ID.nl logo
Muziek streamen met Raspberry Pi en MoOde Audio
© PXimport
Huis

Muziek streamen met Raspberry Pi en MoOde Audio

Met behulp van een Raspberry Pi en de gratis software MoOde Audio maak je tegen lage kosten zelf een veelzijdige audiostreamer. Stream muziekbestanden ermee in een hoge resolutie, haal Spotify-streams op en luister naar je favoriete radiostations. We lopen de hele installatie en configuratie met je door.

Wie een kwalitatieve hifi-installatie of actieve luidsprekers zonder netwerkaansluiting bezit, heeft baat bij een betrouwbare muziekstreamer. Zo’n apparaat plukt audiobestanden van internet en lokale netwerkbronnen. Vervolgens speel je die in een hoge kwaliteit op de audio-installatie af. De muziekbibliotheek is vanuit een browser toegankelijk, zodat je MoOde Audio vanaf elke computer, tablet en smartphone binnen het thuisnetwerk kunt bedienen. In dit artikel lees je hoe je MoOde Audio installeert en configureert.

Naast een (oude) Raspberry Pi heb je nog wat accessoires nodig om deze zelfbouw-audiostreamer op te tuigen. Zorg voor een microSD-kaart van minimaal 8 GB. Als je lokaal muziek wilt opslaan, is een geheugenkaart met nog meer opslagcapaciteit nodig. Regel verder een netwerk- en voedingskabel. Afhankelijk van de wijze waarop je de Raspberry Pi op de hifi-installatie gaat aansluiten, heb je een kabel voor de audio-overdracht nodig. Dat kan bijvoorbeeld een HDMI-kabel of analoge kabel zijn. We gaan later dieper op de doorgifte van het geluidssignaal in.

MoOde Audio op geheugenkaart zetten

Zodra je alle benodigdheden bezit, kun je direct aan de slag. Download MoOde Audio hier. De bedoeling is dat je het image van 1,4 GB naar een microSD-kaart schrijft. Als je het gedownloade zip-bestand uitpakt, blijft er een img-bestand van ruim 4 GB over. Doe de geheugenkaart zo nodig in een SD-adapter en stop die in de kaartlezer van de pc of laptop.

Voor het voorbereiden van de microSD-kaart is de gratis toepassing BalenaEtcher prima gereedschap. Dit tooltje is beschikbaar voor Windows, macOS en Linux. Je voegt via Flash from file het img-bestand toe en klikt daarna op Select target om de aangesloten microSD-kaart aan te wijzen. Bevestig met Flash! om het image naar de geheugenkaart te kopiëren. Dat duurt doorgaans een paar minuten.

©PXimport

Raspberry Pi voorbereiden

Je gaat nu met de Raspberry Pi aan de slag. Hier gebruiken we een wat oudere Raspberry Pi 3 Model B. Je kunt natuurlijk ook een recenter exemplaar gebruiken. Stop de geprepareerde microSD-kaart in de singleboardcomputer en koppel hem aan je thuisnetwerk. Voor een stabiel signaal geniet een ethernetverbinding altijd de voorkeur. Verder sluit je de voeding en eventueel een usb-opslagdrager met audiobestanden aan.

Een belangrijk aandachtspunt is via welke uitgang van de Raspberry Pi je het audiosignaal aan de hifi-installatie doorgeeft. Hiervoor bestaan meerdere mogelijkheden. De analoge 3,5mm-output is weliswaar voor alle hifi-installaties geschikt, maar hiermee haal je helaas niet zo’n goede audiokwaliteit. Ondersteunt je versterker HDMI, dan stuur je het audiosignaal bij voorkeur via deze poort door. Als alternatief kun je een digitaal/analoog-converter (DAC) met usb-ingang tussen de Raspberry Pi en het audiosysteem gebruiken.

Er bestaan voor de Raspberry Pi allerlei uitbreidingen om hem aan een muzieksysteem te koppelen. Met name DAC’s die je direct op de singleboardcomputer kunt aansluiten, zijn erg in trek. Via een kort signaalpad kunnen deze uitbreidingskaarten audio in een hoge resolutie doorgeven. HiFiBerry is in dergelijke producten gespecialiseerd. De meeste Raspberry Pi-DAC’s koppel je rechtstreeks op de GPIO-connector, al bestaan er ook producten die je op de printplaat dient te solderen. Bedenk ten slotte dat sommige uitbreidingen een eigen voeding vereisen.

Waarschijnlijk is er via DHCP een dynamisch ip-adres aan de MoOde Audio-streamer toegewezen. Je achterhaalt het juiste ip-adres via het beheerpaneel van de router, al is de gebruikersomgeving ook via het webadres http://moode.local bereikbaar. 

Het openingsvenster geeft je meteen toegang tot tientallen internationale radiostations. Klik vrijblijvend op een online zender om alvast te controleren of het audiosignaal werkt. Het volume staat standaard op nul, dus gebruik het plusteken binnen de middelste cirkel om het volumeniveau op te schroeven.

Geluidsinstellingen

Hoor je nog geen geluid? Afhankelijk van je configuratie dien je een of meerdere instellingen te wijzigen. Klik rechtsboven op M om het menu te openen en kies Configure / Audio

Heb je een I2S-DAC op de Raspberry Pi aangesloten, bijvoorbeeld een exemplaar van HiFiBerry, Audiophonics of IQaudIO? Geef dan bij Named device exact aan om welke DAC het gaat en bevestig met SET. Als je audio via usb, HDMI of de analoge 3,5mm-output doorstuurt, kies je achter Named device altijd voor None.

©PXimport

Scrol zo nodig een stukje omlaag en klik achter MPD settings op EDIT. Er verschijnt een nieuwe webpagina met een aantal belangrijke geluidsinstellingen. Wanneer je geen DAC gebruikt, geef je achter Output device aan of je het audiosignaal via HDMI of de 3,5mm-geluidsuitgang wilt doorsturen.

Liefhebbers van hoge-resolutie-audiobestanden kunnen ruwe DSD-bestanden naar hun audioapparatuur doorsluizen. Voorwaarde is natuurlijk wel dat de apparatuur daarmee overweg kan. Als alternatief converteert MoOde Audio DSD-bestanden desgewenst naar het toegankelijkere PCM-formaat.

Beslis verder of je de techniek SoX Resampling wilt inschakelen, waarbij je de beoogde bitdiepte en samplerate kunt instellen. De functie ReplayGain is daarnaast nuttig om volumeverschillen tussen liedjes te normaliseren. Tot slot vergroot je eventueel de buffer voor audiostreams, zodat je de kans op haperingen verkleint. Bewaar de wijzigingen via Save.

©PXimport

Lokale muziek streamen

Heb je muziek op de microSD-kaart opgeslagen of een usb-opslagdrager aangesloten? Vanuit MoOde Audio speel je deze liedjes meteen af. Klik in het beginscherm op de grote coverafbeelding aan de rechterkant om de bibliotheek te openen. Ga nu linksboven naar Library / Folder en kies vervolgens het betreffende opslagstation. Zodra je op een album klikt, start je via Play de audioweergave.

Mogelijk wordt jouw externe harde schijf of usb-stick niet door MoOde Audio herkend. Hiervoor bestaan meerdere oorzaken. Navigeer naar M / Configure / Library en klik onder Music Database op Regenerate / Yes. Zet boven de instelling Automatically update the MPD database on USB insert or remove de schakelaar op Yes en bevestig met SET. Op die manier voegt MoOde Audio in het vervolg muziekbestanden van usb-opslagdragers automatisch toe. 

Controleer of je nu toegang hebt tot de usb-stick of externe harde schijf. Zo niet, ga dan naar M / Configure / System. Standaard houdt de service Udisks-glue de usb-poort in de gaten. Raspberry Pi’s met een ARMv6-architectuur vereisen de service Devmon. Wijzig zo nodig bij de optie USB auto-mounter deze instelling en klik op SET. Herstart het systeem en werk de muziekdatabase bij.

Netwerkbronnen toevoegen

Het gebruik van een audiostreamer heeft pas meerwaarde wanneer je de inhoud van netwerkbronnen aan de bibliotheek kunt toevoegen. Dankzij ondersteuning voor protocollen als UPnP, DLNA, SMB en NFS kun je alle kanten op. Voeg bijvoorbeeld een gedeelde map of mediaserver van een NAS toe. Ga naar M / Configure / Library en klik onder Music Sources op CREATE. Je bepaalt achter Type via welk protocol je een netwerkbron wilt toevoegen. Kies EDIT en vul vervolgens het juiste pad in.

Bij de meeste NAS’en is SMB-ondersteuning (Samba) standaard ingeschakeld. Het volstaat dan om de hostnaam of het ip-adres met de gedeelde map te combineren, bijvoorbeeld NASvanMaikel/music of 192.168.178.42/music. Vul daarnaast de gebruikersnaam, het wachtwoord en de naam van de netwerkbron in. Bevestig bovenaan met Save. Je hoeft de bibliotheek nu alleen nog maar bij te werken. Keer eerst terug naar de bibliotheek en klik rechtsboven op M / Update library.

©PXimport

Radiostations toevoegen

MoOde Audio bevat standaard al behoorlijk wat online radiostations waarin allerlei muziekstijlen zijn vertegenwoordigd. Uiteraard voeg je het liefst je favoriete radiostations toe. Klik vanuit het beginscherm op de grote albumcover om de bibliotheek te openen en ga linksboven naar Library / Radio om de lijst met huidige zenders te tonen.

Als je bovenaan op het plusteken klikt, verschijnt er een nieuw venster. Belangrijk is dat je achter Playable URL de juiste streamlink van het beoogde radiostation invult. Op internet zijn er diverse overzichten met geschikte streamlinks beschikbaar. 

Geef de zender in MoOde Audio een naam en vul de overige velden zo volledig mogelijk in. Je klikt achter Logo Image op Choose om een afbeelding aan het radiostation te koppelen. Klik als laatste op Create. Er verschijnt soms een onduidelijke foutmelding, maar die kun je negeren. De bekende Nederlandse radiostations werken prima in MoOde Audio.

Spotify streamen

Je laat eenvoudig Spotify-afspeellijsten op de Raspberry Pi-audiostreamer los. Voorwaarde is wel dat je een Spotify Premium-account hebt. Verder heb je de desktopapplicatie of mobiele app van de Zweedse muziekdienst nodig. 

Navigeer binnen MoOde Audio naar M / Configure / Audio en scrol omlaag totdat je het onderdeel Spotify renderer tegenkomt. Klik eerst op EDIT. Standaard gebruikt MoOde Audio een bitrate van 160 kbit/s voor Spotify-streams, maar dat verhoog je desgewenst naar 320 kbit/s. Verder is het verstandig om de functie Volume normalization te activeren. Bewaar de wijzigingen bovenaan met Save en ga terug naar de audio-instellingen.

Je activeert de schakelaar achter Spotify en bevestigt met SET. Open nu de Spotify-app op een willekeurig apparaat. Via het pictogram met de monitor en het speakertje kun je de Raspberry Pi-audiostreamer met de Spotify-app verbinden. Klik hiervoor op Moode Spotify. Start nu een afspeellijst om die via de gekoppelde hifi-installatie van MoOde Audio te beluisteren.

©PXimport

AirPlay en bluetooth

Het is ook mogelijk om de Raspberry Pi-audiostreamer via AirPlay en bluetooth te voorzien van muziek. Klik vanuit het openingsscherm op M / Configure / Audio en zoek het onderdeel Bluetooth renderer op. Schakel de optie Pairing agent in om automatisch inkomende verbindingsverzoeken te accepteren. Bevestig met SET

Je zet daarna de schakelaar achter Bluetooth aan en klikt wederom op SET. Vanuit de bluetooth-instellingen van bijvoorbeeld een smartphone, tablet of laptop maak je nu verbinding met de zelfbouw-audiostreamer. Kies Moode bluetooth in de lijst met apparaten en stream vervolgens jouw muziek. Via EDIT zie je welke apparaten er via bluetooth met MoOde Audio zijn verbonden.

De werking van AirPlay komt grotendeels op hetzelfde neer. Je zet de schakelaar achter AirPlay op ON en bevestigt met SET. Vanaf een iPhone, iPad of ander Apple-apparaat kies je in de AirPlay-instellingen voor Moode AirPlay om de koppeling tot stand te brengen. Voor de liefhebbers is er verder ook nog integratie met squeezelite en Roon Bridge ingebakken.

Wie bluetooth, AirPlay of Spotify Connect inschakelt, heeft tijdelijk geen toegang tot de eigen muziekbibliotheek van MoOde Audio. Wil je de afspeelweergave van de afspeellijst automatisch hervatten? Schakel in dat geval bij elke gebruikte audio-renderer de optie Resume MPD in en bevestig met SET. Op die manier gaat MoOde Audio na het verbreken van bijvoorbeeld de bluetooth-verbinding op eigen houtje verder met de reguliere afspeellijst.

Blijf up-to-date

MoOde Audio heeft een actief ontwikkelteam en er verschijnen dan ook regelmatig nieuwe updates. Uiteraard werk je graag met de nieuwste versie van het besturingssysteem. Kijk daarom regelmatig bij M / Configure / System en klik bovenaan op CHECK om te zien of er een nieuwe update is. Zo ja, dan voer je de installatie meteen uit. Er is nog veel meer in te stellen, maar voor nu hebben we de belangrijkste stappen met je doorgenomen. Luister er op los!

▼ Volgende artikel
Oppo lanceert Reno14 Series met AI-fotografie en vernieuwd ontwerp
Huis

Oppo lanceert Reno14 Series met AI-fotografie en vernieuwd ontwerp

OPPO heeft de Reno14 Series gelanceerd. De smartphones, bestaande uit de Reno14 5G en Reno14 F(S) 5G, bieden AI-fotografie, verbeterde productiviteitsfuncties en een water- en stofbestendig ontwerp. Beide modellen zijn uitgerust met grote batterijen, snellaadtechnologie en ColorOS 15 op basis van Android 15. En ja, het is ook hier AI dat de klok slaat.

De nieuwe Reno14 5G en de Reno14 F(S) 5G combineren geavanceerde AI-functies met een ontwerp dat volgens de fabrikant is geïnspireerd op, eh, zeemeerminnen. Bijzonder ja... Beide modellen zijn uitgerust met verbeterde cameratechnologie en beschikken over een water- en stofbestendige behuizing met IP66, IP68 en IP69-certificeringen. De toestellen zijn per direct verkrijgbaar in Nederland.

Zeemeermin-look in glas

De Reno14 Series introduceert het zogenoemde Iridescent Mermaid Design, dat tot stand komt via twaalf coatinglagen en vijf fasen van microgravure, aldus Oppo. Hierdoor ontstaat een glanzende lichtreflectie op de achterkant. De Reno14 5G heeft een glazen afwerking uit één stuk gecombineerd met een aluminium frame, wat bijdraagt aan de stevigheid van het toestel. De behuizing is bestand tegen water en stof, en de usb-c-aansluiting is voorzien van een platina coating om corrosie te beperken, ook bij intensief gebruik.

©Oppo

Aan de achterzijde is dankzij vernuftige techniek inderdaad een soort zeemeermin zichtbaar. Of in elk geval iets van een staartvin...

Scherm reageert altijd

Beide modellen beschikken over een plat amoledscherm met smalle randen. De Reno14 5G heeft een 6,59-inch display, terwijl de Reno14 F 5G een 6,57-inch scherm biedt. Ze ondersteunen functies als Splash Touch en Glove Mode, waarmee het scherm dus ook bij natte handen of gebruik met handschoenen blijft reageren. Qua kleurstelling zijn er meerdere varianten beschikbaar. De Reno14 5G komt in Opal White en Luminous Green, terwijl de Reno14 F 5G verkrijgbaar is in Opal Blue en eveneens in Luminous Green.

Flitser versterkt nachtbeelden

Een belangrijk onderdeel van de serie is 'AI Flash Photography'. De Reno14 5G beschikt over een drievoudig flitssysteem, waaronder een speciale focusflitser voor de telefotocamera. Dit moet volgens Oppo tot tien keer meer lichtopbrengst geven dan bij de vorige generatie. De Reno14 F 5G heeft een tweevoudig flitssysteem dat een verdubbeling van de helderheid levert ten opzichte van eerdere modellen. De Reno14 5G is daarnaast uitgerust met een 50 megapixel 3,5x telefotocamera, waardoor gebruikers meer mogelijkheden hebben voor portret- en zoomfotografie.

©Oppo

Een geavanceerd camerasysteem moet voor nog betere foto's zorgen, ook al de lichtomstandigheden niet ideaal zijn.

Strakkere foto's dankzij AI

De toestellen bieden verschillende AI-gedreven functies. 'AI Livephoto 2.0' combineert korte en lange belichtingen in één opname, zodat bewegingen worden vastgelegd zonder onscherpte. Met de ingebouwde AI Editor kunnen foto's automatisch worden bijgesneden, vervorming worden hersteld en filters worden toegepast. Extra functies zijn onder andere 'AI Perfect Shot', dat ongewenste gezichtsuitdrukkingen kan corrigeren, en 'AI Eraser' en 'Reflection Remover', waarmee storende objecten of reflecties uit beelden worden gepoetst. Ook voor video zijn er verbeteringen, met ondersteuning voor 4K HDR-opnames met een breder dynamisch bereik en natuurgetrouwe kleuren.

Tolk en personal assistant in één

Naast fotografie richt Oppo zich met de Reno14 Series ook op productiviteit. Het nieuwe ColorOS 15 introduceert 'AI Mind Space', waarin informatie uit apps of het web eenvoudig kan worden opgeslagen en later via natuurlijke taal kan worden teruggevonden. Ook zijn er vertaalmogelijkheden toegevoegd, waaronder AI Call Translator voor live-gesprekken en een speciale app die tekst of spraak realtime vertaalt. Deze functies moeten de smartphones bruikbaarder maken in internationale situaties en bij dagelijks multitasken.

©Oppo

Extra koeling voor gamers

Voor betere prestaties tijdens gamen en multitasken zijn de toestellen voorzien van een verbeterd koelsysteem. De Reno14 5G beschikt over een 'AI Nano Dual-Drive'-koelsysteem, ondersteund door 'AI HyperBoost 2.0', dat de temperatuur ook tijdens intensief gebruik onder controle houdt. Daarnaast introduceert Oppo 'AI LinkBoost 3.0' voor stabielere netwerkprestaties, met automatische schakeling tussen netwerken en prioritering van belangrijke datastromen. Beide modellen hebben een 6000 mAh-batterij en ondersteunen de eigen SuperVooc-snellaadtechnologie.

Updates tot zes jaar

De Reno14 Series draait op Android 15 met ColorOS 15. Oppo belooft vijf grote ColorOS-updates en zes jaar beveiligingspatches, wat de gebruiksduur van de toestellen flink moet verlengen. Met functies als de 'Trinity Engine' en 'Luminous Rendering Engine' zijn vloeiende animaties en stabiele prestaties een belangrijk aandachtspunt.

De Reno14 Series is zoals gezegd per direct verkrijgbaar. De Reno14 5G kost 649 euro voor de versie met 512 GB opslag en 599 euro voor 256 GB. De Reno14 FS 5G met 512 GB opslag kost 449 euro, terwijl de Reno14 F 5G met 256 GB voor 399 euro al beschikbaar is. Oppo biedt tot 28 september verschillende introductiebundels aan, waaronder draadloze oordopjes en snelladers bij aankoop van een toestel.

▼ Volgende artikel
3D-printen zonder eigen printer: zo doe je dat
© Kittipong Jirasukhanont
Huis

3D-printen zonder eigen printer: zo doe je dat

Heb je een ingenieus ontwerp in gedachten, maar geen 3D-printer in huis? Geen probleem, want er zijn steeds meer manieren om objecten te laten printen zonder zelf apparatuur te bezitten. Online printdiensten nemen je werk uit handen, terwijl je alleen een digitaal bestand hoeft aan te leveren. Of je nu een sleutelhanger ontwerpt of een uniek cadeautje voor een verjaardag, 3D-printen biedt talloze mogelijkheden. Bovendien kun je putten uit uitgebreide digitale bibliotheken met kant-en-klare modellen.

In dit artikel laten we zien hoe je zonder eigen 3D-printer toch fysieke objecten maakt:

  • Zoek of ontwerp zelf een 3D-model
  • Upload je bestand naar een online printservice
  • Kies materiaal, kleur en afwerking
  • Houd rekening met de levertijd en combineer bestellingen om transportkosten te beperken
  • Meet onderdelen nauwkeurig op als je vervangstukken wilt laten printen
  • Let bij speciale projecten op resolutie en laaghoogte-instellingen

Lees ook: High-tech hobby’s: de leukste tools om zelf iets moois te maken

Het printen van ruimtelijke objecten is makkelijker dan ooit, zelfs zonder eigen 3D-printer. Er is namelijk een groeiend aanbod van onlineplatforms en webshops dat het fysieke printproces voor hun rekening neemt, terwijl jij enkel een digitaal ontwerp aanlevert. Daardoor is 3D-printen niet langer alleen weggelegd voor techfanaten of bedrijven. Het volstaat om een geschikt 3D-model te hebben in een gangbaar bestandstype, zoals STL, OBJ of STEP, en je kunt direct aan de slag. De rest van het printproces kun je uitbesteden aan professionele printservices, zodat je altijd verzekerd bent van hoge kwaliteit. Zo kunnen hobbyisten, studenten en ondernemers gemakkelijk experimenteren met 3D-technologie. Het maakt niet uit of je een miniatuur voor bordspellen, een vervangend onderdeel voor een huishoudelijk apparaat of een gepersonaliseerd sierobject wilt maken. Je regelt alles met een paar simpele online handelingen.

Een ontwerp vinden of zelf maken

De eerste stap bij 3D-printen zonder eigen printer is het vinden of ontwerpen van een geschikt model. Online zijn er miljoenen gratis en betaalde ontwerpen beschikbaar, die je vrij kunt downloaden en gebruiken. Platformen als Thingiverse en MyMiniFactory staan bol van de creaties van hobbyisten en professionals. Via de zoekfunctie typ je bijvoorbeeld ‘phone holder’ (telefoonhouder), waarna je talloze varianten vindt die direct te printen zijn. Heb je liever iets unieks? Dan kun je zelf aan de slag met ontwerpprogramma’s met een intuïtieve interface, waarmee je een 3D-bestand genereert (zie het kader ‘Zelf 3D-modellen maken’). Zo heb je de basis voor je zelfgemaakte 3D-project klaar. Het kost uiteraard wat meer moeite dan kiezen voor een ontwerp van iemand anders, maar zelf ontwerpen is wel een stuk leuker en niet in de laatste plaats leerzamer.

Op sites zoals Thingiverse staan talloze leuke en praktische ontwerpen die je kunt downloaden.

Zelf 3D-modellen maken

Wil je liever zelf unieke modellen ontwerpen? Dan zijn er diverse gratis en betaalde ontwerppakketten. Een interessante optie is Tinkercad, dat volledig in de browser werkt. In Tinkercad kies je voor Create new design, waarna je primitieve vormen sleept en schaalt. Ook Blender is een optie, met krachtige sculpting- en animatiefuncties. Let wel op de leercurve: Blender is uitgebreider dan Tinkercad, wat voor beginners interessant maar ook uitdagend kan zijn. Voor elk programma geldt dat talloze tutorials online beschikbaar zijn. Neem de tijd om wat basisprincipes te leren, zodat je eenvoudig jouw eigen creaties vormgeeft. Zo hoef je nooit te vertrouwen op bestaande downloadbare ontwerpen.

De Sculpt-modus in Blender (beeld: Blender.org).

Online printservices: zo werkt het

Als je eenmaal een bestand hebt, kun je het uploaden naar een online printservice. Er is keuze uit vele aanbieders, bijvoorbeeld 3DLabs en 3D Print Portaal. Je gaat naar de website en uploadt simpelweg het bestand vanaf je computer. De dienst controleert of je model printbaar is en toont vervolgens de geschatte kosten. Die kosten hangen af van materiaal, afmetingen en complexiteit. Wil je bijvoorbeeld een prototype in kunststof? Dan kies je in het materiaalmenu voor PLA of ABS en vink je de gewenste kleur aan. Ook metalen zoals staal of messing zijn soms mogelijk, maar die opties liggen prijstechnisch hoger. Heb je de instellingen gevonden? Dan rond je de bestelling af zoals je bij een reguliere webshop winkelt. De levertijd varieert van een paar dagen tot weken. Zo heb je in een handomdraai een professioneel geprint object in huis, zonder zelf technische apparatuur te hoeven bezitten. Het hele proces is daardoor uiterst laagdrempelig en snel geregeld.

Bij het aanleveren van je 3D-model is het belangrijk om te weten welke bestandstypen de printservice accepteert. STL is veruit de meest gangbare standaard. Het bevat de geometrie van je ontwerp in de vorm van kleine driehoekige vlakken. Daarnaast is OBJ populair omdat het extra informatie kan bevatten, zoals kleur- of textuurdetails. Er bestaan ook formaten als STEP, 3MF en AMF, maar niet elke aanbieder ondersteunt deze. Kijk op de website van de aanbieder ook of er aanvullende eisen zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van de wanddikte van je ontwerp.

Het gebruik van een 3D-printservice is vaak heel eenvoudig.

 Keuze uit materialen en afwerking

Niet alleen de technologie achter 3D-printen is divers, ook de materiaalkeuzes zijn talrijk. Voor de meeste beginnende gebruikers volstaan de eerder genoemde kunststoffen zoals PLA en ABS (zie kader ‘De meest gebruikte materialen’). PLA is biologisch afbreekbaar en relatief eenvoudig te printen, terwijl ABS sterker en iets hittebestendiger is. Zoek je een chique uitstraling? Dan kun je kiezen voor harsgebaseerde prints, gemaakt met lasers (SLA) of lcd-technologie. Het resulterende oppervlak is zeer glad, ideaal voor gedetailleerde miniaturen of sieraden. Daarnaast zijn er steeds meer mogelijkheden om met metalen te werken, hoewel dit vaak duurder uitvalt. Als je een model in metaal bestelt, wordt het in meerdere stappen gefreesd, gegoten of gesinterd, afhankelijk van de aanbieder. Na het printen kan een object extra nabewerkt worden, bijvoorbeeld door schuren, polijsten of zelfs verven. Sommige onlinediensten bieden deze nabewerking als extra optie aan. In de menu’s kies je dan voor afwerkingen als Polished of Painted en geef je eventueel een gewenste kleur op. Zo bepaal je zelf hoe je uiteindelijke ontwerp eruit komt te zien, zonder eigen apparatuur in huis.

©stockphoto-graf - stock.adobe.com

PLA-filament is in eindeloos veel kleuren op rollen verkrijgbaar.

De meest gebruikte materialen

PLA is een biologisch afbreekbaar bioplastic gemaakt van maïszetmeel. Het is goedkoop en relatief stevig, waardoor het ideaal is voor beginnende 3D-projecten. ABS is wat sterker en beter bestand tegen hitte. Voor afdrukken met extreme details, zoals miniaturen of sieraden, wordt vaak een op hars gebaseerd proces gebruikt waarvan het eindresultaat bijzonder glad is. Metalen prints, waaronder roestvrij staal en messing, komen tot stand via geavanceerde technieken als lasersinteren of gietprocessen. Deze zijn duurder, maar leveren zeer duurzame stukken op. Nylon (polyamide) is een ander materiaal dat veel wordt toegepast, zeker voor functionele onderdelen. Het is licht, flexibel en slijtvast. Voor elk materiaal gelden specifieke ontwerpregels. Probeer bijvoorbeeld niet te dunne wanden te maken als je met harsprint werkt, omdat die kunnen breken. Ook is de nabehandeling verschillend: PLA kun je schuren en verven, terwijl metalen vaak worden gepolijst of gecoat. Er is keuze genoeg, zodat er altijd wel een geschikt materiaal is voor jouw project.

Kosten en planning in de hand houden

Wanneer je een 3D-object laat printen via een onlinedienst, is het verstandig om vooraf je budget en tijdsplanning te bepalen. De prijs wordt meestal berekend op basis van volume en materiaalkeuze. Een simpel plastic figuurtje kost bijvoorbeeld maar een paar euro, terwijl een groot metalen voorwerp in de honderden euro’s kan lopen. Doe een paar proefuploads met verschillende materialen en controleer de gepresenteerde prijs om een idee te krijgen van de mogelijkheden. Let ook op eventuele opstartkosten per bestelling. Sommige platformen rekenen een vast tarief voor elke nieuwe opdracht, ongeacht het formaat. Om transportkosten te beperken, kun je bestellingen combineren of meerdere exemplaren in één keer laten printen. Daarnaast is het slim om te checken hoelang de productie en verzending duren. Voor belangrijke deadlines is het verstandig om wat extra speling in te bouwen, zeker als je nog nabewerking wilt uitvoeren of het object elders moet laten afwerken. Zo voorkom je teleurstellingen, zowel financieel als qua timing, en houd je de kosten en planning beter onder controle.

©ANDREY RADCHENKO

3D-printen in metaal is aanzienlijk kostbaarder dan printen in kunststof.

Van idee tot realiteit met handige voorbeelden

Stel, je wilt een vervangende knop voor je keukenmachine ontwerpen. Om te beginnen meet je de diameter van de as, de hoogte van de originele knop en andere relevante maten met een schuifmaat. Daarna start je je ontwerpsoftware en maak je een cilinder met dezelfde afmetingen. Vervolgens ‘boor’ je een gat in het midden, iets groter dan de as. Je voorziet de buitenzijde van ribbels voor extra grip door simpelweg in je 3D-programma meerdere verticale vlakken toe te voegen. Vervolgens exporteer je het model. Upload je ontwerp naar een printservice en pas de materiaalinstellingen aan. Hierdoor krijg je direct zicht op de prijs. Ben je tevreden? Dan plaats je de bestelling en wacht je tot het pakketje arriveert. Een ander voorbeeld is het printen van gepersonaliseerde sieraden. Upload een eigen 3D-ontwerp, kies een metaal of metaalfinish en laat de aanbieder de rest regelen. Zo wordt 3D-printen iets tastbaars. Creatieve mogelijkheden zijn eindeloos, voor hobby, werk en studie.

©Studio Peace - stock.adobe.com

Meten is weten, dat geldt zeker voor het nauwkeurig namaken van vervangende onderdelen.

Verwacht geen wonderen

Als laatste is het belangrijk om je verwachtingen realistisch te houden. 3D-prints zien er over het algemeen net wat minder strak en glad uit dan in een fabriek of door een professional vervaardigde producten. Bekijk ook altijd de reviews van een printservice en controleer of ze ervaring hebben met het materiaal dat je wilt gebruiken. Blaas je ontwerp niet onnodig op, want hoe groter het is, hoe hoger de kosten en de kans op printfouten. Zorg dat je ontwerp fysiek stabiel staat, zonder overbodige uitsteeksels die kunnen breken. Een handige tip is om bij twijfel eerst een kleinere testversie te laten printen en die vervolgens aan te passen in de configuratietool, waarin je bijvoorbeeld de afmetingen eenvoudig aanpast. Zo zie je of het model overeenkomt met wat je in gedachten had, zonder direct de hoofdprijs te betalen. Voor speciale projecten met verfijnde details, zoals sieraden of miniaturen, is het raadzaam te informeren naar de resolutie en laaghoogte. Vaak kun je deze waarden instellen in de bestelmodule. Door daar goed op te letten, verbeter je de kwaliteit enorm. Zo haal je het beste uit je online 3D-printervaring.

Eigen prints zijn vrijwel altijd net wat minder strak dan in serie gemaakte producten, wat hier goed te zien is.

Meer controle

Met de juiste voorbereidingen, zoals een goed bestandstype en kennis van verschillende materialen, en door gebruik te maken van online printservices, kun je snel en voordelig aan de slag. Wil je nóg meer controle? Dan loont het om software te verkennen en op termijn eventueel zelf een 3D-printer aan te schaffen. Uiteindelijk is 3D-printen voor iedereen toegankelijk, zolang je maar de juiste stappen volgt.

Voordelige 3D-printers voor thuis

Als je na een paar online bestellingen de smaak te pakken hebt, kun je overwegen zelf een printer aan te schaffen. Er zijn tegenwoordig al betaalbare instapmodellen onder de driehonderd euro. Bekende merken bieden FDM-printers aan, waarmee je met gesmolten filament in lagen print. Let bij je aankoop op de bouwgrootte, de maximale temperatuur en de beschikbaarheid van reserveonderdelen. Een populair instapmodel is de Creality Ender-reeks, bekend om zijn uitbreidbaarheid. Wil je hogere resolutie of fijne details? Dan is een zogenoemde resinprinter wellicht interessant. Merken als Anycubic leveren compacte harsprinters (lcd of SLA), die vloeibare hars laag voor laag uitharden. Houd er rekening mee dat je te maken krijgt met geuren en chemische resten. Een goede ventilatie en beschermingsmiddelen zijn dus belangrijk. Verder moet je je geprinte objecten reinigen en nabelichten. Dit klinkt als veel werk, maar als je serieus in 3D-printen wilt duiken, bieden deze apparaten ultieme controle en eindeloze experimenteermogelijkheden in eigen huis.

3D-printers uit de Ender-reeks van Creality vind je online al voor minder dan 300 euro.