Je hoeft je huisdier op Dierendag niet per se iets nieuws te geven. Vaak is het al leuk om van iets gewoons een klein spelletje te maken. Zeker met eten kun je makkelijk variëren: in plaats van brokjes of zaad rechtstreeks in een bakje te geven, kun je je dier ernaar laten zoeken, snuffelen, hengelen of knagen. Je maakt dit soort dierenspeeltjes snel zelf met simpele spullen die je vaak toch al in huis hebt.

Leuk voor de hond: maak een snuffelspel met een oude handdoek

Voor dit eenvoudige snuffelspel heb je alleen een oude handdoek en wat brokjes nodig. Leg de handdoek plat op de grond, strooi er een handje brokjes over en rol hem losjes op. Vouw de rol dubbel of leg er een losse knoop in. Je hond moet vervolgens met zijn neus en poten de handdoek openwerken om bij het voer te komen.

Snuffelen is voor een hond vermoeiender dan je denkt. Tien minuten hiermee spelen is daarom al genoeg. Op Dierendag mag daar natuurlijk iets extra lekkers in. Gebruik je dit spel ook op gewone dagen, houd dan rekening met die extra brokjes of kluifjes en geef je hond de rest van de dag wat minder, zodat je uiteindelijk op zijn gewone dagrantsoen uitkomt.

Valt het snuffelspel in de smaak? Je kunt ook speciale snuffelmatten of snuffelballen kopen waarin je brokken kunt verstoppen. Die gaan een stuk langer mee dan een oude handdoek en ze kunnen gewoon in de wasmachine. Er zijn ook voerpuzzels met schuifjes en klepjes in verschillende moeilijkheidsgraden. Dit zijn geen niche producten. Alleen al op bol vind je bijna 900 van dit soort denkspelletjes voor honden.

Wil je je hond ook bezighouden als je niet thuis bent, dan zijn er gadgets die het verzorgen en vermaken deels overnemen.

Zelf kattenspeelgoed maken: een voerpuzzel van een schoenendoos

Ook voor een kat maak je eenvoudig een speelpuzzel. Hiervoor heb je een oude schoenendoos nodig. Prik er met een schaar een paar gaten in, net groot genoeg voor een kattenpoot. Doe er wat brokjes of een pingpongbal in en maak de deksel goed vast op de doos. Je kat moet met zijn poot door de gaten hengelen om de buit te pakken te krijgen.

Katten zijn jagers, dus met zo’n kartonnen puzzeldoos doe je ze echt een plezier. Een ander speeltje dat je makkelijk kunt maken is een stokje met een propje papier aan een draad. Trekt je kat zo’n zelfgemaakt speeltje kapot? Gooi dan losse stukken touw of lint weg. Slikt je kat die in, dan kan hij namelijk darmproblemen krijgen.

Heeft je kat de schoenendoos binnen een dag gesloopt? Dan heeft hij misschien meer aan een stevige krabpaal met een speeltje eraan of aan een kunststof voerpuzzel. Houdt je kat van een uitdaging, kijk dan ook eens naar technische speeltjes voor kat en hond, zoals een robotmuis die je met je smartphone bestuurt.

Konijn of cavia blij maken: vul een wc-rol met hooi

Een lege wc-rol wordt in een paar minuten speelgoed voor een konijn of cavia. Duw er een pluk hooi in, samen met een klein stukje wortel of een takje vers kruid, zoals peterselie, dille of basilicum, en laat aan beide kanten wat hooi uitsteken. Zo vindt je dier meteen de weg naar de beloning. Wil je het moeilijker maken, vouw de uiteinden dan dicht: dan moet je konijn of cavia de rol eerst openknagen. Een lage kartonnen doos vol hooi met wat brokjes erin kan ook. Zo maak je een kleine graafbak waarin je dier zelf naar zijn voer kan zoeken.

Let wel goed op. Konijnen en cavia's knagen alles kapot en slikken daar soms een deel van door. Gebruik daarom alleen schoon, onbedrukt karton zonder plakband, nietjes of lijm. Eet je konijn vooral het karton in plaats van het hooi, haal de rol of de doos dan weg.

Voor een cavia kun je als traktatie ook een reepje paprika gebruiken: cavia's maken zelf geen vitamine C aan en moeten die uit hun voer halen. Spruitjes of blaadjes witlof zijn ook echte vitamine C-bommetjes.

Wordt de gevulde wc-rol een vast ritueel? In de winkel vind je hooiruiven en wilgenballen die je steeds opnieuw kunt vullen met hooi met wat lekkers.

Hamster, rat of muis: speel verstoppertje met voer

Ook kleine knaagdieren kun je met een simpel zoekspel bezighouden. Vul een lege wc-rol met een beetje hooi of onbedrukt papier, verstop er een deel van het gewone zaadmengsel in en vouw de uiteinden dicht.

Nog eenvoudiger is het om het voer door de bodembedekking te strooien in plaats van alles in het voerbakje te leggen. Je dier moet dan zelf naar het eten zoeken. Ratten zijn slim en vinden een dichtgevouwen eierdoos of een papieren zakje met een paar zaadjes erin eveneens een mooie uitdaging.

Een hamster is een nachtdier. Maak hem dus niet overdag wakker voor zijn Dierendagspeeltje, maar geef het 's avonds wanneer hij uit zichzelf actief wordt. Gebruik geen watten of ander pluizig materiaal. Een hamster kan erin vast komen te zitten of het inslikken. Ook hier geldt dat je geen plakband, nietjes of lijm gebruikt.

Heeft je hamster de smaak te pakken? Dan zijn er tunnels en knaagspeelgoed van wilgenhout of kurk te koop, en zelfs snuffelmatjes in knaagdierformaat. Merken als Trixie of Nobby hebben er een flink assortiment van.

Vogel bezighouden met voer: maak een papieren verrassingspakketje

Wil je een kanarie of parkiet op Dierendag iets extra's geven, maak dan een klein voerpakketje van papier. Leg een paar zaadjes of een stukje appel zonder klokhuis in een onbedrukt cupcakepapiertje of een stukje knutselpapier en vouw het dicht. Je parkiet moet het pakketje openpikken om bij de beloning te komen. Heeft je vogel snel door hoe dat werkt? Maak het dan wat moeilijker. Vul een wc-rol met papiersnippers en zaad en vouw de uiteinden dicht. Ook hier geldt dat het materiaal dat je gebruikt veilig moet zijn. Neem geen glanzend, gekleurd of bedrukt papier en gebruik geen plakband of nietjes.

Pikt je parkiet de pakketjes in no time open? Dan is kant-en-klaar foerageerspeelgoed een volgende stap, bijvoorbeeld van onbehandeld hout, sisal of palmblad. Daar verstop je zaadjes in die de vogel er zelf weer uit moet zien te halen.

Dierendag in het aquarium: geen boter, maar groente bij de vis

Ook vissen kun je op Dierendag iets extra's geven. Veel aquariumvissen* eten naast hun gewone voer graag wat groente. Goudvissen houden van een doperwt: kook hem kort zonder zout, haal het schilletje eraf en knijp hem een beetje open. Platy's en molly's knabbelen graag aan een kort geblancheerd spinazieblaadje.

Zijn je vissen er gek op? Dan zijn algentabletten of groentevoertabletten een makkelijk alternatief. Die zakken vanzelf naar de bodem. Houd je de waterkwaliteit graag nauwkeurig in de gaten, dan zijn er handige apps voor huisdierbezitters, waaronder een app waarmee je de waterwaarden van je aquarium bijhoudt.

*Maar niet allemaal. Zo hebben neontetra's en andere kleine vissen weinig aan groente. Die kun je beter verwennen met diepvriesvoer, zoals muggenlarven.

Dierendag zonder iets te kopen: zo houd je je huisdier bezig

Je huisdier verwennen op Dierendag hoeft dus niets te kosten. Met een handdoek, schoenendoos, wc-rol of wat papier maak je al een simpel zoekspel of voerpuzzel. Het idee is eenvoudig: laat je dier iets doen om bij zijn eten of speeltje te komen. Snuffelen, hengelen, knagen en pikken houdt dieren bezig en geeft afwisseling.

Uiteraard kun je deze ideeën ook gebruiken op andere dagen dan 4 oktober. Een zoekspelletje is bijvoorbeeld ook een goede afleiding als je hond of kat het moeilijk heeft rond de jaarwisseling met vuurwerk.

Veelgestelde vragen

Wat kun je veilig gebruiken als gratis huisdierspeelgoed?

Gratis huisdierspeelgoed maak je het veiligst van schoon, stevig en eenvoudig materiaal, zoals een oude handdoek, onbedrukt karton of gewoon papier. Vermijd plakband, nietjes, lijm, losse draden en kleine onderdelen die je dier kan inslikken. Blijf erbij wanneer je huisdier een nieuw speeltje uitprobeert en haal het weg zodra het scheurt, rafelt of wordt opgegeten.

Hoe vaak kun je een voerpuzzel aan je huisdier geven?

Een voerpuzzel kun je vaak dagelijks gebruiken, zolang het voer meetelt binnen het normale dagrantsoen. Het doel is dat je dier langer bezig is met hetzelfde eten, niet dat hij extra veel krijgt. Begin met een korte sessie van ongeveer 5 tot 10 minuten en kijk hoe je huisdier reageert. Wordt hij gefrustreerd, maak de puzzel eenvoudiger.

Welke huisdieren hebben baat bij voedselverrijking?

Veel huisdieren hebben baat bij voedselverrijking (voer op een uitdagende manier aanbieden), van hond en kat tot konijn, cavia, hamster, rat, muis, vogel en sommige aquariumvissen. Het werkt omdat dieren natuurlijk gedrag kunnen uitvoeren, zoals zoeken, snuffelen, knagen, pikken of peuteren. De vorm verschilt per dier: een hond gebruikt vooral zijn neus, een vogel zijn snavel en een knaagdier vaak zijn tanden en poten.

Waarom is karton niet altijd geschikt voor konijnen en knaagdieren?

Karton is alleen geschikt als het schoon, onbedrukt en vrij van lijm, tape en nietjes is. Konijnen en knaagdieren mogen eraan knagen, maar het is niet de bedoeling dat ze grote stukken opeten. Merk je dat je dier vooral karton inslikt in plaats van hooi of voer zoekt, haal het speeltje dan weg en kies liever voor hooi, wilgentakken of een veilig knaagproduct.

Hoe maak je Dierendag leuk voor een huisdier dat snel schrikt?

Voor een schrikachtig huisdier werkt rust beter dan een druk nieuw spel. Kies 1 kleine activiteit, gebruik vertrouwd voer en leg het speeltje op een plek waar je dier zich veilig voelt. Dwing hem niet om mee te doen en laat hem zelf ontdekken. Vooral prooidieren zoals konijnen, cavia's en vogels vinden voorspelbaarheid vaak prettiger dan veel aandacht ineens.

Welke traktaties zijn geschikt voor cavia's op Dierendag?

Voor cavia's zijn kleine stukjes groente een betere traktatie dan zoete snacks. Paprika, witlof, andijvie en broccoli passen goed bij hun behoefte aan vitamine C, omdat cavia's die stof niet zelf aanmaken. Geef nieuwe groente altijd voorzichtig en in kleine hoeveelheden. Blijft er na een paar uur iets liggen, haal het weg zodat het verblijf schoon blijft.