Op de vloer van de High End Vienna-beurs: wat maakt dure audio nou beter?

Voor veel audioliefhebbers is High End een jaarlijks hoogtepunt. De beurs vond jarenlang plaats in München, maar is dit jaar voor het eerst verhuisd naar het Austria Center Vienna in Wenen. De stad staat bekend om haar rijke muziekgeschiedenis: een logische locatie dus voor een audiobeurs. Fabrikanten van over de hele wereld laten er hun nieuwste apparatuur zien, van luidsprekers en versterkers tot hoofdtelefoons en platenspelers. Dat gebeurt vooral in tientallen speciaal ingerichte luisterkamers en demoruimtes, met optimale akoestische omstandigheden. Daardoor kun je de kleinste nuances in high-end geluid zelf ervaren.

Omdat we op uitnodiging van Bowers & Wilkins aanwezig zijn, wonen we ook de presentatie van het nieuwste topmodel van het merk bij. Het gaat om de 801 Diamond D5, een luidspreker die volgens Bowers & Wilkins voortbouwt op zestig jaar ontwikkeling. Daar hangt wel een prijskaartje aan: 50.000 euro.

Ook andere grote merken zijn aanwezig, zoals het Japanse Audio-Technica. Zij laten zien welke technieken ze gebruiken om geluid zo nauwkeurig mogelijk weer te geven. Daarmee komen we bij de vraag wat dure audioapparatuur nu werkelijk zo goed maakt, en waarin die hoorbaar verschilt van goedkopere alternatieven.

Het verschil tussen betaalbare en dure audio zit vooral in de warmte, de zuiverheid en de ruimtelijkheid van de klank. Bij instapmodellen en veel reguliere speakers of hoofdtelefoons kan de weergave soms vlak en eendimensionaal klinken. High-end audio probeert juist zo min mogelijk invloed op de opname uit te oefenen, zodat je niet de apparatuur hoort, maar de muziek zelf.

Wanneer een audiosysteem goed is ontworpen, hoor je de elektronica en de behuizing nauwelijks nog terug. Je hoort vooral de muziek zoals die in de studio is vastgelegd. Dat zorgt voor een natuurlijke, warme klank, waarbij het lijkt alsof je dichter bij de opname zit. Je ervaart de muziek niet als geluid dat direct uit een luidspreker of hoofdtelefoon komt, maar als een ruimtelijk klankbeeld met meer breedte en diepte.

Bowers & Wilkins vat dit samen in zijn True Sound-filosofie. Volgens die gedachte moet een luidspreker de opname zo natuurgetrouw mogelijk weergeven, zonder details toe te voegen of weg te laten. De 800-serie wordt daarom gebruikt als referentiemonitor in legendarische opnamestudio's zoals Abbey Road Studios in Londen. Artiesten en geluidstechnici gebruiken zulke luidsprekers om een opname of mix zo nauwkeurig mogelijk te beoordelen.

Die natuurgetrouwe weergave is een belangrijk verschil tussen instapaudio en high-end audio. Waar goedkopere apparatuur muziek soms kan kleuren of details minder goed laat horen, probeert high-end audio de oorspronkelijke opname zo nauwkeurig mogelijk weer te geven. Dat klinkt mooi, maar wat betekent het in de praktijk?

Het verschil tussen betaalbare en dure audio hoor je vooral bij complexe muziek. Denk aan een symfonie met tientallen instrumenten of aan stevige metalnummers met veel lagen. Goedkopere systemen kunnen daarbij door de mand vallen. Als de drivers de snelle opeenvolging van verschillende frequenties niet goed verwerken, kan het geluid dichtlopen en gaan details verloren. Het resultaat: een geluidsbrij of een kakofonie aan geluiden.

De drivers in duurdere systemen houden het geluid beter onder controle. In de nieuwe Bowers & Wilkins 800 D5-serie, van de compacte 805 D5 tot het vloerstaande topmodel 801 D5, is veel aandacht besteed aan die controle. Waar een goedkopere speaker vooral laat horen dát er violen spelen, laat een speaker uit de 800 D5-serie beter horen wélke individuele vioolpartij er wordt ingezet.

Daardoor worden ook de kleinste details beter hoorbaar, zoals een ademhaling of het korte moment van stilte tussen twee noten. Ook het laag blijft beter onder controle. In plaats van een bas die gaat dreunen of andere frequenties overstemt, klinken bastonen krachtig en fysiek voelbaar, zonder het midden en hoog te verstoren.

Ruimtelijkheid is daarbij een belangrijk onderdeel. Je hoort beter waar instrumenten en stemmen zich binnen een opname bevinden. Zo wordt duidelijker waar een bassist staat, hoe een drumstel is opgesteld en hoeveel afstand er tussen een zanger en achtergrondkoor zit. Volgens Bowers & Wilkins draagt de constructie van de 800 D5-serie daaraan bij, doordat de woofer, middentoner en tweeter van elkaar zijn gescheiden in resonantievrije compartimenten.

Bij de 801 D5 gebruikt Bowers & Wilkins daarvoor onder meer de iconische aluminium Turbine Head en de Tweeter-on-Top. Ook de compactere 804 D5 heeft een interne aluminium behuizing rond de midrange-driver, die de ruimtelijke weergave van de grotere modellen feilloos zou moeten nabootsen. Op dit niveau zijn de verschillen voor een ongetraind oor lastig te horen, maar de weergave klinkt in elk geval strak en prettig.

Daarnaast hebben high-end audiosystemen vaak minder last van ruis en vervorming. Dat komt onder meer door het gebruik van lichte, onbuigzame materialen en onderdelen die ongewenste trillingen beperken. Een voorbeeld daarvan is het speciaal ontworpen tweetergrillgaas van Bowers & Wilkins. Daardoor hoor je niet alleen de tonen beter, maar ook de stiltes ertussen. Dat kan muziek meer rust en dynamiek geven.

Dat high-end audio dit niveau kan halen, komt deels door de manier waarop de apparatuur wordt gemaakt en welke materialen fabrikanten gebruiken. Waar goedkopere consumentenaudio vaak in grote aantallen wordt geproduceerd met eenvoudigere onderdelen, ligt de nadruk bij high-end audio meer op afwerking, constructie en materiaalkeuze. Dat merk je aan de bouwkwaliteit, maar ook aan het geluid.

Dat zie je bijvoorbeeld terug in de houten behuizingen van sommige Audio-Technica-hoofdtelefoons en de uit tientallen lagen hout opgebouwde speakerkasten van Bowers & Wilkins. Die worden deels met de hand vervaardigd. Het doel is om trillingen zoveel mogelijk te dempen, zodat de behuizing zo min mogelijk invloed heeft op het geluid.

Ook in de toekomst zullen merken als Bowers & Wilkins en Audio-Technica hun producten blijven verfijnen. De winst zit dan niet in harder geluid, maar in meer precisie, realisme en het beter overbrengen van emotie in muziek. Het gaat om verschillen die je als luisteraar moet leren herkennen en waarderen. Dat is niet voor iedereen nodig of interessant, maar wie zich erin verdiept, ontdekt hoe groot de invloed van goede audioapparatuur kan zijn.