ID.nl logo
Zo haal je verwijderde bestanden terug
© PXimport
Huis

Zo haal je verwijderde bestanden terug

Het kan altijd gebeuren dat je belangrijke bestanden per ongeluk van je pc hebt verwijderd. Ben je die dan helemaal kwijt? Gelukkig niet! Er zijn tools om verwijderde bestanden terug te halen.

De allerbeste manier om bestandsverlies tegen te gaan, díe ken je al. Ook in Computer!Totaal hameren we er regelmatig op: maak regelmatig back-ups naar een extern medium. En als het even kan bewaar je de back-up op twee verschillende locaties, bij voorkeur zowel offline als online. Nee, dit artikel wordt geen workshop over het maken van back-ups, want wat nu als het kwaad al geschied is?

Dan heb je meer aan datahersteltools, en we zullen het ook hebben over slimme ‘vangnetten’ die vaak al zijn ingebouwd in je besturingssysteem, in je cloudopslagservice of in het programma waarmee je de bestanden hebt gemaakt. Het zou namelijk zonde van je tijd en energie zijn om met allerlei datahersteltools aan de slag te gaan als het herstellen ook veel eenvoudiger kan.

01 Terugzetten

Heb je per ongeluk een bestand in Windows overschreven en wil je die eerdere versie graag terug? Als de oude data daarbij echt overschreven werden, is de kans op herstel heel erg klein. Maar veel gebruikers weten niet dat Windows mogelijk nog oudere bestandsversies heeft bewaard, dankzij de functie Bestandsgeschiedenis.

Daar zijn wel enkele voorwaarden aan verbonden: je moet beschikken over een tweede fysiek opslagmedium, je moet de functie Bestandsgeschiedenis vooraf hebben ingeschakeld en het Systeemherstel moet actief zijn. In het kader ‘Bestandsgeschiedenis’ verderop lees je hoe je dat aanpakt. We gaan er hier van uit dat er al aan die voorwaarden is voldaan.

In dat geval ga je via Windows Verkenner naar de map waarin je een bestand hebt overschreven. Klik het overschreven bestand met de rechtermuisknop aan en kies Eigenschappen. Open het tabblad Vorige versies en selecteer het bestand met de gewenste datum. Wil je de versie eerst controleren, klik dan het pijltje aan bij Openen en kies In Bestandsgeschiedenis openen. Van hieruit kun je namelijk door de verschillende versies bladeren. Met de groene knop zet je de getoonde versie terug naar de oorspronkelijke locatie. Wil je de versie naar een andere locatie terughalen (om hem als kopie te hebben), dan klik je het pijltje aan naast Terugzetten en kies je Terugzetten naar waarna je naar de gewenste locatie bladert.

Nog geen back-up?

Heb jij nog geen goede tool om back-ups te maken? We nemen in dit artikel twaalf bekende en minder bekende onder de loep, waarin we zowel gratis als betaalde tools zullen bespreken. Probeer bijvoorbeeld eens Acronis True Image, dat een uitgebreide back-upsuite met erg veel functies biedt, of EaseUS Todo Backup Free.

©PXimport

Bestandsgeschiedenis

De functie Bestandsgeschiedenis van Windows zorgt voor automatische back-ups van door jou geselecteerde mappen. Je kunt die als volgt inschakelen. Ga naar Instellingen en kies Bijwerken en beveiliging. Open de rubriek Back-up, druk op het plus-knopje bij Back-ups maken met bestandsgeschiedenis en geef aan op welke schijf je de back-ups wilt bewaren. Vervolgens zet je de schakelaar op Aan en klik je op Meer opties. Via Een map toevoegen bepaal je zelf van welke mappen je bestanden wilt back-uppen en bij Back-up maken van mijn bestanden geef je de frequentie aan (standaard Elk uur, wij kiezen liever Elke 10 minuten). Overtollige mappen kun je natuurlijk uit de lijst verwijderen. Bestandsgeschiedenis werkt bij de gratie van een andere ingebouwde functie: het Windows Systeemherstel. Die functie wordt naar verluidt weleens uitgeschakeld nadat je een grote update van Windows 10 hebt geïnstalleerd. Je checkt als volgt of die functie nog wel actief is. Druk op Windows-toets+R en voer het commando sysdm.cpl uit. Open het tabblad Systeembeveiliging. Blijkt het systeemherstel uitgeschakeld voor het betreffende station, selecteer dan het station, klik op Configureren en zorg dat Systeembeveiliging inschakelen actief is. Bevestig je keuzes met OK.

02 Prullenbak

Het kan natuurlijk ook gebeuren dat je per ongeluk een bestand verwijdert. Of je dat nog (makkelijk) terugvindt, hangt af van een paar factoren. Wanneer je (vanuit Verkenner) op de Delete-toets hebt gedrukt, dan verhuist het bestand standaard naar de prullenbak en kun je het daaruit nog opvissen. Ga naar je bureaublad en dubbelklik op de Prullenbak. Via Zoeken in Prullenbak spoor je het gewenste bestand op, waarna je het vanuit het contextmenu kunt terugzetten met de gelijknamige optie.

Is de Prullenbak bij jou zo ingesteld dat bestanden direct worden verwijderd en niet eerst in de Prullenbak belanden? Dat check je als volgt: rechtsklik op Prullenbak, kies Eigenschappen en kijk of er een vinkje staat bij Bestanden niet naar de Prullenbak verplaatsen, maar direct verwijderen. In dit geval staat het bestand niet in die prullenbak, en dan heb je zwaarder geschut nodig om het bestand te herstellen: gespecialiseerde datahersteltools. Ook als je het bestand hebt verwijderd met de toetscombinatie Shift+Delete moet je hierin je toevlucht zoeken, want ook dan slaat het bestand de Prullenbak over.

©PXimport

03 Datahersteltools

Er bestaan heel wat datahersteltools. Tot de betere programma’s die ook nog eens als gratis versie beschikbaar zijn, horen Disk Drill 4 (ook voor macOS beschikbaar) en Recuva. Met de gratis versie van Disk Drill ben je beperkt tot dataherstel van maximaal 500 MB. Mede daarom tonen we je in een notendop hoe je met Recuva aan de slag kunt, dat blijft toch onze favoriet.

Download en installeer Recuva. Let op: schrijf niets meer naar de schijf waarvan je data wilt herstellen, dus installeer de tool op een andere schijf of usb-stick. Standaard start Recuva in wizard-modus op en dat is een prima startoptie. Geef aan naar welke bestandstypen je op zoek bent. Weet je het niet zeker of zoek je naar meerdere soorten bestanden, selecteer dan Alle bestanden. Aanvankelijk is de interface Engelstalig, maar verder in het programma kun je de tool via de knop Options Nederlandstalig maken.

Vervolgens duid je aan waar het verdwenen bestand zich bevond – je kunt onder meer Op een specifieke locatie kiezen, maar eventueel ook Ik weet het niet zeker. Hoe nauwkeuriger je de zoektocht afbakent, hoe sneller de operatie kan verlopen. Vervolgens druk je op Start.

©PXimport

04 Recuva-herstel

Recuva gaat op zoek naar bestanden en laat na die zoektocht een lijst zien van bestanden waarvan er nog sporen terug te vinden zijn. De kolom Toestand evenals de kleuren van de bolletjes geven aan hoe Recuva de herstelkansen inschat: Uitstekend, (Zeer) Slecht of zelfs hopeloos Onherstelbaar. Door een kolomtitel (een- of tweemaal) aan te klikken wijzig je de volgorde van de bestandenlijst.

Plaats een vinkje bij bestanden die je wilt proberen terug te halen. Klik je selectie met de rechtermuisknop aan en kies Haal aangevinkte terug. Bepaal waar je de bestanden wilt opslaan – natuurlijk wel op een ander station – en bevestig met OK.

©PXimport

05 Geformatteerd

Er zijn nog andere doemscenario’s, bijvoorbeeld dat je (in een verstrooide bui) het verkeerde station hebt geformatteerd. Als je nog geen nieuwe gegevens op het station hebt bewaard, dan is er een redelijke kans op herstel. Ook hiervoor kun je Recuva inzetten. Annuleer dan wel de wizardmodus en selecteer bovenaan in het uitklapmenu het zojuist per ongeluk geformatteerde station.

Zodra je op Scan drukt, stelt Recuva voor om de modus Uitvoerig Scannen in te schakelen. Bevestig dat met een druk op Ja. Je kunt deze modus trouwens ook proberen als je met de normale wizard-modus de bestanden niet terug kunt vinden. Houd er rekening mee dat zo’n diepe scan erg ‘arbeidsintensief’ kan zijn: tijdens dit proces heb je best tijd voor een kop koffie of zelfs een hele lunch. Hopelijk heeft Recuva goed nieuws te melden wanneer je weer terugkomt bij je pc.

©PXimport

06 Word: schoon opstarten

Bestanden per ongeluk verwijderen of overschrijven, of verstrooid het verkeerde station formatteren… dat zijn probleemsituaties die we aan onszelf te wijten hebben. Het kan ook gebeuren dat een bestand ineens ‘corrupt’ raakt en niet meer op een normale manier wil openen. Dit komt relatief vaak voor bij Word-bestanden. De oorzaak doet er even niet toe, we kijken hoe je dit kunt oplossen.

Stel dat Word een document plotseling niet meer op de correcte manier wil openen: er verschijnen vreemde tekens, de lay-out lijkt nergens op, de applicatie bevriest of er duikt steevast een foutmelding op. Je eerste poging is dan Word ‘naakt’ opstarten: zonder sjablonen of invoegtoepassingen. Rechtsklik op de snelkoppeling naar Word en kies voor Eigenschappen. Open het tabblad Snelkoppeling en voeg nu achteraan in het veld Doel (tijdelijk) de parameter /a toe. Start Word en open je document.

©PXimport

07 Word: herstelopties

Werkt de voorgaande manier niet, dan is een tweede mogelijke oplossing om Word een herstelpoging te laten doen. Ga naar het menu Bestand, kies Openen en navigeer naar het gewenste bestand via Bladeren. Klik op het pijltje rechts van de knop Openen en selecteer Openen en herstellen.

Wat je ook nog kunt proberen: je converteert het gebrekkige document eerst naar een ander formaat (bij voorkeur eerst via RTF-bestand (*.rtf) bij Opslaan als), waarna je het daarna weer naar het originele formaat terugzet.

Ook ‘selectief kopiëren’ kan weleens soelaas bieden: open het document en druk achtereenvolgens op Ctrl+End en op Ctrl+Shift+Home zodat alle tekst wordt geselecteerd. Die kopieer je dan met Ctrl+C en plak je daarna met Ctrl+N en dan Ctrl+V in een nieuw, blanco document. Heb je verschillende secties in je document, kopieer dan alleen de tekst tussen de diverse sectie-markeringen.

Tot slot kun je er ook nog externe hulp bij halen, bijvoorbeeld in de vorm van het gratis Savvy DOCX Recovery.

©PXimport

08 Word: geweigerd

Weigert Word ook maar íets van je document te tonen? Ook dan heb je een paar mogelijke uitwegen. Probeer het bestand eens te openen in een andere tekstverwerker, zoals LibreOffice Writer. Of je probeert het document op een alternatieve manier in te laden. Start Word met een leeg document op, ga naar het menu Invoegen en klik rechtsonder de rubriek Tekst het pijltje aan, bij Object. Hier kies je dan Tekst uit bestand invoegen.

Nog steeds niks? Dan maar als volgt: ga naar Bestand en kies Openen / Bladeren. In het uitklapmenu rechtsonder kies je Tekst uit een willekeurig bestand herstellen (*.*). Word zal nu proberen alle herkenbare tekstgedeeltes uit je nukkige document te extraheren – weliswaar ten koste van je originele lay-out, maar dat is alvast beter dan niks.

Het kan trouwens nog ‘experimenteler’, althans bij een .docx-formaat. Hernoem de extensie eens naar .zip en open het archief bijvoorbeeld met het gratis 7-Zip. Open vervolgens de uitgepakte map met de naam Word en laad het bestand document.xml in een teksteditor in. Tussen de tags <w:t> en </w:t> vind je alle tekst terug. In de uitgepakte submap Media tref je alle ingevoegde afbeeldingen aan. 

Tot zover onze trucs om Word-bestanden te herstellen. Ondervind je nog steeds problemen met Word, dan kun je natuurlijk ook overstappen op één van de bekende Office-alternatieven. Denk aan Google Documenten of het eerder genoemde LibreOffice, waar we in dit artikel aandacht aan besteden. Onder de noemer Office Online biedt Microsoft ook een gratis kantoorpakket aan met een uitgeklede versie van Word.

Tip: Vind veel meer tips voor Microsoft Word in de Word-cursus van onze Tech Academy.

©PXimport

09 Google Drive: gewist

Tot nu toe hebben we het vooral gehad over data(herstel) op lokale opslaglocaties. Maak je volop gebruik van een cloudopslagservice, dan kunnen zich ook daar problemen voordoen. Bij de meeste van die diensten heb je de mogelijkheid om gewiste of zelfs overschreven bestanden terug te halen. Er is dan bijvoorbeeld een prullenbak aanwezig, of er wordt zelfs een vorm van versiebeheer ondersteund. We nemen hier het populaire Google Drive als voorbeeld.

Bestanden die je per ongeluk verwijdert op de site van Google Drive of in je lokale synchronisatiemap, worden standaard in de prullenbak van Google Drive geplaatst. Open op de site in het linkerpaneel het item Prullenbak en orden de bestanden eventueel chronologisch door de kolom Laatst gewijzigd aan te klikken. Selecteer de gewenste bestanden, eventueel door bij het aanklikken de Ctrl- of Shift-toets ingedrukt te houden. Klik dan je selectie met de rechtermuisknop aan en kies Herstellen. De items worden meteen naar de originele locatie in je Drive teruggezet.

©PXimport

10 Google Drive: overschreven

In Google Drive kun je ook naar een vorige bestandsversie terugkeren – standaard kun je tot dertig dagen in de tijd teruggaan. Navigeer naar het betreffende bestand en klik het met de rechtermuisknop aan. Kies Versie beheren, scrol naar de beoogde versie en klik op het knopje met de drie puntjes. Hier kies je dan Downloaden, waarna het bestand naar je pc wordt gestuurd.

Merk op dat je hier ook de optie Altijd bewaren terugvindt. Deze optie zorgt ervoor dat deze bestandsversie niet automatisch na dertig dagen wordt verwijderd. Houd er wel rekening mee dat de bestandsgrootte van oudere versies van niet-Google-documenten afgaat van je totale opslagruimte. Dit is voor bestanden in Google-formaten niet het geval.

©PXimport

Fysieke sectoreditor

Wanneer je er met geen enkele techniek of (gratis) tool uit dit artikel in slaagt om verloren bestanden terug te halen, dan kunnen wat gevorderde gebruikers nog hun toevlucht nemen tot een zogenoemde fysieke sectoreditor. Bijvoorbeeld het gratis HxD. Installeer de tool en voer die bij voorkeur als administrator uit. Ga naar het menu Extras en kies Open schijf, waar je dubbelklikt op de gewenste logische of fysische schijf. Veiligheidshalve laat je het vinkje staan bij Open als alleen lezen. Je kijkt nu rechtstreeks naar (de hexadecimale weergave van) de schijfinhoud, als het ware onder (de verkenner van) Windows door. Via het Zoek-menu kun je vervolgens naar tekststukken uit het verloren bestand zoeken. Die kun je dan bijvoorbeeld selecteren en via Ctrl+C en Ctrl+V in een document plakken. Monnikenwerk ongetwijfeld, maar wellicht heb je dat er wel voor over.

©PXimport

▼ Volgende artikel
Broodroosters anno nu: veel meer dan een paar sneetjes toast
© Lightfield Studios - stock.adobe.com
Huis

Broodroosters anno nu: veel meer dan een paar sneetjes toast

Of je nu trek hebt in toast met avocado en een gepocheerd eitje of in een klassieke tosti met ham en kaas: met het moderne broodrooster kan het allemaal. Benieuwd wat broodroosters anno nu zo bijzonder maakt? We vertellen je er alles over.

In het kort: Moderne broodroosters zijn echte alleskunners: naast het roosteren van brood gebruik je ze ook voor het maken van tosti's, het opwarmen van croissants en het ontdooien van bevroren brood. En ze kunnen vaak nog veel meer dan dat. In dit artikel lees je wat moderne broodroosters allemaal kunnen en in welk opzicht ze verschillen van de meer traditionele modellen.

Lees ook: 🥪 Gezonde tosti's om de hele middag op door te gaan

'Ouderwetse' broodroosters doen precies wat ze moeten doen. Je doet er één of twee sneetjes brood in, wacht een paar minuten en plop: daar heb je je perfect gebruinde en knapperige toast. Deze modellen zijn dankzij hun eenvoudige werking nog altijd bij veel mensen in trek, maar er er is ook steeds meer vraag naar modellen die meer kunnen dan alleen brood roosteren. Van het maken van tosti's tot het roosteren van bagels en croissants: met de nieuwste modellen heb je je tosti-ijzer of oven haast niet meer nodig! Veel modellen zijn daarnaast voorzien van allerlei handige extra's, zoals een ontdooifunctie en speciale sleuven voor extra groot of klein brood. En dan hebben we het nog niet eens over de vele bruiningsstanden op moderne broodroosters.

Bruiningsstanden 

Traditionele broodroosters zitten vaak lekker simpel in elkaar, met een draaiknop die je keuze biedt uit drie tot hoogstens vijf standen. Maar het beperkte aantal opties op deze modellen heeft wel als nadeel dat je niet altijd evenveel controle hebt over hoe bruin je sneetjes brood worden. Moderne broodroosters beschikken vaak over veel meer bruiningsstanden, gemiddeld tussen de zes en negen. De lagere standen zijn ideaal voor het licht roosteren van dun of oud brood, terwijl de hogere standen perfect zijn om brood donkerbruin te krijgen of om zwaarder brood zoals volkoren of roggebrood te roosteren. Sommige modellen hebben zelfs slimme sensoren die de dikte van het brood detecteren en op basis daarvan de roostertijd aanpassen. Handig! 

Ontdooifunctie

Brood ontdooien kan best een gedoe zijn. Op het aanrecht duurt het lang, voor gelijkmatig ontdooien in de oven moet je maar net de juiste instellingen weten en in de magnetron wordt bevroren brood snel slap. In een broodrooster met ontdooifunctie wordt het een stuk eenvoudiger. Het enige wat je hoeft te doen, is de bevroren sneetjes brood in het rooster te plaatsen en de ontdooistand te selecteren. Het broodrooster past vervolgens automatisch de tijd en temperatuur aan, zodat je brood gelijkmatig ontdooit zonder dat het verbrandt. Deze functie werkt ook goed voor bevroren croissants of andere kleine broodjes.

©Goffkein - stock.adobe.com

Hoeveelheid sleuven

Voor grotere gezinnen is een broodrooster met maar twee sleuven niet altijd handig. Zeker als jullie gezellig samen aan tafel willen eten, is het niet ideaal om steeds op je beurt te moeten wachten. Gelukkig zijn broodroosters er tegenwoordig in allerlei soorten en maten, met bijvoorbeeld ruimte voor vier sneetjes brood of speciale sleuven voor extra lang brood (denk aan zuurdesem of stokbrood) of breed brood (zelf gesneden brood of croissants en bagels). Sommige modellen beschikken over sleuven met liftfunctie voor kleine sneetjes brood, zodat je je handen niet hoeft te branden. Er zijn ook modellen met een enkele brede sleuf waarin je meerdere sneetjes brood naast elkaar plaatst. 

Extra functies

Naast de ontdooistand hebben moderne broodroosters vaak nog veel meer handige functies. Zoals een opwarmstand die brood alleen opwarmt zonder het te roosteren: handig voor overgebleven croissants of andere afgebakken broodjes. Of een sneltoastfunctie, die brood snel en efficiënt roostert als je haast hebt. Een warmhoudrooster komt mooi van pas als je veel sneetjes brood achter elkaar wilt roosteren: deze houdt je brood tot wel vijftien minuten warm. 

Ook voor tosti's en bagels hebben moderne broodroosters vaak speciale standen. De tosti-stand zorgt ervoor dat het brood langzaam wordt verhit zodat ondertussen de kaas kan smelten. Eventuele meegeleverde tostiklemmen voorkomen dat het een knoeiboel wordt in je broodrooster. De bagelstand is speciaal ontworpen om bagels perfect te roosteren, met een zachte buitenkant en een krokante binnenkant. 

©morkovkapiy - stock.adobe.com

Design

Als je ook de uitstraling van je broodrooster belangrijk vindt, bieden moderne broodroosters je meer dan genoeg keus. Broodroosters anno nu zijn namelijk allang niet meer alleen maar basic zwart of zilver. Steeds meer fabrikanten bieden modellen in stijlvolle kleuren, zoals zachtroze, mintgroen of lichtblauw. Of wat dacht je van een opvallend retromodel in felrood? Gerenommeerde merken als Russell Hobbs, KitchenAid en Smeg verkopen verschillende kwalitatieve broodroosters in een origineel design. Misschien geef je niks om design en ga je liever voor functionaliteit. In dat geval is een broodrooster met transparante zijkanten misschien wat voor jou: hiermee hou je tijdens het roosteren precies bij hoe bruin je sneetjes kleuren.

▼ Volgende artikel
Zo bespaar je flink met groenten, fruit en kruiden uit eigen tuin*
© encierro - stock.adobe.com
Huis

Zo bespaar je flink met groenten, fruit en kruiden uit eigen tuin*

Groenten, fruit en kruiden uit eigen tuin kunnen een flinke besparing opleveren. Zeker als je kiest voor soorten die in de winkel duur zijn, weinig verzorging vragen en jaar na jaar opnieuw groeien. Je hoeft er geen groene vingers voor te hebben en ook geen grote tuin. In dit artikel lees je welke planten slim zijn om te kweken, hoe je begint en waar je op moet letten om zoveel mogelijk uit je oogst te halen.

* Of van je eigen balkon natuurlijk

In dit artikel lees je: • Waarom zelf kweken geld bespaartWelke groenten je makkelijk zelf kweekt, ook in pottenWelke fruitplanten jarenlang opbrengst gevenOf je beter kruiden kunt kopen of zelf zaaienWelke kruiden goed groeien in pottenWanneer je het beste kunt zaaien of plantenHoe je je oogst beschermt tegen slakken, rupsen en vogelsWaarom avocado's kweken in Nederland nauwelijks zin heeftHoe je eenvoudig begint, ook zonder moestuin

Lees ook: Ingemaakt! 4 manieren om zelf thuis voedsel te conserveren

Waarom zelf kweken loont

In de supermarkt kunnen verse bessen, kruiden en biologische groenten behoorlijk aantikken. Een klein bosje rozemarijn kost al snel meer dan een euro, terwijl een rozemarijnplantje je jarenlang voorziet als je 'm goed behandelt. Ook courgettes, cherrytomaatjes en paprika's zijn flink aan de prijs, terwijl je ze zelf makkelijk kweekt, zelfs in een pot.

Daarnaast scheelt het in verpakkingsmateriaal, voorkom je verspilling en smaakt alles verser dan vers. Zelfs op een balkon of klein terras kun je met een paar bakken al behoorlijk wat opbrengen.

Groenten: veel opbrengst, dus dat bespaart geld!

Voor deze groenten heb je weinig ruimte of moeite nodig, terwijl ze wel een goede opbrengst geven.

1. Courgette

Courgette groeit snel, vraagt weinig aandacht en geeft veel vruchten. Eén plant kan je wekenlang oogst opleveren. Toegegeven, in de zomermaanden zijn ze best betaalbaar in de winkel. Maar juist door de grote opbrengst kun je er makkelijk ook iemand anders blij mee maken en je kunt ze inmaken voor de winter.

  • Zaaien: april binnen, mei buiten

  • Zon: veel zon

  • Grond: luchtige, voedzame grond

  • Let op: geef genoeg water, vooral bij warm weer

  • Oogsten: juli t/m september; regelmatig plukken stimuleert nieuwe groei

2. Cherrytomaten

Perfect voor op het balkon. In pot of in de volle grond.

  • Zaaien: maart binnen, uitplanten in mei

  • Zon: volle zon, uit de wind

  • Grond: goed doorlatend en rijk aan voeding

  • Let op: bind ze op en haal regelmatig dieven (zijscheuten) weg

  • Oogsten: juli t/m september; regelmatig plukken stimuleert nieuwe groei

3. Prei

Prei is populair en veelzijdig. Je kunt het hele jaar door zaaien, afhankelijk van de soort (zomer- of winterprei).

  • Zaaien: februari tot juni

  • Zon: zon of halfschaduw

  • Grond: losse, voedzame grond

  • Let op: plant jonge prei diep, dat zorgt voor lange witte stelen

  • Oogsten: juli t/m september; regelmatig plukken stimuleert nieuwe groei

4. Paprika

Paprika's doen het goed in een pot op een zonnig balkon of in een kas. Ze vragen iets meer aandacht, maar zijn het waard.

  • Zaaien: februari binnen

  • Zon: veel zon, liefst beschut

  • Grond: voedselrijke potgrond

  • Let op: paprika's houden van warmte – een kas of warm hoekje helpt enorm

  • Oogsten: augustus t/m oktober; zodra paprika's volledig gekleurd zijn oogsten

5. Rucola

Korte groeicyclus, dus je kunt meerdere keren per seizoen zaaien.

  • Zaaien: maart tot september

  • Zon: liefst halfschaduw, anders wordt het snel bitter

  • Grond: normale tuingrond, niet te droog

  • Let op: jonge rucola is het lekkerst – wacht niet te lang met oogsten

  • Oogsten: mei tot oktober; al 4-6 weken na zaaien

©Brent Hofacker

Fruit: planten voor jarenlange opbrengst

Met fruitstruiken of -bomen leg je de basis voor een structurele besparing. Na het eerste jaar begint de oogst, en die wordt vaak elk jaar groter.

1. Blauwe bes

Duur in de winkel, maar als struik jarenlang opbrengst.

  • Planten: november tot maart

  • Zon: volle zon

  • Grond: zure grond (meng turf door de aarde)

  • Let op: geef bij droogte water met regenwater (geen kalkrijk kraanwater)

  • Oogsten: juli t/m september; vruchten regelmatig plukken als ze volledig blauw zijn

2. Framboos

Geeft snel oogst, kan ook in grote pot op balkon.

  • Planten: najaar of vroeg voorjaar

  • Zon: liefst veel zon

  • Grond: goed doorlatend, voedzaam

  • Let op: snoei oude takken na de oogst voor meer vruchtvorming

  • Oogsten: juni t/m oktober; afhankelijk van ras, pluk zodra rijp

3. Aardbeien

Makkelijk, ook in hangpotten.

  • Planten: maart of augustus

  • Zon: volle zon

  • Grond: luchtige aarde, niet te nat

  • Let op: verjong elk jaar door nieuwe stekken te planten

  • Oogsten: juni t/m september; direct oogsten zodra ze volledig rood zijn

4. Vijg (in pot)

Zelfs op een balkon kun je een vijgenboom houden.

  • Planten: voorjaar

  • Zon: volle zon, beschut plekje

  • Grond: voedzame, goed doorlatende grond

  • Let op: bescherm bij strenge vorst

  • Oogsten: augustus t/m oktober; vijgen oogsten als ze zacht en volledig gekleurd zijn

©Valery Sheiko | draw05 - stock.adobe.com

Kruiden: kopen of zaaien?


Kopen: sneller en makkelijker

Bij kruiden als rozemarijn, tijm, munt en bieslook is een plantje van het tuincentrum of zelfs de supermarkt vaak de handigste optie.

  • Je hebt direct een oogstbare plant

  • Je ziet meteen of de plant gezond is

  • Je bespaart tijd, want kiemen duurt bij sommige soorten weken

  • Vooral houtige kruiden (rozemarijn, tijm) groeien langzaam uit zaad

Belangrijk is wel dat je supermarktplantjes niet als wegwerpkruid gebruikt. Verpot ze in voedzame aarde, geef ze licht, en knip regelmatig bij. Zo gaan ze makkelijk maanden (soms jaren) mee.

Zaaien: zinvol bij snelle groeiers

Kruiden als basilicum, koriander, dille en peterselie kun je prima zaaien, vooral als je ze in grotere hoeveelheden gebruikt.

  • Goedkoop: één zakje zaad geeft veel planten

  • Leuk om te doen in de lente

  • Je kunt steeds nieuwe rondes opkweken

Maar ook hier geldt: zaaien vraagt aandacht. Je hebt een warme, lichte plek nodig en moet zorgen dat de kiemplantjes niet uitdrogen of omvallen.

Kruiden: altijd vers binnen handbereik

Verse kruiden zijn duur, terwijl een plantje vaak jarenlang meegaat. Deze soorten zijn eenvoudig in onderhoud en groeien goed in potten.

1. Rozemarijn

  • Zon: volle zon

  • Grond: droge, arme grond

  • Let op: geef weinig water, winterhard tot -10 °C, snoei regelmatig takjes om groei compact te houden

  • Oogsten: het hele jaar

2. Tijm

  • Zon: veel zon

  • Grond: doorlatend, kalkrijk

  • Let op: snoei regelmatig voor compacte groei, regelmatig toppen

  • Oogsten: hele jaar door

3. Munt

  • Zon: halfschaduw of zon

  • Grond: vochtig, niet te droog

  • Let op: woekert, dus altijd in pot houden

  • Oogsten: maart t/m november; jonge blaadjes smaken het beste

4. Bieslook

  • Zon: halfschaduw tot zon

  • Grond: voedzaam, vochtig

  • Let op: bloeit in zomer, maar dan kun je nog steeds de stengels oogsten

  • Oogsten: maart t/m oktober; knip regelmatig voor verse aanwas

©stockcreations

Wanneer zaaien of planten?

GewasBinnen zaaienBuiten zaaienPlantenOogsten vanaf
Courgetteaprilmeimeijuli–sept
Cherrytomaatmaartmeimeijuli–sept
Preifebruari–maartapril–juni-juli–dec
Paprikafebruari–maartmeimeijuli–sept
Rucola-maart–sept-april–okt
Blauwe bes--nov–maartjuli–aug
Framboos--okt–mrtjuni–aug
Aardbei--maart/augjuni–juli
Vijg--voorjaaraug–okt
Rozemarijn-maart–julimaart–meihet hele jaar
Tijm-maart–julimaart–meihet hele jaar
Munt-maart–julimaart–meihet hele jaar
Bieslook-maart–julimaart–meihet hele jaar
Basilicummaart–meimei–juli-juni–sept
Koriandermaart–aprilapril–juni-mei–aug
Dillemaart–aprilapril–juni-mei–aug
Peterseliefebruari–aprilmaart–juli-mei–okt

Wat te doen tegen slakken, rupsen en vogels?

Zodra het groen gaat groeien, ontdekken ook dieren je tuin. Met deze tips houd je de schade beperkt:

Slakken:

  • Leg koperen munten rond potten of bedden

  • Zet schuilplaatsen zoals omgekeerde bloempotten om ze weg te vangen

  • Kies planten die slakken minder lekker vinden (zoals rozemarijn of tijm)

  • Zet een schoteltje met bier neer

Rupsen:

  • Controleer planten regelmatig op eitjes (onder bladeren)

  • Plant afrikaantjes of dille tussen je groenten – die trekken natuurlijke vijanden aan

  • Gebruik fijnmazig net als je veel last hebt

Vogels:

  • Span vogelnetten over bessenstruiken

  • Hang oude cd's of glimmend lint op om ze af te schrikken

  • Zet een nep-roofvogel in de buurt van je fruit

©APISIT Wilaijit

Kun je zelf avocado's kweken? Hoewel avocado's duur zijn in de winkel, is het niet realistisch om ze zelf te kweken met het idee dat je er ooit van zult oogsten. Je kunt de pit laten kiemen – bijvoorbeeld in een glas water of direct in potgrond – en daar groeit met wat geduld een mooie plant uit. Maar een echte avocado-oogst? Die blijft in Nederland vrijwel altijd uit. De boom heeft jaren nodig om vrucht te dragen, meestal tussen de zeven en tien jaar, en stelt hoge eisen aan temperatuur en licht. Buiten overleeft hij onze winters niet. Zelfs in een kas is het lastig om genoeg warmte en luchtvochtigheid te bieden. Daarbij komt dat veel soorten alleen vruchten dragen als er een tweede, genetisch afwijkende boom in de buurt staat voor kruisbestuiving. Leuk dus als groene kamerplant, maar niet als serieuze manier om geld te besparen op avocado's.

Begin klein, groei vanzelf

Je hoeft niet meteen een hele moestuin aan te leggen. Begin met drie bakken op je balkon of een paar vaste planten in een zonnig hoekje. Kies soorten die je vaak gebruikt en die je veel geld schelen in de winkel. Na een eerste jaar weet je wat werkt en kun je stap voor stap uitbreiden.

 

Moestuinzaden?

Heel veel keus