Een nieuw superhelder OLED-paneel moet de beeldkwaliteit van Panasonic TX-65MZW2004 naar een nieuw niveau tillen. De fabrikant besteedt ook heel veel aandacht aan nauwkeurige kleurweergave, zowel voor film als voor gamers. En om het plaatje helemaal compleet te maken, is deze tv uitgerust met een indrukwekkende Technics speakerarray zodat je ook op top geluid kunt rekenen.

Panasonic staat niet bekend om zijn opvallende designs, maar eerder voor sobere ontwerpen, waarin zwart de hoofdtoon blijft. Het design van de MZW2004-reeks is overgenomen van de LZW2004-reeks van vorig jaar. Strakke lijnen, goed verborgen luidsprekers achter een donkere, geperforeerd metalen afdekplaten, het is een neutraal ontwerp dat past in elke woonkamer. Omwille van de luidsprekers heeft deze televisie een vrij diep profiel. De ronde voetplaat is een opvallend contrast, het attendeert je erop dat je ‘m kunt draaien.

De TX-65MZW2004 is voorzien van twee HDMI 2.1-aansluitingen met 40Gbps bandbreedte, ondersteuning voor 4K120, ALLM, HDMI VRR, AMD FreeSync en NVIDIA G-Sync. Dolby Vision gaming is beperkt tot 4K60. Dankzij de input lag van 6,6 ms in 2K120 en 10,6 ms in 4K60 game je zonder merkbare vertraging. Op een van deze aansluitingen kun je ARC/eARC gebruiken. Daarnaast zijn er uiteraard nog twee hdmi 2.0-aansluitingen, drie usb-poorten, een composiet video met stereo cinch audio ingang (via een verloopstekker) en een optische digitale audio-uitgang. De hoofdtelefoonaansluiting kan via de menu’s omgeschakeld worden om dienst te doen als subwoofer-uitgang. Via Bluetooth sluit je een draadloze hoofdtelefoon aan of stuur je audio van je smartphone naar de tv. De aansluitingen hinderen wandmontage niet, ze wijzen allemaal naar de zijkant of naar onderen.

Grensverleggend helder

De MZW2004 is een van de weinige modellen die uitgerust is met het nieuwe OLED-paneel met microlens-laag, onder de naam Master OLED Ultimate. Het paneel heeft niet alleen een uitstekende uniformiteit, hij beschikt ook over een bijna perfecte kijkhoek. En dan is er uiteraard de piekhelderheid: 1.498 nits op een 10% venster, dat is een 50% verbetering ten opzichte van het model van vorig jaar. Ook op het volledig witte scherm is er flink wat winst, 218 nits (22% verbetering). Het kleurbereik klokt af op 96% P3. Met die resultaten plaatst deze Panasonic zich naast de LG G3, en laat dus ook de nieuwste QD-OLED-tv’s achter zich. Het OLED-contrast blijft een streling voor het oog. Welk beeldmateriaal je ook op het scherm zet, de resultaten spreken voor zich.

Naast SDR en HDR10 ondersteunt de tv ook Dolby Vision IQ en HDR10+ Adaptive, je kunt er dus alles op afspelen en je kijkt naar de best mogelijke versie die de streamingdienst je kan leveren. Kies de Filmmaker Mode voor de meest natuurgetrouwe beelden. Panasonic maakt er een punt van om bijna perfecte kalibratie te leveren. Prachtige schaduwnuances, rijke kleuren, uitstekend witdetail, wat wil je nog meer. Voor HDR10 loont het de moeite om de functie ‘Dynamisch HDR-effect’ te activeren. De processor kan dan de helderste accenten nog wat versterken en bewaart ook net iets meer kleur in de helderste tinten. Gamers worden nu ook op hun wenken bediend. De ‘True Game’ mode levert een perfect gekalibreerd beeld. En voor HDR-gaming kan je met ‘Source Based HDR tonemapping’ de tonemapping van de tv uitschakelen. De spelconsole voert dan die stap uit en dat geeft het beste resultaat.

Beeldverwerking

We zijn erg onder de indruk van de prestaties van het nieuwe OLED-paneel. Panasonic vult dat aan met een uitstekende beeldverwerking en die is van hetzelfde niveau als vorig jaar. Over de gehele linie krijg je dus mooie, maar relatief voorzichtige beeldverwerking. Maar ook het zwakke punt is gebleven. De ruisonderdrukking kan kleurbanden in zachte gradiënten niet wegwerken. Voor sport, games en actiefilms is de zeer goede bewegingsscherpte een pluspunt. Ook dit jaar is de processor uitgerust met een AI-beeldmode die de instellingen aanpast op basis van de content die je kijkt. Persoonlijk hebben we toch de voorkeur aan de Filmmaker Mode of True Cinema Mode. De lichtsensor-instellingen kun je wel goed gebruiken. De sensor kan helderheid en kleurtemperatuur van het beeld aanpassen. Zet de ‘Verlichtingssterkte’ hoog genoeg voor kijken bij veel licht, en laat de sensor geactiveerd voor helderheid. Verder hoef je er eigenlijk niets aan te doen.

Oorstrelende audio van Technics 

Tv’s met een indrukwekkende audioconfiguratie zijn zeldzaam en vaak ben je aangewezen op een soundbar. Deze Panasonic heeft niet alleen een opstelling met heel wat vermogen, 160W om precies te zijn. Hij pakt ook nog eens uit met een unieke luidsprekerarray van 16 drivers, twee opwaarts gerichte en twee zijwaarts gerichte luidsprekers en een woofer. Met die zestien drivers kan de tv ‘beamforming’ doen, anders gezegd: hij kan het geluid specifiek in een bepaalde richting sturen of versterken. Experimenteer met de verschillende opties als je dat nuttig lijkt. Het effect is duidelijk hoorbaar, maar voor films of tv-series raden we het af. Al was het maar omdat je Dolby Atmos en deze speciale geluidsfocus niet samen kunt gebruiken.

Een groot deel van de aantrekkingskracht van de MZW2004 zit hem toch net in die krachtige en overtuigende filmaudio. Om alle luidsprekers optimaal in te zetten voer je tijdens het opstellen een geautomatiseerde maar erg uitgebreide kalibratie uit. En vanaf dan is het genieten. Met zoveel vermogen en luidsprekers is er flink wat volume beschikbaar. De klank heeft een ruime portie bas, een aspect dat dit jaar zelfs nog verbeterd werd. De surround-ervaring is zeer goed, met duidelijk hoogte-effect. En ook voor muziek is deze tv zeer geschikt, de klank is gedetailleerd en heeft ruimschoots voldoende dynamiek. Jammer is wel dat deze Panasonic geen DTS ondersteunt, dat zou deze configuratie echt volledig maken.

My Home Screen 8.0 

We zien geen belangrijke wijzigingen in My Home Screen 8, het eigen smart tv-systeem van Panasonic. De balk met pictogrammen die onderaan het scherm verschijnt bij een druk op de Home-toets kan je zelf aanpassen. Het app-aanbod is prima, maar net wat minder volledig dan dat we zien bij de belangrijkste concurrenten. Lokale Belgische apps ontbreken bijvoorbeeld volledig, dat is erg jammer. My Home Screen werkt bijzonder vlot en reageert snel. Lees het artikel over My Home Screen voor alle details. Ben je een verstokte live-tv-kijker en wil je geen settopbox, dan is de dubbele tv-tuner met twee CI+-slots een goede zet van Panasonic. Met behulp van externe usb-opslag kun je dan tv kijken en tegelijk een ander kanaal opnemen. Ook de afstandsbediening is gelijk gebleven aan het model van 2022. Hij is groot, maar heeft een goede lay-out en aangename toetsen, en een paar unieke features. Zo is er de ‘My App’-toets die je aan je favoriete app kunt koppelen. Met de ‘Picture’ toets wissel je snel van beeldmode.

Conclusie

De TX-65LZW2004, het is een prachtige tv. Panasonic zet de enorme piekhelderheid fantastisch in, met zijn kenmerkende nauwkeurigheid op vlak van kleur en licht- en schaduwnuances. Omdat hij echter veel eigenschappen deelt met de voorganger, zijn de zwakke punten niet veranderd, hoofdzakelijk zijn gebrek aan een oplossing voor kleurbanden. Maar dat nemen we er eerlijk gezegd voor lief, gezien de beeldkwaliteit. En geluidskwaliteit, want dat maakt deze tv toch wel uniek, die Technics luidsprekerarray. De soundtracks zijn een echte beleving. Films en games varen er goed bij. Ruime HDR-ondersteuning, HDMI 2.1, een vlot smart tv-systeem, een dubbele tv-tuner, deze tv is rijkelijk uitgerust. De prijs is bijzonder hoog, maar je haalt wel een thuisbioscoop in huis.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.