Op kantoor en in callcenters is er vaak veel lawaai. Met een headset kun je in die omstandigheden toch nog rustig op je computer werken en met je pc of smartphone bellen. Wat zijn de beste draadloze headsets voor op kantoor? We hebben er zes getest.

We gebruiken onze computer meer en meer als universeel communicatieapparaat, zowel thuis als professioneel. Om te chatten, te gamen en te telefoneren via een computer is een headset onmisbaar. De keuze is enorm, van eenvoudige koptelefoon met microfoon, tot draadloze ‘multipoint’-headset die tegelijk kan worden gebruikt met pc, smartphone en eventueel zelfs vaste telefoon.

De voordelen liggen voor de hand. Je verstaat je gesprekspartner beter en zelf ben je ook beter verstaanbaar. Je handen blijven vrij om je computer te bedienen of om iets te noteren. En met een draadloze headset kun je je werkplek verlaten om iets te halen of gewoon rond te lopen tijdens het gesprek. Ten slotte komt de headset ook van pas als je een multimediabestand zoals een video wil bekijken zonder anderen te storen.

Een goede headset is onontbeerlijk in ‘unified communications’ (uc). Bij uc-compatibele headsets mag je er zeker van zijn dat je het volume en de gesprekskwaliteit kunt regelen via uc-software van Microsoft, Avaya, Cisco en andere bedrijven. Dat is gemakkelijker dan de knoppen op de headsets te gebruiken, al kan dat natuurlijk ook.

De geteste headsets gebruiken bluetooth voor de draadloze communicatie. Als je pc of laptop geen bluetooth aan boord heeft, kun je de meegeleverde usb-dongel gebruiken. Soms is het een goed idee om die in elk geval te gebruiken, want niet alle computers ondersteunen bijvoorbeeld breedbandaudio via de ingebouwde bluetooth, terwijl de dongel dat soms wél ondersteunt en dus zorgt voor een betere verstaanbaarheid tijdens gesprekken.

©PXimport

Logitech H600 & H800

©PXimport

De H600 en H800 zijn betaalbare draadloze headsets van Logitech. De H600 is een basismodel zonder bluetooth dat via de Logitech nano-adapter alleen met een computer of laptop werkt. Het draadloze bereik bedraagt maximaal tien meter. De H800 is het topmodel in het headsetaanbod van Logitech (maar nog steeds zeer betaalbaar) en werkt met alle courante telefonie-apps voor macOS, Windows en ChromeOS. Het heeft echter geen uc-certificatie en is duidelijk vooral bedoeld voor gemiddeld thuisgebruik tijdens het gamen, telefoneren (computer zowel als smartphone) en muziek beluisteren. De accu gaat maximaal zes uur mee, dus minder dan een volledige werkdag.

Het duurt ook ruim drie uur om hem met behulp van de meegeleverde usb-kabel via een laptop of computer weer op te laden. Tijdens het laden kun je de headset overigens wel gewoon blijven gebruiken: de usb-laadkabel is met 1,2 meter lang genoeg. De draadloze verbinding werkt bij de H800 naar keuze via bluetooth of de meegeleverde, reeds gekoppelde Logitech usb-adapter. Het bereik bedraagt maximaal twaalf meter.

Je houdt deze headsets wellicht niet een volledige werkdag op je hoofd, ook al vanwege de schuimrubberen hoofdband en dito oordoppen, die na een tijd vrij warm aanvoelen. Deze headsets zijn sowieso van vrij goedkoop kunststof vervaardigd en dragen minder comfortabel dan die van bijvoorbeeld Plantronics en Sennheiser, met hun van zacht rubber vervaardigde beschermmaterialen. Maar die professionele headsets zijn natuurlijk ook veel duurder. Gebruik je een headset echter maar af en toe en wil je op de kosten letten dan voldoen deze Logitechs wel.

De flexibele microfoonbeugel die geïntegreerd is in de rechteroorschelp schuift naar omhoog en verdwijnt dan vrijwel in de hoofdband. Linker- en rechterkanaal omdraaien is bij deze headsets evenwel niet mogelijk. Ook moet je zelf op de ‘mute’-knop op de rechteroorschelp drukken wanneer je de microfoon in de hoofdband schuift, want dit gebeurt niet automatisch. Op de schelp vind je drukknoppen om het volume te regelen en (bij de H800) om telefoongesprekken te voeren. Bij de H800 selecteer je de verbindingsmethode (bluetooth of nano-adapter) via een schuiftoets. Een andere schuiftoets gebruik je om heen en weer te springen in een muzieklijst.

Er is geen software-ondersteuning en ook bescherming tegen onverwachte piekgeluiden ontbreekt. Wel kun je de oorschelpen naar binnen klappen en de headsets zo gemakkelijker met je meenemen. De audiokwaliteit van de H800 is net even wat beter dan die van de H600.

Logitech H600 & H800

6Score60

Plantronics Voyager 6200 UC

Plantronics Voyager 6200 UC

©PXimport

Over-het-oor headsets dempen het omgevingsgeluid beter dan headsets met oordopjes, zeker in drukke kantoren. De Plantronics Voyager 6200 UC combineert oordopjes met een stevige, flexibele nekbeugel die bekleed is met zacht aanvoelende kunststof. Die beugel heeft een hoog draagcomfort, bevat vier omnidirectionele microfoons met digitale geluidsonderdrukking en alle bedieningsknoppen. Er is ook een trilmechanisme voor binnenkomende oproepen. Dankzij de beugel kun je de doppen wanneer nodig gewoon uit je oren trekken en naar beneden laten hangen. De beugel blijft rond je nek. Zo is de headset snel bruikbaar bij een telefoongesprek of wanneer je iets wilt beluisteren.

De headset weegt maar 56 gram, zodat je al snel vergeet dat je hem draagt. De doppen passen dankzij zachte, kleine, flexibele haakjes comfortabel in de oorschelp. Je kunt de doppen vervangen door meegeleverde kleinere of grotere formaten. Deze stereoheadset ondersteunt de verbeterde APTx muziek-codec voor hifi-geluid. Je kunt de Voyager 6200 uc gelijkertijd aan acht apparaten koppelen. Aansluiten kan met twee apparaten tegelijk. De Klasse 1 bluetoothradio heeft een maximaal bereik van dertig meter, maar standaard is de ‘extended range’ uitgeschakeld om de accu te sparen.

Allerlei digitale beschermingsmechanismen garanderen dat je geen gehoorbeschadiging oploopt door onverwacht harde geluiden. Een ander handig trucje is het mute-alarm: dat waarschuwt je op fluistertoon wanneer je praat terwijl de mute-knop ingeschakeld is. Druk je twee seconden lang op de beltoets dan schakel je de stembediening van het verbonden apparaat in. Cortana, Google Now en Siri worden zo ondersteund.

De accuduur is lang genoeg om een normale werkdag mee door te komen. Opladen kan direct via de beugel en een usb-kabel, maar Plantronics levert daarnaast een klein usb-laadstation mee. Met behulp van de Plantronics Hub App voor desktop, iOS en Android wijzig je instellingen zoals de soort en de taal van de gesproken statusboodschappen (helaas geen Nederlands), soort en volume van beltonen en trillingen of de duur dat ‘active noise cancellation’ (anc) actief is vóór dit tijdens lange pauzes automatisch uitgeschakeld wordt om de accu te sparen. Je regelt hier tevens of de headset aanwezigheidsinformatie (‘presence’) mag doorgeven aan Microsoft Lync en Skype.

Updaten van de Hub-software zelf vergt helaas dat je de computer herstart. Doe je dit niet dan werken de firmware-updates niet correct. Bedrijven kunnen meerdere van deze headsets beheren via de (te betalen) Plantronics Manager Pro-suite.

De geluidskwaliteit is uitstekend, zowel tijdens telefonie als bij het beluisteren van muziek. De actieve onderdrukking van lawaai werkt goed in een kantooromgeving, maar minder goed buiten in een drukke straat of in een voertuig. Het blokkeert lage frequenties goed (bijvoorbeeld motorlawaai), maar minder goed midden en hoge frequenties (bijvoorbeeld jengelende kinderen).

Plantronics Voyager 6200 UC

10Score100

Plantronics Voyager Focus UC

©PXimport

De Voyager Focus UC draag je tegen het oor. De microfoon positioneer je via de draaiende beugel naar boven als je die niet gebruikt. Verder kun je de headset naar keuze links of rechts dragen. De stereorichting wijzigt automatisch naargelang de positie van de microfoon. De zachte oordoppen dempen omgevingsgeluid op zowel passieve als actieve wijze. Een druk op de OpenMic-knop schakelt de actieve noice-cancelling uit, zodat je je omgeving kunt horen zonder dat je de headset hoeft af te zetten. De anc belast de accu extra en vermindert de maximaal haalbare spraak- en luistertijd met twee à drie uren. Je kunt de functie ook permanent uitschakelen via software, of met de schuifknop op de onderkant van één van de oordoppen.

De meegeleverde piepkleine usb-dongel is dezelfde als bij de Voyager 6200 UC. Hd-spraak is ook hier standaard uitgeschakeld om de accu te sparen. De ‘extended range’ van de Klasse 1 radio is standaard om dezelfde redenen uitgeschakeld. Dezelfde gehoorbeschermingsmechanismen als bij de Voyager 6200 UC zijn aanwezig.

Je beperkt bijvoorbeeld de gemiddelde dagelijkse geluidsblootstelling tot 80 of 85 dBA, zoals de EU-wetgeving dit vereist. In de Hub-software kies je het typisch aantal gebruiksuren. Standaard is dit acht uur per dag, maar je kunt dit wijzigen in twee, vier of zes uur. Onafhankelijk van die keuze zal de headset altijd geluidsniveaus boven 118 dBA filteren. Daarnaast is er nog een ‘antischrik’-filter, die onverwachte geluidspieken filtert.

Slimme sensoren automatiseren bepaalde handelingen, maar dit functioneert alleen bij verbindingen met smartphones. Zet je de headset af dan zal muziek die je beluistert pauzeren. Doe je dit tijdens een telefoongesprek dan wordt de microfoon uitgeschakeld. Komt er een gesprek binnen dan wordt het automatisch aangenomen als je de headset opzet.

Op een pc wordt aanwezigheidsinformatie doorgegeven aan Microsoft Lync en Skype, maar je kunt dit uitschakelen. Je kunt de headset ook koppelen met ‘softphones’ van verschillende merken. Gesprekken en beltonen worden dan via de gekozen softphone omgeleid. Audio van iTunes of Windows Media Player pauzeert automatisch bij een binnenkomend gesprek. Opladen kan direct via de usb-aansluiting op een van de oordoppen of door de headset in de meegeleverde standaard te hangen. Het softwarebeheer is hetzelfde als bij de andere Plantronics-headset.

De Voyager Focus UC draagt comfortabel, dankzij de zachte oordoppen en de instelbare hoofdbeugel. Het wordt gelukkig niet te warm onder de doppen. De belangrijkste bedieningsknoppen zijn goed bereikbaar. De geluidskwaliteit is goed, zowel tijdens gesprekken als bij het beluisteren van muziek. Muziek klinkt wel net even wat beter als je de actieve lawaaionderdrukking uitschakelt.

Plantronics Voyager Focus UC

8Score80

Sennheiser MB Pro 2 UC ML

©PXimport

De MB Pro 2 UC ML heeft twee oorschelpen en een draaiende microfoonbeugel die je snel naar boven kunt zetten wanneer je hem niet gebruikt. Als je de beugel echter volledig rechtzet, dekt die ietwat onhandig de multifunctionele bedieningstoets op de oorschelp af. Deze kleine toets heeft bovendien zoveel functies dat je er het overzicht dreigt bij te verliezen.

Als je de MB Pro efficiënt wil leren bedienen zul je jezelf in de meegeleverde visuele Quick Guide moeten verdiepen. Een tweede, iets grotere bedieningstoets bevindt zich onderaan dezelfde oorschelp. Die regelt het volume en schakelt de microfoon tijdelijk uit. De toets dient ook om de stereoweergave en werking van de volumetoetsen om te keren, zodat je de microfoon naar keuze links of rechts kunt dragen. Dit gebeurt dus niet automatisch zoals bij de Plantronics Focus. Wel helpt de MB Pro je via gesproken statusboodschappen om de verschillende functies van de multifunctionele toets te leren onthouden.

De oorschelpen zijn erg klein: ze dragen wel comfortabel, maar dempen het omgevingsgeluid minder dan grotere schelpen. Identiek dezelfde headset is verkrijgbaar in mono-uitvoering met één oorschelp (MB Pro 1). De door ons geteste MB Pro 2 UC ML-stereoversie wordt geleverd met een usb-laadstand, werkt samen met uc-softphones van verschillende fabrikanten én is gecertificeerd voor de zakelijke variant van Skype. Neem je de headset van de laadstand dan beantwoord je automatisch een oproep die via softphone binnenkomt; omgekeerd beëindig je een gesprek door de MB Pro opnieuw in de stand te hangen. Aanwezigheidsinformatie wordt automatisch doorgegeven. De goedkopere ‘uc only’-versie is compatibel met softphones en de nog goedkopere gewone uitvoering heeft geen uc-certificatie.

Een kleine, reeds gekoppelde usb-bluetoothadapter wordt meegeleverd. Het opgegeven draadloze bereik is 25 meter. De autonomie is lang genoeg om een werkdag mee door te komen. Bovendien is de accu in veertig minuten tijd weer voor de helft geladen. Indien verbonden met een iPhone zie je de accustand van de headset in het statusscherm van de smartphone.

Om de firmware te updaten met behulp van Headsetup Pro dien je de headset uit te schakelen en via een usb-kabel te verbinden met een computer, maar dat kan alleen als je een oorschelp verwijdert. Nogal onhandig, al is een firmware-update natuurlijk niet iets wat je dagelijks doet. Ze voegde bij ons trouwens de belangrijke multipoint-functie toe: de MB Pro kan tegelijk met twee draadloze apparaten communiceren.

Draagcomfort, geluidskwaliteit en bereik zijn behoorlijk tot goed. Wel wordt het onder de kleine oorschelpen warmer dan bij de Plantronics Voyager Focus, vooral als je de hoofdbeugel te hard aanspant. Luide geluiden boven de 118 dbA worden automatisch uitgefilterd om gehoorbeschadiging te voorkomen.

Sennheiser MB Pro 2 UC ML

8Score80

Sennheiser SDW 5016 - EU

©PXimport

De SDW 5016 is een combinatie van een telefoonbasis (SDW 5 BS), mono-headset (SDW 10 HS) en bluetoothdongel (BTD 800, werkt met alle soorten telefoons). Deze combinatie is bedoeld voor gebruikers die veel bellen via allerlei kanalen. Via tiptoetsen op de voorkant van de basis zet je een gesprek snel in de pauzestand, voeg je een gepauzeerd gesprek toe aan een actief gesprek of schakel je tussen actieve gesprekken.

De draadloze communicatie tussen headset en basisstation gebeurt via de dect-techniek die we kennen van draadloze telefoons. Voordeel hiervan is een groter bereik, tot maximaal honderd meter in een open ruimte of ruim vijftig meter binnen. Nadeel is dat dit niet met smartphones werkt, maar Sennheiser lost dit op via een usb-bluetoothadapter die je in de basis stopt. Met behulp van toetsen op de onderkant van de basis regel je het dect-bereik tussen tien en honderd meter. De dect-communicatie is versleuteld met 128bit-authenticatie. De usb-poort voor de bluetoothadapter kan uitgeschakeld worden, zodat alleen nog sterk versleutelde communicatie mogelijk is.

Het basisstation koppel je via poorten op de achterzijde naar keuze aan een kantoortelefoon, een headset en/of een computer (via usb) voor gebruik met een softphone of een uc-oplossing. Via oplichtende tiptoetsen vooraan op de basis kies je het communicatiekanaal. Uiteraard kun je gesprekken ook aannemen of starten via de drukknop op de zijkant van de oorschelp. In de microfoonbeugel is een bezet-led geïntegreerd. Optioneel koppel je een groter Sennheiser UI 10 BL ‘Busy Light’ aan de basis via een 2,5mm-jackplug op de achterkant. Het ledlicht toont in een gemeenschappelijk kantoor op grotere afstand jouw status: rood wanneer je in gesprek bent, geel bij afwezigheid en groen wanneer je beschikbaar bent.

Je draagt de headset links of rechts, naar keuze direct aan het oor, of bevestigd aan een hoofd- of nekbeugel. De gevoeligheid van de microfoons kun je aanpassen via een draaiknop aan de onderkant van het basisstation. De magnetische uitstulping waarmee je de headset in de basis hangt om hem op te laden heeft een uitsparing waarin je een identificatieplaatje schuift dat je zelf kunt printen. Zo blijft de juiste headset altijd bij zijn gebruiker.

Deze headset ondersteunt naast breedband- ook superbreedbandaudio tot 11,5 kHz. Dat verbetert de verstaanbaarheid van gesprekken merkbaar, vooral in een drukke omgeving. De website van de fabrikant bevat enkele demobestanden die dit treffend illustreren. Daarnaast is er nog een ‘fullband’-stand tot 16 kHz voor het beluisteren van muziek. Echter, de beloofde tien uur spreektijd is wel berekend op het gebruik van ‘narrowband’-telefonieaudio tot 3,5 KHz. ‘Ultra wideband’ en fullband verminderen de gebruikstijd tot zes à zeven uur. Wel is de headset in een uur tijd volledig en in een half uur tijd voor de helft opgeladen.

Sennheiser SDW 5016

8Score80

Conclusie

De Plantronics Voyager 6200 UC is een ideale kantoorheadset die ook onderweg comfortabel werkt. Dit model verdient het keurmerk Best Getest. Verkies je een headset die over het oor valt dan leggen de andere geteste modellen van Plantronics en Sennheiser verschillende accenten, maar ze werken even goed. Gezien de relatief lage prijs is de Sennheiser MB Pro 2 UC ML dan een verdiende Slimme Koop. Om af en toe thuis te gebruiken is de veel goedkopere Logitech H800 ook het overwegen waard.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.