Voor sommigen onder ons lopen de spanningen in deze al even spannende tijden soms net wat te ver op. Om je weer een beetje relaxed te krijgen zetten we een paar ontspannende apps voor je op een rijtje.

Er zijn voldoende apps in de app store van je apparaat te vinden die speciaal gemaakt zijn voor ontspanning. Maar er is ook heel veel moois te vinden dat daar wat ons betreft ook prima voor inzetbaar is. En wellicht meteen ook nog wat andere nuttige functies aan boord heeft.

Frax

 Neem nou bijvoorbeeld de app Frax voor iOS/iPadOS. Je maakt hier in een handomdraai (en in real-time) hires fractals mee. Tegelijkertijd is het ook een ontspannend iets, want je kunt vrijelijk bewegen over en in- en uitzoomen op een fractal. Via het menu is een hele serie aan fractalsettings beschikbaar die elk een heel eigen eindresultaat opleveren. On-device kun je al flink hoge resoluties laten berekenen, via credits kun je dat ook laten doen in nóg hogere resoluties op een externe server. Al gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat dat eigenlijk alleen nodig is als je je fractal op voetbalveldformaat af wilt drukken. Maar goed: het kán.

©PXimport

Opmerking

XScreensaver

Screensavers en grafische demo’s zijn wat ons betreft altijd goed voor een beetje relaxen. In de app XScreensaver vind je een grote collectie aan historische en meer recente grafische kunststukjes. Feitelijk is XScreensaver hetzelfde programma dat standaard met Linux- en Unix-systemen wordt meegeleverd en daar als beheerder en leverancier van screensavers dient. In het geval van iOS heeft een screensaver natuurlijk weinig zin. Maar deze app maakt het mogelijk om al het moois wel lekker achteroverhangend te bekijken. Er is keuze uit een enorme lijst aan grafische hoogstandjes, veel ervan bovendien in 3D. Speel desnoods een muziekje op de achtergrond via je streaming-app en je kunt je even helemaal losmaken van de wereld.

©PXimport

Screensavers uit de oude én nieuwe doos

Nagenoeg geheel platform-onafhankelijk is de site https://alteredqualia.com. Enige vereiste hier om de vele grafische demo’s te bekijken is een up-to-date webbrowser. Daarna gaat het los: je kunt allerlei mooie kunststukjes zien. Gebaseerd op WebGL draait het netjes in elke zichzelf respecterende browser. Het overgrote deel zal het op de meeste systemen moeiteloos doen. Een enkele keer gaat er iets mis, in dat geval is of de demo niet helemaal bij de tijd gehouden, of is je browser dat (nog) niet. In ieder geval voer voor flink wat kijkplezier zonder dat je er ook maar een bit aan software voor hoeft te installeren. Ook (stiekem) bruikbaar op de werk-pc dus. Mits deze voorzien is van een grafische kaart met wat 3D-mogelijkheden aan boord.

©PXimport

Heel veel kijkplezier in je browser

We blijven nog even bij browsergebaseerd vertier, gewoon omdat iedereen onafhankelijk van het besturingssysteem mee kan doen. De site http://www.wab.com/ biedt een scala aan gehercodeerde demo’s voor oude en zeer bekende homecomputers. Denk aan de Amiga of C64, bijvoorbeeld. Enig minpuntje is dat op niet alle mobiele browsers ook het bijbehorende geluid geproduceerd wordt. Wil je dat wel, dan moet je een bezoekje aan de genoemde site brengen via je pc of Mac-browser. In ieder geval is al het moois daar goed voor een flink tijdje kijk- en luisterplezier. En tegelijkertijd duik je in de geschiedenis, wat wellicht zelfs nog wat nostalgische gevoelens uit betere tijden oproept.

©PXimport

Generatieve muziek (en graphics)

Een specifieke categorie apps vind je onder de noemer generatief. Met name generatieve muziek levert een eindeloze stroom aan muziek en graphics op, beiden gebaseerd op AI en – als het een beetje meezit – input van een componist van naam en faam. Een van de bekendste van dit soort apps is ongetwijfeld EōN van Jean-Michel Jarre (voor iOS en iPadOS). Heel veel woorden gaan we er hier niet aan vuil maken, want er is al een artikel dat zich focust op deze tak van sport, inclusief deze app. Maar desondanks nog altijd de moeite waard om te installeren.

©PXimport

Natuurgeluiden

Wildfulness is een van de vele apps die rustgevende geluiden produceert die je moet helpen te ontspannen. Dat we precies deze eruit pikken heeft een simpele reden. Veel makers van rustgevende apps (of apps die dat in ieder geval pretenderen te doen…) zijn gedurende de Covid-lockdowns erg populair geworden. En dus verschenen dollar/euro-tekentjes in de ogen van steeds meer ontwikkelaars. Daarbij werd massaal het abonnementsmodel omarmd, waarbij de kosten soms snel de pan uitrijzen, tot meerdere tientjes per jaar. Daar krijg je uiteindelijk weer heel andere vormen van stress van. Deze app is er gewoon eentje uit de categorie eenmalige aankoop. Let wel op dat dat ook op ’t moment dat je dit artikel leest nog altijd zo is (wat natuurlijk geldt voor alle hier gepresenteerde apps) om teleurstellingen en vervelende verrassingen te voorkomen.

 Na installatie heb je dan iets dat op verzoek rustgevende natuurgeluiden produceert. Veeg naar rechts over het scherm om het hoofdmenu op te roepen, waarna je uit diverse geluiden kunt kiezen. Verder is het mogelijk om geluid op de achtergrond te laten klinken, dus wanneer je bijvoorbeeld aan het thuiswerken bent op je iPad. Dat werkt ietwat onlogisch: tik tijdens een afspelende geluidssessie op het scherm en stel een timer in. Eenmaal geregeld speelt het geluid gedurende de ingestelde tijd lustig door. Zo kun jij op je drukke stadsbalkon toch nog het gevoel hebben op een alpenweide te zitten. Gebruik van een hoofdtelefoon aanbevelenswaardig in dat geval.

©PXimport

Demo’s van weleer, in veelvoud

Tot slot nog een berg vertier voor alle platforms; de hiernavolgende software draait in een in-browser emulator. Niks installeren dus en het werkt zowel op een (rappe) tablet/smartphone als Mac of pc. Waarbij geldt dat de beste ervaring – inclusief geluid – verkregen wordt op die laatstgenoemde systemen. 

Eerst een stukje achtergrond. Je hebt vast wel eens gehoord van The Internet Archive. Dit is een project waar alles wat digitaal te bewaren is, bewaard wordt. En toegankelijk gemaakt is voor iedereen met een browser en een internetaansluiting. Zie het dus maar als een gigantische digitale bibliotheek of – zo je wilt – museum. Een van de onderdelen van het Archive is software.

 Je vindt hier juweeltjes aan oude en alweer bijna vergeten software, goed voor uren, dagen en maanden plezier. Wil je een snelle kick, dan zijn er de demo’s voor homecomputers en later ook pc’s. Gouden tijden voor dit genre software – waarbij makers vaak ‘onmogelijke’ dingen uithaalden met standaard computers – waren de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw.

Via deze link hebben we een zoekopdracht voorbereid voor je, die je rechtstreeks naar een schier oneindige stroom demo’s leidt. Je kunt die dingen downloaden en installeren op een oud systeem. Maar veel handiger is gewoon op de ‘aan/uit-knop’ in beeld klikken, waarna de demo in een in de browser draaiende emulator start. Geen risico’s ook op antieke virussen of andere spannende bugs. Gewoon achterover hangen en relaxen, wat wil een mens nog meer? 

Niets staat je trouwens in de weg om ook alle andere categorieën aan oude software eens door te lopen (klik op de diskette boven in de menubalk van de site). Zo start je gewoon in je browser Windows 3.1, of speel je een MS-DOS (of iets voor een nog veel exotischer platform) game uit de oude doos. De vlammetjes bovenaan dit artikel zijn trouwens afkomstig uit een jaren ’80 MS-DOS-demo.

Spatial audio, oftewel ruimtelijke audio, belooft een luisterervaring waarbij het geluid niet alleen van links en rechts komt, maar je volledig omringt. Hoewel de marketingkreten je geregeld om de oren vliegen, is de techniek niet in elke situatie even zinvol. In dit artikel ontdek je wanneer ruimtelijke audio je ervaring verrijkt en wanneer je prima zonder kunt.

Vergeet het statische geluid van je oude vertrouwde stereo-set. Met spatial audio krijgt geluid eindelijk de diepte die het verdient. Dankzij slimme algoritmes die de akoestiek van de echte wereld nabootsen, ontsnapt de audio aan je koptelefoon of soundbar. Geluid beweegt vrij door de kamer, waardoor een helikopter in een film ook echt boven je hoofd lijkt te cirkelen. Het is de overstap van een platte foto naar een hologram, maar dan voor je oren.

Bioscoopervaring thuis

De meest logische toepassing voor spatial audio is zonder twijfel de moderne filmervaring. Wanneer je een blockbuster kijkt die is gemixt in formaten zoals Dolby Atmos, komt de techniek pas echt tot leven. Een helikopter die overvliegt of regen die op een dak klatert, krijgt een verticale dimensie die voorheen onmogelijk was met een standaard hoofdtelefoon of een simpele soundbar.

Voor filmliefhebbers die niet de ruimte hebben voor een volledige surround-installatie met fysieke speakers in het plafond, biedt spatial audio een overtuigend en compact alternatief dat de zogenaamde immersie aanzienlijk vergroot.

©ER | ID.nl

Muziek met een extraatje

Voor muziek is het nut van ruimtelijke audio iets genuanceerder en sterk afhankelijk van de productie. Bij klassieke concerten of live-opnames kan de techniek je het gevoel geven dat je midden in de concertzaal zit, waarbij de akoestiek van de ruimte tastbaar wordt. Ook bij moderne popmuziek die specifiek voor dit formaat is geproduceerd, kunnen artiesten creatiever omgaan met de plaatsing van instrumenten of subtiele geluidseffecten.

Toch blijft voor de purist die zweert bij een eerlijke, ongefilterde weergave van een studio-album de traditionele stereomix vaak de voorkeur genieten, omdat spatial audio de oorspronkelijke balans soms onnatuurlijk kan veranderen.

Gaming en de functionele voorsprong

In de wereld van gaming verschuift de waarde van spatial audio van puur esthetisch naar functioneel. Vooral in competitieve shooters is het horen van de exacte positie van een tegenstander een serieus dingetje. Door gebruik te maken van ruimtelijke audio kun je voetstappen boven, onder of achter je nauwkeurig lokaliseren. Dat geeft niet alleen een intensere spelervaring waarbij je volledig wordt opgeslokt door de spelwereld, maar biedt ook een tactisch voordeel dat met standaard audio simpelweg niet te evenaren is. Hierdoor is de techniek voor fanatieke gamers bijna onmisbaar geworden.

Wanneer kun je het beter uitschakelen?

Ondanks de indrukwekkende demonstraties is spatial audio niet altijd de beste keuze. Voor dagelijks gebruik, zoals het luisteren naar podcasts of het kijken van het journaal, voegt de extra ruimtelijkheid weinig toe en kan het de verstaanbaarheid van stemmen zelfs negatief beïnvloeden. Ook bij oudere opnames die door softwarematige kunstgrepen naar ruimtelijk geluid worden omgezet, ontstaat er vaak een hol en onnatuurlijk resultaat. In dergelijke gevallen is een zuivere stereoweergave nog altijd de meest betrouwbare weg naar een prettige luisterervaring.

Met het kiezen van een eigen thema, bedieningspanelen en omgeving zet je je Android- of iOS-toestel pas echt naar je hand. Android 16 en iOS/iPadOS 26 bevatten voldoende mogelijkheden voor een gepersonaliseerde omgeving. Hoe je te werk gaat, lees je hier.

In dit artikel kijken we naar Android 16 en iOS 26. Voor Android maken we gebruik van een Samsung-toestel in combinatie met One UI 8. We beginnen met Android, want de meest recente versie beschikt over interessante opties om de omgeving te personaliseren. Verderop lees je over iOS 26.

Ben je wat uitgekeken op de statische achtergronden van je Android-toestel, dan kun je een dynamische achtergrond gebruiken. Open de instellingen en kies Achtergrond en stijl, Achtergronden wijzigen. Blader naar beneden en tik op Dynamisch vergrendelscherm. Hier kun je verschillende categorieën kiezen. Kies maximaal vijf aansprekende categorieën. Vervolgens wordt elke 2 weken een nieuwe set afbeeldingen geladen. Standaard worden de nieuwe afbeeldingen alleen gedownload met een wifi-verbinding. Wil je dat de plaatjes ook via een mobiele verbinding worden bijgewerkt, dan activeer je Downloaden met mobiele gegevens. Als je geen veranderende foto’s wilt zien, maar in plaats hiervan veranderende kleuren, kies je in de sectie Kleuren voor Dynamisch.

Bediening met één hand

Als je gebruikmaakt van een telefoon met een relatief groot scherm, kun je het systeem hier beter rekening mee laten houden. Tik in de instellingen op Geavanceerde functies en schakel de optie Bediening met één hand in. Je kunt de verschillende elementen op het scherm nu beter met één hand (je duim) bedienen.

Wil je een specifieke app in een andere taal gebruiken, dan hoef je hiervoor niet de volledige gebruikersomgeving om te zetten. Kies in de instellingen voor

Algemeen beheer, Talen van app. Kies de app waarvoor je de taal wilt instellen en kies een taal uit de lijst Alle talen. Je kunt op elk moment terugkeren naar de oorspronkelijke instelling: kies in hetzelfde venster voor Systeemstandaard.

Snelle instellingen

Geef het onderdeel Snelle instellingen (Quick Panel) een eigen indeling. Het onderdeel verschijnt wanneer je met de vinger vanuit de rechterbovenhoek naar beneden veegt. Tik op de knop met de pen. Eerst bepaal je de volgorde van de elementen: tik op een component en sleep het vervolgens naar de gewenste locatie. Tik hierna op Bewerken: je vindt deze knop bij de onderdelen die je kunt aanpassen. Je kunt vervolgens de individuele knoppen verplaatsen naar een andere locatie. Ook kun je deze knoppen verwijderen (gebruik het minteken linksboven elk pictogram) en andere knoppen toevoegen via het venster Beschikbare knoppen. Tot slot is het mogelijk om het gedeelte met de knoppen groter te maken, zodat je meer knoppen in één keer ziet. Pak de onderrand van het blok en sleep de rand naar beneden, totdat een extra rij met knoppen verschijnt. Tevreden met de instellingen? Bevestig met een tik op Gereed.

Niet meer los

Geeft je Android-toestel het onderdeel Snelle instellingen apart weer van het scherm met de meldingen? In het verleden waren beide schermen gecombineerd in één weergave. Wil je terug naar die oude situatie? Open het onderdeel Snelle instellingen in de bewerkingsmodus (via de knop met de pen). Tik hierna op Vensterinstellingen. Kies voor Samen: beide vensters worden weer gecombineerd zoals vanouds. Je kunt ook kiezen om het venster Snelle instellingen links in plaats van rechts te tonen. Kies in hetzelfde scherm voor Quick Panel aan linkerkant.

Je hoeft geen genoegen te nemen met losse vensters.

Aangepaste pictogrammen

Toe aan andere vormen voor de pictogrammen in Android? Dat is mogelijk. Tik op een leeg gedeelte van het thuisscherm. Onderin verschijnt een balk met keuzen. Kies voor Achtergrond en stijl. Kies voor Pictogrammen. Vervolgens kun je kiezen uit verschillende vormen, waaronder een boog, vierkant en rechthoek. Of je deze functie aantreft op je telefoon, is afhankelijk van de fabrikant. Bij Samsung heb je de app Good Lock nodig. Je vindt deze als beschikbare download in de Galaxy Store. Bij Pixel-telefoons is de optie direct toegankelijk via de gebruikersomgeving. 

Verlichtingseffect

Krijg je een melding binnen, dan kun je het als een subtiele lijn rondom het scherm tonen. Via instellingen kies je voor Meldingen, Pop-upstijl melding. Tik op Verlichtingseffect toevoegen. De optie Basis geeft een subtiele lijn, maar je kunt ook uitgebreidere effecten tonen, zoals Spotlight of Echo. Kies de tab Kleur om een aangepaste kleur te kiezen. Normaal gesproken past de kleur zich aan de app aan. In de sectie Geavanceerd kun je details aanpassen, zoals transparantie, breedte en duur van het effect. De kleur kan ook op basis van een trefwoord veranderen. Tik op Kleur van verlichtingseffect op trefwoord. In de sectie Trefwoord tik je op het plusteken (+) om nieuwe trefwoorden (bijvoorbeeld van contactpersonen) op te geven. Kies hierna de kleur die je wilt toepassen op het verlichtingseffect.

iOS

Ook iOS (en iPadOS) kun je goed naar je hand zetten. Recent bracht Apple iOS 26 uit. Mogelijk verwachtte je iOS 19 als logische opvolger van versie 18, maar de makers uit Cupertino hanteren voortaan een ander naamschema. iOS 26 verwijst naar 2026. Opvallend aan deze editie is het nieuwe Liquid Glass Design, waarin transparantie en spiegelingen een grote rol spelen. Er zijn volop aanpassingsmogelijkheden, beginnend bij het vergrendelingsscherm. Tik hierop en kies Pas aan, Pas huidige achtergrond aan.

Tik op de datum bovenin om een widget te kiezen en meer informatie te tonen, bijvoorbeeld het weer. In het venster vind je een overzicht van bruikbare widgets en suggesties. Waar mogelijk gebruikt iOS het ‘glass’-ontwerp, dus ook bij de klok. Gelukkig kun je dit aanpassen als je niet enthousiast bent. Tik erop en schakel onderin het venster tussen Glas en Effen. In hetzelfde venster kun je ook een kleur selecteren, terwijl je met de schuifregelaar de dikte van de klok kiest. Via Voeg widgets toe kun je extra widgets op het vergrendelingsscherm plaatsen. Via het element onderin kun je swipen tussen verschillende achtergronden.

Thuisscherm

Ook het thuisscherm zetten we naar onze hand. Tik op een leeg gedeelte en kies Wijzig, Pas aan. Je kunt nu kiezen hoe de pictogrammen worden getoond. De standaardmodus ken je al van eerdere versies. Kies voor Donker om de pictogrammen donker te maken. Dit werkt nog niet voor alle pictogrammen: de app-maker moet hiermee rekening houden. Kies Helder als je alle pictogrammen een uniforme, lichte uitstraling wilt geven. Tot slot is er Getint: hiermee kun je de pictogrammen een eigen kleur en contrast geven.

Minderen

Je kunt de transparante uitstraling van iOS 26 niet volledig uitschakelen. Toch bestaan er een paar trucs om het Liquid Glass-ontwerp iets te verminderen. In de instellingen kies je voor Toegankelijkheid, Beweging en activeer je de optie Verminder beweging. Verder kies je Toegankelijkheid, Weergave en tekstgrootte en kies je Maak minder doorzichtig.

Donkere modus

Via de app Instellingen kun je meer onderdelen van de gebruikersomgeving tweaken. Tik in de instellingen op Scherm en helderheid en kies tussen de lichte en donkere modus (Licht en Donker). Bovendien kun je hier de tekstgrootte aanpassen en de tekst op het scherm dikker tonen (via Vette tekst). Dit kan helpen om de tekst beter leesbaar te maken. Om eenvoudig achtergronden aan te passen, kun je via instellingen ook kiezen voor Achtergrond en tikken op Voeg nieuwe achtergrond toe.

Werp ook een blik bij Beginscherm en appbibliotheek. Hier bepaal je onder meer of aanbevolen en recente apps moeten worden getoond in het Dock (het gedeelte onderaan het scherm). Wil je het Dock zo opgeruimd mogelijk houden, dan haal je de vinkjes weg bij Toon appbibliotheek in Dock en Toon aanbevolen en recente apps in Dock.

Volledig scherm

Vooral als je een iPad hebt, kun je meer uit het schermoppervlak halen door te werken met vensters. Je kunt dan meerdere apps naast elkaar plaatsen. Werken met vensters is overigens niet verplicht. Schuif met je vinger vanaf de rechterbovenhoek naar beneden, zodat het bedieningspaneel opent. Tik op de knop Apps in vensters. Je vindt deze op de onderste rij, naast het pictogram van de batterij. Kies vervolgens tussen Apps in vensters of Stage Manager. Die laatste optie zorgt ervoor dat apps schermvullend worden getoond. 

Berichten

Ook voor veel apps hoef je niet genoegen te nemen met de standaardinstellingen en kun je deze personaliseren. Goed voorbeeld is de app Berichten. Geef personen met wie je vaak communiceert een eigen achtergrond. Open de app en tik op de naam van de persoon voor wie je een achtergrond wilt instellen. Tik op Achtergronden. Je kunt kiezen uit foto’s, maar ook uit vaste kleuren. In de sectie Suggesties vind je een combinatie van standaardfoto’s en foto’s die je eerder zelf hebt gemaakt. Sommige foto’s zijn geanimeerd: je kiest eerst de foto en kunt dan vaak ook een kleurenschema selecteren. Heb je na verloop van tijd geen behoefte meer aan een specifieke achtergrond, dan selecteer je de naam van de contactpersoon en kies je Geen. Houd er rekening mee dat de achtergrond ook wordt aangepast bij de contactpersoon.

Safari

Maak je gebruik van Safari? De gebruikersomgeving is ook onder handen genomen en vooral op dieet gegaan: het aantal knoppen is teruggebracht en het grootste deel van de bediening loopt nu via swipes. Zet ook de browser naar je hand. Via instellingen kies je voor Apps, Safari. In de sectie Tabbladen geef je aan in hoeverre je wél de bedieningselementen wilt zien. Standaard is Compact geactiveerd, maar je kunt hier ook kiezen voor Onder en Boven. 

Bestanden

De app Bestanden heeft in iOS 26 ook volwassen opties om de omgeving verder te personaliseren. Zo kun je mappen een eigen kleur geven zodat je ze beter kunt onderscheiden. Tik op een map en houd de map vast totdat het menu verschijnt. Kies Pas map en tags aan. Tik op Tags en kies de gewenste kleur. Je kunt via hetzelfde venster ook emoji’s aan de map toevoegen.

Op bestandsgebied kun je ook aangeven welke app voor het bestand moet worden geopend. Tik op een bestandsnaam en houd ingedrukt totdat het menu verschijnt. Kies voor Open met en selecteer de gewenste app. In hetzelfde menu kun je ook de elders besproken app Voorvertoning kiezen. Vooral bij documenten en foto’s (zoals pdf- en jpg-bestanden) werkt deze app goed.