ID.nl logo
Huis

Coreldraw Graphics Suite X4

De nieuwe CorelDRAW is uit. Tjokvol met vernieuwingen en verbeteringen bewijst dit pakket zich wederom als een van de beste en meest uitgebreide suites die er te krijgen zijn voor illustratiewerk en fotobewerking.

CorelDRAW is van een eenvoudig tekenpakket inmiddels uitgegroeid tot één van de meest uitgebreide suites voor het opmaken van illustraties en het bewerken van foto's. Corel belooft een totaaloplossing te bieden voor een groot aantal projecten, zoals logo's, webgraphics, marketingbrochures en 'in het oog springende' uithangborden. De nieuwste versie van de suite, X4, bevat een groot aantal veranderingen en verbeteringen ten opzichte van de vorige versie. Wij bekijken wat er nieuw is in CorelDRAW, Corel PHOTO-PAINT, Corel PowerTRACE en Corel CAPTURE, de pakketten waaruit de suite is opgebouwd.

CorelDRAW X4

CorelDRAW is de illustratietoepassing van de suite. Versie X4 bevat een aantal zeer goede verbeteringen maar ook wat slimme extra's die het gebruik prettiger maken. De voornaamste wijzigingen zitten in de gebruikersinterface, de lagen, de tekstbewerking en het online delen van documenten. De gebruikersinterface is volledig gemoderniseerd. Het is even wennen, maar het nieuwe uiterlijk werkt prettig en efficiënt. Daarnaast is de interface volledig aanpasbaar en zelf in te richten door het slepen met knoppen en werkbalken. Bovendien bevat het systeem een aantal slimme, vooraf ingestelde configuraties (werkruimten) die vergelijkbaar zijn met Adobe Photoshop, Adobe Illustrator en Microsoft Office. Mede dankzij de vergaande bestandscompatibiliteit met deze applicaties is overstappen naar CorelDRAW makkelijk.

Eén van de grootste, en tevens noodzakelijkste, verbeteringen in CorelDRAW is dat de laagstructuur nu per pagina gescheiden is. In vorige versies nam het pakket de lagen over alle pagina's mee, wat zorgde voor een onoverzichtelijk geheel. Nu kunt u per pagina een laagstructuur kiezen, waardoor u meer overzicht hebt.
CorelDRAW X4 maakt nu gebruik van directe tekstopmaak. Als u een ander lettertype kiest of de tekstopmaak wijzigt, ziet u het effect van deze wijziging direct in het document zelf. Als alles er goed uitziet, kunt u daarna de verandering ook daadwerkelijk toepassen. Deze manier van preview is veruit superieur ten opzichte van het 'proberen en we zien wel wat eruit komt'.

Een bijzonder fraaie uitbreiding op de tekstkwaliteiten van het pakket is de integratie van www.WhatTheFont.com. Hiermee kunt u onderzoeken in welk lettertype een tekst is gezet. Zo hoeft u niet uw hele fontverzameling font voor font te doorlopen als u ergens een lettertype hebt gezien dat u aanspreekt. Gewoon even een foto maken met het mobieltje en WhatTheFont doet de rest. Ook is het nu mogelijk samengevoegde afdrukken te maken, waarbij de tekst automatisch vanuit een ander bestand in de lay-out wordt gegoten.

Met ConceptShare kunt u uw bestanden via internet delen met anderen. Om hier gebruik van te maken moet u eerst een gratis account aanmaken. Daarna kunt u diverse online projectomgevingen maken en daar bestanden in plaatsen. Door rechten toe te kennen aan anderen, kunnen deze de bestanden bekijken, aanpassen of van commentaar voorzien. Op deze manier kunt u zeer direct met uw collega's, klanten of opdrachtgevers communiceren.

Corel PHOTO-PAINT X4

Het fotobewerkingsprogramma van de suite is ook op een aantal punten verbeterd. Allereerst is de gebruikersinterface op dezelfde manier vernieuwd als bij CorelDRAW, dit komt de overzichtelijkheid ten goede. Een tweede verbetering is dat de raw- formaten van meer dan driehonderd verschillende soorten camera's worden ondersteund. Het bewerken van hoge kwaliteit foto's en het toepassen van extreme filters is hierdoor een stuk makkelijker geworden.

PowerTRACE en CorelCAPTURE

Het overzetten van een gescand bedrijfslogo in een vectorafbeelding is een eenvoudig karweitje met PowerTRACE X4. Zowel het origineel als het resultaat worden getoond. Aanpassingen aan de bewerkingsparameters worden direct doorgevoerd en zijn zichtbaar in de preview. Corel PowerTRACE X4 was al goed in het overtrekken van randen en vlakken. Nu kan het pakket ook de middenlijnen van een tekening overtrekken. Voor lijntekeningen, zoals technische illustraties of handtekeningen, is deze methode bijzonder geschikt. Het volledig overtrekken van een hoge resolutiefoto blijkt niet mogelijk. Het systeem is kennelijk minder geschikt voor het overtrekken van dit soort bestanden, terwijl alternatieve pakketten daar geen moeite mee hebben.

Het maken van een schermopname kan eenvoudig met Corel CAPTURE X4. Alle screenshots op deze pagina's zijn hiermee gemaakt. Het enige minpunt is dat de gegenereerde tif-bestanden niet door de standaard viewer van Vista ondersteund worden en dus niet als preview in de Verkenner verschijnen. Waarschijnlijk ligt dit aan Vista, maar Corel had beter kunnen kiezen voor het wegschrijven van een compatibele versie.

Extra's

Naast de genoemde hoofdonderdelen levert Corel nog een aantal zeer handige kleinere toepassingen mee, die het leven van de ontwerper heel wat makkelijker kunnen maken. Nieuw zijn de Streepjescode-wizard, om eenvoudig barcodes te genereren volgens diverse standaarden, en de Service Bureau Profiler, die het makkelijker maakt om foutloze bestanden aan de drukker te leveren. De Wizard Dubbelzijdig afdrukken doet prima wat hij belooft en met de meegeleverde Bitstream Font Navigator hebt u een beter overzicht over de beschikbare fonts op uw systeem. Naast deze handige hulpprogramma's staat er een werkelijk gigantische hoeveelheid content op de dvd. Deze content bestaat uit vierduizend line-art-afbeeldingen, duizend professionele digitale foto's, meer dan duizend fonts en urenlange instructievideo's. Ook een omvangrijke hoeveelheid documentsjablonen is beschikbaar. Deze zijn bovendien voorzien van professioneel commentaar, tips en adviezen hoe deze optimaal te gebruiken.

Algemene verbeteringen

Het pakket is op nog veel meer plaatsen uitgebreid. Zo is het kleurbeheer verbeterd door ondersteuning van het Windows Color System en de Adobe Color Management Module, waardoor het gebruik van standaard icc-profielen, waarmee het kleurgevoel op diverse apparaten gelijk getrokken kan worden, mogelijk is. Verder is de pdf-ondersteuning uitgebreid met pdf-opmerkingen waardoor deze bestanden beter geïndexeerd kunnen worden. Microsoft Visual Basic for Applications 6.4 is volledig ondersteund en de suite probeert zichzelf dynamisch te updaten via internet. De ondersteuning voor tabellen is uitgebreid en ten slotte krijgt u ook nog toegang tot de gebruikerscommunity met forum, waar u in contact kunt komen met medegebruikers en ervaringen kunt uitwisselen.PluspuntenMinpuntenConclusie

  • zeer volledig pakket

  • gebruiksgemak

  • grote compatibiliteit

  • uitgebreide documentatie

  • voor professioneel gebruik een koopje

  • tracingsnelheid, weigering bij grote bestanden

  • prijs te hoog voor niet-professioneel gebruik

CorelDRAW Graphics Suite X4 zit boordevol met verbeteringen en nieuwe mogelijkheden om het ontwerpen van ilustaties en het bewerken van foto's nog efficiënter aan te pakken. Corel steekt veel energie in het verbeteren en versnellen van de workflow. Met de instructievideo's en de uitgebreide tips van deskundigen bij de standaardsjablonen richt Corel zich echter ook op de wat minder geroutineerde gebruiker. Dit maakt het pakket weliswaar erg toegankelijk voor dit soort gebruikers, maar of zij bereid zijn de prijs van €710 neer te leggen, valt te betwijfelen. Daartegenover staat dat voor iedereen die regelmatig professioneel met illustreren en fotobewerken bezig is, de prijs zéér interessant is en dat dit pakket zich kan meten met de absolute top. Een echte aanrader!

Fantastisch
▼ Volgende artikel
Microsoft Gaming-baas Phil Spencer en Xbox-president Sarah Bond vertrekken
Huis

Microsoft Gaming-baas Phil Spencer en Xbox-president Sarah Bond vertrekken

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

View post on X

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

▼ Volgende artikel
Het geheugen van je computer: dit is het verschil tussen DDR4 en DDR5
© Ayo man | Law of God
Huis

Het geheugen van je computer: dit is het verschil tussen DDR4 en DDR5

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

In dit artikel

je leest wat DDR4 en DDR5 precies van elkaar onderscheidt, wanneer je dat verschil in snelheid en energieverbruik echt merkt en waarom het voordeel van DDR5 ten opzichte van DDR4 bij gamen vaak beperkt blijft. Ook leggen we uit waarom DDR4 niet automatisch meer de goedkope keuze is, waarom je DDR4 en DDR5 niet kunt uitwisselen en wat dat betekent voor upgraden bij laptops en desktops. Tot slot lees je hoe je op Windows en Mac snel checkt of je meer RAM nodig hebt.

Lees ook: RAM(p)-scenario: waarom tech in 2026 duurder wordt

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Het verschil tussen RAM en opslag

Veel mensen halen werkgeheugen (RAM) en opslaggeheugen (SSD of HDD) door elkaar, terwijl ze iets heel anders doen: RAM is het korte-termijngeheugen waarin de gegevens staan van programma's die je nú gebruikt, waardoor je met meer RAM makkelijker en sneller tussen meerdere apps schakelt, maar zodra je de computer uitzet is dit geheugen weer leeg. Opslaggeheugen is juist het lange-termijngeheugen waarop je foto's, documenten en andere bestanden blijven staan, ook als er geen stroom is.

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.