Staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit stuurde de voorstellen op 11 september naar Brussel. Nederland noemt daarin geen minimumleeftijd. Dat getal mag de Commissie invullen. Het kabinet wil wel één regel voor de hele Unie, vastgelegd in een verordening en gecontroleerd vanuit Brussel. Anders ontstaan 27 varianten en weet uiteindelijk niemand meer wat er geldt, ouders voorop. Platforms hoeven zich niet aan de minimumleeftijd te houden als ze eerst zelf aantonen dat hun dienst veilig genoeg is voor kinderen.
Welke manieren zijn er om online je leeftijd te controleren?
Er zijn grofweg drie manieren om online je leeftijd te controleren, maar twee daarvan zijn makkelijk te omzeilen of niet nauwkeurig genoeg.
De makkelijkste methode is meteen de slechtste: je vraagt iemand gewoon naar zijn leeftijd. Vul een geboortejaar in en je bent binnen. Elke twaalfjarige rekent in twee tellen uit welk jaartal hij nodig heeft.
Beter is leeftijdsschatting. Software kijkt via de camera naar je gezicht en schat hoe oud je bent. Voor een grove indeling werkt dat, maar een schatting blijft een gok. Want als de schatting een jaartje te hoog of te laag uitvalt, heeft de leeftijdscheck alsnog weinig zin. Zo vertelde een Australische scholiere van vijftien (in Australië is zo'n verbod al ingevoerd voor kinderen tot 16 jaar) aan de NOS dat de scan haar op 22 inschatte.
Dan blijft echte leeftijdsverificatie over, waarbij je aantoonbaar bewijst dat je oud genoeg bent. Volgens het kabinet is dat de enige methode die werkt, op één voorwaarde: de controle mag niets anders vaststellen dan of je de leeftijdsgrens haalt.
Hoe werkt de Europese leeftijdsverificatie-app?
De techniek voor zo'n leeftijdsverificatie-app ligt al klaar. De Europese Commissie liet een app bouwen die open source is en door elke lidstaat kan worden overgenomen. Sinds april 2026 is die technisch af. In Brussel heet de app de mini-wallet, omdat die dezelfde techniek gebruikt als de Europese digitale identiteitswallet die eind dit jaar moet komen.
Het werkt zo: één keer, bij het installeren, bewijs je wie je bent. Dat kan met een elektronisch identiteitsmiddel, met je paspoort of identiteitskaart, of via een app waarin je toch al geïdentificeerd bent, zoals die van je bank. Daarbij gaan dus wel degelijk echte persoonsgegevens de app in. Daarna worden die persoonsgegevens niet meer doorgegeven wanneer je je leeftijd laat controleren. Vraagt een website of je oud genoeg bent, dan is ja of nee het enige dat naar de website gestuurd wordt. Je naam en geboortedatum worden niet gedeeld.
Een zero-knowledge proof is een manier om iets te bewijzen zonder de gegevens te delen waarop dat bewijs is gebaseerd. In dit geval bewijst de app dat je oud genoeg bent, zonder je naam, geboortedatum of andere persoonsgegevens door te geven.
De website krijgt dus niet te zien wie je bent of hoe oud je precies bent. Ze krijgt alleen het antwoord dat nodig is: je bent wel of niet oud genoeg. Dat antwoord kan wiskundig worden gecontroleerd, zonder dat de website de onderliggende gegevens te zien krijgt.
Elke controle staat bovendien op zichzelf. Daardoor kunnen verschillende websites of bezoeken niet aan elkaar worden gekoppeld. De app houdt ook niet bij waar je je leeftijd hebt laten controleren.
Wanneer komt leeftijdsverificatie naar Nederland?
De Commissie wil dat alle lidstaten eind 2026 zo'n systeem voor leeftijdsverificatie beschikbaar hebben, als losse app of ingebouwd in de digitale identiteitswallet. Zeven landen zijn al met de Europese blauwdruk aan de slag: Cyprus, Denemarken, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië en Spanje.
Nederland hoort daar niet bij, terwijl het nu wel samen met Spanje aandringt op regels die zulke controles nodig maken. Een invoeringsdatum voor Nederland is er niet.
Werkt een leeftijdsgrens voor sociale media in de praktijk?
Australië heeft de proef op de som genomen. Sinds december 2025 mogen kinderen onder de zestien daar geen account meer hebben op sociale media. Ruim vijf miljoen accounts zijn inmiddels verwijderd of beperkt, meldt de NOS. Toch zat 85 procent van de ondervraagde jongeren drie maanden na de invoering nog gewoon op, bleek uit Australisch onderzoek onder 408 twaalf- tot vijftienjarigen. De meesten hadden de controle omzeild door simpelweg een hogere leeftijd op te geven.
Uit andere studies blijkt dat er soms helemaal niet naar leeftijd wordt gevraagd en dat gezichtsscans er geregeld naast zitten. En dan is er nog de VPN, waarmee je doet alsof je vanuit een ander land inlogt. Ook de Europese Commissie geeft toe dat die deur openstaat.
Ook juridisch is nog niet zeker of zo'n leeftijdsgrens standhoudt. Frankrijk probeerde zelf een verbod voor kinderen onder de vijftien in te voeren, maar de Franse grondwetsraad zette daar in augustus een streep door omdat de maatregel te veel inbreuk maakte op de vrijheid van meningsuiting. Het kabinet wil daarom dat Brussel vooraf goed beoordeelt of zo'n maatregel in verhouding staat tot het doel.
Een leeftijdsgrens handhaven betekent bovendien ook dat uiteindelijk iederéén zijn leeftijd moet laten controleren, ook volwassenen. Of Nederlanders zo'n systeem accepteren, zal dan ook sterk afhangen van de vraag of hun persoonsgegevens in de praktijk net zo goed worden beschermd als op papier lijkt.
