Tuin water geven bij droogte: zo sproei je slimmer en zuiniger

Je hoeft je gazon en planten niet volledig aan hun lot over te laten. Zuinig omgaan met water betekent niet dat je de tuin helemaal geen water meer geeft. Door minder vaak maar gerichter water te geven, regenwater te gebruiken en vooral die planten water te geven die dat het hardst nodig hebben, kun je veel water besparen. Daarbij helpt het om te accepteren dat niet ieder deel van de tuin tijdens een droge zomer groen blijft.

Iedere avond een beetje sproeien lijkt zuinig, maar werkt vaak averechts. Alleen de bovenste laag van de bodem wordt dan nat. Planten en gras ontwikkelen daardoor vooral oppervlakkige wortels, waardoor ze minder makkelijk bij vocht uit diepere grondlagen kunnen. Als de bovenlaag uitdroogt, hebben ze daardoor sneller opnieuw water nodig.

Geef de tuin daarom liever minder vaak een grotere hoeveelheid water. Het vocht kan dan dieper in de bodem trekken en bereikt een groter deel van de wortels.

Hoeveel water een tuin nodig heeft, hangt af van de bodem, de beplanting en de temperatuur. Controleer daarom eerst enkele centimeters onder het oppervlak of de grond nog vochtig is. Is de aarde daar nog vochtig, dan kun je de volgende sproeibeurt meestal uitstellen.

De vroege ochtend is het beste moment om planten water te geven. De bodem is dan nog koel en er verdampt minder water dan midden op de dag. Richt het water rechtstreeks op de grond, want bladeren die langdurig nat blijven, kunnen gevoeliger worden voor schimmels.

Er is nog een reden om liever in de ochtend dan in de avond te sproeien. Tijdens warme en droge dagen gebruiken we met zijn allen meer kraanwater. Vooral aan het einde van de middag en het begin van de avond kan de vraag flink oplopen, doordat veel mensen tegelijk douchen, wassen en de tuin sproeien. Door vroeg in de ochtend water te geven, vermijd je die drukke uren.

Een sproeier sproeit ook water op plekken die dat helemaal niet nodig hebben, zoals je terras. Door een gieter, tuinslang op een rustige stand of druppelslang te gebruiken komt het water veel gerichter bij de planten terecht.

Maar ook met een tuinslang of gieter moet je niet lukraak gaan sproeien. Geef langzaam water rond de wortels. Bij erg droge aarde kun je beter eerst een kleine hoeveelheid geven en na een paar minuten nogmaals gieten. De bovenste laag neemt het water dan beter op, waardoor het minder snel wegstroomt.

Gebruik je een sproeier voor het gazon, stel die dan zo af dat het water alleen op het gras terechtkomt. Plaats eventueel een leeg blikje op het gazon om te zien hoeveel water er werkelijk valt. Zo voorkom je dat de sproeier langer draait dan nodig is.

Bij een watertekort hoef je niet ieder deel van de tuin gelijk te behandelen. Geef voorrang aan planten die zonder extra water blijvende schade kunnen oplopen. Denk aan jonge bomen, pas geplante struiken, nieuwe hagen, moestuinplanten en planten in potten. Ook bomen en struiken die minder dan twee jaar geleden zijn geplant, hebben vaak extra water nodig. Hun wortels zitten nog niet diep genoeg in de grond om zelf voldoende vocht te vinden. Geef het water rondom de kluit en niet alleen direct naast de stam.

Oudere vaste planten en struiken kunnen meestal langer zonder sproeibeurt. Een bestaand gazon heeft de laagste prioriteit. Gras kan tijdens droogte geel of bruin worden, maar wordt (meestal) wel weer groen zodra het voldoende gaat regenen.

Planten in potten en bakken vragen tijdens warm weer extra aandacht. Ze beschikken maar over een kleine hoeveelheid potgrond en kunnen daardoor veel sneller uitdrogen dan planten in de volle grond.

Zet kwetsbare potplanten tijdelijk uit de felle middagzon en groepeer potten bij elkaar. Geef langzaam water totdat de hele kluit vochtig is en er hooguit een kleine hoeveelheid uit de drainagegaten loopt. Is de potgrond volledig uitgedroogd, geef dan eerst een beetje water en herhaal dit na enkele minuten. Een grotere pot met voldoende potgrond houdt doorgaans langer vocht vast dan een kleine pot die de hele dag in de zon staat.

Controleer potten dagelijks door aan de grond te voelen of de pot even op te tillen. Een uitgedroogde pot is merkbaar lichter. Geef alleen water wanneer dat nodig is, in plaats van automatisch iedere pot mee te nemen.

Wil je het gazon toch water geven, kies dan voor één grondige sproeibeurt in plaats van dagelijks een beetje. Zo trekt het water dieper de grond in en stimuleer je het gras om langere wortels te vormen.

Maai het gazon tijdens droge weken niet te kort. Laat het gras ongeveer 6 tot 8 centimeter lang, zodat de sprieten zorgen voor schaduw op de bodem. De grond blijft daardoor koeler en verliest minder vocht.

Zet ook een robotmaaier tijdelijk hoger en laat hem minder vaak rijden. Is het gras geelbruin en groeit het nauwelijks meer, stop dan voorlopig met maaien. Het gras bevindt zich waarschijnlijk in een ruststand; je kunt het dan beter niet extra belasten.

Een regenton gebruiken is een eenvoudige manier om minder drinkwater nodig te hebben voor de tuin. Met een regenton vang je water op dat anders via de regenpijp en het riool verdwijnt. Zorg dat de bovenkant van de regenton afgedekt is. Zo voorkom je dat het water verdampt of dat er viezigheid in terechtkomt. En: met een dichte regenton heb je ook minder last van muggen. Die leggen hun eitjes namelijk graag in stilstaand water. Is je regenton open, dan hebben ze dus vrij spel. Plaats hem op een stevige ondergrond en gebruik een overloop, zodat overtollig water terug de regenpijp in stroomt zodra de ton vol is.

Een kale bodem warmt snel op en verliest veel water door verdamping. Bedek de grond tussen planten daarom met compost, houtsnippers, bladeren of ander organisch materiaal. Deze mulchlaag werkt als een deken: de bodem blijft koeler en vocht verdampt minder snel.

Ook bodembedekkers helpen tegen uitdroging. Hun bladeren houden zonlicht weg van de bodem en hun wortels verbeteren op termijn de structuur van de grond. Een dichtbegroeide border heeft daardoor meestal minder water nodig dan een border met veel kale aarde.

Op langere termijn bespaar je het meeste water met een tuin die minder snel uitdroogt. Vervang een deel van de tegels en het gazon door ruime borders met bodembedekkers, struiken en planten die goed tegen droogte kunnen, zoals lavendel, salie, kattenkruid, sedum, tijm en vlinderstruik.

Door regelmatig compost en ander organisch materiaal toe te voegen, kan de bodem meer als een spons gaan werken. Tijdens een bui zakt er meer regenwater in de grond en droogt de bodem minder snel uit. Daardoor hoef je tijdens een volgende droge periode minder snel te sproeien.

Zet planten met ongeveer dezelfde waterbehoefte bij elkaar, zodat je niet een complete border hoeft te sproeien voor één dorstige plant.

Een tuin die beter tegen droogte kan, ontstaat stap voor stap. Met elke aanpassing help je de bodem om regenwater langer vast te houden en help je planten om droge perioden beter door te komen. Zo wordt zuinig omgaan met water steeds vanzelfsprekender – fijn voor je tuin, fijn voor het milieu en fijn voor je portemonnee.