Waarom kun je niet overal in Nederland snel internet (glasvezel) ontvangen in huis? Zelfs als je in het drukke Amsterdam woont, hoef je niet per se het snelste internet bij je provider te kunnen afnemen. Hoewel er op een heleboel plekken wel glasvezel in de grond ligt, kan het compleet “verglazen” van Nederland nog wel even duren.

Ten eerste zijn de kosten van het aanleggen van glasvezel erg duur. Het is niet meer zo duur als vijftien jaar geleden - toen kostte het zo'n 3.000 euro per huis - maar je bent alsnog per huis ongeveer 600 euro kwijt. Reggefiber is met 80 procent de grootste Nederlandse aanlegger van glasvezel, maar sinds KPN er een groot belang in heeft gekregen, stagneerde het aantal huishoudens dat werd voorzien van glasvezel. KPN leek meer heil te zien in het goedkopere ADSL-kopernetwerk, dat ze via updates sneller maakten.

Zwolle

Echter lijkt KPN daar de laatste tijd van terug te komen. KPN is nu bezig om de regio Zwolle Noord-Oost van een aanzienlijke glasvezelboost te voorzien. Het hoopt in 2021 zo'n 1 miljoen adressen meer op glasvezel te hebben. Bizar, als je bedenkt dat het bedrijf in januari 2017 juist fel tegen glasvezel leek te zijn: in Eindhoven stopte het met de aanleg van glasvezel, waardoor mensen met VDSL het stuk van de wijkkast naar huis moesten overbruggen. Niet bepaald een ideale situatie, want VDSL is in veel gevallen traag als er veel DSL-huishoudens in de omgeving zijn. Goed nieuws dus dat KPN hiervan terug lijkt te komen.

Ziggo vindt op dit moment de kosten van glasvezel nog niet opwegen tegen de baten. Het haalt nog niet de maximale snelheid uit het netwerk, waardoor het net als KPN eerder liever werkt aan het sneller maken van de bestaande thuisnetwerken. Volgens experts wordt het feit dat KPN en Ziggo niet zo happig zijn op glasvezel niet zozeer veroorzaakt door glasvezel zelf: er liggen hoge belastingen (precariobelasting) ten grondslag aan het in de grond leggen van ongebruikte koperdraden of buizen.

Er zijn wel een aantal internetproviders die maar al graag gebruik maken van glasvezel, maar in het aanleggen ervan is Reggefiber dus redelijk alleen (op enkele regio’s na, zoals het Westland). Reggefiber werkt met gemeentes samen om te bepalen welke wijk er aan de beurt is voor glasvezel. Vervolgens wordt dit, na het nadrukkelijk toestemming verlenen hiervan, aangelegd tot in je huis. Hiervoor worden geen aanlegkosten gerekend, al moet je waarschijnlijk wel een dagje thuisblijven omdat er een gat in je huis moet worden geboord.

De reden dat er nog niet overal in Nederland glasvezel ligt, is dus vooral te wijten aan de hoge kosten en de welwillendheid van providers om hier geld in te steken, terwijl er ook nog een heel kopernetwerk in de grond ligt waarvoor wordt betaald. Bovendien lijken we tot nu toe niet alles uit glasvezel te kunnen halen wat erin zit, waardoor slechts een klein gedeelte (16%) van de Nederlandse huishoudens op deze vorm van internetnetwerk over is. Dit aantal zal in de komende vijf jaar naar alle waarschijnlijkheid enorm gaan groeien, maar daarvoor hebben veel enthousiaste consumenten wel geduld nodig.

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.