Hoewel je 5G mobiel internet kunt krijgen van providers, laat de snelheidswinst nog behoorlijk te wensen over. Dit komt omdat 5G meer in zijn mars heeft dan nu aangeboden wordt. Wanneer krijgen we snel 5G in Nederland?

Al zo’n twee jaar is 5G in Nederland verkrijgbaar bij alle providers voor een meerprijs ten opzichte van het reguliere 4G. Maar in die twee jaar heeft 5G zich nog niet écht bewezen. De datasnelheden zijn wat hoger, maar de ervaring is meer een 4G+-beleving in plaats van de revolutionaire snelheidsverbetering waar providers, netwerkapparatuurmakers en smartphonefabrikanten ons al jaren warm voor proberen te maken.

©PXimport

4G+

De term 4G+ halen we niet zomaar aan in bovenstaande alinea. Dat is precies hoe Nick Read, de CEO van Vodafone (niet te verwarren met het Nederlandse VodafoneZiggo) het huidige 5G omschreef. Dat is niet zo gek ook, en je daar hoef je niet technisch onderlegd voor te zijn. Als we kijken naar de bandfrequenties waarop huidige Nederlandse providers 5G aanbieden, dan ligt deze behoorlijk in het spectrum van 4G. Op dit moment gebruikt 4G de frequentiebanden 800, 1.800 en 2.600 MHz om te werken. De frequenties die 5G  momenteel gebruiken, zijn 700, 1.400 en 2.100 MHz.

Hierdoor lijkt 5G niet alleen een 4G+-ervaring, het is het ook. Dankzij optimalisaties is er echter zeker wel een verschil in snelheid, bereik en het aantal apparaten dat met dezelfde mobiel internet-mast verbonden zijn.

De banden die het verschil gaan maken voor 5G liggen in een heel ander spectrum: 3,5 GHz (3500 GHz) en 26 GHz (26.000 MHz). Op deze frequenties zullen veel apparaten gelijktijdig kunnen verbinden en enorme internetsnelheden behaald worden. Zelfs veel 5G-smartphones ondersteunen dit al. Er zijn echter redenen waarom providers nog geen écht snel 5G-internet kunnen bieden via deze frequenties. Deze problemen zorgen er zelfs voor dat we in Nederland achter liggen op andere landen, niet alleen Europese landen.

Waarom 5G nog niet snel is

Het probleem is eenvoudig. De oplossing niet. De 3,5 GHz-frequentieband wordt namelijk al gebruikt. In het Friese Burum staan grote schotels die de band al lange tijd gebruiken voor allerhande zaken. De AIVD en MIVD onderscheppen er radioverkeer mee, maar ook het bedrijf Inmarsat heeft de frequentie nodig om het scheepvaartverkeer noodoproepen te kunnen laten doen. Laatstgenoemde stapte met succes naar de rechter om de frequentie te kunnen blijven gebruiken en de Nederlandse staat te dwingen met een oplossing te komen voordat ze de 5G-frequentie aan providers kunnen aanbieden.

Omdat er internationale regels zijn afgesproken rondom de beschikbaarheid van noodoproepen stelt de rechter dat de 3,5 GHz-frequentie Inmarsat niet zomaar afgepakt mag worden. Het ziet er naar uit dat zowel Inmarsat als de geheime diensten moeten uitwijken. Inmarsat gaat waarschijnlijk vanaf 1 januari 2024 in Griekenland te werk.

Dat houdt in dat de band vanaf 2024 in gebruik genomen kan worden. De veiling van de frequenties aan providers vindt waarschijnlijk eind 2023 plaats. De rechterlijke uitspraak heeft gezorgd voor twee jaar vertraging bovenop de vertraging die de situatie al met zich meebracht. In 2024 kunnen providers in Nederland waarschijnlijk 5G aanbieden dat wél het verschil maakt. Daarna kan het worden uitgebreid met de 26 GHz-band.

5G is belangrijk

Daarmee loopt Nederland als het aankomt op 5G achter op andere landen. Mogelijk laat het je op dit moment koud, 4G-snelheden volstaan eigenlijk op dit moment prima. Het is echter wel degelijk problematisch. Veel nieuwe internetdiensten en ontwikkelingen (zoals zelfrijdende auto’s) zullen straks leunen op de hogere snelheden van mobiel internet. Ook voor het bedrijfsleven en start-ups is 5G erg belangrijk.

De PlayStation 5 zal dit jaar waarschijnlijk nog niet in prijs omhoog gaan, ondanks de stijgende kosten van geheugen.

Dat heeft PlayStation-producent Sony door laten schemeren. het bedrijf reageert daarmee op de angst van veel consumenten dat de populaire spelcomputers binnenkort weer in prijs omhoog gaan door de alsmaar stijgende kosten van RAM-geheugen. RAM is namelijk essentieel om AI in de lucht te houden, wat zeker de laatste maanden voor een grote invloed op de prijzen ervan zorgt.

Genoeg geheugen aangeschaft

Sony praatte erover tijdens de bekendmaking van zijn kwartaalcijfers, waarbij tevens bleek dat er wereldwijd inmiddels 92,2 miljoen exemplaren van de PlayStation 5 zijn verscheept. Sony's cfo Lin Tao meldde daarbij dat het bedrijf al genoeg geheugen heeft aangeschaft om in ieder geval tot en met de feestdagen van dit jaar de PlayStation 5 te kunnen produceren. Daarbij blijft het bedrijf onderhandelen met producenten van RAM.

Tao liet weten dat het flexibel wil blijven wat hun hardwarestrategie betreft. De focus ligt daarbij vooral op het verdienen van de huidige klanten die al een PS5 in huis hebben staan - bijvoorbeeld door het verkopen van games en spelers via PlayStation Network aankopen laten doen en abonnementen af laten sluiten.

Hoewel het bedrijf dus niet uitsluit dat een prijsstijging voor de PlayStation 5 in de toekomst een reële optie wordt, lijkt dat in ieder geval dit jaar niet op de planning te staan. Tegelijkertijd zou de stijging van RAM-kosten wel invloed kunnen uitoefenen op de komst van de PlayStation 6: eerder gingen er geruchten dat het bedrijf overweegt die console intern uit te stellen. In deze column schrijven we waarom dat misschien niet eens slecht nieuws is voor de consument.

Ghost of Yotei

Tijdens het bekendmaken van de kwartaalcijfers liet Sony ook weten dat het vorig jaar oktober uitgekomen Ghost of Yotei goed verkoopt. Hoewel geen precieze verkoopcijfers werden genoemd, zijn er volgens het bedrijf meer exemplaren van de game verkocht dan van voorganger Ghost of Tsushima in dezelfde periode na release. Laatstgenoemde game is ongeveer 5 miljoen keer verkocht in de eerste vier maanden na release, dus het is waarschijnlijk dat Yotei daar overheen is gegaan.

Tijdens de Olympische Winterspelen wil je dat alles scherp blijft, ook als het beeld razendsnel beweegt. Toch staan veel tv's standaard zo ingesteld dat schaatsers nét wat vaag worden in de bocht, of dat sneeuw en ijs er onnatuurlijk uitzien. In dit artikel laat ID je zien welke instellingen je per merk kunt gebruiken om jouw scherm beter af te stemmen op de actie op het ijs.

De meeste televisies staan standaard ingesteld op extra felle kleuren en harde contrasten. Voor speelfilms, talkshows, tekenseries, natuurdocumentaires en games kan dat prima ogen, maar voor sport - en zeker voor winterse sporten - pakt dat minder goed uit.

De tips in dit artikel gelden in de basis voor alle sporten met snelle bewegingen en camerabewegingen, maar: wintersport laat alleen sneller zien wanneer een instelling te ver is doorgetrokken. IJs en sneeuw zijn grote, heldere vlakken. Als helderheid en contrast te hoog staan, verdwijnen details in dat wit eerder en vallen beeldfouten sneller op. Denk aan een lichte waas rond een schaatser of onrust bij een snelle pan over de baan.

Met een iets rustiger basisbeeld en een middenstand voor bewegingsverwerking blijft het beeld natuurlijk, terwijl het toch vloeiend blijft. Je merkt dat meteen: het ijs wordt al snel een egaal wit vlak en schaatsers lijken net wat minder scherp zodra het tempo omhoog gaat. Met een paar gerichte tweaks maak je het beeld rustiger en duidelijker, door de paneelhelderheid apart af te stellen van de kleurverzadiging en een passende motion-instelling te kiezen.

Beweging en verversing: dit gebeurt er op je tv

Wanneer een schaatser op topsnelheid door de bocht gaat, zie je meteen of je tv beweging goed verwerkt. Dat begint bij de verversingssnelheid van het paneel: veel schermen werken op 60 Hz of 120 Hz. Dat is het ritme waarmee jouw tv het beeld opbouwt. Maar het signaal dat binnenkomt, heeft vaak een ander tempo. In Europa volgt sport meestal een 50 Hz-cadans. Soms is dat 1080i/25, waarbij er 50 halve beelden per seconde binnenkomen die samen 25 volledige frames vormen. Steeds vaker zie je ook 50p, met 50 volledige frames per seconde.

Je tv moet dat binnenkomende ritme vervolgens passend maken op het ritme van het paneel. Dat gaat meestal vanzelf, maar de manier waarop je tv dit oplost bepaalt of je een rustige, scherpe wedstrijd ziet of juist onrust in beweging. Een belangrijk hulpmiddel daarbij is beeldinterpolatie: je tv berekent extra tussenbeelden om snelle actie vloeiender te laten lopen. Dat kan bij sport echt helpen, zolang je het met mate gebruikt. Zet je het te hoog, dan krijgt het beeld een té glad laagje en oogt het al snel nep. Zet je het te laag, dan zie je juist kleine schokjes: bij ijshockey lijkt de puck te 'stuiteren' en bij schaatsen mis je net die vloeiende glijbeweging over het ijs.

Zo stel je beweging goed af voor wintersporten

Het fijne aan handmatig bijstellen is dat je de regie terugpakt over scherpte tijdens beweging. In plaats van blind te varen op de standaard sportmodus, werkt het vaak beter om de motion-instellingen van jouw merk erbij te pakken. Bij een Sony-scherm kijk je naar Motionflow, bij LG zoek je naar TruMotion en bij een Samsung televisie navigeer je naar Auto Motion Plus of Picture Clarity. Door deze functies op een gemiddelde stand te zetten, zorg je ervoor dat de camera-panning over de witte ijsbaan vloeiend verloopt zonder dat er vreemde beeldfouten rondom de sporters ontstaan. Je ziet meteen dat details langs de baan en in het publiek beter leesbaar blijven, ook als de camera snel meedraait.

©ID.nl

De juiste balans tussen helderheid en kleurverzadiging

Een veelgemaakte fout bij sport kijken tijdens de Olympische Winterspelen is dat je alles tegelijk omhoog gooit voor een feller beeld. Wil je meer licht, pas dan vooral de achtergrondverlichting of paneelhelderheid aan. Laat kleurverzadiging met rust, of zet die zelfs een tikje lager. Zo voorkom je dat felle schaatspakken 'dichtlopen' en details kwijtraken. Het doel is simpel: sneeuw en ijs moeten helderwit blijven, maar wel met structuur, zodat je nog ziet waar het parcours loopt. Zet ook de kleurtemperatuur op een natuurlijke stand, zoals 'Warm 1'. Daarmee voorkom je dat het beeld een kille, blauwe gloed krijgt waar je ogen sneller moe van worden.

©ID.nl

Wanneer je instellingen moet bijsturen

Er zit een grens aan wat je tv in real time kan uitrekenen. Zie je rond een snelle skiër een waas, flikkering of rare randjes, dan staat de motion-instelling simpelweg te hoog voor wat het scherm netjes kan verwerken. Zet de vloeiendheid dan één stap terug en kijk opnieuw.

Schakel je na de wedstrijd over naar een spelcomputer, zet extra beeldverwerking dan liever uit. Anders voeg je vertraging toe tussen je controller en wat er op het scherm gebeurt. En bij napraatprogramma's in de studio kunnen deze bewegingsinstellingen ook tegen je werken: dan krijg je al snel dat 'soap'-effect, waarbij gezichten net iets te glad en onnatuurlijk lijken.

Pas je beeld aan op jouw woonkamer

De lichtinval in je kamer bepaalt hoe ver je de verlichting van je scherm moet opschroeven. Kijk je de Olympische Winterspelen overdag, dan mag de achtergrondverlichting bijna op de maximale stand staan om reflecties tegen te gaan. In de avonduren is het voor je ogen juist prettiger om dit weer terug te draaien. Controleer ook altijd of de audio-output van je soundbar nog in de pas loopt met het beeld, want zware bewegingsverwerking kan soms voor een beetje vertraging zorgen. Door tijdens een live wedstrijd kort te experimenteren met de 'custom' instellingen van je bewegingsmenu, vind je meestal snel de instelling die wel soepel oogt, maar niet kunstmatig wordt.

Lees ook: Wanneer is een tv écht te groot voor je woonkamer?

©Fabio Principe - stock.adobe.com

Klaar voor de start: zo stel je je beeld goed in

Voor de scherpste weergave tijdens de Olympische Winterspelen kies je een heldere basisstand en pas je handmatig de bewegingsinstellingen zoals Motionflow of TruMotion aan naar een gemiddeld niveau. Zo blijft het beeld vloeiend, zonder vreemde beeldfouten om en zonder dat alles er overdreven glad uitziet.

Heb je overdag veel licht in de kamer, zet dan vooral de achtergrondverlichting hoger. Laat kleurverzadiging met rust, of geef hem juist een klein tikje omlaag, zodat details in schaatspakken en helmen zichtbaar blijven. Schakel ook extra filters zoals ruisonderdrukking uit om de natuurlijke scherpte van de 4K- of HD-uitzending niet te verliezen. Met deze aanpassingen geniet je van een rustig en vloeiend beeld, waardoor je elke seconde van de strijd om het goud haarscherp beleeft.

Deze sporten kun je zien tijdens de Olympische Winterspelen 2026

Alpineskiën
Biatlon
Bobsleeën
Curling
Freestyleskiën
IJshockey
Kunstrijden
Langlaufen

Noordse combinatie
Rodelen
Schaatsen
Schansspringen
Shorttrack
Skeleton
Ski-alpinisme
Snowboarden