Freewaremakers zijn meestal enthousiaste computergebruikers die niet programmeren uit winstbejag, maar hun vaardigheden inzetten om iets te verbeteren. Dankzij de gratis programma’s wordt computeren leuker en handiger! We bespreken de beste programma’s van dit moment en nieuwe versies van ‘evergreens’.

Tip 01: Transmission - Transmissie

Geschikt voor: Windows 10, MacOS, Linux e.a.

The Pirate Bay, ’s werelds grootste torrent-platform, mag dan voor veel Nederlandse internetters officieel niet meer toegankelijk zijn, dat wil niet zeggen dat het downloaden via torrents sterk verminderd is. Dat komt deels omdat er allerlei manieren zijn om de blokkade te omzeilen en deels omdat er heel veel alternatieve bronnen zijn. Aan programma’s om via torrents te kunnen downloaden is dan ook geen gebrek. Een betrekkelijk nieuwe naam tussen dat aanbod is Transmission. Dit programma biedt allerlei interessante functies. Waar je de meeste torrent-clients rechtstreeks bedient op de machine waarop ze staan, kun je Transmission ook aansturen via een web-interface. Dat is ook wel nodig, want naast versies voor de bekende besturingssystemen, kun je Transmission ook downloaden voor verscheidene NAS’en en mediaboxen. Installeer je zo’n versie, dan kun je daarop dus rechtstreeks een torrent binnenhalen. En dat scheelt weer de nodige bestandsoverdracht.

©PXimport

Tip 02: FrostWire - Torrents zoeken

Geschikt voor: Windows 10, MacOS, Linux, Android

Het delen van bestanden door middel van torrents was zeker niet de eerste methode om dit te doen. Ooit was het Gnutella-netwerk heel populair, en een van de bekendste programma’s die daarvan gebruikmaakte, was Limewire. Met de opkomst van torrents pasten de makers van dat product hun software aan en ontwikkelden ze het verder onder de naam FrostWire. Alhoewel beschikbaar voor veel platforms, kun je FrostWire in tegenstelling tot het in tip 1 besproken Transmission niet rechtstreeks op je NAS draaien. Daar staan echter een aantal zaken tegenover die FrostWire toch zeer de moeite waard maken. De belangrijkste daarvan is de mogelijkheid om vanuit het programma in een groot aantal torrent-sites te zoeken. Vaak wordt dezelfde content namelijk via meerdere sites aangeboden, en dankzij de centrale zoekfunctie zie je in één oogopslag welke torrent waarschijnlijk de beste downloadsnelheid geeft. Download je beeld of geluid, dan komt dat automatisch in de bibliotheek van FrostWire terecht en daar kun je het via de ingebouwde mediaspeler direct benaderen. Tot slot kun je uiteraard ook bestanden binnenhalen op de klassieke manier, via torrents of magnet-links.

©PXimport

Tip 03: Universal Media Server - Mediaal

Geschikt voor: Windows 10, MacOS, Linux

We zijn tegenwoordig gewend om van alles en nog wat te streamen. Handig, want het scheelt een hoop fysieke gegevensdragers. Wie naast het commerciële aanbod ook zijn eigen collectie audio- en videobestanden toegankelijk wil maken voor andere apparaten, kan ze bijvoorbeeld op een NAS zetten. Een andere mogelijkheid is om een computer in te zetten als mediaserver. Daarvoor heb je speciale software nodig. Universal Media Server (UMS) is een van de eenvoudigste tools. Wanneer je dit programma hebt geïnstalleerd, herkent het direct andere apparaten in je netwerk die via UPnP of DLNA inhoud kunnen afspelen (zoals een mediaspeler of Xbox). Staat je smart-tv, console of ander apparaat er onverhoopt niet bij, dan vormt dat nog steeds geen probleem als het apparaat ook over een browser beschikt. UMS biedt namelijk ook een webinterface. Wanneer de server eenmaal draait, kun je eenvoudig mappen met mediabestanden aan de bibliotheek toevoegen om te delen, en vanaf dat moment kun je ze op al je apparaten bekijken. Pakt een apparaat een bepaald bestandsformaat niet? Ook geen probleem. UMS kan zelf bestanden converteren en trouwens ook zorgen voor live ondertiteling.

©PXimport

Tip 04: Alternate Chord - Harmonisch

Geschikt voor: Windows 10

Muziek bestaat doorgaans uit drie componenten: ritme, melodie en harmonie, dat laatste meestal in de vorm van akkoorden. Wie zelf muziek wil gaan spelen of maken, moet die akkoorden dan ook leren kennen. Op de gitaar zijn dat allerlei vingerzettingen die je in het begin niet alleen pijn in je gewrichten bezorgen maar ook pijn in je hoofd, omdat het er zo veel zijn om te onthouden. Hier schiet Alternate’s Chord te hulp, en het goede nieuws is dat ook bespelers van toetsinstrumenten er hun voordeel mee kunnen doen. Chord kent tientallen verschillende akkoorden en toonladders voor elk van de twaalf mogelijke grondtonen. Het toont daarbij voor gitaristen de vingerzetting, vaak ook nog in verschillende varianten. Ook geeft Chord de individuele noten aan waaruit het akkoord bestaat, zodat toetsenisten hem kunnen spelen. Om te controleren of je een akkoord goed speelt, kun je Chord vragen het akkoord noot voor noot en als samenklank te spelen. Wie een instrument wil leren spelen, vindt in Chord bovendien een filter om te sorteren op moeilijkheidsgraad, zodat je met de makkelijkste akkoorden kunt beginnen. Ben je wat meer gevorderd, dan kun je de bestaande database uitbreiden met eigen akkoorden.

©PXimport

Tip 05: FBackup - Backup

Geschikt voor: Windows 10

Alhoewel Windows ingebouwde back-upmogelijkheden biedt, zijn er altijd mensen die iets anders willen, bijvoorbeeld omdat ze meer gebruiksgemak zoeken. In die laatste categorie past FBackup zeker. Om te back-uppen met FBackup hoef je slechts vier vragen te beantwoorden: Waar wil je de back-up opslaan? Wat wil je opslaan? Wil je dat gecomprimeerd of niet? Wanneer wil je dat doen? Met die vier antwoorden heb je een back-uptaak gecreëerd die bijvoorbeeld elke dag of elke week automatisch kan worden uitgevoerd. Aan de uitvoering kun je bovendien een actie koppelen, zoals het uitschakelen van de pc.

Natuurlijk willen de makers graag dat je hun commerciële product koopt en dus ontbreken bepaalde mogelijkheden. Voor een overzicht van de verschillen en om te bepalen of FBackup ook echt kan wat je wilt, zie www.fbackup.com/compare.html.

©PXimport

Tip 06: SpleeterGUI - Opsplitsen

Geschikt voor: Windows 10

Karaoke heeft al lange tijd geleden een groot deel van de wereld veroverd en dus wordt ook in ons land volop met instrumentale muziek meegezongen. Om met karaoke aan de gang te kunnen, heb je een songtekst nodig die laat zien wanneer welk woord gezongen moet worden en uiteraard de muziek van het nummer dat je wilt zingen. Deze combinaties zijn volop te koop, maar veelal prijzig. Heb je je favoriete nummer als mp3 op je computer staan, dan kun je ook zelf je eigen instrumentale versie maken door de zang eruit te slopen. Vroeger gebeurde dat door bepaalde toonhoogtes weg te filteren, waardoor het resultaat behoorlijk beroerd was. Het klonk alsof je de muziek door een ouderwetse telefoon hoorde en de zang bleef merkbaar aanwezig. Maar Spleeter pakt het probleem beter aan; met kunstmatige intelligentie. En om wat gemakkelijker mee te kunnen werken, is er SpleeterGUI. De procedure is kinderlijk eenvoudig: sleep het te bewerken audiobestand naar SpleeterGUI en kies vervolgens in hoeveel delen je het wilt opsplitsen (meestal twee: zang en de rest). De klus is daarna snel geklaard en het resultaat is doorgaans zeer indrukwekkend.

©PXimport

Tip 07: Karaoke Lyric Editor - Meezinger

Geschikt voor: Windows 10

In tip 6 kun je lezen hoe je zelf een instrumentaal muziekbestand voor je karaokefeestje. Maar er zijn maar weinig mensen die alle songteksten uit z’n hoofd kennen, en dus is een audiobestand niet compleet zonder bijbehorend tekstbestand dat door de karaokespeler wordt getoond en waarop de tekst die op dat moment moet worden gezongen van kleur verandert. Vaak wordt die tekst opgeslagen in een cdg-bestand. Zo’n bestand lijkt sterk op een ondertitelbestand. Het bevat namelijk op elke regel tijdcodes die aangeven wanneer de tekst in beeld moet komen. Waar je zulke ondertitelbestanden vaak gewoon met Kladblok kunt bewerken, is dat met cdg-bestanden helaas niet het geval. Gelukkig is daar het programma Karaoke Lyric Editor. Hiermee kun je zowel bestaande cdg-bestanden bewerken als geheel nieuwe maken. De songteksten van bestaande nummers kun je vaak wel op internet vinden, en die kun je dan eenvoudig naar de editor kopiëren. Vervolgens moet je (helaas handmatig) de juiste tijdcodes invoeren tijdens het beluisteren van het liedje. Tot slot kun je beeld en geluid samen testen voordat je het cdg-bestand aanmaakt.

©PXimport

Tip 08: FinalCrypt - Versleuteld

Geschikt voor: Windows 10, MacOS, Linux

De oude Romeinen begrepen al dat je boodschappen moet versleutelen als je niet wilt dat ze in verkeerde handen vallen. Ze vonden daarvoor het systeem van de caesarrotatie uit; zet alle letters in een cirkel en schuif ze evenveel plaatsen op. Dit systeem is betrekkelijk eenvoudig te kraken, en dus werden er door de eeuwen heen ingewikkeldere trucs bedacht. De wedloop tussen beveiligers en krakers duurt tot op de dag van vandaag voort.

De sterkste encryptievormen die momenteel standaard worden gebruikt zijn in principe te kraken met behulp van kwantumcomputers (die nog in de kinderschoenen staan). Maar ook daar is echter bij voorbaat al iets op bedacht, in de vorm van de zogeheten One Time Pad-encryptie (OTP). Deze is gegarandeerd onkraakbaar, dus als je data hebt die écht geheim moet blijven, dan is dit dé methode. Het mooiste is dat je deze methode ook gewoon op je eigen bestanden toe kunt passen met het gratis programma FinalCrypt. Alhoewel niet moeilijk in gebruik, is het wel belangrijk hier heel voorzichtig mee om te gaan. Wie zijn encryptiesleutel verliest, krijgt zijn bestanden nooit meer terug. Wees dus gewaarschuwd!

©PXimport

Tip 09: VideoShaper - Conversie

Geschikt voor: Windows 10

Nog altijd lusten niet alle mediaspelers elk bestandsformaat. Zo speelt bijvoorbeeld de Apple TV maar een beperkt aantal bestandstypen af. Wil je je beeldmateriaal dan toch kunnen zien, dan zul je je bestanden moeten converteren. Voor conversie zijn overigens ook wel andere redenen te bedenken. Bijvoorbeeld wanneer je een bestand hebt gedownload in 4K, terwijl je niet over een beeldscherm beschikt dat die resolutie kan tonen. Je bespaart dan veel schijfruimte door het terug te brengen naar bijvoorbeeld 1080p.

Veel conversieprogramma’s zijn behoorlijk complex en vereisen flink wat kennis van de verschillende instellingen. VideoShaper niet. Met dit programma converteer je eenvoudig video’s naar bijvoorbeeld avi, mp4, mkv, vob of wmv. Daarbij kun je – afhankelijk van het formaat – kiezen voor verschillende coderingsmethoden. Standaard laat VideoShaper zaken als beeldverhouding en resolutie ongewijzigd, maar je kunt ook kiezen voor profielen om het bestand via een dvd-speler of iPad te kunnen afspelen, zodat je de specifieke instellingen niet hoeft te kennen. Tot slot kun je een los audiospoor uit video’s halen en bevat het ook een brander zodat je de geconverteerde video’s direct op een schijf (zowel dvd als blu-ray) kunt zetten.

©PXimport

Tip 10: W3Schools - Leerzaam

Geschikt voor: elk systeem

Voor de meeste mensen is de computer een handig gebruiksvoorwerp waarmee je allerlei leuke, nuttige en interessante dingen kunt doen. Maar die ‘dingen’ komen natuurlijk niet uit de lucht vallen, die worden door iemand gemaakt. Veel computerhobbyisten willen dan ook ooit zelf een poging wagen om iets te maken, zoals een programma of een eigen website. Daarvoor is uiteraard wel de nodige kennis nodig van een programmeer- of opmaaktaal.

Wie geen moeite heeft met Engels vindt een perfecte opstap in de online academie van W3Schools. Hier kun je cursussen volgen over een groot aantal computergerelateerde onderwerpen. Wil je serieus aan de slag met het maken van een website, dan kun je bijvoorbeeld alles leren over de codetalen html en css, en opmaakaspecten als kleurgebruik en graphics. Wie nog een stap verder wil gaan, kan lessen volgen over onder meer JavaScript, sql, php en JQuery. En hierna kom je al snel uit bij het ‘echte’ programmeren. Wie daarmee aan de slag wil, vindt op W3Schools lesmateriaal over bijvoorbeeld Python of C++, en zelfs over kunstmatige intelligentie en machine learning.

©PXimport

Tip 11: Run-Command - Commanderen

Geschikt voor: Windows 10

Het startmenu van Windows is een handig ding, maar er is toch wel een aantal programma’s dat je er niet in terug zult vinden. Dat geldt in de eerste plaats voor de meer geavanceerde systeemgereedschappen van Windows, maar bijvoorbeeld ook voor portable programma’s. Natuurlijk kun je programma’s dan altijd nog openen met het commando Uitvoeren, maar dat werkt alleen voor software waar het systeem een pad naartoe kent. Daarnaast weten veel gebruikers niet dat ze – willen ze een programma als administrator uitvoeren – gebruik moeten maken van Ctrl+Shift+Enter in plaats van alleen Enter. Al dat ongemak behoort tot het verleden met het handige Run-Command. In feite biedt dit programma alleen maar een verbeterde versie van de standaard Windows-functie.

Met Run-Command kun je alle programma’s starten die een voor de computer bekend pad hebben (ook als administrator). Het tooltje beschikt daarnaast ook over de mogelijkheid om favorieten te definiëren. Een aantal bekende ‘verstopte’ Windows-gereedschappen staan al in de lijst en daar kun je gemakkelijk andere veelgebruikte programma’s aan toevoegen.

©PXimport

Tip 12: Sandboxie Plus - Geïsoleerd

Geschikt voor: Windows 10

Het draaien van een commercieel programma kán een bepaald risico met zich meebrengen, maar dat geldt zeker voor gratis software. Zelfs als de maker ervan de beste bedoelingen heeft, kan het gebeuren dat de software onvoldoende getest is en daardoor een ongewenst effect op je systeem heeft. Vertrouw je een programma niet helemaal of vind je het risico om een andere reden te groot, dan kun je het in een virtuele omgeving – een zogeheten sandbox – draaien. Wie met Windows 10 Pro of Enterprise werkt, heeft die mogelijkheid standaard. Gebruik je een andere versie van het besturingssysteem, dan kon je het programma in Sandboxie zetten. Op enig moment is dit een opensourceprogramma geworden, en is het verder ontwikkeld tot Sandboxie Plus. Dit handige programma – dat je zelfs portable kunt draaien – stelt je in staat software uit te proberen binnen een beveiligde omgeving. De veranderingen die de te testen software aanbrengt, worden toegepast op een virtueel systeem en dus blijft er niets van achter wanneer je de test stopt.

©PXimport

Gevaarlijk?

©PXimport

Niet te snel klikken

©PXimport

The Duskbloods, de nieuwe game van Elden Ring- en Dark Souls-ontwikkelaar FromSoftware, zal echt alleen op Nintendo Switch 2 uitkomen.

Dat heeft de ontwikkelaar benadrukt bij het bekendmaken van zijn kwartaalcijfers (via VGC). Daarbij werd ook nog eens benadrukt dat The Duskbloods nog altijd gepland staat om ergens dit jaar uit te komen, net zoals de Switch 2-versie van Elden Ring.

Over de exclusieve Switch 2-release van The Duskbloods: "Het wordt verkocht via een samenwerking met Nintendo, met verkoopverantwoordelijkheden verdeeld per regio. De game komt alleen voor Nintendo Switch 2 beschikbaar." Daarmee is dus duidelijk gemaakt dat Nintendo een nauwe samenwerking met FromSoftware is aangegaan voor de game en dat het spel niet zomaar op andere platforms uit zal komen.

Over The Duskbloods

The Duskbloods werd begin vorig jaar aangekondigd in een speciale Nintendo Direct waarin de eerste Switch 2-games werden getoond, maar sindsdien zijn er geen nieuwe beelden van het spel uitgebracht. Zoals gezegd is de game ontwikkeld door FromSoftware, het Japanse bedrijf dat naam voor zichzelf heeft gemaakt met enorm uitdagende spellen, waaronder de Dark Souls-serie en Bloodborne. Met de openwereldgame Elden Ring scoorde de ontwikkelaar enkele jaren geleden nog een megahit.

The Duskbloods wordt een PvPvE-game, waarbij spelers het dus tegen elkaar en tegen computergestuurde vijanden opnemen. Maximaal acht spelers doen aan potjes mee. Na het kiezen van een personage in een hub-gebied wordt men naar een gebied getransporteerd waar er met andere spelers en vijanden gevochten wordt, al kan men soms ook samenwerken om vijanden te verslaan.

Spelers besturen een 'Bloodsworn', wezens die dankzij een speciaal bloed dat in hun lichaam zit meer krachten tot hun beschikking hebben dan reguliere mensen. Ondertussen is het einde van de mensheid nabij, en bestaat de wereld uit verschillende tijdperken, wat voor een mengelmoes van stijlen zorgt.

Resolutie is marketing, refreshrate is beleving. Waar 4K zorgt voor een mooi plaatje, zorgt een hoge verversing (Hz) ervoor dat je daadwerkelijk wint. Hieronder lees je waarom snelheid in feite de échte koning is in gaming.

Veel gamers staren zich blind op 4K-resolutie. Ze kopen een duur scherm, zetten de settings op Ultra en vragen zich vervolgens af waarom hun spel stroperig aanvoelt. De misvatting is dat 'mooier' gelijkstaat aan 'beter'. In werkelijkheid is de vloeibaarheid van het beeld – de refreshrate, oftewel verversingssnelheid – veel bepalender voor hoe direct en responsief een game aanvoelt. Aan het eind van dit artikel weet je precies of jij moet kiezen voor pixels of snelheid.

Hoe je ogen bedrogen worden door Hertz

Stel je voor dat je snel met je muis over je bureaublad beweegt. Op een standaard 60Hz-scherm zie je de cursor in schokjes over het beeld springen; je hersenen vullen de gaten in. Op een 144Hz- of 240Hz-gaming-monitor verdwijnen die gaten.

Het technische verschil zit hem in de verversingssnelheid: het aantal keren per seconde dat het beeld wordt vernieuwd. Bij 60 Hz krijg je elke 16,6 milliseconden een nieuw beeld. Bij 144 Hz is dat elke 6,9 milliseconden. Dat klinkt als een klein verschil, maar je voelt het direct. Het gestotter dat je onbewust gewend bent verdwijnt. Bewegingen voelen boterzacht aan, alsof de cursor (of je crosshair) aan je hand vastgeplakt zit in plaats van er achteraan zwemt. Dit effect wordt motion clarity genoemd: objecten blijven scherp, zelfs als ze snel door het beeld bewegen.

©Framestock

De winst in shooters en snelle actie

Wanneer werkt dit in je voordeel? Vooral in competitieve shooters zoals Call of Duty, Counter-Strike of Valorant. In dit soort games telt elke milliseconde. Een hogere refreshrate vermindert de input lag, oftewel de tijd tussen jouw klik en de actie op het scherm.

Stel, je draait je personage snel om. Bij een lage refreshrate wordt de vijand een fractie later getoond en zie je veel bewegingsonscherpte (motion blur). Met een hoge refreshrate zie je de vijand eerder en scherper, waardoor je sneller kunt reageren. Je hebt letterlijk actuelere informatie dan je tegenstander. Om dat te bereiken heb je wel een krachtige videokaart nodig die genoeg beelden per seconde (FPS) kan genereren om je snelle scherm bij te houden.

Wanneer resolutie het toch wint van snelheid

Is snelheid altijd heilig? Nee. Als je vooral tragere, meer verhalende games speelt (zoals Cyberpunk 2077 in de 'sightseeing' modus), Microsoft Flight Simulator of grafische RPG's, dan voegt 240 Hz weinig toe. In deze titels kijk je vaak naar stilstaande of langzaam bewegende omgevingen.

In dat geval wil je juist de texturen van de bomen, de reflecties in het water en de details in gezichten zien. Een 4K-monitor op 60 of 120 Hz is dan een logischer keuze dan een onscherp 1080p-scherm op 360 Hz. De visuele pracht weegt hier zwaarder dan de milliseconden reactietijd. Ook voor console-gamers die op de bank zitten, is een goede televisie met 4K en HDR vaak indrukwekkender dan puur de hoogste framerates.

Situaties waarin een hoge refreshrate zinloos is

Er zijn momenten dat investeren in een snel scherm weggegooid geld is. Dat gebeurt bijvoorbeeld als je hardware de snelheid niet kan leveren; als je videokaart maar 50 frames per seconde kan leveren, heeft een 144Hz-scherm geen nut omdat het scherm wacht op de computer. Daarnaast beperken oude kabels je bandbreedte, waardoor je monitor soms terugvalt naar 60 Hz zonder dat je het doorhebt. Ook op oudere consoles zoals de Nintendo Switch of de standaard PS4 heb je niets aan snelle schermen, omdat deze hardware fysiek gelimiteerd is op 60 Hz of lager.

Bepaal wat jouw setup aankan

Kijk dus kritisch naar je huidige situatie voordat je naar de winkel rent. Heb je een high-end pc die makkelijk 120+ FPS haalt in jouw favoriete games? Dan is een upgrade naar een 144- of 165Hz-monitor de grootste sprong in spelplezier die je kunt maken. Speel je op een PlayStation 5 of Xbox Series X? Zoek dan specifiek naar een scherm met HDMI 2.1-ondersteuning om 120 Hz op 4K mogelijk te maken. Zit je ver van je scherm af en speel je relaxed? Investeer dan liever in resolutie en kleurdiepte.

©Proxima Studio

Kortom: snelheid is de sleutel tot succes!

Verversingssnelheid is belangrijker dan resolutie voor iedereen die actie- of competitieve games speelt. Het zorgt voor een vloeiender beeld, minder input lag en betere motion clarity, wat je direct een voordeel geeft in het spel. Resolutie is vooral luxe voor het oog, maar refreshrate is pure prestatie voor de speler.