Rockband Muse raakt @muse kwijt: Meta gebruikt handle nu voor AI-assistent

De rockband Muse gebruikte jarenlang de gebruikersnaam @muse op sociale media. Inmiddels is de band op Instagram, Facebook en TikTok te vinden als @museband. Op X gebruikt Muse @MuseTheBand. De korte naam @muse is op Instagram inmiddels in handen van Meta. Waarom dat precies gebeurd is, is wel duidelijk, maar of Muse vrijwillig heeft ingestemd met de wijziging, er een financiële overeenkomst is gesloten of dat Meta de naam gewoon heeft geconfisqueerd, is niet bekend.

Meta presenteerde op 8 september zijn nieuwe Muse AI-assistent. De berichten op het nieuwe @muse-account dateren allemaal van rond die introductie. Behalve een aankondigingspost van Muse zelf zijn dat vooral posts waarin influencers laten zien wat ze met de assistent doen.

Niet iedereen is enthousiast over de nieuwe bestemming van de gebruikersnaam. Onder het bericht van Muse staan reacties van fans die Meta oproepen @muse terug te geven aan de band. Die reacties krijgen opvallend veel likes.

Wat bijzonder is aan deze situatie, is dat @muse niet van een slapend account of een willekeurige gebruiker kwam die toevallig een populaire naam had geregistreerd. Muse is een internationaal bekende band die op Instagram al sinds 2014 actief was met de handle @muse. Ook op andere socials gebruikte de band deze handle. Toch is het niet de eerste keer dat Meta een gebruikersnaam in handen krijgt die daarvoor door iemand anders werd gebruikt.

Ook bij eerdere introducties van nieuwe Meta-merken ging een Instagram-gebruikersnaam die al door iemand anders werd gebruikt over naar Meta.

Toen Facebook in 2021 zijn bedrijfsnaam veranderde in Meta, was @meta op Instagram al bezet. De naam hoorde bij META, een onafhankelijk Amerikaans motormagazine dat de naam al sinds 2014 gebruikte.

Kort na de bekendmaking van Facebooks nieuwe naam verdween het oorspronkelijke @meta-account. De uitgever ging verder als @readmeta en Facebook nam @meta in gebruik. Meta zei destijds dat er geen juridische dreigementen of merkrechtclaims tegen het tijdschrift waren ingezet. Of er contact was geweest of geld was betaald voor de gebruikersnaam, wilde het bedrijf niet zeggen.

Twee jaar later gebeurde iets vergelijkbaars bij Threads. Toen Meta zijn concurrent voor X in juli 2023 lanceerde, was @threads op Instagram al van de Amerikaanse kledingwinkel American Threads. Meta gebruikte daarom aanvankelijk @threadsapp.

Ongeveer een maand later veranderde de kledingwinkel zijn Instagram-naam in @americanthreads. Vanaf dat moment gebruikte Meta zelf @threads. Ook hier is nooit openbaar gemaakt hoe die overdracht tot stand kwam.

Bij Meta weten we niet of de oorspronkelijke gebruikers vrijwillig afstand deden van hun naam. Bij X zijn er voorbeelden waarbij dat een stuk duidelijker ligt.

Toen Twitter in 2023 werd omgedoopt tot X, ontstond een probleem: @x was al sinds 2007 van fotograaf Gene X Hwang. Het platform nam de naam uiteindelijk zelf in gebruik. Hwang kreeg geen financiële vergoeding. X liet hem per e-mail weten dat de gebruikersnaam voortaan aan X Corp zou worden gekoppeld en bood hem onder meer merchandise en een bezoek aan het hoofdkantoor aan. Zijn volgers en andere accountgegevens werden naar een nieuwe gebruikersnaam verhuisd.

Niet lang daarna gebeurde hetzelfde met @music. Die naam was sinds 2007 in gebruik bij softwareontwikkelaar Jeremy Vaught, die met het account ongeveer een half miljoen volgers had verzameld. X veranderde zijn gebruikersnaam in @musicfan en ging @music zelf gebruiken.

Ook @sports werd in die periode overgenomen. De gebruiker meldde dat zijn account na zestien jaar werd veranderd in @sportz en dat X hem enkele alternatieve gebruikersnamen aanbood.

Opvallend is dat X tegenwoordig ook een officiële Handle Marketplace heeft. Daarmee kunnen bepaalde ongebruikte gebruikersnamen opnieuw worden uitgegeven aan andere gebruikers.

Je koopt zo'n naam juridisch gezien niet. X zegt expliciet dat het zelf eigenaar blijft van alle handles. Wie via de marktplaats een gebruikersnaam krijgt, ontvangt alleen een beperkte, herroepbare en niet-overdraagbare licentie om die naam te gebruiken. X kan de gebruikersnaam later dus opnieuw terugvorderen.

Om via deze weg een gebruikersnaam te krijgen, heb je wel een Premium+, Premium Business- of Premium Organizations-abonnement nodig. Sommige namen zijn zonder extra betaling beschikbaar, maar voor gebruikersnamen met een hoge commerciële waarde kan X een aparte overdrachtsprijs rekenen. Volgens X beginnen zulke bedragen bij tienduizenden dollars en kunnen ze oplopen tot zeven cijfers, dus tot miljoenen dollars. De prijs hangt onder meer af van de zeldzaamheid, vraag en commerciële waarde van de naam.

De Handle Marketplace is te vinden op handles.x.com. Daar kunnen gebruikers zoeken naar inactieve namen en een aanvraag indienen.

Dat levert een bijzondere tegenstelling op. Het rechtstreeks kopen of verkopen van een gebruikersnaam tussen gebruikers onderling is volgens de regels van X verboden, terwijl X zelf voor bepaalde handles wel een forse overdrachtsprijs kan vragen.

Een socialmedia-gebruikersnaam voelt al snel als iets van jezelf. Zeker wanneer je hem jarenlang gebruikt, er veel volgers mee hebt opgebouwd en hij onderdeel is geworden van je merk. Toch zit het juridisch en technisch anders in elkaar.

Een socialmedia-gebruikersnaam krijg je in bruikleen van het platform. De precieze regels verschillen per dienst, maar het platform bepaalt uiteindelijk welke namen beschikbaar zijn en kan gebruikersnamen onder bepaalde voorwaarden wijzigen of terugvorderen. X formuleert dat inmiddels heel expliciet: alle handles zijn eigendom van X en gebruikers krijgen alleen een gebruiksrecht.

Een domeinnaam werkt anders. Wie bijvoorbeeld voorbeeld.nl registreert, krijgt via de registrar het exclusieve gebruiksrecht op die domeinnaam zolang de registratie loopt. Een sociaal netwerk zit daar niet tussen als eigenaar van alle mogelijke namen.

Daarnaast bestaat er nog het merkenrecht. Een bedrijf of artiest kan een naam als merk registreren. Dat kan bescherming geven wanneer iemand anders dezelfde of een sterk gelijkende naam commercieel gebruikt en daardoor verwarring ontstaat. Maar een geregistreerd merk betekent niet automatisch dat je ook recht hebt op dezelfde @-gebruikersnaam op Instagram, TikTok of X. Wat er nu met Muse is gebeurd, is daar een duidelijk voorbeeld van.

Dat betekent niet dat sociale platforms zomaar iedere actieve gebruikersnaam zullen afpakken. De meeste gebruikers krijgen hier waarschijnlijk nooit mee te maken. Maar hoe lang je een @-naam ook gebruikt en hoeveel waarde je ermee opbouwt, uiteindelijk bepaalt het platform wat ermee gebeurt. Dat je jarenlang onder een bepaalde gebruikersnaam bekendstaat, betekent dus niet automatisch dat die naam ook echt van jou is.