We worden constant afgeleid en gebombardeerd door informatie en notificaties. Geen wonder dat we ons steeds gestrester voelen. Even een moment tot rust komen is heel gezond, absoluut niet zweverig en dankzij onze computers makkelijk om te doen, helemaal met deze apps en software voor mindfulness en meditatie.

Tip 01: Headspace

Headspace is een inmiddels zeer populaire app, die meditatie ontdoet van alle mystiek. Het geeft je een heel praktische begeleiding bij een aantal ontspanningsoefeningen. Bij het openen van de applicatie krijg je een vrolijke animatie te zien over hoe je een routine opbouwt, op welke plek je het best kunt mediteren en wat je ongeveer kunt verwachten. De daadwerkelijke meditatiesessies bestaan uit (Engelstalige) gesproken teksten, die jou stap voor stap helpen ontspannen door bewust te ademen en je aandacht te focussen. Je kunt gratis tien sessies van tien minuten volgen. Een maandabonnement (9,95 euro per maand) geeft toegang tot veel meer meditaties, waaronder ter bestrijding van vliegangst en slapeloosheid. Headspace is beschikbaar voor iOS, Android en pc.

Tip 02: Buddhify

De app Buddhify (Android en iOS) is ontworpen om je tijdens dagelijkse gebeurtenissen of gevoelens te helpen ontspannen. Het scherm toont een gekleurd rad, waarop je de balk aanraakt die beschrijft wat voor jou op dit moment het meest van toepassing is. Bijvoorbeeld ‘Feeling stressed’, ‘Can’t sleep’ of ‘Work break’. Vervolgens stelt de app een aantal meditaties voor, met verschillende tijdsduren. Zo kun je snel een oefening zoeken die het beste bij je behoefte past. Vervolgens start een gesproken begeleiding, die je in het Engels door je meditatie praat. Het prettige van deze app is dat je voor 4,99 euro alle meditaties in één keer aanschaft, en dus niet meteen tegen in-app-aankopen aankijkt. Dit is een plezierige uitzondering tussen de meeste andere mindfulness-apps.

©PXimport

Tip 03: Ademhaling

Heb je een Apple Watch met daarop WatchOS 3.0 (beschikbaar sinds september 2016) dan heb je ook de app Ademhaling (Breathe). Deze app laat jou één ding doen: gedurende een of meer minuten tot jezelf komen door middel van je ademhaling. Eens per dag helpt de Watch je herinneren dat je even moet ‘ademen’. Het horloge geeft door middel van zachte tikjes op je pols aan hoelang je moet doen over het in- of uitademen, waardoor je als vanzelf alle andere gedachten even buitensluit. De resultaten van die sessies vind je terug in de Gezondheidsapp op je iPhone in het onderdeel Mindfulness.

Hoe gezond is meditatie?

©PXimport

Tip 04: Mindfulness

©PXimport

De app Mindfulness is een van de betere Nederlandstalige apps. De app voor iOS en Android biedt voor 1,99 euro een reeks ontspanningsoefeningen, in lengte variërend van drie tot dertig minuten. Ook zit een ‘bodyscan’ in het pakket: een oefening waarbij je je aandacht afwisselend op verschillende lichaamsdelen richt, om je bewust te worden van je lijf en de daarin aanwezige spanning. Deze app biedt naast dit standaard-aanbod ook toegang tot een reeks in-app-aankopen, waarbij je kunt winkelen op onderwerp of op meditatiebegeleider. Als je iemands stem dus prettig vindt, kun je dus vaak meerdere sessies van dezelfde persoon aanschaffen. Losse sessies kosten 0,99 euro.

Tip 05: Guided Meditation VR

Met de komst van vr-headsets zoals HTC Vive en Oculus Rift, is ook een nieuwe categorie vr-ervaringen ontstaan: virtual-reality-meditatie. Het is op zich een logische toepassing, omdat vr de gebruiker afsluit van de buitenwereld en zowel op het blikveld als het gehoor kan inspelen. De gratis app Guided Meditation VR is beschikbaar voor HTC Vive maar werkt ook op Oculus Rift. Een speciale app is daarnaast beschikbaar voor Gear VR, de mobiele headset van Samsung. Via (opnieuw Engelstalige) stembegeleiding word je meegenomen naar een wereld van ontspanning. Je kunt kiezen uit diverse omgevingen, zoals een bergtop of een bos. Het enige nadeel aan vr-meditatie is dat de huidige headsets nog te zwaar en oncomfortabel zijn om te vergeten dat je ze draagt. Maar voor wie daar geen problemen mee heeft, is dit in elk geval een erg leuke manier om je peperdure apparatuur ook voor je welzijn in te zetten.

Tip 06: Calm

Calm biedt dezelfde ademhalingsoefening die we ook al beschreven bij tip 03, namelijk het gecontroleerd in- en uitademen in het ritme dat de app aangeeft. Calm (beschikbaar voor Android, iOS en pc) biedt in de gratis versie bovendien een aantal basismeditaties om in een week te leren mediteren. Als je toegang wilt tot de geavanceerdere oefeningen, moet je een abonnement nemen, wat 12,99 dollar (ca. 12 euro) per maand kost. Of dat de ontspanning bevordert, weten we niet. Goedkopere abonnementen zijn mogelijk, maar dan zit je er ook langer aan vast. Als je er bijvoorbeeld een jaar gebruik van wilt maken ben je 4,99 dollar (ca. 4,65 euro) per maand kwijt. De basisoefeningen zijn wel de moeite van het proberen waard.

©PXimport

Tip 07: Mindfulcentrum

Aangezien de basis van mindfulness bestaat uit een geleide meditatie, is het niet vreemd dat dit soort gesproken oefeningen ook als mp3-bestanden beschikbaar zijn. Diverse sites bieden oefeningen aan, gratis of tegen betaling. Op www.mindfulcentrum.nl kun je een aantal gratis Nederlandstalige sessies afspelen, waarmee je achter je computer de oefeningen kunt doen. De oefeningen doen niet onder voor de betaalde sessies die we in sommige apps tegenkwamen en de stem van meditatiebegeleidster Suzan Oostvogels is prettig om naar te luisteren. De site werkt ook op mobiele browsers, wat het makkelijk maakt om de langere oefeningen bijvoorbeeld op bed te luisteren.

©PXimport

Wat is Mindfulness?

Tip 08: Mindful Clock

In de Boeddhistische traditie van Thich Nhat Hanh is het gebruikelijk dat je bij het horen van een bel even stopt met waar je mee bezig bent en je dan minstens drie diepe ademhalingen op jezelf concentreert. De gratis Windows-app Mindful Clock laat je op regelmatige intervallen (bijvoorbeeld elk uur) een bel horen, waarop je even een meditatiemoment inlast. Je kunt zelf de intervalduur kiezen en indien gewenst het geluid van de bel door iets anders vervangen. Ook is er een eenvoudige meditatietimer. Het is heel minimalistisch, maar prima om jezelf er even aan te herinneren dat je niet de hele dag alleen maar naar je scherm moet staren.

©PXimport

Het antwoord op alles?

Tip 09: Take a break!

Uiteindelijk hebben alle apps en programma’s uit deze lijst hetzelfde doel: dat jij even uit je dagelijkse beslommeringen stapt voor een moment van zelfbezinning. Oftewel: om even pauze te nemen. De app Take a break! (gratis voor Android en iOS) doet niet meer dan dat: je een moment pauze geven in de drukke dag, waarbij je kunt kiezen uit twee meditaties. De Work Break duurt zeven minuten en stress relief kalmeert je in dertien minuten. Je kunt kiezen uit ontspannende achtergrondgeluiden zoals regen of de zee die je hoort terwijl de stem je helpt ontspannen. Het is een van de meest minimale apps uit het overzicht en een goede manier om je ‘koffiepauze’ eens anders te besteden dan met een gesprek over voetbal. De app belooft een ontspannener leven en betere slaap. De onderste regel van het scherm toont overigens advertenties, en helaas zijn die niet met een in-app-aanschaf weg te kopen. Hierdoor komt het scherm soms ironische genoeg wat druk en onrustig over.

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.

De Europese Commissie claimt dat het socialmediaplatform TikTok te verslavend is, en wil dan ook dat het oneindig kunnen scrollen in de app onmogelijk wordt.

Volgens de Europese Commissie verbreekt TikTok daarmee de Digital Services Act (DSA). Naast oneindig kunnen scrollen worden ook sommige pushnotificaties en autoplay als boosdoeners gezien.

Doomscrollen

De Commissie haalt specifiek oneindig scrollen aan als een gevaarlijk onderdeel van de app. De Commissie meent dat dit gebruikers in een soort trance brengt door dwangmatig gedrag - in feite waar de populaire term 'doomscrollen' op slaat.

De Commissie heeft echter nog geen bindend oordeel uitgebracht. Zo mag ByteDance, het bedrijf achter TikTok, zichzelf eerst verantwoorden. Ook gaat de Commissie eerst advies vragen aan de Europese Raad, om specifiek te zijn een adviesgroep hierbinnen die over digitale diensten gaat. Mocht de Europese Raad het eens zijn met de Commissie, dan moet TikTok in Europa mogelijk onderdelen van het socialmediaplatform aanpassen. Gebeurt dat niet, dan kan ByteDance forse boetes ontvangen.

Social media onder het vergrootglas

Social media - waaronder TikTok - ligt de laatste tijd toch steeds vaker onder een vergrootglas. In Australië bijvoorbeeld is social media sinds enige tijd verboden voor kinderen, en Spanje kondigde eerder deze week aan soortgelijke maatregelen te nemen.