Om de paar jaar krijgt het goedkoopste iPhone-model een opfrissing. Deze iPhone SE (2022) is de derde generatie die de iPhone SE uit 2020 opvolgt. Er lijkt echter weinig te zijn veranderd aan de smartphone. Je leest er meer over in deze iPhone SE (2022) review.

De iPhone SE van twee jaar terug schudde de markt van de middenklasse-smartphones wel een beetje op. De chipset van het toestel rende qua rekenkracht rondjes om zelfs de duurdere Android-alternatieven en in de prijsklasse werd behoorlijk weggekeken door de concurrentie als het op update-ondersteuning aan kwam. Het hergebruikte iPhone 8-ontwerp volstond.

De realiteit haalde de iPhone SE uit 2020 snel in. Voor zo’n 500 euro heb je een krachtigere smartphone, met meer camera’s en functionaliteiten en een veel moderner ontwerp met een mooi scherm dat de hele voorkant vult. Een verbeterde versie van de iPhone SE komt daardoor ook geen moment te laat.

©PXimport

©PXimport

Nieuwe wijn in oude zakken

Apple’s vernieuwingsdrang lijkt deze iPhone SE (2022) een beetje te hebben overgeslagen. Op het oog is de nieuwe uitvoering niet te onderscheiden van de vorige iPhone SE. Het uiterlijk van de iPhone 8 is aangehouden, inclusief de ouderwets-ogende dikke schermranden onder en boven het scherm. Prettig is wel dat onder het scherm plaats is voor een vingerafdrukscanner in plaats van gezichtsherkenning.

Dat houdt in dat de smartphone nog ontzettend compact en licht is. Ook de schermgrootte van 4,7 inch zal vast mensen aanspreken die heel graag een kleine smartphone kiezen. De achterkant is van glas, kwetsbaar materiaal en vatbaar voor vingerafdrukken. Een hoesje is daarom zeker aan te bevelen.

Chipset

Wat Apple wél heeft gedaan? De chipset vervangen. De Apple A15 Bionic kennen we nog van de iPhone 13 en is simpelweg de snelste chipset momenteel op de markt. En dat voor een smartphone in deze prijsklasse… Ook zorgt deze chipset voor 5G-ondersteuning. Dat is prettig, maar 5G is vooralsnog zo’n teleurstellende ervaring dat het nog geen reden is om je smartphone te vervangen.

Niet alleen zorgt de chipset voor een flinke snelheidswinst, ook biedt het de rekenkracht om de komende jaren mee te kunnen. Apple zorgt voor langdurige ondersteuning als het aankomt op updates. Zo weet je zeker dat je jarenlang mee kunt met de nieuwe functies van iOS.

©PXimport

©PXimport

©PXimport

©PXimport

©PXimport

Vergeten toestel

Toch springt de iPhone SE (2022) er vooral uit vanwege het gebrek aan vernieuwing. Het ontwerp was al aan bod gekomen. Maar ook op het gebied van aansluitingen gaat het mis. Dat de audiopoort ontbreekt valt te verwachten, maar dat Apple er wederom voor kiest de Lightning-aansluiting te behouden valt niet goed te praten. De aansluiting is verouderd, binnenkort verboden op smartphones in Europa en heeft enkel nog bestaansrecht voor de portemonnee van Apple.

Vergelijk je het 720p lcd-scherm met de amoledschermen waarmee andere smartphones in dezelfde prijsklasse mee zijn uitgerust, dan springen de tranen in de ogen. Vooral in fel zonlicht, en dat ligt niet aan de zon zelf. De helderheid, kleurweergave en scherpte zijn zoveel minder dan andere smartphones van (ver) onder de 500 euro. Bovendien kan de concurrentie in deze prijsklasse ook een hogere verversingssnelheid bieden, voor vloeiender lopend beeld.

Nog altijd beschikt de iPhone SE over een enkele camera, wat prima is. Liever één hele goede camera dan meerdere matige camera’s. Hierdoor mis je wel functies om bijvoorbeeld groothoek- en macrofoto’s te maken. De chipset in combinatie met de lens moet veel mogelijk maken op het gebied van beeldherkenning en verwerking. 

Toch heeft Apple functies achtergehouden, zoals de nachtmodus en portretmodus op objecten, terwijl dit absoluut mogelijk moet zijn. Hierdoor loopt ook de camera al tijdens de lancering achter op de concurrentie, terwijl foto’s in gewone lichtomstandigheden echt niet verkeerd zijn.

©PXimport

©PXimport

©PXimport

©PXimport

©PXimport

Het wegnemen van de nachtmodus is een serieus gemis (links iPhone 12 Pro, rechts iPhone SE (2022).

Accu

Ten opzichte van de vorige generatie van de iPhone SE heeft deze nieuwe uitvoering een iets hogere accucapaciteit: 2.018 mAh, terwijl de vorige versie over een accu van 1.821 mAh beschikte. Een minimale verhoging dus. Ook werkt de chipset iets zuiniger. Daar tegenover staat wel dat 5G veel meer tol eist van de accu. Onder de streep houdt de accuduur niet over. Ongeveer een dag. Afhankelijk van bijvoorbeeld 4G of 5G en hoe vaak je de smartphone gebruikt natuurlijk.

Opladen kan via de Lightning-aansluiting of via een draadloze lader. Ook Magsafe-laders klik je magnetisch op het toestel. Let er wel op dat er geen adapter in de doos aanwezig is.

©PXimport

Alternatieven voor de iPhone SE (2022)

Het is jammer dat Apple zo weinig liefde aan de iPhone SE (2022) heeft gegeven. De SE-serie is immers een van de best verkopende. Dat zal niet veranderen bij deze smartphone. De iPhone SE is immers de beste smartphone voor wie zoekt naar de goedkoopste iPhone. Waarmee ik probeer te zeggen dat Apple zijn eigen doelgroep heeft en bedient.

Toen de iPhone SE (2020) op de markt verscheen moest de concurrentie even een tandje bij zetten. Dat is bij deze uitvoering niet het geval. Sterker nog. De iPhone SE (2022) loopt al achter de feiten aan op de dag van de release. Zelfs de enige troef die Apple biedt: de langdurige ondersteuning is bijgehaald door Samsung, dat met zijn nieuwe Galaxy A-serie voor minder geld een smartphone op de markt heeft gebracht die minstens vier Android versie-updates krijgt en qua hardware deze iPhone op bijna alle gebieden overklast: accuduur, camerakwaliteit, camerafuncties, scherm, oplader, ontwerp, opslaggeheugen en ga zo maar door. Alleen de krachtige A15 chipset wint het.

Vergeleken met Samsung-smartphones in deze prijsklasse voelt de iPhone SE (2022) een beetje als een Lada-auto met een V12-motor, terwijl de Samsung-alternatieven als minder snelle Mercedessen met alle opties lijken. En met nog een lagere prijs ook. Vooral als je de iPhone vergelijkt met de Samsung Galaxy S21 FE, die ongeveer hetzelfde kost, valt een keuze voor Apple niet recht te kletsen.

Ook als je een iPhone SE van de vorige generatie hebt, dan is het niet aan te bevelen deze te upgraden. Beter spaar je in dat geval even door voor een iPhone 13 Mini of een iPhone 12 Mini.

Conclusie: iPhone SE (2022) kopen?

De iPhone SE (2022) is een veilige keuze voor een toegankelijke smartphone, en daarmee geen afrader. Maar aanbevelen kan ik het toestel ook allerminst. De iPhone SE (2022) is al op vrijwel alle gebieden voorbijgestreefd voordat de smartphone in de schappen is beland. Het middensegment van de smartphone wordt volkomen gedomineerd door Samsung, en dat is een pijnlijke conclusie. Voor Apple.

Amazon heeft de eerste foto van actrice Sophie Turner als het populaire gamepersonage Lara Croft in de aankomende televisieserie Tomb Raider getoond.

De foto is hieronder te zien en toont dat Turner – vooral bekend voor de rol van Sansa Stark in de serie Game of Thrones – erg lijkt op de klassieke versie van het bekende gamepersonage, inclusief de outfit en het brilletje. Het is voor het eerst dat we zien hoe Turner in de huid kruipt van Lara Croft, al was al wel enige tijd bekend dat zij de rol ging vertolken.

Zoals al langer bekend is, werkt Amazon aan een serie gebaseerd op de Tomb Raider-games. Hoewel nog niet bekend is wanneer de serie op Amazon Prime Video te zien zal zijn, zullen de opnames naar verluidt volgende week van start gaan. Het script wordt geschreven door Phoebe Waller-Bridge – bekend van Fleabag. Ook zijn er andere castleden bekend, waaronder Sigourney Weaver (Avatar, Alien) en Jason Isaacs (The White Lotus).

Meerdere games op komst

Tomb Raider bestaat al sinds de jaren negentig: in de games reist avonturierster Lara Croft de wereld over en neemt ze het op tegen een groot scala aan vijanden. Het personage groeide uit tot een waar icoon en is al meermaals verfilmd – onder andere Angelina Jolie kroop eerder in de huid van Lara.

Fans hoeven niet bang te zijn dat ze de komende jaren geen games ontvangen rondom het personage. Later dit jaar verschijnt Tomb Raider: Legacy of Atlantis, een remake van de allereerste Tomb Raider-game. Voor 2027 staat een compleet nieuwe game gepland met de naam Tomb Raider: Catalyst.

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.