Je hebt het misschien al een beetje rond horen zingen, maar we staan aan de vooravond van de uitrol van het 5G netwerk. Na 3G en 4G snappen we dat het over een beter en sneller netwerk gaat, maar wat houdt het nu precies in? Belangrijker nog: wat heb jij aan de uitrol van 5G en moet je je daarop voorbereiden? Wij leggen het je uit.

Wat is 5G?

Kort door de bocht staat 5G voor de vijfde generatie mobiele netwerken; logischerwijs is dit de opvolger van 4G. Wanneer we kijken naar de sprong van 3G naar 4G, dan had de vooruitgang vooral te maken met snelheid. Bij de overgang van 4G naar 5G zal dat ook zo zijn, maar de snelheid neemt zo exponentieel toe, dat er totaal andere mogelijkheden ontstaan, waarover verderop in dit artikel meer. 5G maakt gebruik van drie verschillende spectrumbanden (laag, midden, en hoog) en biedt naast hoge download- en uploadsnelheden ook een lagere latency. Dat wil zeggen: apparaten kunnen sneller met elkaar communiceren. Dit alles verklaart ook waarom de uitrol van 5G zo lang op zich laat wachten: er zijn veel aanpassingen voor nodig en in sommige landen, waaronder Nederland, zijn of waren bepaalde frequenties die bestemd zijn voor 5G al in gebruik door andere protocollen. Langzaam maar zeker worden deze problemen wereldwijd opgelost, en zal 5G z’n langverwachte debuut maken.

©PXimport

Hoe snel is 5G?

We hadden het al even over een aanzienlijk hogere snelheid dan bij 4G. Toen we met z’n allen nog actief waren op het 3G-netwerk, konden we surfen en e-mailen met een snelheid van maximaal 2 Mbps. De maximale snelheid van 4G zou 1 Gbps moeten zijn, al liggen de werkelijke snelheden (in Nederland) ergens tussen de 50 en 100 Mbps. De maximale downloadsnelheid via 5G zou moeten liggen op 10 Gbps. Nu ligt het niet in de lijn der verwachting dat we deze snelheden ook echt zullen halen, maar het is duidelijk dat 5G een enorme sprong vooruit is. Dat maakt dingen mogelijk die we op dit moment niet eens voor mogelijk kunnen houden, waarover je zo meteen meer zult lezen. Maar eerst nog een stukje uitleg over een ander voordeel van 5G.

©PXimport

Latency

De letterlijke vertaling van latency is wachttijd en dat slaat in dit geval op de tijd die twee apparaten nodig hebben om contact met elkaar te leggen voordat ze kunnen communiceren. Vergelijk het met een gewoon modem van een jaar of twintig geleden. Wanneer je verbinding had, kon je downloaden met een bepaalde snelheid. Maar voordat het downloaden kon beginnen, moest het modem eerst verbinding maken met internet. Zelfs als het bestand dat je moest downloaden binnen twee seconden gedownload kon worden (wat in die tijd overigens meestal niet realistisch was), kon het maken van de verbinding ervoor zorgen dat je in totaal meer dan een minuut bezig was. De latency van een technologie als 5G is niet helemaal hetzelfde, maar het principe wel: er kunnen pas gegevens uitgewisseld worden als apparaten met elkaar praten. De latency bij 2G was 0,5 seconde, bij 3G was dat met 0,1 seconde al een stuk beter. 4G bracht 0,05 seconde, en 5G doet dat nog eens vijf keer sneller en legt om precies te zijn verbinding in 0,01 seconde. Een wachttijd van 0,05 seconde is natuurlijk al niet heel lang. Waarom maakt de sprong naar 0,01 dan zo’n verschil?.

©PXimport

Voertuigen

Eén van de redenen dat er zo vol verwachting wordt uitgekeken naar 5G is omdat we aan de vooravond staan van zelfrijdende auto’s. Om deze technologie veilig te maken, is het belangrijk dat zelfrijdende voertuigen goed met elkaar kunnen communiceren. Daarvoor hoeft het netwerk niet eens extreem snel te zijn: er worden immers geen loodzware bestanden uitgewisseld. De latency of wachttijd is echter wel van cruciaal belang in dit geval. Stel je voor dat een zelfrijdende auto over de snelweg raast met een snelheid van 110 kilometer per uur. De zelfrijdende auto die daarvoor rijdt moet plotseling vol op de rem, omdat hij een gevaar detecteert. Als auto’s met elkaar communiceren, kan dit signaal worden doorgegeven aan de auto daarachter, die dan automatisch ook remt. Zou deze communicatie plaatsvinden via het 4G-netwerk, dan heeft de auto twee meter afgelegd in de tijd die de twee auto’s nodig hebben om met elkaar te communiceren. In het geval van 5G zou dit slechts 40 centimeter zijn. Je begrijpt, de latency kan het verschil maken tussen leven en dood.

Gezondheidszorg

In de gezondheidszorg zal 5G ook gaan zorgen voor een revolutie. Het doorsturen van een patiëntendossier klinkt misschien niet als iets dat veel bandbreedte vereist, maar bestanden die worden gegenereerd door medische apparatuur, zoals bijvoorbeeld een MRI-scanner, nemen met gemak enkele gigabytes in beslag. Stel je voor dat er dagelijks honderden dan die bestanden moeten worden verstuurd, vaak ook nog eens tegelijkertijd. Dan is een razendsnelle verbinding absoluut geen overbodige luxe. Ook hier speelt latency weer een grote rol. 5G zal het uitvoeren van operaties op afstand namelijk een stuk veiliger maken, want je kunt je voorstellen dat wanneer een operatie op afstand wordt uitgevoerd, het verschil tussen 0,05 en 0,01 seconde wederom het verschil tussen leven en dood kan betekenen. 5G is ook essentieel voor Massive Machine-Type Communications, afgekort MMTC. Dit is een ontwikkeling waarbij apparaten onderling grote hoeveelheden gegevens uitwisselen, met zo weinig mogelijk menselijke tussenkomst, om zo zaken in de gaten te houden en problemen op te lossen. In een ziekenhuis zou MMTC bijvoorbeeld kunnen bijdragen aan een gigantisch sensornetwerk dat alle patiënten in de gaten houdt, maar ook medische gegevens met elkaar vergelijkt om tot diagnoses te komen of ziekteverloop bij te stellen.

Smartphones

Het is mooi om te zien wat voor revolutionaire mogelijkheden 5G heeft, maar laten we niet vergeten dat het er ook gewoon voor zorgt dat jij straks op je smartphone een stuk sneller kunt internetten. Helaas betekent dat wel dat je een nieuwe smartphone zult moeten aanschaffen. De huidige generatie smartphones is nog niet geschikt voor 5G. Dat betekent niet dat je het toestel straks helemaal niet meer kunt gebruiken, maar wel dat je niet zult profiteren van de hoge snelheden. Het goede nieuws is dat je niet een speciale 5G-smartphone zult hoeven kopen. De verwachting is dat vanaf 2020 vrijwel alle grote merken hun belangrijkste modellen uitgerust zullen hebben met ondersteuning voor 5G. Bepaalde grote merken, zoals Samsung en Sony, hebben al aangekondigd nog dit jaar met 5G-ondersteuning te komen. Van Apple verwachten we die ondersteuning eigenlijk ook, maar dat bedrijf houdt zoals altijd de kaken stijf op elkaar. De hogere snelheid van 5G zal op smartphones vooral ook zorgen voor ondersteuning van intensere augmented reality-toepassingen (AR), simpelweg omdat er veel meer data over de lijn kan worden gepompt.

©PXimport

IoT

Als je dacht dat de wereld van Internet of Things, oftewel slimme apparaten, nu al ontploft was, wacht dan nog maar een jaartje of twee, drie. Zodra 5G is uitgerold, zullen we een gigantische verandering zien in de manier waarop deze apparaten werken. Ten eerste, en dat spijt ons, is de kans aanwezig dat je de helft van je apparaten kunt vervangen. Van slimme deurbellen tot slimme verlichting, als ze direct verbinding maken met internet via het mobiele netwerk, zullen ze moeten worden vervangen voor 5G-modellen. Gelukkig is dat voor de meeste apparaten niet aan de orde, omdat ze lopen via het draadloze netwerk. Voor Philips Hue-lampen zul je dan bijvoorbeeld alleen de bridge hoeven te vervangen. Dankzij 5G zal het aantal slimme apparaten in huis aanzienlijk toenemen, omdat communicatie geen probleem meer hoeft te vormen. Ook nu kun je weer denken aan een heel sensornetwerk in je huis, zodat je je gezondheid, je fitheid, je slaapritme en noem maar op, altijd in de gaten kunt houden. Dat vinden we zowel superspannend als doodeng.

Tip 08: Wanneer?

Er komen dus volgend jaar al smartphones die 5G ondersteunen. Betekent dit dan ook dat we volgend jaar 5G kunnen verwachten? In Nederland in ieder geval nog niet. In een aantal Aziatische landen en de Verenigde Staten wordt dit jaar al begonnen met de uitrol van 5G-netwerken, maar in ons land zijn op het moment van schrijven de frequentieveilingen nog niet eens ingepland. Dat kan pas gebeuren nadat de politiek een besluit neemt over de beschikbare frequenties voor 5G. Pas wanneer de frequenties zijn geveild, kan er vaart worden gemaakt met de implementatie van 5G. De Europese Commissie wil graag dat er in 2020 een werkend 5G-netwerk in Europa is. Het is de grote vraag of dit wat Nederland betreft gaat lukken. Maar of dit nu zo is of niet, binnen drie tot vier jaar is 5G (hopelijk eindelijk) een feit en kunnen we profiteren van alles dat je in dit artikel gelezen hebt.

©PXimport

Niets zo fijn als een complete webshop waar je alles vindt met betrekking tot het inrichten van een slim huis. Dat is wat tink te bieden heeft: alles wat je nodig hebt voor smart living vind je in de ruime catalogus van deze webshop. Alle merken hebben ze in huis, en onlangs zijn ook de nieuwste Amazon Echo-producten aan het assortiment toegevoegd.

Partnerbijdrage - in samenwerking met tink

Compleet aanbod

Op de webshop van tink kun je terecht voor een veelzijdigheid aan smarthomeproducten. Onlangs lanceerde Amazon een hele reeks nieuwe Echo-producten; de apparaten die je thuis installeert en waarmee je je slimme huis kunt aansturen. De nieuwe Echo-producten helpen je veel in huis te automatiseren met smarthome-apparatuur.

En ook nieuw en handig: De spraakassistent van Amazon - Alexa - is nu volledig Nederlandstalig. Of je nu wilt weten wat voor weer het wordt of de verlichting in de keuken wilt aanzetten: je vraagt het gewoon in het Nederlands. Geef commando’s als "Alexa, draai meezingers" om direct te genieten van muziek via Spotify, Apple Music of Amazon Music. Ook voor je favoriete radiozenders, het laatste nieuws of de uitslagen van je voetbalclub kun je bij haar terecht. Ter vermaak kan ze zelfs een liedje zingen of een verhaaltje voorlezen. Bovendien leert Alexa continu bij, waardoor deze steeds meer nieuwe vaardigheden en functies krijgt.

Compatibel met tal van apparaten

De Amazon Echo-producten en de Alexa spraakassistent zijn compatibel met een groot aantal smarthomeproducten. Zo kun je met een enkele Nederlandstalige opdracht als ‘lichten aan in de woonkamer’ je Philips Hue- of IKEA Trådfri-lampen inschakelen of laat je je huishoudelijke apparaten van Samsung bedienen met de SmartThings-koppeling. Veel Amazon Echo-apparaten zijn bovendien voorzien van een Zigbee-hub, waardoor je vrijwel alle Zigbee-apparaten, zoals de bekende Hue-lampen, direct kunt aansturen. Alle nieuwe Echo-producten vind je in de shop van link. We nemen de producten kort met je door.

Amazon Echo Show 8 - €199,99

Deze Amazon Echo Show 8 is voorzien van een een 8,68‑inch aanraakscherm met een resolutie van 800 × 1340 pixels en een in‑cell capacitieve touch‑technologie. Dit is dezelfde aanraaktechnologie die op smartphones wordt gebruikt. Het apparaat draait op Amazons eigen AZ3 Pro‑chip, een 64‑bit SoC met twee A78‑kernen en vier A55‑kernen en Wi‑Fi 6e‑ondersteuning.

De 13‑MP‑camera met auto‑framing en 3,3× zoom staat boven het scherm, samen met vier microfoons en een schuifje om de camera fysiek af te schermen. Het ingebouwde Zigbee/Matter/Thread‑huisautomatisatiecentrum en Bluetooth 5.3 bieden brede connectiviteit voor een scala aan apparaten . De audio komt van een 2,8‑inch woofer en twee full‑range drivers met een gezamenlijk vermogen van 40 watt en ondersteuning voor ruimtelijk geluid.

Amazon Echo Dot - € 64,99

De Echo Dot is een compacte bolvormige slimme luidspreker met een diameter van slechts 10 centimeter en een gewicht van 340 gram. Binnenin zit een MediaTek MT8519‑processor met vier ARM Cortex‑A55‑kernen op 1,8 GHz en 512 MB LPDDR4‑geheugen.

De luidspreker heeft een volledig bereik met een frequentierespons tussen 100 Hz en 40 kHz. De Dot ondersteunt Wi‑Fi tot 802.11ac en Bluetooth 5. Het werkt als smart‑home‑hub voor Matter en Thread en heeft een microfoon met fysieke dempknop.

Amazon Echo Show 11 - € 239,99

De Echo Show 11 heeft een groter 10,95‑inch full-hd-scherm met een resolutie van 1200 × 1920 pixels en een in‑cell capacitieve aanraaklaag. De 13‑megapixelcamera beschikt over auto‑framing en 3,3× digitale zoom. Onder de motorkap vinden we een AZ3 Pro‑processor met twee A78‑kernen (1,8 GHz) en vier A55‑kernen (2 GHz). Draadloze connectiviteit vinden in Wi‑Fi 6e en Bluetooth 5.3 en er is ondersteuning voor Zigbee, Matter en Thread.

Het audiosysteem bevat een 2,8‑inch woofer en twee full‑range drivers met een gezamenlijk vermogen van 40 watt en frequentiebereik van 90 Hz tot 40 kHz. Een fysieke microfoonschakelaar en multi‑room‑functie maken de Echo Show 11 compleet. Je kunt deze Echo Show ook in een 2-pack-variant aanschaffen, zodat je er bijvoorbeeld eentje beneden hebt, en een in de slaapkamer.

Amazon Echo Show 5 - € 109,99

De Amazon Echo Show 5 heeft een 5,5‑inch scherm met 960 × 480 pixels met een compacte driehoekige behuizing van 147 × 91 × 82 millimeter en weegt 456 gram. De MediaTek MT8169B‑octacoreprocessor en 1 GB RAM zorgen voor snelle bediening en afhankdelijk van je opdrachten .Er is een 2‑MP‑camera met fysieke sluiter en microfoonknop voor privacy. Connectiviteit omvat Wi‑Fi 5 (802.11ac) en Bluetooth 5.0.

De Echo Show 5 heeft geen ingebouwde smart‑home‑hub. Het geluid komt van een enkele 1,75‑inch full‑range driver en de speaker wordt gevoed door een 21‑watt netadapter. Multi‑room‑ondersteuning en een netsnoer worden meegeleverd. Je kunt de Amazon Echo Show 5 ook aanschaffen in een 2-pack variant.

Amazon Echo Dot Max - € 109,99

Deze Echo Dot Max is een krachtigere versie van de Dot en heeft een wat groter formaat. Binnenin draait de AZ3‑chip met 1 GB DDR4‑geheugen en 1 GB pNAND‑opslag. Hij fungeert als bridge voor Zigbee, Matter en Thread en ondersteunt Wi‑Fi 6e en Bluetooth 5.3.

De audioconfiguratie bestaat uit een 2,5‑inch woofer en 0,8‑inch tweeter met een frequentierespons van 53 Hz tot 16 kHz. Vier microfoons met fysieke mute‑knop zorgen voor stemopdrachten. Door de fysieke microfoonknop waarborg je je privacy.

Amazon Echo Studio - € 239,99

De Echo Studio is een cilindrische stevige luidspreker met een gewicht van 1,63 kilogram. Hij gebruikt vier A55‑cores tot 2,0 GHz en 2 GB LPDDR5‑geheugen en ondersteunt Wi‑Fi 6e en Bluetooth 5.3.

Qua audio zit je helemaal goed, want het bestaat uit meerdere luidsprekerdrivers (woofers en full‑range) met frequentiebereik van 40 Hz tot 20 kHz en Dolby Atmos‑ondersteuning. De Vega OS‑software biedt ondersteuning voor Alexa, Matter, Thread en Zigbee. Met de bijbehorende Echo-app kun je de bass‑ en treble‑instellingen aanpassen.

Lekker lezen!

Heb je niets met een slim huis en ben je meer van het lezen? Ook daarvoor kun je terecht bij tink, want verschillende Amazon Kindle e-readers zitten eveneens in het assortiment. We nemen de drie belangrijkste modellen even kort met je door.

Amazon Kindle Colorsoft Signature Edition - € 299,99

De Kindle Colorsoft Signature Edition beschikt over een 7‑inch kleurenscherm met 150 ppi voor kleurweergave en 300 ppi voor zwart‑wit, ondergebracht in een dunne behuizing. De Signature Edition is wat luxer uitgerust, onder meer door het automatisch aanpassen van de helderheid van de verlichting aan de omgeving, waardoor je ogen minder snel vermoeid raken. Lezen is nu nog natuurlijker, of het nu dag of nacht is.

De e-reader weegt slechts 218 gram en licht daardoor lekker in de hand. De e-reader ondersteunt Wi‑Fi 5 en Bluetooth 5.0 en laadt via usb-c of Qi‑draadloos. Een adapter wordt niet meegeleverd. De interne opslag van 32 GB wordt ondersteund door een 2310 mAh‑accu die wekenlang lezen mogelijk maakt; de reader is daarnaast IPX8‑waterdicht.

Amazon Kindle Paperwhite Signature Edition - € 199,99

De Kindle Paperwhite Signature Edition heeft een 6,8‑inch E‑Ink‑scherm met 300 ppi en instelbare frontverlichting in een compacte behuizing van 176,72 × 127,56 × 7,83 millimeter en weegt maar 214 gram. De reader beschikt over 32 GB interne opslag. De helderheid van het scherm wordt ook bij deze Kindle automatisch aangepast aan de omgeving. Qua connectiviteit ondersteunt deze Kindle Wi‑Fi a/b/g/n/ac en Bluetooth 2.1/3.0/4.1.

Een 1900 mAh‑Li‑ion‑polymeeraccu biedt een batterijduur tot maar liefst 12 weken. De reader is IPX8‑waterdicht, ondersteunt Audible‑luisterboeken via Bluetooth en wordt geleverd met een usb-c-kabel en natuurlijk een handleiding. De adapter wordt niet meegeleverd, maar iedere usb-c-adapter is in principe geschikt om deze Kindle op te laden.

Amazon Kindle Colorsoft - € 269,99

De Kindle Colorsoft is een lichtere variant van de Signature Edition. Het 7,05‑inch scherm heeft een resolutie van 150 ppi voor kleurweergave en 300 ppi voor zwart‑wit. De reader meet 176,73 × 127,56 × 7,83 millimeter en weegt 215 gram. Binnenin zit een MTK MT8113S‑dual‑coreprocessor op 2 GHz met 1 GB RAM en 2310 mAh‑accu; er is 16 GB interne opslag.

Connectiviteit voor deze e-reader bestaat uit Wi‑Fi 5 en Bluetooth 5.0, opladen doe je via een usb-c-kabel. De reader is IPX8‑waterdicht en compatibel met een optionele EMR‑stylus. In de verpakking vind je naast de e-reader een usb-c-oplaadkabel (zonder adapter) en een snelstartgids

Belangrijk om te weten voor iedereen die Dispatch op een Switch of Switch 2 wil aanschaffen: de game is op die platforms gecensureerd, en dit kan niet uitgezet worden.

Dispatch kwam afgelopen jaar al uit op platforms als pc en PlayStation 5, en is sinds eerder deze week ook te koop voor Nintendo Switch en Nintendo Switch 2. Veel Switch-gamers keken al lange tijd uit naar de release van deze geprezen indiegame.

Censuur in Dispatch

Nu blijkt echter dat Dispatch op Switch-consoles gecensureerd is. De game bevat zo nu en dan scènes waarin (getekende) naaktheid voorkomt. Ook zitten er andere volwassen beelden in, zoals het opsteken van een middelvinger. In de andere platformversies zit er als optie de mogelijkheid deze beelden te censureren, maar spelers kunnen dit zelf bepalen door het aan of uit te zetten.

Op Switch en Switch 2 blijkt dit dus niet het geval: daar is het censuur vooralsnog verplicht. Volgens Dispatch-ontwikkelaar AdHoc (via Eurogamer) is dit gedaan omdat de game aan bepaalde regels moet doen om op de Nintendo eShop uit te komen.

Het lijkt er dan ook niet op dat er een patch uitkomt waarmee spelers het alsnog zelf kunnen bepalen, al is de kritiek online niet mals. Mocht die kritiek groeien, dan wordt er wellicht alsnog wat aan gedaan, maar dit is vooralsnog niet bevestigd.

Mogelijk heeft het te maken met strengere regels in bepaalde regio's - zoals Japan. Het zou kunnen dat AdHoc er voor heeft gekozen één versie van het spel voor alle regio's uit te brengen, waardoor het censuur voor alle regio's geldt. In Japan is de PS5-versie van de game bijvoorbeeld ook gecensureerd.

Nintendo heeft in een statement aan NintendoLife niet veel meer duidelijkheid gegeven over de situatie. Het bedrijf benadrukt dat leeftijdsclassificaties door onafhankelijke organisaties worden gegeven, maar dat het ook zelf richtlijnen voor zijn platforms heeft. "We informeren partners wanneer hun games niet aan deze richtlijnen voldoen, maar Nintendo past zelf niet de content van partners aan."

Nintendo en volwassen games

Nintendo zelf heeft in het verleden enkele controversiële keuzes gemaakt rondom censuur. Nintendo's spelcomputers staan er om bekend dat ze voor de hele familie bedoeld zijn, en in het verleden zorgde dit er bijvoorbeeld voor dat rood bloed met een andere kleur werd vervangen.

De laatste jaren leek Nintendo echter steeds coulanter te worden op het gebied van het vertonen van geweld en andere volwassen beelden in games. Diverse andere Switch 2- en Switch-games tonen wel volwassen materiaal, dus het is niet duidelijk waarom Dispatch dan toch gecensureerd is. Wellicht ligt het aan de combinatie met de tekenfilmachtige beelden in de game.

Over Dispatch

Dispatch draait om de aan lager wal geraakte superheld Robert Robertson. Tegenwoordig vult hij zijn tijd met een kantoorbaan, waarbij hij de administratie van andere superhelden verzorgt. Toch hoopt hij zelf uiteindelijk ook weer de held uit te kunnen hangen.

De game heeft daarmee een focus op het narratief, en doet daardoor meer dan eens denken aan de adventuregames van Telltale Games. Ontwikkelaar AdHoc bestaat dan ook gedeeltelijk uit voormalige werknemers van de studio achter de The Walking Dead-spellen.

Dispatch heeft daarbij een sterrencast die de rollen van de personages vervullen. Denk aan Aaron Paul (in de rol van de hierboven genoemde Robert), Jeffrey Wright (The Last of Us, Westworld, Matthew Mercer en Laura Bailey.

Dispatch is gestructureerd als een seizoen van een serie - de game kwam uit verspreid over meerdere episodes. AdHoc heeft eerder al laten weten dat een 'tweede seizoen' wordt overwogen.