Denkt je slimme huis dat het avond wordt tijdens een zonsverduistering?

Dat hangt vooral af van hoe je slimme apparaten zijn ingesteld. Een smart home weet niet dat er een zonsverduistering plaatsvindt. Het reageert op tijdstippen, sensoren en voorwaarden die jij of de fabrikant heeft ingesteld. Vooral automatiseringen die afhangen van de hoeveelheid daglicht kunnen vanavond daardoor anders reageren dan normaal.

De gedeeltelijke zonsverduistering begint in Nederland rond 19.16 uur. Rond 20.11 uur is het maximum zichtbaar en wordt tot ongeveer 90 procent van de zon door de maan bedekt. De zon staat dan laag boven de westnoordwestelijke horizon, ongeveer een uur voor zonsondergang. Rond 21.03 uur is de eclips voorbij.

Het wordt merkbaar donkerder, maar niet alsof iemand midden op de dag ineens het licht uitdoet. De eclips vindt bovendien dicht bij zonsondergang plaats. Ook zonder de maan voor de zon zou de hoeveelheid daglicht op dat moment dus al snel afnemen.

Voor een slim huis telt vooral hoeveel licht de sensor meet. Die weet niet dat de maan voor de zon staat, maar registreert alleen hoeveel licht erop valt. Komt dat onder een ingestelde grens, dan kan een gekoppelde automatisering worden uitgevoerd.

Slimme verlichting die iedere avond op een vast tijdstip wordt ingeschakeld, heeft geen last van de eclips. Hetzelfde geldt voor een routine die werkt met het berekende tijdstip van zonsondergang: de zonsverduistering verandert dat tijdstip niet.

Bij lampen die op een lichtsensor reageren, ligt dat anders. Philips Hue-bewegingssensoren meten bijvoorbeeld ook hoeveel daglicht er aanwezig is. Je kunt instellen dat de verlichting alleen aangaat wanneer het donker genoeg is en de gevoeligheid voor daglicht aanpassen.

Daalt de hoeveelheid licht tijdens de eclips ver genoeg, dan kan zo'n sensor eerder dan normaal bepalen dat het donker genoeg is. Bij een bewegingssensor moet nog wel aan de andere voorwaarden van de routine worden voldaan, zoals het detecteren van beweging.

Met een uitgebreider smart-homeplatform kun je nog preciezer op lichtsterkte sturen. Home Assistant kan bijvoorbeeld een automatisering starten wanneer een lichtsensor een bepaalde waarde in lux passeert. Zo kun je verlichting, zonwering of andere apparaten direct laten reageren op veranderingen in het omgevingslicht.

Voor slimme buitenlampen werkt het net zo. Een lamp die alleen volgens een klok of zonsondergangsschema werkt, blijft zijn normale programma volgen. Een buitenlamp met een schemersensor reageert juist op de hoeveelheid licht.

Komt die hoeveelheid onder de ingestelde grens, dan kan de lamp aanspringen. Of dat vanavond echt gebeurt, hangt af van de gevoeligheid van de sensor, bewolking, de plaats van de sensor en het tijdstip waarop die grens op een gewone avond al wordt bereikt.

Juist dat laatste maakt deze eclips interessant. Het maximum is pas rond 20.10 uur, dus je zit dan al dicht tegen de gewone avondschemering aan. Een buitenlamp die rond dat tijdstip toch al bijna wil inschakelen, kan door de verduistering nét wat eerder aangaan.

Bij slimme zonwering kan het precies andersom gaan. Sommige systemen sturen een scherm of zonnescherm uit wanneer een sensor voldoende zonlicht meet en halen het weer op zodra de gemeten lichtsterkte afneemt.

Somfy heeft bijvoorbeeld zonsensoren die zonwering aansturen zodra een ingestelde lichtintensiteit wordt overschreden. Verdwijnt die lichtmeting weer, dan kan de zonwering worden ingetrokken.

Tijdens de eclips kan de gemeten lichtsterkte tijdelijk onder zo'n grens komen. Daardoor kan een zonnescherm in theorie eerder worden ingetrokken. Of dat in de praktijk gebeurt, hangt sterk af van het systeem en de instellingen. Sommige automatiseringen combineren zonlicht bijvoorbeeld met temperatuur of andere voorwaarden. Bovendien staat de zon vanavond al laag. Mogelijk heeft de zonwering tegen die tijd dus toch al geen reden meer om uit te staan.

Ook sommige beveiligingscamera's kijken naar de hoeveelheid omgevingslicht. Staat de dag- en nachtmodus op automatisch, dan kan de camera bij weinig licht overschakelen van kleurenbeeld naar zwart-witbeeld en infraroodnachtzicht.

Reolink beschrijft bijvoorbeeld dat camera's in de automatische stand op basis van de lichtomstandigheden wisselen tussen kleur en zwart-wit. Bij weinig licht schakelen ze automatisch naar de nachtmodus.

Een zonsverduistering kan zo'n omschakeling in theorie uitlokken als het buiten donker genoeg wordt. Of dat gebeurt, is niet zeker. De drempel verschilt per camera en ook straatverlichting, buitenlampen en bewolking hebben invloed.

Heb je een uitgebreider weerstation dat zonnestraling of lichtsterkte meet? Dan is dat vanavond misschien wel het interessantste slimme apparaat om in de gaten te houden.

Heeft jouw weerstation een sensor voor zonnestraling of lichtsterkte, dan kan de eclips als een duidelijke dip in de grafiek zichtbaar worden. Bij temperatuur, luchtvochtigheid en luchtdruk zal het effect waarschijnlijk minder duidelijk los te zien zijn van het normale verloop van de avond.

Bewaar de meetgegevens dus vooral. Achteraf kun je kijken of het moment van maximale verduistering rond 20.11 uur terugkomt in de grafiek.

Je hoeft vanmiddag niet je halve smart home uit te schakelen. De meeste automatiseringen blijven gewoon werken zoals altijd. Kijk vooral naar routines die rechtstreeks reageren op een gemeten hoeveelheid licht.

Zoek in de app naar instellingen als lichtsterkte, lux, daglicht, schemering en zonintensiteit. Automatiseringen die puur op een tijdstip of op zonsondergang werken, hoef je vanwege de eclips niet aan te passen.

Gebruik je een uitgebreider platform, dan kun je voorkomen dat een routine meteen op iedere korte verandering reageert. Bij automatiseren in Home Assistant kun je bijvoorbeeld voorwaarden of triggers gebruiken waarbij een lichtniveau eerst een ingestelde grens moet passeren. Ook kun je bij automatiseringen een minimale duur instellen voordat een actie wordt uitgevoerd. Daardoor hoeft een korte dip in het daglicht niet direct de lampen of andere apparaten te activeren.

Je kunt natuurlijk ook niets veranderen en juist kijken wat er gebeurt. Een tijdelijke afname van het daglicht is een aardige praktijktest voor je automatiseringen. Gaat een lamp veel te vroeg aan of trekt de zonwering bij iedere korte dip meteen in? Dan weet je dat de instellingen mogelijk ook op gewone bewolkte dagen wat verfijning kunnen gebruiken.

De zonsverduistering brengt je slimme huis dus niet werkelijk in de war. Apparaten doen precies wat ze zijn ingesteld om te doen. Alleen ontstaat vanavond een lichtsituatie die op een normale augustusavond niet voorkomt.

Automatiseringen op basis van tijd of zonsondergang merken daar niets van. Lichtafhankelijke routines kunnen wel reageren zodra een ingestelde grens wordt bereikt. Heb je slimme lampen, zonwering, buitenverlichting, beveiligingscamera's of een weerstation? Dan kun je vanavond dus niet alleen naar de lucht kijken, maar ook naar de grafieken en logboeken van je slimme huis.