We testten zes desktop-nas’en met een quadcore-processor en ruimte voor minstens vijf schijven, naar keuze ssd’s of klassieke harde schijven. Je centraliseert er data en back-ups mee, maar de geteste apparaten zijn ook krachtig genoeg voor netwerkapplicaties zoals e-mail, multimedia, websites en virtualisatie. Wat is de beste nas uit onze test?

We verzochten fabrikanten om stille nas’en in tower-formaat in te sturen, met minstens een quadcore-cpu, die ruimte bieden aan minimaal vijf schijven. De geteste nas’en zijn minimaal geschikt voor één tot dertig gelijktijdige gebruikers. Ze zijn stil genoeg om in een werkruimte te gebruiken, al hangt dit uiteraard ook af van de schijven die je erin stopt. Maar met ssd’s produceert geen van de geteste apparaten meer dan 42 db(A). Dat lawaainiveau is vergelijkbaar met een rustige huiskamer, kantoor of woonwijk, zacht geroezemoes in een klas of het geluid van vogels ‘s ochtends bij zonsopkomst.

Nas’en zijn complete servers die een breed spectrum aan centrale netwerktaken aankunnen. Je kunt de functionaliteit bijna onbeperkt uitbreiden via los te installeren packages of apps. Hoe vlot dit allemaal werkt, hangt niet alleen af van de snelheid van de processor, de netwerkverbinding en het soort schijven. Ook de hoeveelheid ram speelt een rol, vooral bij multimediataken en bij virtualisatie.

Gebruik je de nas vooral daarvoor dan kies je het beste voor een exemplaar met zoveel mogelijk ram, of breid je het geheugen uit tot het toegelaten maximum. Hou er dan wel rekening mee dat fabrikanten vaak alleen hun eigen geheugenmodules toelaten. Andere soorten ram kunnen in principe ook wel werken, maar dat is niet gegarandeerd. Bestel extra ram dus bij voorkeur tegelijk met de nas zelf, zodat je achteraf niet voor verrassingen komt te staan.

©PXimport

Drobo 5N2

©PXimport

Het Amerikaanse Drobo is vooral actief in de markt met krachtige externe desktopschijven, maar sinds 2017 ook met deze 5N2-nas. Typisch voor Drobo-producten is lange verkrijgbaarheid en ondersteuning. Dat is van belang in een bedrijfsomgeving, maar ook interessant voor thuisgebruikers.

De 5N2 is een compacte, zwartmetalen tafel-nas met ruimte voor vijf schijven van maximaal 14 TB elk. Ook absolute beginners kunnen ermee aan de slag. De 5N2 gebruikt schijfcassettes waarin je schijven vastklikt. Je mag allerlei soorten harde schijven mengen. Steek je er twee schijven in, dan kan je er één zonder gegevensverlies verwisselen. Bij drie schijven kun je ervoor kiezen om één of twee schijven te mogen verwisselen zonder gegevensverlies. Drobo’s eigen raid-systeem BeyondRaid regelt alles zelf. Leds laten zien wat toegestaan is zonder gevaar voor gegevensverlies en tevens de hoeveelheid vrije opslagruimte.

De 5N2 heeft alleen twee ethernetpoorten. Een ingebouwde accu garandeert dat schrijfopdrachten altijd zonder gegevensverlies worden voltooid. Is de accu actief, dan branden alle schijf-leds rood, om aan te geven dat je ze in geen geval mag uittrekken. Aan de onderkant kun je een m.2-msata-ssd kwijt om als cache te gebruiken. Dit versnelt leesoperaties tot dertig procent.

Het beheer gebeurt via Windows- of Mac-software; een webinterface ontbreekt. Ook zijn er verschillende Linux-apps beschikbaar (de 5N2 is zelf ook Linux-gebaseerd). Beveiligde cloudtoegang is mogelijk voor de meeste apps en toepassingen, maar niet voor het beheer.

Drobo 5N2

6Score60

Netgear ReadyNAS 426 en RN428

©PXimport

Netgear ReadyNAS’en zoals deze RN426 – een quadcore, op Intel Atom gebaseerd opslagapparaat met 4 GB ram en zes schijfsleuven – zijn leeg of gevuld verkrijgbaar. De gevulde versies bestaan in capaciteiten van 12, 24 en 36 TB, naar keuze met harde schijven uit de desktop- of enterprise-klasse. Wij testten de lege variant RN42600. Dezelfde nas bestaat ook in een variant met ruimte voor acht schijven (RN428). De RN426/428 kan tot veertig medewerkers tegelijk voorzien van bestandsdeling, gegevensback-up en -replicatie (ook naar cloudopslag) en virtualisatietoepassingen.

De Netgear is gebouwd als een tank, inclusief plaatstalen schijfsledes. De voorklep bevat een tweeregelig led-scherm met statusinformatie (zoals het ip-adres). Via het menu kun je een kopieeroperatie initiëren vanaf de usb3.0-aansluiting op de voorkant, of bepaalde onderhoudshandelingen zoals een reset uitvoeren. Je bedient het menu met de vijf grote druktoetsen boven het Netgear-logo op de klep.

Verse schijven worden standaard geformatteerd in x-raid, Netgears eigen databeveiligingsformaat. Dit voorziet in automatische expansie en vergroting van volumes naarmate je schijven toevoegt of kleinere vervangt door grote. Als bestandssysteem voor doorsneegebruik wordt btrfs gebruikt, maar je kunt dit achteraf wijzigen in standaard raid-niveaus van 0 tot 60.

Netgear richt zich met zijn nas’en vooral op de zakelijke markt en het nas-besturingssysteem oogt klassieker dan dat van de concurrentie. Je krijgt echter evenveel mogelijkheden en apps. Interessant voor bedrijven is dat het ReadyNAS OS v6 in drie varianten bestaat: ‘long-term support’, ‘stable’ en ‘bèta’. Vijf jaar garantie met vervanging van een kapotte nas de volgende werkdag is bij de prijs inbegrepen.

Netgear ReadyNAS 426 en RN428

8Score80

QNAP TVS-672XT

©PXimport

De TVS-672XT wordt aangedreven door een Intel Core i3 8100T (achtste-generatie) en heeft standaard 8 GB ram, verdeeld over twee sleuven en uit te breiden tot maximaal 32 GB. Naast gigabit-ethernet heeft deze nas ook 10G-ethernet aan boord. Die hogere netwerksnelheid is in combinatie met meer werkgeheugen vooral van belang voor virtualisatietoepassingen. Er zijn twee vrije pcie-sleuven waarin optioneel nog snellere 25GbE- en 40GbE-netwerkadapters passen, naast grafische kaarten om de desktopprestaties te verbeteren. Deze nas functioneert desgewenst immers ook als krachtig lokaal of remote Linux-werkstation, of als direct verbonden opslagsysteem met Thunderbolt 3. Het apparaat verandert dan in essentie in een das (direct attached storage), zonder de nas-functies te verliezen.

Uiteraard functioneert de TVS-672XT ook perfect als centrale opslag, mediaserver, replicatieserver, databaseserver of back-upsysteem. Aangesloten clouddiensten kan men lokaal cachen (ook op optioneel te installeren m.2 ssd’s), voor een versnelde toegang tot de daar bewaarde gegevens.

Het multitasking, Linux-gebaseerde besturingssysteem QTS 4.4.x biedt onder meer verbeterde ondersteuning voor ssd’s. Ook de virtualisatiemogelijkheden zijn vernieuwd: een software-gedefinieerde netwerkstructuur maakt de fysiek gebruikte apparatuur abstract om zo de virtuele machines en in containers draaiende toepassingen te hosten. Dit is vooral interessant in een (grotere) bedrijfsomgeving. Dankzij Thunderbolt 3 kan men tot zes TX-800P-uitbreidingseenheden met een doorvoersnelheid van 20 Gbit/s toevoegen. Elke eenheid biedt plaats aan acht bijkomende schijven, dus in theorie is er zo 0,8 PB bruto-opslagcapaciteit!

Deze nas ondersteunt verder Seagate’s IronWolf Health Management, een verbeterde vorm van S.M.A.R.T. die meer dan twintig driveparameters bewaakt en – bij ondersteunde schijven – bijvoorbeeld automatisch een back-up aanbeveelt bij naderende schijfproblemen. Verschillende types schijven (ssd, sas, sata) kun je samenvoegen in een Qtier-opslagpool. Regelmatig gebruikte data wordt automatisch verplaatst naar de snelste schijven en minder actieve data gaat naar actieve langzamere schijven met een hoge capaciteit. Dit werkt het best op een QNAP-nas met minimaal 4 GB geheugen. QTS ondersteunt zoals vanouds drie soorten volumes: statisch, thick en thin. Wij testten op een statisch raid5-volume.

QNAP TVS-672XT

9Score90

Synology DiskStation DS1819+

©PXimport

Deze erg brede bureaumodel-nas biedt ruimte aan maar liefst acht schijven, uit te breiden met maximaal twee expansiemodules van elk vijf schijven. Uitgaande van harde schijven van 16 TB is de maximale brutocapaciteit dan 288 TB. Eén volume kan overigens “maar” een omvang van 108 TB hebben, maar het Linux-gebaseerde Synology DSM-besturingssysteem ondersteunt tot 64 interne volumes. Alle gebruikelijke raid-niveaus, -migraties en -uitbreidingen worden ondersteund en verlopen in principe volledig automatisch dankzij Synology’s SHR-databeveiligingssysteem.

De Intel Atom C3538 (quadcore) van de “Denverton”-generatie is speciaal ontworpen om servers aan te drijven en voldoende krachtig om al die data te verwerken. Mogelijk moet bij dergelijke grote datavolumes wel het geheugen uitgebreid worden van 4 GB tot een maximum van 32 GB. Officieel zijn alleen Synology-geheugenmodules toegelaten; gebruik je andere merken dan vervalt de support. Heb je toepassingen met veel “random” schrijf- en leesoperaties dan is het aan te raden om een cache toe te voegen door middel van een m.2-nvme-ssd. Dat kan door middel van een Synology-adapterkaart die in de enige vrije pcie-sleuf past. Een alternatief is de optionele Synology 10GbE-netwerkkaart, maar er is maar één sleuf dus het is kiezen tussen ssd-cache of snellere netwerkkaart.

Binnen de dertig dagen na aankoop kun je via je Synology-account de standaardgarantie van verlengen van drie naar vijf jaar. Een dergelijk account is sowieso nodig om de uitgebreide cloudfuncties te gebruiken. Valt het internet weg dan kun je offline verder werken. Alle wijzigingen die je aanbrengt worden dan gesynchroniseerd zodra de nas opnieuw verbonden is. Je kunt je eigen privécloud combineren met openbare cloudservices. Met Synology High Availability cluster je twee van deze nas’en: als één nas uitvalt, neemt de tweede het naadloos binnen enkele minuten over.

DSM is wat de werking betreft vergelijkbaar met QNAPs QTS. Het biedt iets minder configuratiemogelijkheden, maar is wel iets gebruiksvriendelijker. Het app-aanbod van Synology is eveneens vergelijkbaar met dat van QNAP. DSM bestaat voortaan ook in een lts-versie; zo wordt de lts-versie van DSM 6.2.x tot 2023 onderhouden. Hetzelfde geldt voor een beperkt aantal apps (back-up, replicatie, virtualisatie en verschillende zakelijke apps). Dankzij Migration Assistant – tijdens onze test nog in bètaversie – migreer je gegevens, apps en instellingen naar een nieuwe nas terwijl de oude nas gewoon blijft functioneren. Als alles goed blijkt te werken op de nieuwe Synology-nas kun je de oude uit bedrijf nemen.

Synology DiskStation DS1819+

9Score90

Thecus N5810Pro

©PXimport

Thecus N5810Pro

Conclusie

De QNAP TVS-672XT is erg snel en functioneel het uitgebreidst. Niet helemaal toevallig is de nas met ons predicaat Best Getest ook de duurste van de besproken apparaten. De Synology DiskStation DS1819+ biedt iets minder functies, maar is wel heel snel en dat voor een lagere prijs. Het is de logische Slimme Koop, overigens op de voet gevolgd door de zeer capabele en steviger gebouwde Netgear ReadyNAS 426 (of 428).

Met de geteste nas’en van Drobo en Thecus is overigens niks mis. De eerste is interessant voor gebruikers die een zeer simpel en toch zeer veilig centraal opslagapparaat verkiezen. De tweede voor consumenten die technisch meer onderlegd zijn en absolute veiligheid hoog in het vaandel voeren.

Het was de grote verrassing van The Game Awards in 2024: CD Projekt Red keert na Cyberpunk 2077 terug naar de Witcher-franchise met een vierde deel. Als vervolg op het grandioze The Witcher 3: Wild Hunt heeft de ontwikkelaar grote - en eigen - schoenen te vullen, dus de ontwikkeling kan nog wel even duren. In dit artikel houden we je op de hoogte over alles rondom The Witcher 4.

Dit overzicht is bijgewerkt op 19 januari .

Releasedatum en platforms

CD Projekt Red heeft nog geen releasedatum voor The Witcher 4 bekendgemaakt, al is er reden om te geloven dat het spel in 2027 of later in de winkels moet liggen.

Tijdens de aankondiging op The Game Awards werd al bekendgemaakt dat de game 'in 2026 of later' zou uitkomen, en bij het onthullen van de fiscale cijfers in 2025 heeft CDPR definitief wereldkundig gemaakt dat The Witcher 4 niet in 2026 uitkomt. Volgens Chief Financial Officer Piotr Nielubowicz is de game in het najaar van 2024 volledig in productie gegaan.

Daarentegen nam Eurogamer in 2024 - voor de onthulling van het spel - een uitgebreid interview af met verschillende ontwikkelaars bij CDPR, waarin onder andere duidelijk werd dat het bedrijf probeert hun nieuwe games binnen twee jaar na onthulling uit te brengen. In het geval van The Witcher 4 zou deze regel een release in december 2026 betekenen, maar het lijkt er dus eerder op dat we de game later in 2027 in handen krijgen.

Cyberpunk 2077-launch zorgde voor verandering

CD Projekt Red heeft in een interview met Digital Foundry aangegeven dat de consoleversies van The Witcher 4 leidend zijn bij de ontwikkeling. De game moet op 60 fps draaien op de PlayStation 5 en Xbox Series X en S. Het is een verandering voor de ontwikkelaar, die zijn games normaliter ontwikkelt met voornamelijk een pc-publiek in het achterhoofd. De aanname is dat dit besluit is voortgekomen uit de desastreuze launch van Cyberpunk 2077, waarbij de game voor velen bijna onspeelbaar was op consoles en zelfs pc-spelers problemen ervoeren.

CDPR is zich ervan bewust dat deze problemen nog in het achterhoofd van spelers hangen, en zegt alles op alles te zetten om te zorgen dat dit niet nog een keer gebeurt. Dat lieten de regisseur van The Witcher 4, Sebastian Kalemba, en executive producer Małgorzata Mitręga weten aan IGN. "Allereerst: let it cook," zegt Kalemba, doelend op het niet overhaast uitbrengen van de game. "Ten tweede is de manier waarop we games produceren inmiddels veranderd, op een erg goede manier. We definiëren heel bewust de verschillende stadia van ontwikkeling. Zo zorgen we dat de fundering eerst in orde is."

Dat leidt volgens Kalemba nu al tot merkbare verbeteringen ten opzichte van de Cyberpunk 2077-ontwikkeling: "Het helpt ons met het feit dat alles dat we creëren enorm goed samenhangt met de rest van het spel. Daardoor hebben we het gevoel dat we meer controle hebben over een enorm complexe omgeving. En het geeft iedereen ook meer zelfvertrouwen over de gameontwikkeling op een dagelijkse basis."

Verhaal en de wereld van The Witcher 4

Op het moment is er nog zeer weinig bekend over het verhaal van de nieuwe game, maar we weten wel dat we in dit deel Ciri - ofwel Cirilla Fiona Elen Riannon - onder de knoppen krijgen. In The Witcher 3: Wild Hunt was Geralt of Rivia het hoofdpersonage, al waren er ook secties waarin Ciri speelbaar was. In dit nieuwe deel is de 'Child of the Elder Blood' daarentegen de hoofdpersoon, al heeft ze een nieuwe stemactrice. Ciri werd in de vorige game namelijk ingesproken door Jo Wyatt, maar in dit nieuwe deel neemt Ciara Berkeley de rol op zich.

Ciri is een ontzettend belangrijk personage in de Witcher-reeks. Naast dat ze de prinses van het koninkrijk Cintra is, beschikt ze ook over magische krachten dankzij het zogenaamde 'Elder Blood' dat door haar aderen pompt. De boekenreeks waarin de Witcher-franchise is ontstaan toont in detail hoe de band tussen Geralt en Ciri ontstaat en evolueert, terwijl het jonge meisje continu achterna wordt gezeten door krijgers, tovenaars en een keizer. In The Witcher 3: Wild Hunt speelt ze ook een grote rol, omdat de Wild Hunt uit de titel – een bovennatuurlijke groep krijgers – achter haar aan zit.

De implicatie van The Witcher 4 is vrij duidelijk: Ciri is in een Witcher. De onthullingstrailer laat vrij 'standaard' bezigheden voor de monsterjagers zien, waarin Ciri op een monster jaagt en juist mensen haar verraden. Hoewel specifieke details rondom het verhaal ontbreken, kunnen we vanuit de beelden wel het een en ander opmaken over de nieuwe status quo.

Verschillende eindes van The Witcher 3 en magische krachten

Dat Ciri een Witcher is, is bijvoorbeeld opvallend. Er zijn verschillende scenario's mogelijk in The Witcher 3: Wild Hunt op basis van de keuzes die je maakt, waaronder één waar Ciri inderdaad door het leven gaat als een monsterjager. Ook is het mogelijk dat ze de koningin van Nilfgaard wordt, of ze kan op pad gaan met de Wild Hunt. Volgens regisseur Sebastian Kalemba moet geen van deze eindes botsen met het verhaal in The Witcher 4, dus het maakt niet uit welk einde je in jouw playthrough hebt behaald.

Desalniettemin zijn de magische krachten die Ciri gebruikt in de eerste trailer opvallend. Witchers beschikken weliswaar over een sterker metabolisme, snellere reflexen en een paar simpele magische spreuken - in de vorm van Signs - maar Ciri lijkt nóg sterkere magie te hebben. In The Witcher 3 had zij al magische krachten, maar dat was nog voordat Ciri een volwaardige Witcher was. Volgens executive producer Małgorzata Mitręga gaat het spel uiteindelijk duidelijkheid scheppen over haar krachten.

School of the Lynx

In de Witcher-games is er sprake van verschillende 'scholen' waar de monsterjagers worden opgeleid en muteren. Zo valt Geralt of Rivia bijvoorbeeld onder de Wolf-school, maar zijn er ook Witchers uit de Cat-, Bear- en Griffin-school te vinden. In The Witcher 4 wordt hier een nieuwe school aan toegevoegd: de School of the Lynx. In de beelden is namelijk te zien dat Ciri een Witcher-medaillon van een Lynx draagt, wat herbevestigd wordt in de CD Projekt Red Store, waar de Lynx-ketting te koop is. Hoe deze school is ontstaan is niet duidelijk, maar het is mogelijk dat Ciri hem zelf heeft opgericht.

Nieuwe regio en grootte van de spelwereld

Ook is inmiddels bekend dat je in The Witcher 4 de regio Kovir kunt verkennen. Een Unreal Engine 5-techdemo laat deze locatie uit de Witcher-boeken namelijk zien. Het is voor het eerst dat we in een Witcher-game deze locatie kunnen bezoeken. Kovir is een bergachtig gebied dat hier en daar voorkomt in de Witcher-boeken, en bekendstaat om glashandel. Uit de demo blijkt dat er daarbij ook een heus smokkelwereldje in de regio schuilt, en dat er monsters zoals manticores ronddwalen. Genoeg voor een Witcher om de tanden in te zetten, dus.

Diezelfde techdemo onthult ook dat Ciri beschikt over een paard om mee rond te rijden, Kelpie genaamd. Je gaat het paard ook nodig hebben, aangezien de game minstens net zo groot wordt als The Witcher 3: Wild Hunt - een game die al honderd uur aan content biedt voor spelers die alles willen voltooien. Zowel qua oppervlakte en hoeveelheid quests moet dit nieuwe deel vergelijkbaar zijn met diens voorganger. Maar CDPR heeft ook ambitie, zo vertelde Sebastian Kalemba in een interview met SkillUp.

"De kaart is vergelijkbaar qua grootte, net als de hoeveelheid missies. Nogmaals: het spel wordt groot. Maar we hebben ook veel ambitie, dus het allerbelangrijkste is dat we een enorm boeiende ervaring willen leveren. Kwaliteit boven kwantiteit. Maar we kunnen beloven dat dit spel behoorlijk groot wordt. Het wordt groot vergeleken met al het andere wat we tot nu toe hebben gedaan."

Eerder vertelden andere ontwikkelaars bij CD Projekt Red echter dat The Witcher 4 'groter en beter' moet worden dan hun vorige werk, al is het ook mogelijk dat daarmee niet de fysieke grootte van de kaart wordt bedoeld. De studio lijkt namelijk ook sterk in te zetten op immersie en de geloofwaardigheid van de wereld, blijkt uit een interview met Gamertag Radio.

"We hebben de regel om elke NPC (in The Witcher 4) eruit te laten zien alsof ze een leven hebben, met een eigen verhaal." Volgens Kalemba wordt dit ondersteund door het verhaal in de onthullingstrailer, waarin inwoners van een dorp geloven dat er een god in het bos woont. Eigenlijk is dit een monster, waar de dorpelingen al jaren jonge meisjes aan offeren.

"We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Waar is Geralt?

Het einde van The Witcher 3: Blood and Wine - de tweede uitbreiding van het spel - deed een aardige strik om het verhaal van Geralt of Rivia, dus dat we in dit nieuwe deel als Ciri spelen is weinig verrassend. Maar Geralt is voor velen toch synoniem aan de Witcher-reeks, en er zijn dus veel vragen rondom zijn aanwezigheid in The Witcher 4. CDPR heeft in ieder geval aangegeven dat de White Wolf een rol speelt in de nieuwe game, wat ook al te herleiden was uit de aankondiging op The Game Awards, waar de trailer werd opgevolgd door stemacteur Dough Cockle die zegt: "Tijd voor een nieuwe saga. Zie je op het Pad". Wat Geralts rol in de game precies gaat worden, is vooralsnog onbekend.

Gameplay in The Witcher 4

Over de gameplay van The Witcher 4 is momenteel nog weinig te zeggen. De onthullingstrailer was een geregisseerd filmpje, en hoewel CD Projekt Red samen met Epic Games een Unreal Engine 5-techdemo heeft uitgebracht, representeren die beelden niet het eindproduct - daarover later meer.

In ieder geval is duidelijk dat The Witcher 4 net als zijn voorganger een openwereld-RPG wordt, waarin verschillende quests te ondernemen zijn. Daaronder valt onder andere het jagen op en verslaan van monsters en menselijke vijanden, terwijl spelers keuzes maken die de voortgang van die quests en de overkoepelende verhaallijn beïnvloeden.

Ciri als Witcher

Wat gameplay betreft moet The Witcher 4 spelers meer vrijheid geven, zoals Cyberpunk 2077 toegang geeft tot uiteenlopende builds. Hoewel je in The Witcher 3 vooral met een zwaard wappert, is dit verder in te vullen door onder andere te focussen op het gebruik van signs (magische vaardigheden), alchemie voor extra status-effecten of speciale aanvallen. Het zal ons benieuwen hoe dit systeem er voor Ciri uit gaat zien.

Verhaalsgewijs biedt de verandering naar Ciri als hoofdpersonage ook mogelijkheden, zo geeft de regisseur van het spel aan. Spelers krijgen zo meer controle over hoe zij haar willen definiëren, gezien ze ook een stuk jonger is dan Geralt. "Ze staat op het punt de Witcher te worden. (...) Ze gaat op haar eigen manier om met monsters, missies en avonturen. Het geeft ons ook meer ruimte om andere verhalen te vertellen."

Daarbij hoort volgens Kalemba ook de mogelijkheid om betekenisvolle (romantische) relaties op te bouwen met personages in het spel, net zoals dat in The Witcher 3 bijvoorbeeld kon met tovenaressen Yennefer of Vengerberg en Triss Merigold.

"Het maakt onderdeel uit van hoe we spellen ontwikkelen. Het maakt ook onderdeel uit van de menselijke natuur. Het is doodnormaal. Zonder dat zouden we niet het volledige verhaal kunnen vertellen. We willen er veel tijd aan besteden en het enorm boeiend en erg betekenisvol maken. Het wordt geen romantiek alleen maar om romantiek in de game te hebben. Daar doen we niet aan bij CD Projekt Red."

Unreal Engine 5

Met de aankondiging van The Witcher 4 werd ook bekendgemaakt dat de ontwikkeling van het spel niet met de in-house RED Engine van CD Projekt Red gebeurt. In plaats daarvan gebruikt de studio nu Unreal Engine 5, waarvan de technische capaciteiten getoond werden met de eerder getoonde techdemo.

De beelden zijn dus niet representatief van hoe het spel er uiteindelijk uit gaat zien en hoe het speelt, maar moeten een indruk geven van wat er mogelijk is met de technologie. Een woordvoerder van CDPR zei er het volgende over:

"Het is belangrijk om in het achterhoofd te houden dat deze techdemo niet bedoeld is als representatie van The Witcher 4 - het is een tentoonstelling van de gereedschappen die we samen met Epic Games ontwikkelen. Dat betekent dat specifieke graphics, zoals de modellen van personages en omgevingen, anders kunnen zijn in The Witcher 4."

In ieder geval representeert de tech demo de kwaliteit waar CDPR op mikt, al is het nog te vroeg om te zeggen welke hardwarespecificaties hiervoor nodig zijn.

Levendige spelwereld

Naast het feit dat de Unreal-demo er bloedmooi uitziet, wordt er veel aandacht besteed aan het natuurlijke gedrag van de NPC's, wat aansluit bij wat de ontwikkelaar vertelde over immersie. Zoals je bij het stuk over het verhaal en de wereld hierboven al kon lezen zei de regisseur van het spel: "We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Het begin van een trilogie

CD Projekt Red kondigde in 2022 aan dat The Witcher 4 (dat in 2022 alleen nog bekendstond als Project Polaris) het begin vormt van een nieuwe Witcher-trilogie. Verdere informatie over de invulling van deze trilogie is er niet, maar de eerste game is dan ook nog altijd niet uitgekomen.

Meer Witcher-games

Met die aankondiging van een trilogie bracht CDPR ook direct naar buiten dat er aan meer projecten werd gewerkt. Naast het vervolg op Cyberpunk 2077 - werknaam Orion - onthulde het bedrijf twee Witcher-titels. Helaas is één daarvan inmiddels geannuleerd: Drake Hollow-ontwikkelaar The Molasses Flood werkte aan een Witcher-game met multiplayer-elementen, maar die gaat het daglicht helaas niet zien.

Dan is er wel nog Project Canis Majoris, wat een remake is van het eerste Witcher-spel. De ontwikkeling daarvan wordt uitgevoerd door Fool's Theory, bekend van hun gameThe Thaumaturge en als ondersteunende studio voor onder andere Baldur’s Gate 3. De status van dit project is onbekend, maar er gaan geruchten dat de ontwikkelaar de laatste jaren de focus heeft verschoven naar een nieuwe uitbreiding voor The Witcher 3: Wild Hunt.

Het Poolse platform Strefa Inwestorów heeft namelijk van een aantal bronnen vernomen dat het bedrijf werkt aan een nieuwe DLC om de 'marketing' voor The Witcher 4 af te trappen en de tijdsperiode tussen de games te overbruggen. Het is dus mogelijk dat we in de uitbreiding dus ook als Ciri spelen, gezien het verhaal van Geralt volgens velen prachtig werd afgesloten in Blood and Wine - de tweede uitbreiding van The Witcher 3.

Borys Nieśpielak, een van de mensen die dit gerucht in de wereld heeft geholpen, had een maand later contact met Eurogamer. Hij vertelde nog altijd achter het gerucht te staan, en verwijst naar een specifieke zin van de ceo van CD Projekt Red bij het bekendmaken van de kwartaalcijfers:

"Gezien de huidige geboekte progressie is er een mogelijkheid dat nieuwe content waar recentelijk naar gehint is komend jaar uitkomt en een impact heeft op onze financiële resultaten."

Het klinkt absurd: een nieuwe The Witcher 3-uitbreiding, elf jaar na release. Neem dit gerucht dus uiteraard met een korreltje zout, ook al kunnen we het niet geheel negeren.

Meer van The Witcher

Met de gigantische populariteit van de Witcher-games weten nieuwkomers of minder ingelezen fans soms niet dat de franchise veel verder gaat dan steengoede RPG's. Hieronder vind je een paar tips om je verder te verdiepen in de wereld van The Witcher.

De boeken en comics

Net als veel welbekende fantasy-epieken ligt de oorsprong van The Witcher in boeken, en dan zowel in de korte verhalen en romans van Poolse schrijver Andrzej Sapkowski. Zijn saga neemt zes romans en twee bundels met korte verhalen in beslag waarvan die bundels zich voor het grote overkoepelende verhaal van de overige boeken afspelen. De volgorde van de boeken is als volgt:

-       The Witcher: Crossroads of Ravens

-       The Witcher: The Last Wish

-       The Witcher: Sword of Destiny

-       The Witcher: The Blood of Elves

-       The Witcher: Time of Contempt

-       The Witcher: Baptism of Fire

-       The Witcher: The Tower of the Swallows

-       The Witcher: The Lady of the Lake

-       The Witcher: Season of Storms

Het laatste boek in bovenstaande lijst, Season of Storms, is overigens een roman die zich afspeelt tussen de korte verhalen in The Last Wish, maar daarna pas uitkwam. Daarbij heeft Sapkowski in 2025 een nieuwe Witcher-roman uitgebracht: Crossroads of Ravens. Dit verhaal volgt een jonge Geralt of Rivia, die pas net zijn opleiding als Witcher heeft voltooid en vrij naïef de wijde wereld ingaat.

Daarbij heeft uitgever Dark Horse een fikse collectie Witcher-comics uitgebracht, waaronder ook adaptaties van Andrzej Sapkowski's korte verhalen. Sommige comics vertellen daarbij unieke verhalen met Geralt of andere - nieuwe - personages. The Witcher: Ronin heeft sterke Oosterse invloeden, en een verhaal als The Witcher: The Bear and the Butterflyvertelt een klassiek Witcher-verhaal waarin Geralt in een dorpje onderzoek doet naar een monster.

Overigens maakt CD Projekt Red met zijn games geen adaptaties van Sapkowski's verhalen. De games spelen zich in principe af na de gebeurtenissen van de boeken , maar Sapkowski hoeft het verhaal van de studio ook niet in acht te nemen als hij eventueel een boek in dat tijdperk wil schrijven.

The Witcher op Netflix

We gingen er met relatief goede moed in, maar het tijdperk van The Witcher op Netflix ging vrij snel bergafwaarts. In 2019 kwam het eerste seizoen van de serie uit, met Superman-acteur Henry Cavill als Geralt of Rivia. Dat seizoen was een adaptatie van verschillende gebeurtenissen in The Last Wish en Sword of Destiny, en werd ondanks wat klachten over Geralts karakterisatie en verwarring door het continu springen tussen tijdlijnen redelijk goed ontvangen.

In de seizoenen die daarop volgden steeg de onvrede met de serie en de karakterisatie van Geralt, die in de serie veel meer stoïcijns is dan in het bronmateriaal. Ook werden sleutelmomenten uit de romans maar losjes of helemaal niet overgeheveld naar de serie, wat bij fans in het verkeerde keelgat schoot. Na het derde seizoen werd bekendgemaakt dat in de laatste twee seizoenen van de serie Cavill niet langer zou doorgaan als Geralt. In seizoen 4 en 5 wordt de monsterjager nu dus gespeeld door Liam Hemsworth. Het laatste seizoen van The Witcher moet ergens in 2026 uitkomen.

Daarbij heeft Netflix twee geanimeerde films geproduceerd die zich in de wereld van The Witcher afspelen. Allereerst The Witcher: Nightmare of the Wolf, die het verhaal van de Witcher Vesemir vertelt, en onthult waarom er nog maar weinig Witchers over zijn op het Continent. Later kwam ook The Witcher: Sirens of the Deep uit, een adaptatie van het verhaal A Little Sacrifice uit The Sword of Destiny. De troubadour Jaskier en Geralt hebben daarin geen cent te makken, maar raken verwikkeld in een conflict tussen mensen en Meermensen met een Little Mermaid-sausje. Ook leuk: Geralt wordt in deze film ingesproken door Doug Cockle - de stemacteur van Geralt in The Witcher 3: Wild Hunt.

Thronebreaker: The Witcher Tales

Naast de genummerde Witcher-games is er ook een spin-off uitgebracht door CD Projekt Red, dat ook fungeert als een soort standalone-versie van het kaartspelGwent. Menig Witcher 3-speler is verknocht geraakt aan dit spel, en Thronebreaker is in grote lijnen een versie van Gwent waarin je daadwerkelijk een leger aanvoert.

Waar velen vooral mee weglopen na het spelen van Thronebreaker is echter het verhaal. Dat speelt zich af tijdens de gebeurtenissen van de Witcher-boeken, waarin spelers de controle krijgen over Queen Meve - de leider van Rivia Lyria. Keuzes staan ook weer centraal, dus als je The Witcher 3: Wild Hunt inmiddels wel gezien hebt en niet kunt wachten op The Witcher 4, is deze game een meer dan prima tussendoortje.

In de rubriek Waar voor je geld gaan we een paar keer per week voor je op zoek naar producten die voor een mooie prijs op Kieskeurig.nl te koop zijn, of die bijzondere eigenschappen hebben. Dit keer: vijf smartphones met royale opslag voor al je foto's, video's, e-mails en documenten.

Hoe meer we met onze smartphones doen, des te meer ruimte we nodig hebben om alles op te slaan. Wat te denken van al je (vakantie)foto's, gemaakte video's in 4K-kwaliteit of belangrijke e-mails? We gebruiken onze telefoon voor van alles, maar de opslagruimte is vaak beperkt. Met deze vijf smartphones hoef je je daar de komende tijd in ieder geval niet meer druk over te maken.

Motorola Edge 50 Ultra

De Motorola Edge 50 Ultra heeft een opslagcapaciteit van 1 TB en draait op Android. Met een 6,67‑inch OLED‑scherm en 5G‑ondersteuning biedt deze smartphone een ruime weergave en snelle verbindingen. Deze telefoon werd in 2024 geïntroduceerd en is nog volop verkrijgbaar . De 50 MP hoofdcamera is onderdeel van een drievoudige camerasetup, waardoor je foto’s met verschillende brandpunten kunt maken. Aan de voorkant bevindt zich een 50 MP selfiecamera, ondersteund door een flitser voor extra licht.

De accu heeft een capaciteit van 4 500 mAh en is niet verwisselbaar. Deze smartphone is geschikt voor 5G‑netwerken en heeft natuurlijk ook gps, wifi en Bluetooth voor connectiviteit. Aan de binnenkant combineert Motorola een krachtige chipset met voldoende RAM om apps soepel te laten draaien.

Schermgrootte: 6,7 inch
Werkgeheugen: 16 GB
Energielabel: B
Gewicht: 197 gram
Opslag uitbreidbaar: Nee

Xiaomi 14T Pro 5G 

De Xiaomi 14T Pro 5G is een Android‑telefoon met 12 GB werkgeheugen en natuurlijk 1 TB opslagruimte. Het 6,67‑inch AMOLED‑scherm biedt een heldere weergave en ondersteunt een hoge resolutie, terwijl 5G connectiviteit zorgt voor de vlotte dataoverdracht. De accu van 5 000 mAh zorgt daarnaast voor een flinke gebruiksduur.

Aan de achterkant zit een 50 MP hoofdcamera, en aan de voorkant een enkele selfiecamera. Dankzij de moderne processor en het ruime werkgeheugen kun je meerdere apps zonder haperingen gebruiken.

Schermgrootte: 6,67 inch
Werkgeheugen: 12 GB
Energielabel: F
Gewicht: 209 g
Opslag uitbreidbaar: NEE

Samsung Galaxy S25 Ultra

Deze Samsung Galaxy S25 Ultra richt zich op gebruikers die op zoek zijn naar een krachtig topmodel met 1 TB opslagcapaciteit. Het toestel heeft een 6,8‑inch AMOLED‑scherm en ondersteunt 5G. Binnenin zorgt een moderne chipset in combinatie met 16 GB RAM voor snelle prestaties, terwijl 1 TB opslag ruimte biedt voor veel foto’s, video’s en apps. De smartphone beschikt over een quad‑camera met een 200 MP hoofdsensor, waarmee je veel details vastlegt.

De accu van 5 000 mAh is niet verwisselbaar maar ondersteunt snelle laadtechnieken. Samsung levert Android 15 met langdurige softwareondersteuning. Dankzij IP68‑certificering is het toestel water‑ en stofbestendig. Voor connectiviteit ontbreken Bluetooth 5.4, wifi en gps uiteraard niet.

Schermgrootte: 6,9 inch
Werkgeheugen: 12 GB
Energielabel: B
Gewicht: 218 g
Opslag uitbreidbaar: NEE

Apple iPhone 15 Pro Max

De iPhone 15 Pro Max is Apple’s high‑end toestel uit 2023 maar kan nog steeds prima meekomen. Het toestel beschikt over een 6,7‑inch OLED‑scherm. Onder de motorkap zorgt Apple’s eigen chip voor snelle prestaties en energie‑efficiëntie. De smartphone ondersteunt 5G en is uitgerust met een driedubbele camera met 48 MP hoofdsensor, waarmee je foto’s en video’s in hoge resolutie maakt.

De titanium behuizing zorgt voor stevigheid zonder dat het toestel te zwaar wordt. Met 1 TB opslagruimte heb je voldoende plek voor video’s, foto’s en grote apps.

Schermgrootte: 6,7 inch
Werkgeheugen: 8 GB
Energielabel: B
Gewicht: 221 g
Opslag uitbreidbaar: NEE

Apple iPhone 16 Pro

De iPhone 16 Pro is een 2024‑model van Apple dat 1 TB opslagruimte biedt. Het is een handzaam 6‑inch model en dankzij Apple’s eigen processor en 16 GB RAM draait het iOS-besturingssysteem soepel, en geeft de interne opslag van 1 TB veel ruimte voor video’s, foto’s en apps. De drievoudige camerasetup omvat een 48 MP hoofdcamera; voor selfies is er een 12 MP camera.

De iPhone 16 Pro biedt functies zoals Face ID, draadloos laden en uitgebreide AR‑mogelijkheden dankzij de krachtige chip. De behuizing is water‑ en stofbestendig (IP68) en gemaakt van aluminium en glas.

Schermgrootte: 6,3 inch
Werkgeheugen: 8 GB
Energielabel: B
Gewicht : 199 g
Opslag uitbreidbaar: NEE