ID.nl logo
Muziek streamen met Raspberry Pi en MoOde Audio
© Reshift Digital
Huis

Muziek streamen met Raspberry Pi en MoOde Audio

Met behulp van een Raspberry Pi en de gratis software MoOde Audio maak je tegen lage kosten zelf een veelzijdige audiostreamer. Stream muziekbestanden ermee in een hoge resolutie, haal Spotify-streams op en luister naar je favoriete radiostations. We lopen de hele installatie en configuratie met je door.

Wie een kwalitatieve hifi-installatie of actieve luidsprekers zonder netwerkaansluiting bezit, heeft baat bij een betrouwbare muziekstreamer. Zo’n apparaat plukt audiobestanden van internet en lokale netwerkbronnen. Vervolgens speel je die in een hoge kwaliteit op de audio-installatie af. De muziekbibliotheek is vanuit een browser toegankelijk, zodat je MoOde Audio vanaf elke computer, tablet en smartphone binnen het thuisnetwerk kunt bedienen. In dit artikel lees je hoe je MoOde Audio installeert en configureert.

Naast een (oude) Raspberry Pi heb je nog wat accessoires nodig om deze zelfbouw-audiostreamer op te tuigen. Zorg voor een microSD-kaart van minimaal 8 GB. Als je lokaal muziek wilt opslaan, is een geheugenkaart met nog meer opslagcapaciteit nodig. Regel verder een netwerk- en voedingskabel. Afhankelijk van de wijze waarop je de Raspberry Pi op de hifi-installatie gaat aansluiten, heb je een kabel voor de audio-overdracht nodig. Dat kan bijvoorbeeld een HDMI-kabel of analoge kabel zijn. We gaan later dieper op de doorgifte van het geluidssignaal in.

MoOde Audio op geheugenkaart zetten

Zodra je alle benodigdheden bezit, kun je direct aan de slag. Download MoOde Audio hier. De bedoeling is dat je het image van 1,4 GB naar een microSD-kaart schrijft. Als je het gedownloade zip-bestand uitpakt, blijft er een img-bestand van ruim 4 GB over. Doe de geheugenkaart zo nodig in een SD-adapter en stop die in de kaartlezer van de pc of laptop.

Voor het voorbereiden van de microSD-kaart is de gratis toepassing BalenaEtcher prima gereedschap. Dit tooltje is beschikbaar voor Windows, macOS en Linux. Je voegt via Flash from file het img-bestand toe en klikt daarna op Select target om de aangesloten microSD-kaart aan te wijzen. Bevestig met Flash! om het image naar de geheugenkaart te kopiëren. Dat duurt doorgaans een paar minuten.

©PXimport

Raspberry Pi voorbereiden

Je gaat nu met de Raspberry Pi aan de slag. Hier gebruiken we een wat oudere Raspberry Pi 3 Model B. Je kunt natuurlijk ook een recenter exemplaar gebruiken. Stop de geprepareerde microSD-kaart in de singleboardcomputer en koppel hem aan je thuisnetwerk. Voor een stabiel signaal geniet een ethernetverbinding altijd de voorkeur. Verder sluit je de voeding en eventueel een usb-opslagdrager met audiobestanden aan.

Een belangrijk aandachtspunt is via welke uitgang van de Raspberry Pi je het audiosignaal aan de hifi-installatie doorgeeft. Hiervoor bestaan meerdere mogelijkheden. De analoge 3,5mm-output is weliswaar voor alle hifi-installaties geschikt, maar hiermee haal je helaas niet zo’n goede audiokwaliteit. Ondersteunt je versterker HDMI, dan stuur je het audiosignaal bij voorkeur via deze poort door. Als alternatief kun je een digitaal/analoog-converter (DAC) met usb-ingang tussen de Raspberry Pi en het audiosysteem gebruiken.

Er bestaan voor de Raspberry Pi allerlei uitbreidingen om hem aan een muzieksysteem te koppelen. Met name DAC’s die je direct op de singleboardcomputer kunt aansluiten, zijn erg in trek. Via een kort signaalpad kunnen deze uitbreidingskaarten audio in een hoge resolutie doorgeven. HiFiBerry is in dergelijke producten gespecialiseerd. De meeste Raspberry Pi-DAC’s koppel je rechtstreeks op de GPIO-connector, al bestaan er ook producten die je op de printplaat dient te solderen. Bedenk ten slotte dat sommige uitbreidingen een eigen voeding vereisen.

Waarschijnlijk is er via DHCP een dynamisch ip-adres aan de MoOde Audio-streamer toegewezen. Je achterhaalt het juiste ip-adres via het beheerpaneel van de router, al is de gebruikersomgeving ook via het webadres http://moode.local bereikbaar. 

Het openingsvenster geeft je meteen toegang tot tientallen internationale radiostations. Klik vrijblijvend op een online zender om alvast te controleren of het audiosignaal werkt. Het volume staat standaard op nul, dus gebruik het plusteken binnen de middelste cirkel om het volumeniveau op te schroeven.

Geluidsinstellingen

Hoor je nog geen geluid? Afhankelijk van je configuratie dien je een of meerdere instellingen te wijzigen. Klik rechtsboven op M om het menu te openen en kies Configure / Audio

Heb je een I2S-DAC op de Raspberry Pi aangesloten, bijvoorbeeld een exemplaar van HiFiBerry, Audiophonics of IQaudIO? Geef dan bij Named device exact aan om welke DAC het gaat en bevestig met SET. Als je audio via usb, HDMI of de analoge 3,5mm-output doorstuurt, kies je achter Named device altijd voor None.

©PXimport

Scrol zo nodig een stukje omlaag en klik achter MPD settings op EDIT. Er verschijnt een nieuwe webpagina met een aantal belangrijke geluidsinstellingen. Wanneer je geen DAC gebruikt, geef je achter Output device aan of je het audiosignaal via HDMI of de 3,5mm-geluidsuitgang wilt doorsturen.

Liefhebbers van hoge-resolutie-audiobestanden kunnen ruwe DSD-bestanden naar hun audioapparatuur doorsluizen. Voorwaarde is natuurlijk wel dat de apparatuur daarmee overweg kan. Als alternatief converteert MoOde Audio DSD-bestanden desgewenst naar het toegankelijkere PCM-formaat.

Beslis verder of je de techniek SoX Resampling wilt inschakelen, waarbij je de beoogde bitdiepte en samplerate kunt instellen. De functie ReplayGain is daarnaast nuttig om volumeverschillen tussen liedjes te normaliseren. Tot slot vergroot je eventueel de buffer voor audiostreams, zodat je de kans op haperingen verkleint. Bewaar de wijzigingen via Save.

©PXimport

Lokale muziek streamen

Heb je muziek op de microSD-kaart opgeslagen of een usb-opslagdrager aangesloten? Vanuit MoOde Audio speel je deze liedjes meteen af. Klik in het beginscherm op de grote coverafbeelding aan de rechterkant om de bibliotheek te openen. Ga nu linksboven naar Library / Folder en kies vervolgens het betreffende opslagstation. Zodra je op een album klikt, start je via Play de audioweergave.

Mogelijk wordt jouw externe harde schijf of usb-stick niet door MoOde Audio herkend. Hiervoor bestaan meerdere oorzaken. Navigeer naar M / Configure / Library en klik onder Music Database op Regenerate / Yes. Zet boven de instelling Automatically update the MPD database on USB insert or remove de schakelaar op Yes en bevestig met SET. Op die manier voegt MoOde Audio in het vervolg muziekbestanden van usb-opslagdragers automatisch toe. 

Controleer of je nu toegang hebt tot de usb-stick of externe harde schijf. Zo niet, ga dan naar M / Configure / System. Standaard houdt de service Udisks-glue de usb-poort in de gaten. Raspberry Pi’s met een ARMv6-architectuur vereisen de service Devmon. Wijzig zo nodig bij de optie USB auto-mounter deze instelling en klik op SET. Herstart het systeem en werk de muziekdatabase bij.

Netwerkbronnen toevoegen

Het gebruik van een audiostreamer heeft pas meerwaarde wanneer je de inhoud van netwerkbronnen aan de bibliotheek kunt toevoegen. Dankzij ondersteuning voor protocollen als UPnP, DLNA, SMB en NFS kun je alle kanten op. Voeg bijvoorbeeld een gedeelde map of mediaserver van een NAS toe. Ga naar M / Configure / Library en klik onder Music Sources op CREATE. Je bepaalt achter Type via welk protocol je een netwerkbron wilt toevoegen. Kies EDIT en vul vervolgens het juiste pad in.

Bij de meeste NAS’en is SMB-ondersteuning (Samba) standaard ingeschakeld. Het volstaat dan om de hostnaam of het ip-adres met de gedeelde map te combineren, bijvoorbeeld NASvanMaikel/music of 192.168.178.42/music. Vul daarnaast de gebruikersnaam, het wachtwoord en de naam van de netwerkbron in. Bevestig bovenaan met Save. Je hoeft de bibliotheek nu alleen nog maar bij te werken. Keer eerst terug naar de bibliotheek en klik rechtsboven op M / Update library.

©PXimport

Radiostations toevoegen

MoOde Audio bevat standaard al behoorlijk wat online radiostations waarin allerlei muziekstijlen zijn vertegenwoordigd. Uiteraard voeg je het liefst je favoriete radiostations toe. Klik vanuit het beginscherm op de grote albumcover om de bibliotheek te openen en ga linksboven naar Library / Radio om de lijst met huidige zenders te tonen.

Als je bovenaan op het plusteken klikt, verschijnt er een nieuw venster. Belangrijk is dat je achter Playable URL de juiste streamlink van het beoogde radiostation invult. Op internet zijn er diverse overzichten met geschikte streamlinks beschikbaar. 

Geef de zender in MoOde Audio een naam en vul de overige velden zo volledig mogelijk in. Je klikt achter Logo Image op Choose om een afbeelding aan het radiostation te koppelen. Klik als laatste op Create. Er verschijnt soms een onduidelijke foutmelding, maar die kun je negeren. De bekende Nederlandse radiostations werken prima in MoOde Audio.

Spotify streamen

Je laat eenvoudig Spotify-afspeellijsten op de Raspberry Pi-audiostreamer los. Voorwaarde is wel dat je een Spotify Premium-account hebt. Verder heb je de desktopapplicatie of mobiele app van de Zweedse muziekdienst nodig. 

Navigeer binnen MoOde Audio naar M / Configure / Audio en scrol omlaag totdat je het onderdeel Spotify renderer tegenkomt. Klik eerst op EDIT. Standaard gebruikt MoOde Audio een bitrate van 160 kbit/s voor Spotify-streams, maar dat verhoog je desgewenst naar 320 kbit/s. Verder is het verstandig om de functie Volume normalization te activeren. Bewaar de wijzigingen bovenaan met Save en ga terug naar de audio-instellingen.

Je activeert de schakelaar achter Spotify en bevestigt met SET. Open nu de Spotify-app op een willekeurig apparaat. Via het pictogram met de monitor en het speakertje kun je de Raspberry Pi-audiostreamer met de Spotify-app verbinden. Klik hiervoor op Moode Spotify. Start nu een afspeellijst om die via de gekoppelde hifi-installatie van MoOde Audio te beluisteren.

©PXimport

AirPlay en bluetooth

Het is ook mogelijk om de Raspberry Pi-audiostreamer via AirPlay en bluetooth te voorzien van muziek. Klik vanuit het openingsscherm op M / Configure / Audio en zoek het onderdeel Bluetooth renderer op. Schakel de optie Pairing agent in om automatisch inkomende verbindingsverzoeken te accepteren. Bevestig met SET

Je zet daarna de schakelaar achter Bluetooth aan en klikt wederom op SET. Vanuit de bluetooth-instellingen van bijvoorbeeld een smartphone, tablet of laptop maak je nu verbinding met de zelfbouw-audiostreamer. Kies Moode bluetooth in de lijst met apparaten en stream vervolgens jouw muziek. Via EDIT zie je welke apparaten er via bluetooth met MoOde Audio zijn verbonden.

De werking van AirPlay komt grotendeels op hetzelfde neer. Je zet de schakelaar achter AirPlay op ON en bevestigt met SET. Vanaf een iPhone, iPad of ander Apple-apparaat kies je in de AirPlay-instellingen voor Moode AirPlay om de koppeling tot stand te brengen. Voor de liefhebbers is er verder ook nog integratie met squeezelite en Roon Bridge ingebakken.

Wie bluetooth, AirPlay of Spotify Connect inschakelt, heeft tijdelijk geen toegang tot de eigen muziekbibliotheek van MoOde Audio. Wil je de afspeelweergave van de afspeellijst automatisch hervatten? Schakel in dat geval bij elke gebruikte audio-renderer de optie Resume MPD in en bevestig met SET. Op die manier gaat MoOde Audio na het verbreken van bijvoorbeeld de bluetooth-verbinding op eigen houtje verder met de reguliere afspeellijst.

Blijf up-to-date

MoOde Audio heeft een actief ontwikkelteam en er verschijnen dan ook regelmatig nieuwe updates. Uiteraard werk je graag met de nieuwste versie van het besturingssysteem. Kijk daarom regelmatig bij M / Configure / System en klik bovenaan op CHECK om te zien of er een nieuwe update is. Zo ja, dan voer je de installatie meteen uit. Er is nog veel meer in te stellen, maar voor nu hebben we de belangrijkste stappen met je doorgenomen. Luister er op los!

▼ Volgende artikel
Review Apple Watch Series 11 – Kleine verbeteringen
© Jeroen Boer - ID.nl
Gezond leven

Review Apple Watch Series 11 – Kleine verbeteringen

Je kunt er bijna de klok op gelijkzetten: elk jaar komt er een nieuwe generatie Apple Watch op de markt. Vergelijk je de nieuwe Apple Watch Series 11 met zijn voorganger, dan zul je aan de buitenkant geen verschil zien. Wat is er dit jaar dan wel nieuw?

Uitstekend
Conclusie

De Apple Watch Series 11 is een prima smartwatch, maar brengt weinig vernieuwing. Heb je een Apple Watch Series 9 of 10, dan kun je deze nieuwe variant daarom rustig overslaan. Ben je wel toe aan een nieuwe Apple Watch, dan krijg je met de Series 11 een goede smartwatch om je pols, al heeft de goedkopere SE met iets minder functies nu ook dezelfde chip.

Plus- en minpunten
  • Goed scherm
  • Goede activiteitentracking
  • Goede slaaptracking
  • Batterijduur
  • Zelfde chip als voorganger
  • Weinig vernieuwing

De Apple Watch Series 11 heeft een identiek ontwerp als de Series 10 en is nog steeds beschikbaar in een titanium- of aluminiumvariant als 42- of 46mm-uitvoering. De enige kleine in het oog springende vernieuwing is dat de aluminiumvariant nu ook in de kleur spacegrijs beschikbaar is. Dat is de kleur waarin wij het horloge hebben getest. Bedienen doe je afhankelijk van de functie met het aanraakscherm, de draaikop of een drukknop.

©Jeroen Boer - ID.nl

Uiterlijk is er geen verschil met de vorige Apple Watch.

Zelfde chip

De buitenkant is dus weinig vernieuwend en ook binnenin heeft Apple geen heel spannende wijzigingen doorgevoerd. De gebruikte chip is dezelfde S10 die ook in de voorganger te vinden was. Opmerkelijk is dat ook de tegelijkertijd verschenen duurdere Apple Watch Ultra 3 en goedkopere Apple Watch SE 3 voorzien zijn van dezelfde S10-chip. De flink goedkopere instapper is dus net zo snel als de duurdere modellen. Apple is bij de GPS + Cellular-variant wel overgestapt naar een 5G-modem in plaats van een 4G-modem, maar daar zul je in de praktijk niks van merken.

©Jeroen Boer - ID.nl

Op de achterkant vind je de sensors die onder andere je hartslag detecteren.

Prima scherm

De Apple Watch 11 heeft een oledscherm met afhankelijk van de gekozen variant een diameter van 1,77 of 1,96 inch. De beeldkwaliteit van het scherm is uitstekend en ook buiten is de Apple Watch dankzij de hoge helderheid goed af te lezen. Het scherm is afgewerkt met gehard glas. Vrijwel krasongevoelig saffierglas krijg je bij de Apple Watch 11 alleen op de duurdere titaniumvariant. De door mij geteste aluminiumvariant is voorzien van gehard glas dat Apple net als op de voorganger 'Ion-X' noemt. Dat geharde glas is volgens Apple dankzij een keramische coating deze generatie wel twee keer zo krasbestendig geworden. Tijdens het testen van de aluminiumvariant zijn er geen krassen op het scherm gekomen.

Twee apps

Op je iPhone gebruik je twee in iOS standaard geïntegreerde apps om het horloge te beheren. De instellingen vind je in de app Watch, waarmee je bijvoorbeeld de meldingen kunt instellen en de wijzerplaat kunt veranderen. De gegevens rondom je activiteiten vind je in de app Gezondheid, waarin je allerlei tegels met informatie rondom je stappen, activiteiten en slaap vindt. De Gezondheid-app bevat veel gegevens, maar zou wat overzichtelijker kunnen. Er staan wel erg veel losse tegels onder elkaar als je op Alle gegevens tikt. Gelukkig kun je de voor jou belangrijke gegevens vastmaken op het dashboard, want waarschijnlijk vind je lang niet alle data belangrijk.

Je vindt alle gegevens in de Watch- en Gezondheid-apps.

Goede activiteittracking

De Apple Watch is een uitgebreide activiteitstracker die uitstekend werkt. Het enige dat we een beetje irritant vonden, is dat de Apple Watch wel automatisch activiteiten als fietsen of wandelen kan detecteren, maar dat er een handmatige actie nodig is om deze activiteit echt als work-out op te slaan. Zie je de melding over het hoofd, dan is de activiteit als losse work-out verdwenen.

De automatische detectie is verder wat ons betreft nauwkeurig genoeg. Bij het tracken van bewuste sportactiviteiten speelt dat minder omdat je dan via het horloge een work-out voor de gewenste activiteit kunt starten. Daarnaast wordt je slaapgedrag bijgehouden en word je gewaarschuwd bij afwijkingen rondom je hartslag, slaap(apneu) en bloeddruk. Dat is overigens niet nieuw; de vorige Apple Watch kan dat ook allemaal.

©Jeroen Boer - ID.nl

De Apple Watch vraagt je om een herkende activiteit te bevestigen om deze daadwerkelijk als work-out op te slaan.

Accuduur

De accucapaciteit is niet bekend, maar volgens Apple gaat het horloge de hele dag mee en dat wordt probleemloos gehaald. Een keertje de Apple Watch vergeten op te laden en dan toch naar je werk gaan is geen probleem. Leg je hem aan de lader als je bijvoorbeeld gaat douchen of even als je thuis komt, dan heb je altijd genoeg energie.

De Apple Watch klikt trefzeker op de meeleverde magnetische laadpuck. Die laadpuck zelf blijft ook magnetisch plakken op metalen meubels zoals een nachtkastje. Heb je een metalen kastje, dan is dat extra handig omdat de lader dan zelf ook niet verschuift. Het laden gaat best vlot; het duurt ongeveer een uur om een volledig lege accu weer helemaal op te laden.

Conclusie

De Apple Watch Series 11 is een prima smartwatch, maar brengt weinig vernieuwing. Heb je een Apple Watch Series 9 of 10, dan kun je deze nieuwe variant daarom rustig overslaan. Ben je wel toe aan een nieuwe Apple Watch, dan krijg je met de Series 11 een goede smartwatch om je pols, al heeft de goedkopere SE met iets minder functies nu ook dezelfde chip.

▼ Volgende artikel
Handige tweaks: zo maak je Windows 11 sneller
© ID.nl
Huis

Handige tweaks: zo maak je Windows 11 sneller

Windows 11 is ontworpen om je pc beter te laten presteren dan zijn voorganger Windows 10. Toch geldt ook hier dat het systeem gaandeweg steeds trager wordt. Gelukkig zijn er eenvoudige trucs om je computer weer vleugels te geven.

Zelfs een modern besturingssysteem kan na verloop van tijd trager aanvoelen. Met de onderstaande tips kun je Windows 11 opnieuw optimaliseren. Uiteindelijk draait het vooral om keuzes. Het systeem zit boordevol functies en opties, maar niet alles heb je echt nodig. Schakel overbodige onderdelen uit, dan win je meestal direct aan snelheid. 

Zet Widgets uit

Veel klassieke trucs om Windows sneller te maken, werken ook in Windows 11. Maar er zijn ook enkele optimalisaties die specifiek voor dit besturingssysteem gelden en echt merkbaar verschil maken. Zo introduceert Windows 11 Widgets: interactieve kaarten die dynamisch informatie tonen over het weer, nieuws, aandelen of sport… Handig, maar ze verbruiken geheugen en bandbreedte. Vind je dit te veel van het goede, dan kun je ze beter uitschakelen. Dat doe je eenvoudig via de taakbalk: klik met de rechtermuisknop op een lege plek. Kies Taakbalkinstellingen en zet Widgets uit.

Geen fan van Widgets? Vergeet ze dan niet uit te zetten.

Visuele effecten en animaties uitschakelen

Windows 11 bevat heel wat grafische tierlantijntjes die er fraai uitzien, maar wel extra rekenkracht vragen. Denk aan animaties bij het minimaliseren of maximaliseren van vensters, transparante achtergronden en schaduwen. Vooral op systemen met weinig RAM of een oudere grafische kaart kan dit merkbare vertraging opleveren. Kies je liever voor prestaties dan voor cosmetica, dan schakel je deze visuele effecten uit. Druk op Win+I om de Instellingen te openen en ga naar Toegankelijkheid / Visuele effecten. Zet daar de schakelaars bij Transparantie-effecten en Animatie-effecten uit. Omdat Windows 11 hierdoor minder grafische elementen hoeft te renderen, merk je direct een vlottere werking, vooral bij het openen en sluiten van vensters.

Hoe minder grafische effecten, hoe sneller Windows Verkenner zal aanvoelen.
Instellingen voor prestaties

Er bestaat ook een snelle manier om in één keer alle visuele effecten te beheren. Typ in de zoekfunctie van Start: De weergave en prestaties van Windows aanpassen. Standaard staat dit ingesteld op Automatisch selecteren. Ga naar het tabblad Visuele effecten en je leest precies welke opties voor de vormgeving actief zijn. Wil je alle grafische franje in één klap uitschakelen, kies dan voor Beste prestaties. Klik vervolgens op Toepassen en bevestig met OK.

In de instelling Beste prestaties worden alle visuele effecten uitgeschakeld.

Kritisch voor opstartprogramma’s

Telkens wanneer je Windows opstart, worden automatisch programma’s in de achtergrond geladen. Veel software installeert zo’n opstartprogramma zonder dat je het beseft. Applicaties die je zelden gebruikt, verbruiken daardoor onnodig geheugen en processorkracht en vertragen bovendien de opstartprocedure. Hoe meer programma’s mee opstarten, hoe langer het duurt voor je pc gebruiksklaar is. Controleer dit via Instellingen / Apps / Opstarten. Daar vind je een overzicht van alle apps die samen met Windows starten. Bekijk de lijst kritisch en zet de schakelaar uit bij programma’s die je niet meteen nodig hebt. Zo start je pc merkbaar sneller op.

Snoei in de lijst opstartprogramma’s.

Dubbelchecken in Taakbeheer

Daarna kun je ook nog een keer via Taakbeheer snoeien in de programma’s die op de achtergrond draaien. Open deze app door met de rechtermuisknop op een lege plek in de taakbalk te klikken en Taakbeheer te kiezen. Deze handige tool toont alle actieve programma’s en services. Klik in de linkerbalk op het vijfde pictogram van boven om de lijst met opstart-apps te openen. Sorteer vervolgens op Status, zodat de ingeschakelde apps bovenaan verschijnen. In de kolom Invloed op opstarten zie je meteen of een app geen, weinig of juist veel invloed heeft op de systeemprestaties. Wil je voorkomen dat een programma automatisch meedraait, klik er dan met de rechtermuisknop op en kies Uitschakelen. Hiermee verwijder je de toepassingen niet. Je voorkomt alleen dat ze bij het opstarten worden geladen. Je kunt de apps dus nog altijd handmatig starten. Besluit je later dat een programma tóch automatisch mee moet opstarten, dan schakel je het op dezelfde manier weer in.

In Taakbeheer zie je ook de invloed die de opstartprogramma’s en -processen hebben.
Zuiniger in plaats van sneller

In Taakbeheer zit een handige functie om het energieverbruik van Windows 11 te verbeteren: de Efficiëntiemodus. Deze modus verlaagt de prioriteit van achtergrondapplicaties, waardoor je pc sneller werkt en de batterijduur wordt verlengd. Daarom heeft deze modus een eco-pictogram in de vorm van twee blaadjes. Een belangrijke kanttekening: niet alle processen en apps ondersteunen deze modus. Bij sommige zul je het pictogram dus niet zien. Start Taakbeheer en ga naar de weergave Processen (het derde pictogram van boven in de linkerbalk, bestaande uit drie vierkantjes). Hier zie je de lijst van actieve apps en processen. Selecteer de app of het proces dat je in de efficiëntiemodus wilt zetten en klik op het Efficiëntiemodus-pictogram rechtsboven in het scherm. Bevestig je keuze. Je kunt dezelfde optie ook bereiken door met de rechtermuisknop op een app of proces te klikken. Sommige apps, zoals Microsoft Edge, staan standaard al in de efficiëntiemodus. Bij deze apps kun je de modus niet uitschakelen.

Sommige applicaties ondersteunen de efficiëntiemodus.

Sta automatisch Windows-onderhoud toe

Windows 11 voert voortdurend onderhoud uit om te controleren of alles naar behoren functioneert. Dit omvat systeemdiagnoses en beveiligingsscans. Het lost bovendien automatisch gevonden problemen op. Dit automatisch onderhoud vindt plaats op een vastgesteld tijdstip wanneer het apparaat in slaapstand staat en is aangesloten op een stroombron. Het is mogelijk dat je deze functie per ongeluk hebt uitgeschakeld, of dat het een tijd niet actief was. Bijvoorbeeld als je de laptop ’s nachts hebt uitgeschakeld in plaats van in slaapstand te zetten, of als hij tijdelijk niet op het lichtnet was aangesloten. Zorg er daarom voor dat de functie dagelijks actief is. Typ in het zoekvak van de taakbalk Configuratiescherm en selecteer in deze app Systeem en beveiliging. In het gedeelte Onderhoud klik je onder Automatisch onderhoud op Onderhoud starten als je het direct wilt uitvoeren. Om ervoor te zorgen dat dit dagelijks gebeurt, klik je op Onderhoudsinstellingen wijzigen. Kies het gewenste tijdstip en vink het vakje aan: Gepland onderhoud toestaan om mijn computer aan te zetten.

Standaard wordt dit Windows-onderhoud om 2 uur ’s nachts uitgevoerd.

Verwijder bloatware

Bij de installatie van Windows 11 worden automatisch programma’s meegeleverd waar je niet om hebt gevraagd. Sommige zijn logisch en nuttig, veel andere worden niet eens door Microsoft zelf ontwikkeld, maar door externe leveranciers. Soms gebeurt het ook dat bij de installatie van een programma een andere applicatie ongemerkt mee op je pc wordt gezet. Deze adware en bloatware zijn verraderlijk, omdat ze vaak automatisch starten zonder dat je het merkt. Je zult merken hoeveel beter je pc presteert wanneer je er vanaf bent. Je kunt Taakbeheer gebruiken om adware en bloatware te herkennen, maar gemakkelijker is het gebruik van een externe tool. Een handige optie is O&O AppBuster: volledig gratis en zonder installatie. Download de tool via https://www.oo-software.com/en/ooappbuster en start het exe-bestand. De tool scant het systeem en maakt het verwijderen eenvoudig. Je ziet telkens de uitgever van elke app en een aanbeveling. Een rode stip met het label Remove betekent dat je moet overwegen of je deze software echt nodig hebt. Is dat niet het geval, selecteer dan de titel en klik op Remove. Je kunt O&O AppBuster ook gebruiken om reguliere software te verwijderen die via de standaardmethode moeilijk te de-installeren is.

AppBuster geeft zelf aan welke bloatware het graag zou verwijderen, maar jij beslist.

Zoekindexering uitschakelen

De zoekfunctie van Windows 11 maakt gebruik van indexering op je harde schijf. Dit gebeurt op de achtergrond, waardoor je pc sneller doorzocht kan worden dan zonder indexering. Zonder index moet Windows elk bestand en elke map bij iedere zoekopdracht opnieuw doorzoeken, wat langer duurt. Bovendien zorgt de indexering ervoor dat je bestanden kunt vinden op basis van de tekst die ze bevatten. Dit is handig, maar op tragere pc’s kan de indexering de prestaties verminderen. Je kunt de snelheid van een trage computer verbeteren door de indexering uit te schakelen. Zelfs op een pc met een ssd kan dit de prestaties ten goede komen. Open de app Services door in het zoekvak van de taakbalk services.msc te typen. Scroll naar Indexeringsservice of Windows Search in de lijst met services. Dubbelklik erop en klik in het venster dat verschijnt op Stoppen. Herstart daarna de pc. Je zoekopdrachten kunnen iets trager zijn, maar het verschil merk je mogelijk niet. Wel zul je waarschijnlijk een algemene snelheidsverbetering ervaren.

Op tragere systemen schakel je de zoekindexering beter uit.

Opslaginzicht

Een harde schijf vol overbodige bestanden kan de pc vertragen. Door deze op te schonen, kun je vaak een snelheidsboost krijgen. Windows 11 biedt hiervoor een ingebouwde tool: Opslaginzicht. Open Instellingen en ga naar Systeem in de linkerbalk, zodat je rechts Opslag kunt openen. Schakel hier de optie Opslaginzicht in.

Vanaf dat moment controleert Windows voortdurend de opslag op je pc en verwijdert oude of overbodige bestanden die je waarschijnlijk niet meer nodig hebt. Denk aan tijdelijke bestanden, bestanden in de map Downloads en oude bestanden in de Prullenbak. Standaard komt Opslaginzicht pas in actie wanneer er weinig vrije schijfruimte overblijft. In dat geval verwijdert het systeem bestanden die al langer dan 30 dagen in de Prullenbak of Downloads staan. Je kunt dit ook instellen op dagelijks, elke 14 dagen of elke 60 dagen.

Deze opties zijn vooral handig voor wie vergeet deze mappen regelmatig handmatig leeg te maken. 

Stop de synchronisatie via OneDrive

De Microsoft-cloudopslagtool OneDrive zorgt ervoor dat de bestanden op je pc perfect gesynchroniseerd worden met de cloud. Het is een efficiënte back-uptool voor het geval je pc te maken krijgt met een virusinfectie of hardwareschade. OneDrive is zo diep geïntegreerd in Windows dat veel gebruikers denken dat het niet uit te schakelen is, maar dat klopt niet. De automatische OneDrive-synchronisatie kan je computer aanzienlijk vertragen. Als je ervoor kiest om je back-up op een andere manier te organiseren, kun je de synchronisatie eenvoudig uitschakelen. Klik op het OneDrive-cloudpictogram in het systeemvak en daarna op het tandwielpictogram om de Instellingen te openen. Ga naar het tabblad Account en klik op Deze pc ontkoppelen. Dit betekent niet dat je de bestanden kwijt bent die in de lokale OneDrive-map staan.

Wil je liever van een andere back-up gebruikmaken, dan kun je OneDrive beter uitschakelen.
Geheugenintegriteit uitschakelen

Merk je dat Windows 11 op een oudere computer niet soepel draait? Dit kan te maken hebben met ingebouwde beveiligingsfuncties zoals TPM 2.0 en Geheugenintegriteit. Geheugenintegriteit helpt je pc te beschermen tegen geavanceerde aanvallen, maar kan op oudere of minder krachtige hardware een impact op de prestaties hebben. Als je bereid bent om een klein beetje veiligheid in te ruilen voor betere prestaties, kun je Geheugenintegriteit uitschakelen via Instellingen / Privacy & Beveiliging / Windows-beveiliging / Apparaatbeveiliging / Kernisolatie en Geheugenintegriteit.

Vooral op oudere pc’s heeft de Geheugenintegriteit een negatieve invloed op de snelheid.

Schakel de Gamemodus uit

De Gamemodus van Windows 11 optimaliseert je pc voor het spelen van games. Wanneer Windows merkt dat je een game speelt, geeft het de prioriteit aan de systeembronnen voor gaming door deze tijdelijk weg te nemen bij andere apps en achtergrondprocessen. Dit is interessant voor serieuze gamers, maar wanneer je geen games speelt, kan het systeem juist vertragen omdat het resources reserveert ‘voor het geval dat’ je toch een game zou starten. Het uitschakelen van de Gamemodus kan je pc daarom ook sneller maken. Je kunt de functie altijd opnieuw inschakelen wanneer je een game wilt spelen. Zelfs als je nog nooit een game op je pc hebt gespeeld, staat de Gamemodus standaard ingeschakeld. Om deze uit te schakelen, ga je naar Instellingen / Gaming / Gamemodus. Zet de schakelaar Gamemodus uit.

Je kunt uiteraard de Gamemodus nog handmatig aanzetten als je een game speelt.