Ondanks het fantastische eerste seizoen van X-Men ‘97 was er een reden om een tikkeltje huiverig te zijn voor het vervolg. Beau DeMayo was verantwoordelijk voor de herintroductie van deze X-Men, wiens verhaal daarvoor afgerond leek in de jaren negentig. Het moge duidelijk zijn dat hij puik werk heeft verricht, ware het niet dat Demayo ook geregeld ongepast gedrag vertoonde op de werkvloer.
Hoewel zijn plannen nog wel gebruikt worden voor dit nieuwe seizoen, is DeMayo niet meer betrokken bij X-Men ’97. Hij wordt nog wel benoemd als uitvoerend producent en schrijver van een aantal afleveringen. Alle zorgen die opkomen wanneer zo’n belangrijke schakel uit de productie wordt gehaald zijn echter als sneeuw voor de zon verdwenen: de eerste drie afleveringen van het tweede X-Men ’97-seizoen zijn weer grandioos goed.
Terug met vuurwerk
Dat zit ‘m onder andere in hoe ongegeneerd comic-achtig de serie is, in praktisch ieder aspect. Natuurlijk is er de kleurrijke animatie, die personages praktisch van de X-Men-comicpagina’s rukt en in een animatieserie plempt. Om vervolgens hun superkrachten en dergelijke gaven te gebruiken om prachtige actiescènes neer te zetten.
Maar het is vooral de structuur die afkijkt bij het oorspronkelijke medium. Zeker oudere comics vertelden in ieder nummer, iedere maand of week, een eigen verhaal, met hier en daar wat opbouw naar een overkoepelend verhaal waardoor consistent boekjes kopen de moeite waard werd. Het eerste seizoen van ‘97 sloeg de spijker al op z’n kop met het verwerken van die episodische opbouw. In dit nieuwe seizoen flikken ze het weer, ondanks een duidelijk overkoepelend probleem.
Alle drie de afleveringen belichten een ander tijdperk in relatie met het algemene conflict: de terugkeer van de oorspronkelijke mutant en krijgsheer Apocalypse. Na het einde van het vorige seizoen zijn de X-Men opgesplitst in verschillende tijdperken: Cyclops, Jean Grey, Wolverine en Storm bevinden zich in het jaar 3940, waar Apocalypse over de wereld heerst. Magneto, Professor X, Rogue en Beast zijn betrokken bij zijn oorsprong in de Egyptische oudheid en in het heden zoeken Jubilee, Sunspot en Cable naar een manier om de uiteindelijke terugkeer te voorkomen.
Eigenlijk zijn deze eerste drie afleveringen al een perfecte distillatie van wat er zo goed werkt in superheldenverhalen - en dan voornamelijk voor de X-Men. Zeker wanneer er best ingewikkelde tijdreislogica aan te pas komt.
Kracht in het menselijke
Zo is de eerste aflevering in essentie een soapachtig familiedrama tussen Cyclops, zijn vrouw Jean Grey en hun zoon Nathan, die ze in seizoen één naar de toekomst hebben gestuurd - en uiteindelijk opgroeit om de norse held Cable te worden, die dus in het heden opereert. Volg jij het nog? Het is je vergeven als dat niet zo is, en het maakt ook weinig uit, want de crux van het verhaal is de band tussen de personages, en de gevolgen van de keuzes die in het eerste seizoen zijn gemaakt.
In deze aanpak galmen de woorden van comicschrijver Grant Morrison, de persoon achter legendarische verhalen als Animal Man, Doom Patrol en als meest populaire: All-Star Superman. Morrisons retoriek rondom het vertellen van verhalen rondom Superman kan toegepast worden op veel superhelden, en is zeker toepasselijk in X-Men ‘97. Om even te quoten:
“Amerikaanse schrijvers zeggen vaak dat het moeilijk is om Superman te schrijven. Ze zeggen dat hij te sterk is; je kunt hem geen problemen geven. Maar Superman is een metafoor. Zoals ik het zie, heeft Superman dezelfde problemen als wij, maar op een grotere schaal. Als Superman de hond uitlaat, laat hij die uit op een asteroïde omdat ze naar de ruimte kunnen vliegen. Wanneer Supermans familie langskomt, komen ze uit de 31e eeuw en nemen ze een hels monster uit de toekomst mee. Maar het is nog altijd een verhaal over familie die op bezoek komt.”
Het is direct ook toepasselijk dat seizoen 2 van X-Men ‘97 inspiratie haalt uit Morrisons eigen New X-Men-boeken; in trailers is te zien dat het team uitgedost is in kostuums die door artiest Frank Quietly zijn ontworpen voor die run.
De toekomst van de X-Men ligt in het verleden
Hetzelfde valt te zeggen over het bovenstaande verhaal tussen Cyclops, Jean en Nathan in de eerste aflevering van het nieuwe seizoen. Maar ook het tweede deel, waarin Jubilee moeite heeft met het doelloos wachten op de overige X-Men terwijl mutanten van over de hele wereld worden opgejaagd, volgt die retoriek. Die combinatie van soapachtig drama en maatschappelijke relevantie in een superheldenjasje maakt de X-Men zo interessant, en ‘97 snapt dat heel goed.
Er staan nog zes afleveringen van dit X-Men ‘97-seizoen op stapel, waarna het weer wachten is op een nieuw seizoen. Nummers drie en vier hebben het groene licht al gekregen, en moeten in de komende twee jaar allebei te zien zijn. Hopelijk werken die zonder de volledig uitgewerkte plannen van DeMayo net zo goed.
Het wekt wel vragen op voor de toekomst van het X-Men-merk. ‘97 is volop in nineties-thema, en hoewel er in dit seizoen veel meer personages geïntroduceerd worden, zoals de X-Factor- en X-Force-teams, vraag ik me nu al een beetje af of de serie zich daar wel stevig aan vast moet blijven klampen.
Maar dan, ergens in 2028, komt Marvel Studios waarschijnlijk met een gloednieuwe live-action X-Men-film, met Thunderbolts- en Beef-regisseur Jake Schreier aan het roer. Wie weet kan hij een mooie moderne versie van het team neerzetten, die goed naast dit nostalgische spektakel kan bestaan.
De eerste drie afleveringen van het tweede X-Men ’97-seizoen zijn nu te bekijken op Disney+. Nieuwe afleveringen komen wekelijks op woensdag beschikbaar op de dienst.
