Van de bouw en de auto-industrie tot de gezondheidszorg, PUR-schuim wordt overal gebruikt. Maar ook in de ruimtevaart en zelfs voor kunstwerken biedt het materiaal ongekende mogelijkheden. We bespreken de voor- en nadelen en wijzen je op tien handige toepassingen die je misschien nog niet kende.

PUR-schuim, ook bekend als polyurethaanschuim, is een van die materialen die je vaak in handen hebt zonder het te weten. Het is namelijk een bijzonder veelzijdig product met een breed scala aan toepassingen, variërend van de bouw en constructie tot de auto-industrie. Maar ook de doe-het-zelver zal regelmatig een beroep doen op de handige eigenschappen van het materiaal. We kijken in dit artikel naar een aantal toepassingen, gaan in op de voor- en nadelen en eindigen met een handige lijst van tien toepassingen die je waarschijnlijk nog niet kende.

©yarlander - stock.adobe.com

De veelzijdigheid van PUR-schuim

PUR-schuim is een soort schuim dat ontstaat door de chemische reactie tussen een polyol en een isocyanaat. Het resulterende schuim is licht, isolerend en uitzonderlijk sterk. Hierdoor leent het zich voor allerlei toepassingen. Denk bijvoorbeeld aan isolatie van gebouwen: het schuim kan eenvoudig in openingen, scheuren en gaten worden gespoten, waar het uitzet om een stevige en isolerende afdichting te vormen. Deze functie is met name nuttig in het verbeteren van de energie-efficiëntie van woningen en andere gebouwen.

Ook in de autowereld zien we PUR-schuim terug. Het materiaal dient hier als basis voor zitkussens en stuurwielen, maar draagt ook bij aan de veiligheid van voertuigen. De botsabsorberende eigenschappen van PUR-schuim maken het een nuttige aanvulling op het ontwerp van autodaken, motorkappen en portieren.

Gezondheidszorg en ruimtevaart

Een andere boeiende wereld waarin PUR-schuim zijn intrede heeft gedaan, is de medische sector. Door de veelzijdigheid en aanpasbaarheid is het een welkome aanvulling in de gezondheidszorg. Zo wordt PUR-schuim gebruikt in matrassen en kussens voor patiënten die langdurig bedlegerig zijn. Het materiaal kan zich eenvoudig vormen naar het lichaam, waardoor drukplekken worden voorkomen. Ook in protheses en steunzolen maakt men dankbaar gebruik van de unieke eigenschappen van PUR-schuim.

Daarnaast is het schuim een onmisbaar materiaal in de ruimtevaartindustrie. Het schuim wordt gebruikt als isolatiemateriaal in ruimtevoertuigen om de bemanning tegen de extreme temperaturen in de ruimte te beschermen. Maar ook in de constructie van ruimtepakken is PUR-schuim te vinden, dankzij zijn lichte gewicht en uitstekende isolerende eigenschappen.

©Gergana Vlaykova

De nadelen van PUR-schuim

Het is echter niet alleen rozengeur en maneschijn. PUR-schuim heeft een aantal nadelen die je eigenlijk wel moet kennen. Hoewel het schuim van nature brandvertragend is, kan het bij hoge temperaturen giftige gassen afgeven. Het is dus belangrijk om het juiste type PUR-schuim te kiezen, afhankelijk van de toepassing, en ervoor te zorgen dat het veilig wordt gebruikt.

Een andere uitdaging betreft het milieu. PUR-schuim is niet biologisch afbreekbaar en kan, wanneer het niet op de juiste manier wordt afgevoerd, schade toebrengen aan de natuur. Het is dus essentieel dat eventuele resten op een milieuvriendelijke manier worden afgevoerd. Raadpleeg daarvoor de website van de gemeente waarin je woont.

Hoewel PUR-schuim dus niet heel fris is voor het milieu, is er ook hoop voor een groenere toekomst. Er lopen momenteel onderzoeken naar de ontwikkeling van biologisch afbreekbare en recyclebare varianten van PUR-schuim. Deze innovaties kunnen een game-changer zijn en het materiaal een nieuw, duurzaam leven geven.

Het werken met PUR-schuim kan daarnaast lastig zijn voor de onervaren gebruiker. Het uitzetten en hard worden van het schuim moet zorgvuldig worden gecontroleerd, om te voorkomen dat er te veel wordt gebruikt of dat het materiaal niet op de juiste manier hecht.

Tien handige toepassingen

Tot slot vind je hieronder tien verrassende (en vooruit, ook een paar iets meer voor de hand liggende) handige toepassingen van PUR-schuim. Misschien kende je ze al, misschien nog niet.

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.