Films en video's omkatten: Aan de slag met HandBrake

Fervente computer-, tablet- en smartphonegebruikers lopen er vanzelf een keertje tegenaan. Een video die je op de laptop moeiteloos afspeelt, kan op jouw mobiele toestel plotseling haperen (of omgekeerd). En wat te denken van alle zelfgeschoten filmpjes die je in vol ornaat op de smart-tv wilt terugkijken. Veel televisies ondersteunen maar een beperkt aantal mediaformaten. Verder is het vaak nuttig om de bestandsomvang van ruimtevretende video’s te verkleinen. Daarnaast wil je wellicht een kopie van een (onbeveiligde) dvd of blu-ray op de computer bewaren. Kortom, HandBrake komt in allerlei situaties goed van pas.

Bij het omzetten van een video naar een andere indeling sla je een bestaande video opnieuw op met andere technische eigenschappen. Het is zinvol om eerst het verschil tussen een bestandscontainer en een codec te weten. Een container is een soort ‘doosje’ dat om de video is verpakt, zoals .mp4, .mkv of .webm. Dit is de bestandsextensie die je in de Verkenner ziet. De codec is de (compressie)methode waarmee beeld en geluid binnen dat doosje zijn opgeslagen, bijvoorbeeld H.264, H.265 of av1. Een container kan trouwens meerdere video- en audiocodecs bevatten. Wanneer een bepaald apparaat het bestand niet afspeelt, kan dat aan de container en/of codec liggen. HandBrake pakt zo nodig beide onderdelen van de video aan.

Voor het converteren van bestanden heb je een gespecialiseerd programma nodig. Er is weliswaar veel aanbod, maar helaas zijn niet alle gratis tooltjes even gebruiksvriendelijk. Zo maakt veel ‘freeware’ reclame voor de betaalde versie of belandt er ongevraagd commerciële software op de computer. Gelukkig heeft HandBrake niet dergelijke addertjes onder het gras. Dit programma is volledig gratis. Er zijn versies voor Windows, macOS en Linux beschikbaar.

Bezoek https://handbrake.fr en klik op de rode knop Download HandBrake. Gebruik je Windows, dan bewaar je een exe-bestand op het systeem. Klik daar tweemaal op en doorloop de stappen van de installatie. Via Next / Next / Install / Finish voer je de installatie uit. Start vervolgens het programma. Mogelijk dien je een aanvullend programma met de naam .NET Desktop Runtime te installeren. Kies in dat geval Download it now en doorloop de stappen van de installatie. Open tot slot HandBrake.

Zodra je HandBrake voor de eerste keer opstart, kies je meteen een bronbestand. Dit is de video die je straks naar een ander videoformaat gaat omzetten. Je kunt op twee manieren een filmpje selecteren. Open de Verkenner en sleep een mediabestand naar het zwarte venster. Vind je dat lastig? Klik dan aan de linkerkant op Bestand en selecteer een video in de Verkenner. Bevestig daarna met Openen. Een groot voordeel is dat dit programma vrijwel alle video-indelingen zonder morren als bronbestand accepteert.

Na een korte analyse importeert HandBrake de video. Bekijk bovenaan achter Bron de bestandsnaam, huidige resolutie en framesnelheid. Er verschijnt een hoofdvenster met een voorbeeldweergave en allerlei instellingen, zoals lengte, resolutie en beschikbare titels. Overigens zijn er alleen bij kopieën van dvd’s, blu-rays en opnames met meerdere clips verschillende titels aanwezig. Klik in dat geval op het uitrolmenu achter Titel en kies de langstdurende optie. Je weet dan zeker dat de hoofdfilm is geselecteerd.

Je kunt in HandBrake alle instellingen handmatig wijzigen, maar dat is een heel karwei. Een vlottere route is een zogeheten voorinstelling te kiezen. Dat is een verzameling van vooraf gekozen instellingen, zodat je niet elk detail zelf hoeft in te vullen. Klik achter Voorinstelling op het uitrolmenu. Neem hiervoor even de tijd, want er komen talloze voorinstellingen tevoorschijn.

Welke optie je het beste kunt kiezen, hangt van verschillende factoren af. Denk onder andere aan het beoogde afspeelapparaat en je persoonlijke voorkeuren. Giet je het filmpje het liefst in een formaat dat op veel apparaten werkt, dan neem je bij voorkeur de opties onder General door. De voorinstelling Fast 1080p30 is veelal een goede keuze. De aanduiding 1080p30 betekent dat het omgekatte videobestand een resolutie van 1920 × 1080 pixels krijgt. Bovendien telt de video dertig beelden per seconde. De videokwaliteit is dus prima! Veel smartphones filmen tegenwoordig in 4K. Als je zo’n video zonder al te veel kwaliteitsverlies wilt omzetten, kies je bijvoorbeeld Fast 2160p60 4K HEVC.

Verder bevat HandBrake ook nog voorinstellingen voor specifieke apparaten, waaronder iPhones, Android-toestellen en PlayStations. Wie een video op een website wil publiceren, kiest onder Web een geschikt formaat. Creëer daarmee een lichtgewicht filmpje dat mensen vloeiend in een online omgeving kunnen afspelen. Houd er rekening mee dat het geen zin heeft om een hogere resolutie dan het bronbestand te kiezen. HandBrake verbetert namelijk niet de oorspronkelijke beeldkwaliteit. Een lagere resolutie selecteren kan juist wél. In dat geval verklein je daarmee de bestandsomvang.

Aan jou de taak om nu een geschikte bestandscontainer als uitvoerformaat te kiezen. Als je de video op een specifiek apparaat wilt afspelen, kun je vooraf wellicht de bestandscompatibiliteit checken. Kortom, kijk even in de specificaties van jouw smart-tv, spelcomputer, mediaspeler of smartphone met welke mediaformaten het beoogde apparaat overweg kan. Deze specificaties vind je vaak op de online productpagina of in de handleiding.

HandBrake ondersteunt vier uitvoerformaten, namelijk mp4, mov, mkv en webm. Voor een wat oudere televisie of mediaspeler is mp4 vaak een goede keuze. Mkv heeft als voordeel dat het meerdere zogenoemde audiotracks kan herbergen, bijvoorbeeld een stereo- en surroundspoor. Daarnaast kan deze container ook ondertitels opslaan. Ideaal voor mensen met een thuisbioscoop! Voor publicatie op websites is het lichtgewicht formaat webm zeer geschikt en de bestandscontainer mov werkt goed op Apple-apparaten.

Je kunt de uiteindelijke beeldkwaliteit naar eigen smaak finetunen. De freeware heeft op dit gebied nogal wat mogelijkheden in huis. We behandelen alleen de belangrijkste opties. Open het tabblad Video en zie achter Video-encoder welke codec er is ingesteld. Voor een brede ondersteuning is H.264 een veilige keuze. Werp verder een blik op de Framesnelheid. Dat is het aantal afzonderlijke beelden dat een video per seconde weergeeft. Hoe hoger het getal, hoe vloeiender het beeld.

Bij het onderdeel Kwaliteit bevindt zich een schuifregelaar. Bepaal daarmee de zogeheten RF-waarde, oftewel de Rate Factor. Beweeg de schuifregelaar naar rechts om de beeldkwaliteit te verhogen. De conversietaak duurt daarmee vaak wel langer. Bovendien vereist een filmpje met een hogere beeldkwaliteit meer schijfruimte. Voor video’s in een resolutie van 1920 × 1080 pixels is een RF-waarde van rond de 20 tot 24 doorgaans een goed uitgangspunt.

Het is verstandig om ook even het tabblad Audio door te nemen. Zie hier welke audiotracks HandBrake heeft gevonden. Bij een film zie je soms Nederlands, Engels, Frans, commentaartracks en/of surroundgeluid. Kies de taal die je nodig hebt en verwijder overbodige audiotracks via het kruisje. Ieder extra geluidsspoor maakt het mediabestand alleen maar groter.

Je kunt ook nog de audiocodec aanpassen. Voor een brede ondersteuning is AAC (avcodec) veelal prima. Dit betreft wel stereogeluid. Heeft het mediabestand surroundgeluid en wil je dat behouden? Dan ligt meestal de optie DTS Passthru voor de hand. Daarmee blijft het surroundgeluid veelal intact. Afhankelijk van de gekozen codec kun je optioneel de audiokwaliteit wijzigen. Bekijk hiervoor de waarde achter Bitrate.

Bij een internationale film horen vanzelfsprekend Nederlandstalige ondertitels. Die zijn bij een kopietje van een dvd of download dan ook meestal wel aanwezig. Klik hiervoor op het tabblad Ondertitels. Ben je goed in Engels en zit je niet op die witte teksten onderin beeld te wachten? Klik dan op Wissen. Overigens zijn bij veel filmbestanden de ondertitels al ingebakken. Die zijn een vast onderdeel van het beeld, waardoor je ze niet kunt uitzetten.

Als je benieuwd bent in hoeverre het beeld en geluid na de conversie soepel lopen, neem dan eerst een voorproefje en zie hoe de instellingen uitpakken. Het converteren van een complete film kost namelijk een heleboel tijd. Klik boven in de werkbalk op Voorbeeld en beweeg de schuifregelaar om een bepaalde scène te selecteren. Kies bij voorkeur een fragment met beweging, donkere beelden en spraak, omdat je dan fouten makkelijker kunt constateren. Bevestig met Voorbeeld coderen en wacht totdat dit proces is afgerond. HandBrake converteert daarmee alvast een klein stukje van de opname, waarna je beeld en geluid kunt beoordelen.

Je start met Afspelen een tijdelijke video. Let onder meer op blokvorming in donkere delen, onscherpe gezichten, wegvallende ondertitels en geluid dat niet synchroon loopt met het beeld. Gebruik je liever de standaardmediaspeler op jouw computer? Zet in dat geval voor de optie Externe mediaspeler gebruiken een vinkje en klik nogmaals op Afspelen. Tevreden? Klik het venster weg met Sluiten.

Wanneer je alles in HandBrake naar wens hebt ingesteld, wil je de gekozen instellingen misschien wel als voorinstelling opslaan. Bij toekomstige converteertaken hoef je dan niet meer alles handmatig na te lopen. Klik op de knop Nieuwe voorinstelling opslaan. Er opent een nieuw venster. Bedenk allereerst een relevante naam en beschrijving. Ben je van plan om meerdere voorinstellingen te bewaren, dan kun je eventueel een categorie toewijzen. De Resolutielimiet staat meestal al correct ingevuld. Bevestig als laatste met Toevoegen. Je vindt jouw persoonlijke instellingen voortaan terug in het uitrolmenu achter Voorinstelling.

Na al het voorbereidende werk is het nu eindelijk tijd om het videobestand te converteren. Kies eerst een opslaglocatie. Klik onderin achter Opslaan als op Bladeren en navigeer naar de juiste map. Je kunt hier ook een map van een usb-stick of NAS aanwijzen. Wijzig naar eigen inzicht eventueel de bestandsnaam en bevestig met Opslaan.

Zeker bij speelfilms kan deze taak wel even duren. Misschien zit je niet voortdurend achter de computer. Wil je na afloop van de conversie de computer automatisch uitschakelen of in de slaapstand zetten? Klik rechtsonder achter Wanneer klaar op het kleine pijltje en kies Afsluiten of Slaapstand .

Zodra je bovenaan op Codering starten klikt, begint de converteeractie meteen. Onderin de statusbalk volg je de voortgang. HandBrake gebruikt nu veel processorkracht en werkgeheugen van het systeem. Wil je tussendoor een ander klusje op de computer doen? Klik dan bovenaan op Pauzeren. Op die manier krijgt het systeem weer wat ‘ademruimte’. Je kunt de boel op elk moment weer hervatten. Voeg via Bron openen trouwens gerust meer taken aan HandBrake toe. Via Wachtrij zie je precies welke converteertaken er op stapel staan (afbeelding 10).