op zich wel kan.

©Jeroen Boer - ID.nl

Lekker tikken

Als je het scherm openklapt, wordt het palmgedeelte in een lichte hoek gezet zodat je fijner kunt tikken. Dat is op de OmniBook sowieso geen straf. Het toetsenbord heeft een prettige aanslag met duidelijke feedback. Prettig, zeker als je net als ik veel met teksten werkt. Het toetsenbord ziet er met zijn grijze toetsen ook overzichtelijk uit en heeft toetsverlichting in twee helderheidsstanden. Een eigenschap die wat mij betreft vooral weer onderweg als je werkt op allerlei ongunstige locaties onmisbaar is. De touchpad met geïntegreerde fysieke knop laat zich eerder omschrijven als oké. Het geheel werkt op zich goed, maar voelt wel minder premium dan het uitstekende toetsenbord.

©Jeroen Boer - ID.nl

Geen last van spiegeling

Het 13,3inch-scherm maakt gebruik van een IPS-paneel en heeft een resolutie van 2560 × 1600 pixels. Hierdoor krijg je goede inkijkhoeken en een scherp beeld. Handig voor onderweg is dat HP het paneel mat heeft afgewerkt, zodat je geen last hebt van storende lichtinval. Ook de helderheid is voor veel omstandigheden hoog genoeg. Verder is het scherm niet heel bijzonder. Zo wordt er slechts een maximale verversingssnelheid van 60 Hz ondersteund, terwijl steeds meer duurdere laptops schermen met een hogere verversingssnelheid hebben. Dat heeft misschien ook iets met de accuduur te maken, iets waarover je verderop meer leest. Boven het scherm vind je een prima webcam die ook geschikt is voor inloggen met gezichtsherkenning via Windows Hello. Prettig is dat de webcam een schuifje heeft om de lens fysiek te bedekken; zo weet je zeker dat je niet bespied wordt.

©Jeroen Boer - ID.nl

Goede prestaties

Op papier stelt de configuratie met een Ryzen AI 7 350, 32 GB RAM en een 1TB-ssd niet teleur. Misschien is 32 GB RAM een beetje overdreven voor een laptop die zich niet laat omschrijven als workstation, maar het is voor een laptop waarvan je het geheugen niet kunt uitbreiden ook weer niet heel gek. Dit is wellicht juist het moment om nog even je slag te slaan voordat laptops met veel geheugen veel duurder worden. De opslag wordt verzorgd door een ssd van 1 TB die gewoon prima presteert. Het is een M.2-ssd die je eventueel kunt vervangen als je opslag tekort komt.

De Ryzen AI 7 350 combineert vier normale met vier energiezuinige cores en heeft een npu die voldoet aan de eisen voor een Copilot+-pc. Je krijgt dus alle extra AI-functies van Windows 11. De prestaties van de chip zijn goed en de laptop scoort een mooie 7527 punten in PCMark 10. Ook de score van 1975 en 12433 punten in CineBench R23 voor respectievelijk single-core- en multi-core-prestaties zijn voor een mobiele processor uitstekend. De prestaties kennen bovendien weinig verval als je de laptop langdurig aan het werk zet. Helaas verandert de koeling dan wel in een soort stofzuiger: de laptop laat goed van zich horen als je hem wat langer aan het werk zet. Bij lichte dingen als browsen of tekstverwerken is de laptop gelukkig wel stil.

©Jeroen Boer - ID.nl

Best wel kleine accu

Wanneer een laptop zo dun en licht mogelijk is, kan het bijna niet anders dan dat er ergens concessies gedaan zijn. Dat is in het geval van deze HP overduidelijk de accu, want een accu met een capaciteit van slechts 43 Wh is tegenwoordig wel heel magertjes. Toch wist de HP me positief te verrassen, want de werktijd bij alledaagse (kantoor)werkzaamheden is met zo'n 12 uur helemaal niet zo verkeerd. Natuurlijk zijn er genoeg laptops met een veel langere accuduur (waaronder de eveneens ook superlichte ASUS ZenBook A14), maar een echte dealbreaker is de werktijd ook weer niet.

©Jeroen Boer - ID.nl

En gamen?

De Ryzen AI 7 350 heeft een geïntegreerde AMD Radeon 860M-gpu en is volgens AMD ook geschikt voor gamen. Je kunt natuurlijk niet verwachten dat een geïntegreerde gpu echt topprestaties biedt. Een score van 2571 punten in 3D mark Time Spy is in ieder geval niet heel indrukwekkend. Ik heb Shadow of the Tomb Raider geïnstalleerd, een spel waarvan ik weet dat het inmiddels goed speelbaar is op een geïntegreerde gpu. Het is een spel van alweer zeven jaar oud, maar grafisch nog altijd mooi. Om op Full HD een beetje soepel te kunnen spelen, moest ik kiezen voor de voorinstelling Lowest waarmee je zo'n 54 fps haalt. Opvallend is dat er met AI-upscaler Intel XeSS niet significant meer frames gehaald worden. Jammer, want op andere laptops heb ik goede ervaringen met zulke AI-upscalers. Het hangt natuurlijk ook een beetje van het spel af en een titel met ondersteuning voor AMD's eigen FSR presteert misschien wel wat beter. De prestaties in Shadow of the Tomb Raider geven wel een goed beeld van de mogelijkheden. Voor soepel gamen zul je wat oudere spellen met lagere kwaliteitsinstellingen of esports-titels moeten spelen. Dit klinkt misschien teleurstellend, maar voor een dunne en lichte ultrabook zijn de prestaties helemaal niet zo verkeerd. 

Conclusie

De HP OmniBook 7 Aero is al met al een heel fijne laptop en dat komt voor een groot deel door het gewicht. Je moet hem dus ook vooral overwegen als je echt een lichte laptop wilt hebben. De laptop weegt nog geen kilo, waardoor je hem altijd makkelijk meeneemt. Ondanks het lage gewicht zijn de prestaties prima en kun je comfortabel werken. Over de stevigheid hoef je je geen zorgen te maken; de aluminium-magnesiumbehuizing is lekker degelijk. Natuurlijk heeft HP wel wat concessies moeten doen om dat lage gewicht te bereiken. Zo is de accucapaciteit niet heel indrukwekkend, al overleef je met 12 uur werktijd op zich wel een werkdag. Voor hetzelfde geld kun je zeker laptops kopen waar je langer op kunt werken, maar die wegen dan ook een stuk meer dan een kilo.

Sony zou overwegen de PlayStation 6 intern uit te stellen en de console pas ergens na 2028 uit te brengen.

Dat meent MST Financial-analist David Gibson via Sandstone Insights Japan. Hoewel de PlayStation 5 al meer dan vijf jaar beschikbaar is - de console kwam eind 2020 uit - is het volgens hem onwaarschijnlijk dat Sony de PlayStation 6 binnenkort uitbrengt.

"Sony verwacht dat de levenscyclus van de PlayStation 5 wordt verlengd, en dat de PlayStation 6-release langer op zich laat wachten dan de meesten voorspellen", zo stelt Gibson. Hij verwacht dat de nieuwe console pas ergens na 2028 uitkomt - op zijn vroegst dus in 2029.

PlayStation 6 is nog niet aangekondigd

Sony zelf heeft nog geen officiële releaseperiode gegeven voor de PlayStation 6. De console is immers nog niet officieel aangekondigd, al is het logisch dat het bedrijf achter de schermen al aan een opvolger van de PlayStation 5 werkt.

Eerder gingen er al wel geruchten over een PS6-release in 2027 of 2028, maar volgens bovengenoemde analyse wordt het dus pas later. Er gaan ook geruchten dat Sony twee apparaten wil uitbrengen: een traditionele console en een hybride versie die ook als handheld gebruikt kan worden - vergelijkbaar met de Nintendo Switch dus.

Reden voor vertraging

Een van de redenen voor een vertraagde komst van PlayStation 6 kunnen de alsmaar stijgende prijzen voor geheugen zijn. Prijzen van RAM (Random Access Memory) stijgen alsmaar doordat er massaal RAM nodig is om het alsmaar populairder wordende AI werkende te houden. RAM is echter nodig in spelcomputers.

De theorie is dat bedrijven nu hun plannen voor nieuwe consoles uitstellen, omdat de prijzen voor RAM zo hoog liggen. Dat zou immers betekenen dat men ook hogere prijzen voor nieuwe consoles moet vragen, en dat zou eventueel een negatief effect op het succes van deze consoles kunnen hebben.

Valkuil van uitstel

Het intern uitstellen van de PlayStation 6 - of andere consoles - kan echter een prijzige aangelegenheid zijn voor bedrijven. Sony heeft vele miljoenen dollars in de ontwikkeling van een nieuwe console gestoken en mogelijk de technologie die in deze console zit gekozen.

Door de PlayStation 6 uit te stellen, veroudert de technologie in de console ook, en komt het bedrijf voor een lastige keuze te staan: gooit Sony de vele miljoenen aan onderzoekskosten weg om nieuwe specificaties samen te stellen, of brengt het bedrijf op een later moment een console met ietwat achterhaalde specificaties uit?