Review Sony Bravia 9 II K-65XR95M2 – Is RGB-MiniLED de nieuwe referentie?

De Sony Bravia 9 II is een schoolvoorbeeld van de manier waarop Sony niet alleen veel waarde hecht aan beeldkwaliteit, maar ook aan design. De nieuwe RGB-miniLED-achtergrondverlichting past in vrijwel hetzelfde chassis als die van zijn voorganger. Het 45 millimeter dikke profiel valt minder op dan je misschien zou verwachten.

Aan de zijkant zit een ondiep kanaal waarin de luidsprekers zijn weggewerkt. In combinatie met het verticale streeppatroon zorgt dit voor een opvallende afwerking. Ook de voet springt in het oog. Twee chroomkleurige standaards op een metalen voetplaat ondersteunen de tv in het midden. Een plaat van plexiglas tussen de voetsteunen wekt de indruk dat de tv enigszins zweeft.

De XR95M2 is voorzien van vier HDMI-poorten, maar slechts twee daarvan bieden de volledige bandbreedte van 48 Gbit/s die nodig is voor gamen in 4K met 120 Hz. Het is duidelijk dat Sony daarbij vooral aan PlayStation-gamers heeft gedacht. In tegenstelling tot veel concurrerende televisies ondersteunt het toestel geen verversingssnelheid van meer dan 120 Hz. Pc-gamers hoeven op dat gebied dus geen extra mogelijkheden te verwachten. Gebruik je een externe audio-oplossing via ARC of eARC en heb je meerdere gamebronnen die 4K met 120 Hz ondersteunen, dan moet je mogelijk af en toe kabels verwisselen. De eARC-functie is namelijk gekoppeld aan een van de twee HDMI 2.1-poorten. Daardoor blijft in die situatie slechts één HDMI-poort over die geschikt is voor 4K met 120 Hz.

De inputlag is met 14,3 ms bij 4K met 60 Hz en 9,1 ms bij 2K met 120 Hz prima, al presteren sommige concurrenten op dit punt iets beter. De tv ondersteunt ALLM en VRR, waaronder HDMI VRR en NVIDIA G-SYNC.

Verder zijn er twee usb-poorten en een optische digitale audio-uitgang aanwezig. Die laatste dient ook als S-Center-ingang. Hiermee sluit je de tv aan op een geschikte audio-oplossing van Sony, zodat de televisie als middenluidspreker kan worden gebruikt.

Er is een dubbele tv-tuner aanwezig met één CI+-slot. Live-tv opnemen of pauzeren is mogelijk wanneer je een extern usb-opslagapparaat aansluit. Bluetooth, wifi en een ethernetaansluiting maken het aanbod compleet. Via bluetooth kun je bijvoorbeeld een hoofdtelefoon aansluiten.

Sony gebruikt nog altijd de MediaTek Pentonic MT5897-chipset. Deze bestaat uit een quadcore-ARM Cortex-A73-processor, 5 GB werkgeheugen en een Mali-G57-gpu. Net als bij eerdere modellen zorgt deze hardware voor een soepele Google TV-ervaring.

Wie een instelling wil veranderen doet dat het makkelijkst via het snelmenu, want daar vind je de belangrijkste opties om beeld- en geluid aan te passen. Wie via het volledig menu naar die instellingen gaat moet dat via een omslachtige en onduidelijke tussenstap doen. Wat ons betreft zou Sony die stap wel mogen verwijderen.

Naast Google Cast ondersteunt de tv ook Apple AirPlay 2. Behalve het uitgebreide app-aanbod van Google TV krijg je toegang tot Sony Pictures Core, de eigen streamingdienst van Sony. Bij aankoop van de tv ontvang je tien filmcredits en twee jaar toegang tot een regelmatig vernieuwde selectie van honderd films.

In de doos zitten twee afstandsbedieningen: een klassieke uitvoering met cijfertoetsen en een moderne versie zonder cijfertoetsen. De klassieke variant kan wat ons betreft in de doos blijven. De vernieuwde moderne afstandsbediening is een stuk handiger. De toetsen zijn verlicht en hebben een lichte, duidelijke aanslag. De indeling is overzichtelijk en de afstandsbediening beschikt over een oplaadbare accu, die je via usb-c oplaadt. Er zijn zes sneltoetsen voor streamingdiensten, een knop voor live-tv, een knop voor de ingangen en een extra sterknop. Die laatste kun je zelf aan een app naar keuze koppelen.

De XR-processor van Sony gaat inmiddels al een paar jaar mee, maar dat is geen nadeel. Deze processor levert namelijk nog altijd uitstekende resultaten. De-interlacing, upscaling en ruisonderdrukking werken allemaal zeer goed.

Wil je het beeld wat meer detail geven, dan kun je gebruikmaken van Reality Creation. Zet deze instelling op Automatisch en het beeld krijgt op subtiele wijze wat extra scherpte, zonder onnatuurlijk te ogen. Zelfs bij ouder materiaal in SD-kwaliteit, zoals dvd's, werkt dit goed. De tv voorkomt dat het beeld er overdreven bewerkt of gladgestreken uitziet.

Zijn er kleurbanden zichtbaar in zachte kleurovergangen? Dan kun je die verminderen met de instelling Soepele gradatie. Houd het bij de laagste stand. Zelfs in zeer lastige testscènes wist deze instelling de opvallendste problemen te verminderen zonder zichtbaar detail te laten verdwijnen. Motionflow is een onderdeel waarop Sony zich nog kan verbeteren. De functie zorgt ervoor dat snelle camerabewegingen vloeiender worden weergegeven. Dit is vooral prettig bij sport, maar ook kijkers die zich storen aan schokkerige camerabewegingen in films kunnen er baat bij hebben.

Soms grijpt de beeldprocessor echter niet snel genoeg in, waardoor er nog enige schokkerigheid zichtbaar blijft. Bij complexe achtergronden kan de verwerking bovendien kleine beeldfouten veroorzaken. Het is daarom verstandig om de functie naar eigen smaak in te stellen.

Veel fabrikanten introduceren dit jaar televisies met RGB-miniLED. Op het eerste gezicht verschillen die niet sterk van de miniLED-tv's met local dimming die we al kennen. De achtergrondverlichting is verdeeld over een groot aantal zones. Daardoor kan de televisie het licht in donkere delen van het beeld dimmen en zo het contrast verbeteren. Het verschil is dat een RGB-miniLED-tv niet alleen wit licht dimt. De televisie kan de drie primaire kleuren rood, groen en blauw afzonderlijk aansturen. Daardoor heeft het toestel veel meer controle over zowel de lichtopbrengst als de kleurweergave. De RGB-miniLEDs zorgen bovendien voor een aanzienlijk groter HDR-kleurbereik. We meten een dekking van 98 procent van de P3-kleurruimte en zelfs 88 procent van Rec. 2020.

De Bravia 9 II kan daarnaast een indrukwekkende piekhelderheid produceren. In een venster van 10 procent meten we in de goed gekalibreerde beeldmodus Professional een helderheid van 3975 nits. Ook in kleinere testvensters blijft de helderheid tussen de 3500 en 4000 nits. Bij een volledig wit scherm levert de tv nog altijd 933 nits. Dat is uitzonderlijk hoog. Veel concurrerende televisies blijven in deze test steken op ongeveer 700 tot 800 nits. Met deze prestaties komt de Bravia 9 II dicht in de buurt van de studiomonitor die Sony met deze televisie probeert te benaderen. Er zijn echter nog twee belangrijke factoren: het contrast en de manier waarop Sony dit potentieel in praktijksituaties benut.

Zodra je de tv opstelt, valt het matte scherm op. De antireflectielaag is van een ander type dan die van de beste televisies van Samsung, maar presteert minstens zo goed. Het scherm verspreidt het licht van kleine reflecties en invallend omgevingslicht, waardoor die minder storend zijn en het contrast minder wordt aangetast. Grote, felle reflecties hebben uiteraard nog wel enige invloed op het contrast. Wat ons betreft is dit echter te verkiezen boven een duidelijk zichtbare spiegeling in het beeld.

De 65-inchuitvoering van de Bravia 9 II gebruikt 51 bij 30 zones, wat neerkomt op in totaal 1530 dimzones. Omdat de tv binnen elke zone ook drie kleuren afzonderlijk kan aansturen, kun je dit grofweg vergelijken met 4590 afzonderlijk aangestuurde lichtbronnen.

Bij het meten van het ANSI-contrast komt het VA-paneel uit op iets minder dan 3000:1. Dat is een goed resultaat, maar toch iets lager dan verwacht. Moderne VA-panelen halen regelmatig een contrastverhouding van ongeveer 5000:1. Mogelijk speelt de antireflectielaag hierbij een rol.

Wanneer we local dimming activeren, stijgt het contrast naar 10.000:1. In eenvoudigere tests ligt het resultaat zelfs nog aanzienlijk hoger. Vooral de prestaties in echte filmfragmenten weten echter te overtuigen. We testen de Sony naast een oled-tv die als referentie dient. Daardoor zien we al snel dat de Bravia 9 II in praktijksituaties verrassend dicht in de buurt van het oledbeeld komt. Alleen bij zeer donkere beelden met veel kleine lichtpunten, zoals een sterrenhemel, behoudt oled een duidelijke voorsprong. Bij veel andere beelden is het verschil nauwelijks zichtbaar.

Dankzij de uitstekende local dimming zijn de grenzen tussen de dimzones zelden zichtbaar. Alleen in extreme situaties, zoals bij de HDR-weergave van vuurwerk, kan soms een vage gekleurde gloed rond een helder voorwerp ontstaan.

De metingen bevestigen dat Sony de mogelijkheden van de XR95M2 uitstekend benut. De beeldmodus Professional benadert in HDR referentiekwaliteit. De kleurweergave is uitstekend en zowel in donkere als in lichte delen van het beeld blijven vrijwel alle nuances zichtbaar.

De dynamische tonemapping die Sony standaard toepast, haalt veel uit ieder beeld. Ook bij SDR-materiaal presteert de Professional-beeldmodus uitstekend, met een neutrale grijsschaal, goede schaduwdetails en nauwkeurige kleuren. Het enige minpunt dat we waarnemen, is dat rode tinten soms iets te weinig of juist iets te veel intensiteit hebben. Maar zonder een referentiebeeld ernaast zal dat echter nauwelijks opvallen.

Het is vrijwel onmogelijk om binnen een traditioneel tv-chassis audioprestaties te leveren die van hetzelfde niveau zijn als de beeldkwaliteit. Wie een volledige bioscoopervaring wil, doet er daarom goed aan ook budget vrij te houden voor een externe audio-oplossing.

Dat betekent niet dat Sony weinig aandacht aan het geluid heeft besteed. Het 2.2.2-kanaalssysteem met een totaal vermogen van 80 watt levert een goed resultaat. Filmsoundtracks profiteren vooral van de tweeters in de rand en de omhooggerichte luidsprekers aan de achterkant. Samen zorgen die voor een ruimtelijke surroundweergave. Er is voldoende bas aanwezig om explosies enige kracht mee te geven. De televisie ondersteunt Dolby Atmos en DTS:X en de hoogte-effecten zijn daadwerkelijk hoorbaar. Ook onze muziekfragmenten klonken goed. Zelfs steviger werk, zoals muziek van Metallica, wist de Sony overtuigend weer te geven.

Voor het beste resultaat doorloop je tijdens de installatie, of eventueel later, een korte audiokalibratie. Daarmee past de televisie het geluid aan de akoestiek van de kamer aan.

Sony heeft de lat voor zichzelf bijzonder hoog gelegd. Het benaderen van de beeldkwaliteit van een studiomonitor is geen eenvoudige opgave, maar het bedrijf is daar overtuigend in geslaagd.

De RGB-miniLED-achtergrondverlichting blijkt een groot succes. De Sony Bravia 9 II, voluit de K-65XR95M2, levert een uitstekend contrast, een zeer hoge piekhelderheid en een nauwkeurige kleurweergave, zowel bij SDR- als bij HDR-materiaal.

Sommige fabrikanten behalen op specifieke onderdelen betere meetresultaten, maar de Sony zet in de praktijk uitzonderlijk goede beelden neer. De antireflectielaag zorgt er bovendien voor dat je de tv ook probleemloos in een kamer met veel omgevingslicht kunt gebruiken.

De goede audioprestaties, Google TV en het degelijke aanbod aan gamefuncties maken van deze televisie een indrukwekkend stukje techniek. Op het gebied van gamen loopt Sony wel enigszins achter op sommige concurrenten. Of je nu vooral films, sport of games kijkt, de Bravia 9 II levert uitstekende prestaties. Wie deze bijna referentiewaardige beeldkwaliteit in huis wil halen, moet daar wel een aanzienlijk bedrag voor betalen.