ID.nl logo
Zo bespaar je energie in de tuin!
© lovelyday12 - stock.adobe.com
Huis

Zo bespaar je energie in de tuin!

In de tuin kom je lekker tot rust, zeker nu de avonden lekker lang duren. Of je nu een flinke lap hebt of een klein stadstuintje, er zijn genoeg mogelijkheden om je buitenruimte energie-efficiënt te maken. Dus steek de groene vingers lekker in je tuinhandschoenen en lees verder om te ontdekken hoe je jouw tuin kunt transformeren tot een duurzaam paradijs.

Je kunt van alles zelf doen: van het slim omgaan met elektrische apparaten tot het gebruik van natuurlijke isolatie; er valt veel te winnen. Dit lees je hier:

  • Grootverbruikers in de tuin zijn meestal de vijverpomp (of een waterval of fontein), terrasverwarmers en tuinverlichting.
  • Om precies te weten hoeveel energie elk apparaat gebruikt, kun je een energiemeter inzetten.
  • Let ook op apparaten die stand-by staan. Dit sluipverbruik kan flink oplopen.

Interesse in energie besparen? Lees dan ook: 15 gadgets die je helpen energie besparen

Dit zijn de grootverbruikers in de tuin

Wat grootverbruikers zijn, ligt natuurlijk voor een groot deel aan de leeftijd van het betreffende apparaat. De kwaliteit speelt ook mee.

Vijverpompen die 24 uur per dag aan staan kunnen best veel verbruiken. Ook elektrische terrasverwarmers hebben veel stroom nodig. Heb je veel verlichting, dan bespaar je ook door te kiezen voor ledlampen. Deze drie zijn meestal de grootste verbruikers in de tuin.

Je kunt ook besparen op sluipverbruikers. Lampen met een bewegingssensor gebruiken stroom, ook als ze niet branden. Je beveiligingscamera’s kun je misschien helemaal uitzetten als je ze niet gebruikt, bijvoorbeeld als je overdag thuis bent.

Tips om energie te besparen in de tuin

Net als in huis, kun je ook in de tuin gelukkig best wat energie besparen. Kijk maar eens hoeveel elektrische apparaten je hebt, zelfs in een kleine tuin. Hieronder lees je tips om energie te besparen. Dat kan al snel oplopen tot enkele honderden euro's per jaar. Én natuurlijk een fijne bijdrage aan het milieu. Als tuinliefhebber ook niet gek.

Hoe weet je welke apparaten in jouw tuin veel energie gebruiken? Om dat nauwkeurig te onderzoeken, kun je een energiemeter gebruiken. Dit is een apparaatje dat je tussen het stopcontact en het apparaat zelf klikt. Het meet hoeveel energie er gebruikt wordt. Je hoeft op zich geen aparte energiemeter voor ieder apparaat te kopen, want als je een week gemeten hebt, heb je een goed idee van het verbruik. Dan kun je door naar het volgende apparaat.

Vergeet ook niet dat apparaten in de stand-bystand ook nog energie gebruiken. Haal de stekker er bij voorkeur helemaal uit als je een apparaat even niet gebruikt.

Huishoudelijke apparaten hebben ook een energielabel. Controleer deze bij aanschaf.

Laat je apparaten niet onnodig aanstaan

Met een schakelklokje gaan ze automatisch uit

Bereken je stroomverbruik Heb je geen energiemeter, dan kun je nog steeds berekenen wat je verbruikt, bijvoorbeeld voor je buitenlampen. Stel je hebt verschillende lampen met een totaal vermogen van 300 Watt en je wilt deze gedurende 30 dagen ongeveer 4 uur per dag laten branden. Laten we uitgaan van een stroomprijs van 40 cent per kilowattuur.

Om te berekenen hoeveel stroom de lampen verbruiken, vermenigvuldig je het totale vermogen (300 Watt) met het aantal uren dat de lampen branden. In dit geval is dat 4 uur per dag gedurende 30 dagen, wat neerkomt op een totaal van 120 uur.

Het energieverbruik is dan 120 uur vermenigvuldigd met het totale vermogen in kilowatt (300:1000 = 0,3 kilowatt). Je komt dan op een totaal energieverbruik van 36 kilowattuur (kWh).

Met een stroomprijs van 40 cent per kilowattuur, kun je de totale kosten berekenen door het energieverbruik te vermenigvuldigen met de stroomprijs. In dit geval betaal je dus 36 kWh x 0,40 = 14,40 euro voor het laten branden van de lampen gedurende die 30 dagen.

Oude koelkast in de schuur? Energieslurper!

Heb je een oude koelkast in de schuur staan voor een beetje extra ruimte en om een koud drankje bij de hand te hebben. Goed idee, zou je denken. Maar het is een enorme energieslurper. Vooral tijdens de zomermaanden kan het energieverbruik flink oplopen. De zon warmte de schuur immers ook nog op. De koelkast, die ouder en dus niet zuinig is, heeft nog meer energie nodig om de inhoud koel te houden.

Simpele oplossing: zet ‘m uit of doe ‘m weg. Bedenk eens hoe vaak je daadwerkelijk iets uit die koelkast nodig hebt. Vaak kun je flessen en andere gekoelde items ook in een koel badje met water leggen, dat je in de schaduw zet. Op deze manier blijven je drankjes en etenswaren lekker koel, zonder dat je daarvoor de energieverslindende koelkast hoeft te gebruiken.

Het water uit het koel badje gebruik je later weer voor je planten. Zo bespaar je energie én geeft je planten een verfrissende boost. Zonder daar de sproeier voor te pakken.

©Robert Kneschke

Gebruik tuinverlichting op zonne-energie

Ook op tuinverlichting kun je flink besparen. Het hoeft zelfs helemaal niets te kosten, door gebruik te maken van zonne-energie. Deze lampen laden overdag op met behulp van kleine zonnepanelen en gaan 's avonds automatisch aan, waardoor je tuin sfeervol verlicht is. Als je toch elektrische tuinverlichting hebt, kun je een timer instellen om ervoor te zorgen dat de lampen automatisch uitgaan en niet onnodig de hele nacht blijven branden.

Om zowel energiezuinig als sfeervol te zijn, is het raadzaam om ledverlichting te gebruiken. Wil je nog een stap verder gaan in energiebesparing? Overweeg dan het gebruik van kaarsen of lantaarns als alternatief voor elektrische verlichting wanneer je 's avonds in de tuin wilt genieten. Ook nog hartstikke gezellig.

©Ryhor Bruyeu (Grisha Bruev)

Heb je pompen, bijvoorbeeld voor de vijver of waterval? Zet ze ‘s nachts uit

Als je pompen, zoals een vijverpomp of pomp voor een waterval, in je tuin hebt, dan kun je energie besparen door ze slim te gebruiken. Overweeg om de pomp van de vijver af en toe uit te schakelen, aangezien het water niet constant in beweging hoeft te zijn. Daarnaast kun je de fontein of waterval 's nachts uitzetten met behulp van een tijdschakelaar (ook handig voor buitenverlichting).

Een vijverpomp is enorm handig om je vijver schoon te houden en algen en ziekten tegen te gaan. Maar het is een behoorlijke energievreter, zocht Milieu Centraal uit. Het vermogen is gemiddeld 200 watt, maar kan ook meer zijn (bijvoorbeeld bij een grote of diepe vijver). Als deze pomp continu aan blijft staan zit je al snel aan een stroomverbruik van 1750 kWh per jaar, wat neerkomt op een kostenpost van 440 tot 1230 euro.

Verzamel en hergebruik regenwater

Bespaar water in je tuin door regenwater te verzamelen en te hergebruiken. Een eenvoudige manier om dit te doen is door een regenton in je tuin te installeren. De regenton vangt het regenwater op, zodat je het kunt gebruiken om je tuin te besproeien in plaats van kostbaar drinkwater.

Daarnaast kun je ook het water uit een kinderbadje hergebruiken om je planten water te geven. Als je een zwembadje in je tuin hebt, is het handig om het goed af te dekken wanneer je ‘m niet gebruikt. Dit helpt om het water schoon te houden, waardoor je het minder vaak hoeft te vervangen. Als het toch tijd is om het water te verversen en je geen chloortabletten hebt gebruikt, kun je het oude water gebruiken om je planten water te geven.

Zelfs als je geen ruimte hebt voor een regenton in je tuin, kun je regenwater opvangen door gewoon een emmer buiten te zetten tijdens een regenbui. Dat kan zelfs op een balkon.

Overigens kun je ook water besparen door ‘s ochtends vroeg en ‘s avonds pas de planten water te geven. Er verdampt dan minder water. Ook water uit een sproeier verdampt sneller dan uit een gieter (of zet de sproeier op een smalle stand).

Lees ook: Zo overleeft je tuin je vakantie: 10 tips

©Thijs de Graaf - stock.adobe.com

Richt je tuin slim in om energie te besparen

Tegels zijn lekker makkelijk en onderhoudsvrij, dus veel tuinen in Nederland zijn bestraat. Maar ‘onderhoudsvrij’, dat valt best tegen. Ze moeten toch elk jaar wel een keer goed worden schoongespoten, meestal met een hogedrukreiniger. Ze laten water ook niet goed door, waardoor het blijft staan of niet hergebruikt wordt. Gras of lage begroeiing, zoals bodemkruipers, zijn in veel gevallen makkelijker. Zeker wanneer ze goed tegen droogte kunnen. Bovendien hebben insecten, vogels en egeltjes er ook nog wat aan.

Gebruik je handen, bijvoorbeeld voor snoeien

Natuurlijk is een heggenschaar reuze handig. Net als een bladblazer. Voor mensen met een grote tuin bespaart het heel veel tijd. Maar is het voor jouw tuin echt nodig? Wat ouderwets handwerk kan zo nu en dan geen kwaad, het is ook nog goed voor de conditie.

De vijverpomp kwam eerder al aan bod. Het is een fijn apparaat om je vijver schoon te houden, maar er bestaan ook zuiverende planten. Door deze in te zetten, hoef je de pomp veel minder vaak (of zelfs helemaal niet) aan te zetten.

Creëer schaduwplekken met planten (en ter isolatie)

Maak je tuin niet alleen mooi, maar gebruik planten ook slim om schaduwplekken te creëren en je huis te isoleren. Hier zijn een paar creatieve ideeën:

  • Plant een heg of klimplant langs je muren. Behalve dat het er leuk uitziet, zorgen deze groene vrienden ervoor dat je in de zomer de hitte buiten houdt. En omdat ze in de winter hun bladeren behouden, houden ze ook de kou buiten.

  • Leg een groen dak aan. Dit helpt niet alleen om je huis koel te houden in de zomer, maar biedt ook isolatie tegen de kou in de winter.

  • Creëer een natuurlijke zonwering voor je ramen door een boom te planten of druiven tegen de gevel te laten groeien. Een heg aan de zonkant, op enige afstand van je huis, kan ook. Ze geven schaduw, maar planten en bomen geven ook koelte af. Kies voor een plant die in de winter zijn bladeren verliest, zodat je in de koudere maanden kunt genieten van de warme zonnestralen.

Zo geniet je in de zomer van schaduwrijke plekken in je tuin, maar bespaar je ook op energie door natuurlijke isolatie toe te passen.


Vraag een offerte aan voor zonnepanelen:

▼ Volgende artikel
Retrogames spelen op je laptop? Zo werkt emuleren met MAME
Huis

Retrogames spelen op je laptop? Zo werkt emuleren met MAME

Hoewel oude arcadekasten en klassieke spelcomputers op den duur verdwijnen, hebben de bijbehorende games het eeuwige leven. Met MAME boots je de originele hardware namelijk exact na. Daarmee wek je oude videospelletjes op je pc, laptop of Mac weer tot leven! Lijkt het spelen van nostalgische Atari-, Sega- en (S)NES-spellen je wel wat? In dit artikel leggen we uit hoe je dat doet.

Wat gaan we doen?

In dit artikel leer je hoe je met de gratis emulator MAME oude arcadeklassiekers nieuw leven inblaast. We leggen uit wat emulatie precies inhoudt, hoe je MAME installeert en instelt, en hoe je legale games toevoegt via ROM-bestanden. Ook lees je hoe je het programma naar je eigen voorkeuren aanpast — van beeld en geluid tot invoerinstellingen en plug-ins. Tot slot ontdek je hoe je virtuele muntjes 'inwerpt' en extra credits instelt voor langere speeltijd.

Ook leuk: De beste PS5-games in 2026

Emuleren

Emuleren betekent dat speciale software de elektronica van een bestaand apparaat nabootst. In plaats van de originele printplaten en chips te gebruiken, vertaalt een emulator de instructies en signalen van die hardware naar je huidige pc of laptop. Een voordeel, want oude spelcomputers gaan op den duur namelijk kapot. Bovendien zijn reserveonderdelen schaars.

MAME is de bekendste emulator voor arcadekasten. De afkorting van deze freeware staat voor Multi Arcade Machine Emulator. Daarnaast ondersteunt dit programma tegenwoordig ook allerlei klassieke spelconsoles.

De doelstelling van de softwareontwikkelaars is om de hardware tot in detail na te bootsen en daarmee de technische kennis te behouden. Hierdoor speel je de games zoals ze oorspronkelijk bedoeld waren. Prettig is dat MAME iedere maand een nieuwe update vrijgeeft. Hierdoor weet je vrijwel zeker dat deze populaire emulator op jouw systeem goed blijft werken.

©jon anders wiken

Dankzij emulatiesoftware heb je voor het spelen van retrogames geen klassieke spelcomputer meer nodig.

Installatie

Met het opensource-project MAME bouw je een nauwkeurige digitale replica van één of meerdere spelcomputers. Je hoeft hiervoor alleen gratis emulatiesoftware op je systeem te installeren. MAME is voor Windows, macOS en Linux beschikbaar.

Nuttig om te weten is dat de makers nauwkeurigheid boven snelheid prefereren. Bepaalde games vormen dan ook een behoorlijke belasting voor jouw pc of laptop. Installeer het programma daarom bij voorkeur op een vlot systeem met minimaal 4 GB werkgeheugen. Volgens de ontwikkelaars werkt MAME ook op gedateerde computers van hooguit tien jaar oud, maar hierbij ervaren gebruikers wel eerder vertraging.

Ga naar www.mamedev.org en scrol een stukje omlaag. Klik onder Supported Platforms op de downloadknop van jouw besturingssysteem. Bij dit artikel werken we met de Windows-versie. Je downloadt het exe-bestand naar de computer en dubbelklikt hierop. Kies Uitvoeren en bepaal via de knop met de drie puntjes in welke map je de bestanden van het programma wilt opslaan. Bevestig met OK / Extract.

MAME is voor alle bekende desktopplatformen beschikbaar.

MAME verkennen

Ga naar de map waarin je in de vorige tip MAME hebt geïnstalleerd. Je ziet hierin flink wat mappen en bestanden. Dubbelklik op mame.exe. Er verschijnt een ietwat onorthodoxe gebruikersomgeving met de namen van tienduizenden systemen en games. Aan de linkerkant kun je het aanbod onder meer op jaartal of fabrikant sorteren.

Je kunt ook de zoekfunctie gebruiken. Begin in dat geval gewoon met typen. Zo krijg je een idee welke emulators er allemaal beschikbaar zijn. Typ je bijvoorbeeld Nintendo, dan komen iconische spelcomputers als Game Boy (Color) en Entertainment System tevoorschijn. Klik bovenaan op het sterretje om een emulator als favoriet te markeren. Op die manier vind je die later makkelijker terug.

Je kunt alvast de status van een geselecteerde emulator controleren. Als onderin beeld Status: Working verschijnt, kan MAME deze spelcomputer of arcadekast goed nabootsen. Is dat niet het geval, dan voegt de emulatiesoftware wellicht later ondersteuning toe via een update. Controleer verder ook of het beeld en geluid goed werken. In dat geval staat er OK achter respectievelijk Graphics en Sound.

Kleurt het deelvenster onderaan groen, dan werkt de geselecteerde emulator naar behoren.

Configuratiebestand

Ten opzichte van veel andere programma's wijkt de werking van MAME op bepaalde punten nogal af. Je dient bijvoorbeeld eerst twee zogeheten configuratiebestanden aan te maken. Doe je dat niet, dan slaat de emulatiesoftware jouw voorkeursinstellingen slechts tijdelijk op. Denk onder meer aan de gewenste beeldresolutie, geluidsinstellingen en invoerapparatuur.

Dubbelklik onderin beeld op General Settings en dubbelklik op Save Settings. De melding Settings saved verschijnt. Kies Return to Previous Menu om weer terug te keren naar het beginscherm. Je kunt hiervoor trouwens ook de Escape-toets gebruiken. Controleer voor de zekerheid of er in de MAME-map op de computer twee nieuwe configuratiebestanden staan, namelijk mame.ini en ui.ini.

Duik in de instellingen om een configuratiebestand aan te maken.

Nederlandse taal

De voertaal is weliswaar standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Ga naar General Settings / Customize UI en dubbelklik op Language. Klik vervolgens twee keer op Dutch. Zodra je nu Return to Previous Menu kiest, verandert het menu direct naar het Nederlands. Bevestig met Instellingen opslaan en sluit het menu af. Houd er rekening mee dat niet alle onderdelen in MAME correct zijn vertaald.

Maak het jezelf makkelijker en activeer de Nederlandse taal.

Maplocatie ROM's

MAME heeft standaard géén spellen. Die ga je zo dadelijk namelijk zelf toevoegen. Je regelt dat door zogenoemde ROM-bestanden in het programma te laden. Zo'n ROM-bestand is kort gezegd een digitale kopie van een klassieke game. Handig, want je kunt tenslotte niet zomaar een oude spelcartridge of floppydisk op een hedendaagse computer aansluiten.

Geef in MAME aan waar je ROM's bewaart. Navigeer hiervoor achtereenvolgens naar General Settings / Mappen configureren / ROMs / Map toevoegen en selecteer de map roms binnen de MAME-opslagmap. Je bevestigt met Enter, waarna je driemaal klikt op Terug naar vorig menu. Bewaar de wijzigingen met Instellingen opslaan en sluit het menu af.

MAME kijkt in de roms-map of er nieuwe spellen beschikbaar zijn.
ROM's downloaden?

Hoewel emulators zoals MAME legaal zijn, ligt dat voor de benodigde ROM-bestanden van games helaas iets anders. Het is dan ook begrijpelijk dat de videospellen niet bij de emulatiesoftware zijn inbegrepen, want hierop rust auteursrecht. Bovendien zouden tienduizenden spellen te veel opslagcapaciteit opeisen.

Wie op Google speurt, vindt al gauw allerlei downloadbare ROM-bestanden van bekende gametitels. Kijk daarmee uit! Je mag officieel alleen een digitale back-up maken van een origineel videospel dat je zelf bezit. Het kopiëren van een authentieke cartridge is nogal complex. Je hebt hiervoor namelijk specifieke apparatuur en software nodig. Bovendien is het niet toegestaan om eventuele kopieerbeveiliging te omzeilen. Om de genoemde redenen is het natuurlijk verleidelijk om ROM-bestanden uit illegale bron te downloaden, maar volgens de Nederlandse wet is dat dus verboden.

Op talloze websites liggen illegale ROM-bestanden van bekende spellen voor het oprapen.

ROM's downloaden

Auteursrechtelijk beschermde ROM's mag je niet downloaden. Gelukkig beheert MAME zelf ook een behoorlijke collectie klassieke games. De originele makers hebben toestemming gegeven om deze ROM-bestanden gratis te gebruiken. Het betreft tientallen titels die tussen 1977 en 2001 zijn uitgebracht.

Ga naar www.mamedev.org/roms/ en klik op een interessante titel. Je zet een vinkje voor I understand that these ROM images are for non-commercial use only, waarna je op de downloadknop klikt. Bewaar het zip-bestand nu in de ROM-map van MAME. Pak dit zip-bestand beslist niet uit, want anders werkt de emulatie niet.

Check op de website van MAME welke legale ROM-bestanden van oude games je gratis kunt downloaden.

Retrogame starten

Zodra je de ROM's eenmaal in de juiste map hebt geplaatst, kun je deze games in MAME starten. Overigens circuleren er op internet ook ROM's die in de praktijk helaas niet werken. Het is dus echt een kwestie van uitproberen. Als je in de vorige tip legale kopieën vanaf de website van MAME hebt gedownload, krijg je die relatief eenvoudig aan de praat.

Klik in het linkermenu op Beschikbaar en druk vervolgens op de F1-toets. Bevestig met Enter. De emulatiesoftware controleert nu alle aanwezige ROM's. Na even wachten zie je in de lijst verse titels die je kunt spelen. Klik hierop en controleer onderaan of de status, het beeld en het geluid in orde zijn. Je opent rechtsboven eventueel het tabblad Informatie om extra details te tonen, zoals jaartal en fabrikant. Kun je een bepaalde titel niet vinden? Gebruik dan de zoekfunctie! Klik tweemaal op een titel om het videospel te starten.

Zodra je op de sneltoets F1 drukt, controleert MAME alle ROM-bestanden.

Gamen maar!

Een game start met de standaardinstellingen altijd op volledige schermgrootte. Vind je dat niet prettig, dan druk je in Windows op de sneltoets Alt+Enter om de vensterweergave te openen. Pixelachtige videospelletjes kun je vaak beter in een wat kleinere weergave spelen. Je past de grootte van het dialoogvenster naar eigen wens aan.

De bediening verschilt per spel. Vaak verschijnt er eerst een korte animatie, waarna je het spel kunt starten. Het loont de moeite om eerst even de invoerinstellingen door te nemen. Druk in de spelweergave op de Tab-toets en ga naar Invoerinstellingen / Input Assignments (this system). Je ziet nu welke knoppen je kunt gebruiken. Liever een andere indeling? Geen probleem, want het is mogelijk om de bedieningsknoppen te wijzigen. Selecteer een functie en druk vervolgens op Enter. Druk nu op de toets die je voortaan wilt gebruiken.

Klaar met spelen? Klik dan rechtsboven op het kruisje om weer terug te gaan naar het beginscherm van MAME. Je kunt als alternatief ook op de Escape-toets drukken.

Let op: artikel gaat verder onder de afbeelding en de video.

Zin in een potje poker?

🎢 Ook leuk: gratis achtbanen bouwen in je browser

View post on TikTok

Game-instellingen

Je kunt van iedere game de instellingen even doornemen. Klik met de rechtermuisknop op een titel om een contextmenu te openen. Zoals de naam al doet vermoeden, verschijnen er bij Geavanceerde opties allerlei complexe instellingen. Dat zijn er weliswaar flink wat, maar voor doorsneegebruikers zijn de meeste opties niet zo interessant.

Overigens is het wél de moeite waard om het onderdeel Automatisch opslaan/hervatten te activeren. Afhankelijk van het spel sla je daarmee de voortgang op. Kijk daarnaast ook even bij Invoerinstellingen. De Muis staat namelijk vaak uit, terwijl je veel games met dit bedieningsapparaat kunt spelen. Klik op Terug naar vorig menu.

Kijk verder ook even bij Video opties. Schakel bijvoorbeeld de Venstermodus in wanneer je liever niet wilt dat de game in een volledig scherm opent. Kies daarna Terug naar vorig menu en Save System Settings. Sluit ten slotte het menu.

Van ieder videospel kun je de instellingen aanpassen.

Muntinworp

Veel oude arcadekasten hebben een muntgleuf. Pas wanneer iemand daar een gulden of rijksdaalder in gooide, begon het spel. Aangezien MAME de hardware van klassieke arcadespellen exact nabootst, is het veelal nodig om een virtueel muntje in het systeem te werpen. Anders kun je namelijk niet spelen. Meestal druk je hiervoor op 5 voor munt één en 6 voor munt twee. Druk meermaals op deze getallen om extra credits toe te voegen.

Bij veel virtuele arcadekasten druk je verder op 1 of 2 om respectievelijk met één of twee spelers te gamen. Daarnaast zijn F6 en F7 nuttige sneltoetsen. Daarmee bewaar of laad je namelijk zogeheten savestates. Wil je even pauzeren? Druk dan op F5. Je kunt meestal met de pijltjestoetsen bewegen. Als je een schietspel speelt, is de vuurknop natuurlijk cruciaal. Dat is veelal de Spatie-, Ctrl- of Alt-toets.

De getallen achter Coin 1 en 2 geven aan met welke toetsen je een virtueel muntje kunt werpen.

Extra credits

Speel je een arcadespel en blijf je telkens virtuele muntjes inwerpen? Bij een echte arcadekast is het via fysieke schakelaars op de printplaat vaak mogelijk om de instellingen te wijzigen. Een kastbeheerder kan zo bijvoorbeeld extra credits of levens aan een muntinworp toewijzen. MAME heeft hiervoor een aangepast menu, zodat je langer kunt doorspelen.

Druk binnen de spelomgeving op de Tab-toets en ga naar DIP-schakelaars. De beschikbare instellingen zijn afhankelijk van het gekozen arcadespel. Vaak kun je het aantal levens en/of credits opvoeren. Soms zijn er ook opties om de gametijd te verlengen, een andere taal te kiezen en de moeilijkheidsgraad te wijzigen. Tot slot kun je het geluid van de 'arcadekast' wellicht aan- of uitzetten. Klaar? Klik dan achtereenvolgens op Terug naar vorig menu en Close Menu.

Pas via het onderdeel DIP-schakelaars diverse instellingen van de arcadekast aan.

Geluid

Tijdens het spelen van een spel kun je diverse geluidsopties aanpassen. Hoor je bijvoorbeeld deuntjes uit de monitorspeakers, maar gebruik je hiervoor liever aangesloten pc-speakers? Druk dan in het gamevenster op de Tab-toets. Via Audio Mixer verschijnt er een klein venster. Klik achter Device zo nodig meermaals op het pijltje totdat de juiste audiobron is geselecteerd. Daarnaast pas je optioneel ook nog het standaardvolume aan. Klik op Terug naar vorig menu.

MAME heeft ook nog diverse geavanceerde audio-opties. Open hiervoor het onderdeel Audio Effects. Via Equalizer kun je bijvoorbeeld de intensiteit van hoge en lage tonen wijzigen. Sluit het menu door twee keer op de Escape-toets te drukken.

Geef indien nodig aan dat je het geluid via de luidsprekers wilt afspelen.

Plug-ins

MAME ondersteunt het gebruik van plug-ins. Je voegt daarmee extra functies aan het programma toe. Ga vanuit het hoofdvenster naar General Settings en kies Plugins. Er wordt een lijst geopend van alle uitbreidingen die je kunt activeren.

Een leuke plug-in is bijvoorbeeld Hiscore support. Je bewaart daarmee je hoogste scores. Verder kun je met Input macro plugin een reeks toetsaanslagen aan een enkele knop toewijzen. Cheat finder helper library helpt je misschien met het vinden van handige trucs. Dat kan net het verschil zijn om een level of volledige game uit te spelen. Laat ten slotte met Game play timer tijdens het spelen desgewenst een tijdklok meelopen. Navigeer naar Terug naar vorig menu en kies Instellingen opslaan. Sluit het menu vervolgens af.

Ben je benieuwd hoe de plug-ins in de praktijk werken? Herstart dan eerst MAME en start een spel. Je drukt daarna op de Tab-toets, waarna je het onderdeel Plugin opties opent. Je kunt nu de aanwezige plug-ins configureren.

Bekijk in het overzicht met plug-ins welke uitbreidingen je wilt activeren.

👾 Pac-Man + LEGO

Het beste van twee werelden
▼ Volgende artikel
Gerucht: iPhone 17e gaat evenveel kosten als voorganger
© Jeroen Boer - ID.nl
Huis

Gerucht: iPhone 17e gaat evenveel kosten als voorganger

De mogelijk binnenkort te verschijnen iPhone 17e zou evenveel gaan kosten als de iPhone 16e, namelijk 599 dollar - omgerekend mogelijk wederom 719 euro.

Dat claimt journalist en Apple-expert Mark Gurman op Bloomberg. De iPhone e-modellen zijn betaalbaardere versies van de iPhone. Dat blijkt wel uit de prijs van de begin vorig jaar uitgekomen iPhone 16e, die op release 719 euro (en 599 dollar in de VS) kostte.

Gurman claimt dat de prijs van opvolger iPhone 17e in ieder geval in de VS gelijk blijft, oftewel nog steeds 599 dollar. Dat zou dus kunnen betekenen dat hij ook weer 719 euro in Europa gaat kosten.

Verbeteringen

De prijs blijft waarschijnlijk dan wel gelijk, maar de 17e zou toch enkele verbeteringen ten opzichte van de 16e kennen. Zo zou er een A19-chip in de iPhone 17e zitten, een chip die ook in de duurdere, reguliere iPhone-modellen voorkomt.

Verder zou de 17e ook Apple's 5G-chip bevatten, net zoals de duurdere iPhones. Tot slot zou ook MagSafe ondersteund worden voor Apple’s magnetische accessoires. Dit was bij de iPhone 16e niet het geval.

Volgens Gurman wordt de iPhone 17e op 19 februari onthuld en ergens binnenkort uitgebracht. De 16e kwam op 28 februari 2025 uit, dus het is waarschijnlijk dat de opvolger ook ergens later deze maand of begin volgende maand uitkomt. De reguliere iPhone-modellen worden altijd pas in september aangekondigd en uitgebracht.

Overigens claimt Gurman ook dat Apple binnenkort nieuwe iPads uitbrengt - een iPad Air met een M4-chip en een instapmodel met een A18-chip - en nieuwe Macbook Airs en Pro's. Die zouden mogelijk ergens in maart uitkomen.

Nieuw op ID: het complete plaatje

Misschien valt het je op dat er vanaf nu ook berichten over games, films en series op onze site verschijnen. Dat is een bewuste stap. Wij geloven dat technologie niet stopt bij hardware; het gaat uiteindelijk om wat je ermee beleeft. Daarom combineren we onze expertise in tech nu met het laatste nieuws over entertainment. Dat doen we met de gezichten die mensen kennen van Power Unlimited, dé experts op het gebied van gaming en streaming. Zo helpen we je niet alleen aan de beste tv, smartphone of laptop, maar vertellen we je ook direct wat je erop moet kijken of spelen. Je vindt hier dus voortaan de ideale mix van hardware én content.