Niet iedereen heeft plek om een grote tv neer te zetten. Of misschien wil je wel OLED-beeldkwaliteit, maar dan in een kleiner formaat zodat het scherm niet domineert of mooi tot zijn recht komt in de slaapkamer. Panasonic laat met de 42-inch TX-42MZW984 zien dat je niet aan beeldkwaliteit hoeft in te boeten wanneer je voor een kleiner formaat kiest.

Deze 42-inch-tv noemen we ten overstaand van de meest verkochte televisies inmiddels klein. Hij oogt neutraal en zelfs wat saai. De zwarte tv past weliswaar in elk interieur, maar mist toch uitstraling. Dat is voornamelijk te wijten aan zijn vrij dikke profiel. Het OLED-scherm zelf is nog steeds erg dun, maar je ziet dat eigenlijk niet omdat de behuizing achteraan ongeveer even groot is als het scherm. Over de afwerking echter geen slecht woord, die is prima. De tv staat op een centrale voet.

©Eric Beeckmans

Groot of klein, dat maakt wat de aansluitingen betreft geen verschil. Alle MZW984-modellen beschikken over twee HDMI 2.0-aansluitingen en twee HDMI 2.1-aansluitingen met 40Gbps bandbreedte. Er is ondersteuning voor 4K120, ALLM, HDMI VRR, AMD FreeSync en NVIDIA G-Sync, en ARC/eARC. X Box Series X-gamers kunnen in Dolby Vision gamen, maar dan wel maximaal in 4K op 60Hz. Dat de tv ook een prima keuze is voor gamers blijkt uit de input-lag van 6,5 ms in 2K120 en 10,5 ms in 4K60. Drie usb-poorten, composiet video met stereo cinch audio ingang (via verloopstekker), optische digitale audio-uitgang en hoofdtelefoonaansluiting maken de lijst met aansluitpoorten compleet. Op die laatste kan je een subwoofer aansluiten, wel eerst even via de menu’s de functie omschakelen. Bluetooth gebruik je om audio naar de tv te sturen, of een draadloze hoofdtelefoon aan te sluiten. Op dit kleinere model staan een deel van de aansluitingen naar achter gericht, dat is een aandachtspunt als je wandmontage overweegt.

Prachtige OLED-beelden

Verwacht geen piekhelderheid die kan concurreren met het topmodel van Panasonic, de TX-65MZW2004, want alleen dat topmodel heeft een nieuw paneel met microlens-laag. Maar voor een 42 inch die door zijn hoge pixeldensiteit wat voorzichtiger moet omspringen met warmte zijn de resultaten uitstekend. We meten 720 nits op een 10% venster, en 132 nits op het volledig witte scherm. Het kleurbereik is 96% P3. Prima cijfers, vooral omdat je ook op middelgrote testvensters relatief veel licht overhoudt. Het paneel heeft een uitstekende uniformiteit.

We kiezen de Filmmaker-mode, en merken onmiddellijk dat die bijzonder nauwkeurig gekalibreerd is. Hij is vrij donker, maar dat is makkelijk op te lossen, zet de Verlichtingssterkte wat hoger en activeer de lichtsensor. Je geniet dan van natuurlijke kleuren, en quasi perfect beeld. Er ontbreekt een minimum aan zwartdetail. Dat kun je verhelpen door de ‘Dark visibility Enhancer’ te activeren. Doe dat in beperkte mate zodat je het prachtige OLED-contrast niet te hard benadeelt.

©Panasonic

Voor HDR kun je rekenen op Dolby Vision IQ en HDR10+ Adaptive, naast standaard HDR10 en HLG. Ook hier is de kalibratie van de Filmmaker Mode nagenoeg perfect. De tv geeft voorrang aan correcte kleurweergave, eventueel ten koste van wat helderheid, maar de beelden behouden heel goed hun HDR-karakter, met rijke kleuren en helder maar genuanceerd witdetail. Net als in SDR kan je met een weinig ‘Dark visibility Enhancer’ het schaduwdetail nog wat verbeteren. Voor gamers is er de de ‘True Game’-mode, die heeft een perfect gekalibreerd beeld en lage input-lag.

Beeldverwerking

Dit model gebruikt dezelfde processor als het topmodel en hoeft op dat vlak dan ook niet onder te doen. Panasonic hanteert daarnaast een vrij voorzichtige aanpak zodat de kans op overmatig bewerkte beelden klein is. Upscaling is zacht en als je wat verder van dit kleine scherm zit, kan het wat extra scherpte gebruiken via de instelling ‘Resolutie Remasteren’.

©Panasonic

Gebruik de Filmmaker-modus of True Cinema-modus voor het beste beeld, al kun je ook de AI-beeldmode gebruiken, die kiest instellingen aangepast aan wat je kijkt en je kan zelf regelen hoe sterk het effect is. De slimme lichtsensor past helderheid en kleurtemperatuur van het beeld aan, al raden we aan om dat uit te schakelen voor kleurtemperatuur. De bewegingsscherpte van OLED-schermen is zeer goed, een belangrijk pluspunt voor games en sport. Het enige zwakke punt van de processor is dat hij kleurbanden in zachte gradiënten niet kan wegwerken.

Als game-monitor

De verleiding is best groot om deze kleine OLED-tv op je bureau te plaatsen en als monitor te gebruiken, zeker als je een gamer bent. Er is geen DisplayPort aanwezig, maar de HDMI 2.1-poorten bieden wel alle gamerfeatures. Je moet de monitor ook ver genoeg van je af kunnen plaatsen om het overwicht te bewaren. Nog een reden, de WRGB-subpixelstructuur kan zichtbaar zijn op tekst als je te dichtbij zit. En waar veel monitoren de mogelijkheid bieden om de opstelling aan te passen in de hoogte, is dat op deze tv niet het geval. Wie daar doorheen kijkt, krijgt wel heel veel schermoppervlak, 4K-resolutie, prachtige OLED-beelden en een haarscherpe game-ervaring.

©Panasonic

Degelijke audio

De audioprestaties op kleinere tv’s laten vaak te wensen over. Maar ook op dat vlak zit het wel snor bij deze Panasonic. De 2x 15W luidsprekers leveren prima klank met een goed volume. De uitgebreide instellingsmogelijkheden bieden voldoende mogelijkheden om de audio naar eigen smaak te laten klinken.. Dat is zeker wat van je tijd waard, want het verschil kan vrij duidelijk zijn. Tot onze verrassing hoorden we zelfs een redelijk surroundeffect bij onze filmtracks. De subwoofer-aansluiting is een leuk extraatje, maar wie echt betere audio wil hebben, kan beter kiezen voor een soundbar. Ben je een gamer met kdie meer dan een 4K120-bron gebruikt, hou er dan rekening mee dat een soundbar een van je HDMI 2.1-aansluitingen inneemt zodat je op de tv nog maar één HDMI 2.1-poort overhoudt voor je gamingbronnen.

©Eric Beeckmans

My Home Screen 8.0

Het eigen smart tv-systeem van Panasonic vind je ook op de MZW984-reeks. Fire TV en Google TV vind je enkel op de lagere modellen. We houden van de eenvoud van My Home Screen. Een simpele balk met pictogrammen onderaan het scherm bevat apps, zenders en ingangen, en je kan hem personaliseren zodat jouw favorieten vooraan staan. Het hele smart tv-systeem reageert ook erg vlot, een troef voor het gebruiksgemak. Enkel het app-aanbod loopt een beetje achter.

De belangrijkste internationale streamingdiensten zijn er wel, en voor Nederland is de selectie lokale apps goed, maar in België is er geen enkele lokale app te vinden.

Op de uitrusting is niet bespaard. Een dubbele tv-tuner met twee CI+-slots maakt het mogelijk om live tv te kijken en iets anders op te nemen op een extern usb-apparaat. De afstandsbediening is geen toonbeeld van innovatie. Ze is groot en heeft erg veel toetsen, maar de layout is prima en de toetsaanslag uitstekend. De ‘My App’ toets kan je koppelen aan een app naar keuze, gamers kunnen die bijvoorbeeld binden aan het Game Dashboard.

Conclusie

De TX-42MZW984 is een kleine OLED-tv met de beeldkwaliteit en het gebruiksgemak van een groter model. Panasonic heeft nergens beknibbeld op uitrusting of kwaliteit. Je geniet dus van prachtige beelden met diep contrast, uitstekende helderheid en natuurlijke, rijke kleuren. De beeldverwerking is top en laat alleen, zoals alle Panasonic OLED tv’s, een steek vallen bij het wegwerken van kleurstroken in zachte gradiënten. Met zijn HDMI 2.1-poorten, True Game-mode en ruime game-features is deze tv niet alleen een fijne keuze voor sport en films maar ook voor gamers. De enige reden om wat van de totaalscore te halen is de opvallend hoge prijs van deze tv.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.