Review: Disclosure Day maakt fantasierijke scifi gewichtig

Op papier oogt Disclosure Day een beetje als een montage van ‘Spielberg’s greatest hits’. De film is geschreven door David Koepp, die vooral bekendstaat om het script van Jurassic Park. De muziek is gecomponeerd door de legendarische John Williams - van Star Wars, Indiana Jones en teveel-om-op-te-noemen-faam. Cinematograaf Janusz Kamiński, die verantwoordelijk is voor het camerawerk in de helft van Spielbergs films, is óók van de partij.

En dat allemaal voor een film die draait om aliens. Na War of the Worlds, Close Encounters of the Third Kind en E.T. zou je denken dat het rek wel uit het vat is. Dat aliens en verhalen daaromheen niet langer dezelfde fascinatie op kunnen roepen. Niets blijkt minder waar.

Disclosure Day draait om een aantal personages, voornamelijk Emily Blunts Margaret en Josh O’Conners Daniel. Laatstgenoemde is onderdeel van plan om een van de grootste geheimen van de wereld te onthullen: dat aliens bestaan. Hij wordt daarin tegengewerkt door Noah Scanlon, gespeeld door Colin Firth, die er juist alles aan moet doen om dit geheim te houden. Waar geen van beide partijen op rekent, is de rol die Margaret te spelen heeft.

Alle personages bieden een andere soort blik op de vraag die centraal staat in de film: hoe reageren we als bekend wordt dat aliens echt bestaan? Maar vergis je niet: hoewel dit de centrale vraag is, gaat Disclosure Day niet per se over de nasleep van zo’n onthulling, maar meer over de opbouw daarnaartoe. Dat geeft het geheel een thrillerachtige sfeer, meer dan het fantastische dat je wellicht van de combinatie van Spielberg en het buitenaardse levensvormen verwacht. Toch weer de regisseur het grimmige en fantasierijke op fascinerende wijze te combineren.

Als ik één woord moet gebruiken om Disclosure Day mee te beschrijven, is dat ‘bizar’, maar in de positieve zin. Bizar op een vergelijkbare manier als dat Hideo Kojima’s games zoals Metal Gear Solid en Death Stranding bizar zijn, met over-de-top actiemomenten en gebeurtenissen. In deze film zijn die iets meer gegrond - er zijn bijvoorbeeld geen willekeurige vampiers te bekennen. Tevens zijn er bloedserieuze, rechtstreeks uit het hart geschreven monologen over wat het betekent om mens te zijn. Ook centraal staat het belang van empathie, zeker in een wereld die - net zoals die van ons - vol zit met conflict.

Het scifi-spionagethriller-gehalte neemt na verloop van tijd een beetje af, en uiteindelijk kijk je in essentie naar een meer volwassen versie van E.T. De film vraagt je het hedendaagse cynisme om te ruilen voor meer ‘kinderachtige’ fascinatie en een positieve kijk op de wereld, maar je moet jezelf echt openstellen voor de ideeën die Spielberg en Koepp jouw kant op gooien.

Sommige van deze ideeën rondom het belang van empathie landen niet helemaal. In de achtergrond van de film lurkt bijvoorbeeld een Derde Wereldoorlog, waar eigenlijk niet genoeg aandacht aan wordt besteed in relatie met hoe belangrijk het is voor de plot.

Er zijn daarbij een paar personages die verder uitgediept hadden kunnen worden, zoals de vriend van Margaret en Jane, de vriendin van Daniel. Allebei personages die óók een specifiek antwoord representeren op de eerder genoemde centrale vraag. Zeker Jane, die halverwege de film opeens niet meer relevant is.

Dat neemt niet weg dat iedere acteur absolute topprestaties levert. Zeker Emily Blunt steelt de show met de manier waarop ze zowel extase als het gevoel van volledig overweldigd zijn overbrengt. Al het gewicht van de wereld rust op de schouders van Margaret, en dat voel je. Ook wil ik een nieuwslezer aan het einde van de film nog even prijzen. Het is een korte doch essentiële rol, gespeeld door Courtney Grace, die ook een ontzettend realistisch, menselijk beeld weergeeft.

Wat inconsistentie op het gebied van personages terzijde, kun je altijd op Spielberg rekenen om een dynamisch gefilmd geheel neer te zetten. Vanaf minuut één wordt je opgezogen door een camera die continu beweegt: niet door ermee te schudden, maar door tussen personages en objecten in de set mee te bewegen. De diepte, de manier waarop je zo’n compleet plaatje van de gehele set krijgt, maar toch altijd weet waar te kijken: ik kan niets aanmerken op het camerawerk. Het simuleert een documentaire-achtige filmwijze die perfect gecombineerd wordt met de grandioze epiek die Spielbergs films zo avontuurlijk maken.

Disclosure Day is geen ‘makkelijke’ film, wat de insteek van het verhaal lijkt te zijn maar tegelijkertijd een mogelijk struikelblok vormt voor sommigen. Ikzelf werd er met de minuut verder ingezogen, en zat in de laatste akte met ingehouden adem en ogen vol fascinatie te kijken. Alsof er een alien voor me stond: ik snap het wel, maar ook weer niet, en kán simpelweg niet wegkijken.

Disclosure Day draait nu in de bioscoop.