Vergelijk het thuisnetwerk van vijf jaar geleden met dat van nu en je ziet twee totaal verschillende werelden. Pc en tablet hebben hun koppositie verloren aan de smartphone en daarmee zijn we zelfs thuis altijd online. Een snel en veilig netwerk is dan ook geen optie meer, het is een must. Een kleine, maar gestaag groeiende groep gebruikers wil meer dan een standaard draadloze router biedt en kijkt steeds nadrukkelijker naar semiprofessionele netwerkapparatuur. Dit zijn de beste zakelijke accesspoints voor thuis.

Hoewel het gebruik van het thuisnetwerk de laatste jaren ingrijpend is veranderd, is het thuisnetwerk dat zelf niet. Het bestaat onveranderd uit een router die tegelijkertijd ook switch en accesspoint is, en waarmee alle apparaten, snel én langzaam, maar moeten verbinden. Gaten in de dekking nemen we voor lief of dichten we zo goed als het gaat met een wifi-extender of powerline-verbinding. En ook het roaminggedrag valt tegen, inherent aan netwerken die uit meerdere oplossingen van verschillende merken bestaan. Dat we al deze ellende voor lief nemen, komt doordat we weten dat zelfs de nieuwste draadloze router in een huis met meerdere verdiepingen en vloeren van gewapend beton geen volledige dekking geeft. Wat valt de (oude) router die bij het internetabonnement hoort, dan te verwijten?

©PXimport

Betere wifi is nodig

Er is wel een oplossing voor het wifi-probleem en dat is werken met meerdere accesspoints. De oplossing die momenteel het meest in de belangstelling staat én toegespitst is op gebruik door consumenten, zijn de mesh-systemen. Deze bestaan uit twee of meer accesspoints die samen één draadloos netwerk vormen en die zo een grotere ruimte van een beter signaal kunnen voorzien. Roaminggebruik gaat ineens ook beter en de configuratie gebeurt vaak zeer vriendelijk via een app. Technische kennis is er niet voor nodig. Toch lost ook een mesh-systeem niet alle problemen op. Doordat de communicatie tussen de accesspoints bij de meeste mesh-systemen draadloos is, zullen de prestaties altijd lager zijn dan technisch mogelijk is. Ook is – om het beheer makkelijk te houden – het aantal configureerbare opties vaak erg beperkt.

©PXimport

Prosumer

Omdat ze de beperkingen van routers en wifi-systemen voor consumenten zat zijn, kijken steeds meer gebruikers naar zakelijke netwerkoplossingen. Ze ervaren op het werk of in een hotel dat je wel degelijk grote gebouwen van een stabiel en snel draadloos netwerk kunt voorzien. Ze zien dan echter zonder uitzondering apparatuur hangen die ze niet in de gewone winkel of webshop tegenkomen. Gespecialiseerde handelaren kennen die oplossingen echter wel en weten dat deze steeds meer ook geschikt zijn voor de ‘prosumer’: de goed onderlegde consument die niet terugdeinst voor enig configuratiewerk of daar zelfs uit liefhebberij in is geïnteresseerd. En die bovendien ook bereid is meer te betalen voor een betere oplossing. Want zakelijke netwerksystemen zijn zonder uitzondering duurder dan de gewone consumentenhardware.

Mogelijkheden producten

Maar de zakelijke netwerkoplossingen wijken niet alleen wat de prijs betreft af van wat consumenten gewend zijn. Zo is er veel meer specialisatie wat de hardware betreft. De router is een router en niet ook een switch en accesspoint, zoals ook de switch alleen een switch is en het accesspoint alleen een accesspoint. Hierdoor zijn er natuurlijk meer apparaten nodig voor dezelfde functionaliteit, maar de specialisatie heeft ook voordelen. Elk onderdeel kan heel specifiek voor zijn taak worden ontworpen en zal mogelijk beter of efficiënter presteren en in elk geval veel meer opties bieden om de werking van het apparaat tot in de puntjes te regelen. Denk daarbij aan bandbreedtemanagement, meerdere ssid’s, een volledig aanpasbare gastenportal en naadloze roaming binnen het hele netwerk. Configuratie en onderhoud gebeurt daarbij liefst in één keer voor alle apparaten in het netwerk. Een aanpassing in de configuratie van het wifi-netwerk in één keer aan alle accesspoints toezenden in plaats van elk accesspoint apart te moeten aanpassen, bespaart tijd en verkleint vooral de kans op fouten.

De apparaten moeten ook ‘manageable’ zijn. Vooral bij de switches is dit belangrijk en lang niet standaard, integendeel – doorgaans bieden alleen de duurdere switches opties om deze tot op poortniveau te configureren. Daarbij geven de zakelijke oplossingen ook meer inzicht in wat er gebeurt op het netwerk, welke apparaten er verbonden zijn en hoeveel dataverkeer die verbruiken. In het verlengde hiervan bieden de zakelijke oplossingen meer mogelijkheden voor het instellen van zelf te bepalen waarschuwingen.

©PXimport

Kabels

Een ander verschil bij zakelijke netwerksystemen is de voorkeur voor aansluiting via een netwerkkabel. Dat kan een standaard ethernetkabel zijn, maar eventueel ook glasvezel. In elk geval niet draadloos, dat geldt binnen zakelijke netwerken als ‘alleen geschikt voor de verbinding tussen accesspoint en mobiel apparaat’. Alle andere verbindingen moeten betrouwbaar en voorspelbaar presteren en dat kan alleen wanneer je de betreffende apparaten met netwerkkabels met de backbone van het netwerk verbindt.

Behalve de snelheid, biedt een netwerkkabel nog een belangrijk voordeel die zakelijke netwerkoplossingen bijna zonder uitzondering toepassen: Power over Ethernet (PoE). De netwerkkabel wordt dan behalve om het netwerkverkeer te transporteren ook gebruikt om het aangesloten apparaat, zoals een accesspoint, van elektriciteit te voorzien. Dit maakt het mogelijk elk apparaat op elke plek te installeren, ook als er geen stopcontact in de buurt is. Waar mogelijk gaat de functionaliteit van de zakelijke oplossing ook verder dan alleen het draadloze netwerk. Anders dan bij de mesh-systemen, vallen nu liefst ook routers en switches en andere netwerkapparaten zoals de nas en ip-camera’s erbinnen en zijn die centraal te beheren. En van al die apparaten wil je op één plek de meldingen en waarschuwingen ontvangen. Het zakelijke netwerk moet immers vooral geen verrassingen opleveren.

©PXimport

Dekking

Er zijn ook nadelen

De lijst met pluspunten van zakelijke netwerkapparatuur is lang. Geen wonder dus dat deze oplossingen steeds meer in de belangstelling staan, ook van niet-zakelijke gebruikers. Voordat je de oude router het huis uit doet en overstapt, is het wel belangrijk ook de nadelen te kennen.

Behalve de al eerder genoemde hogere prijs die ook nog voor meerdere losse apparaten moet worden betaald, is de vendor lock-in een risico. De kracht van zakelijke netwerksystemen berust erin dat alle apparatuur van hetzelfde merk is. Elke volgende aanschaf moet dus weer van dat merk zijn om in het systeem te passen. Dit maakt je kwetsbaar voor prijsverhogingen, veranderingen in licentievoorwaarden als die van toepassing zijn, of de grillen van de producent als die ineens een model dat nog naar tevredenheid werkt niet meer ondersteunt na een update van de centrale beheersoftware.

Een ander nadeel is dat zakelijke netwerkapparatuur ook al snel semi-professionele netwerkkennis vereist. Meer opties betekent meer denkwerk en vaker de noodzaak de juiste beslissing te nemen. Online forums en support van de leverancier zijn goede ondersteuning, maar zoals zo vaak geldt ook daar dat de kwaliteit van de input de output bepaalt. Het geduld met absolute beginners is – zeker op de online forums – vaak beperkt. Kun je die nadelen en risico’s overzien, dan kan een zakelijke netwerkoplossing de aanschaf zeker waard zijn.

Je kunt ook gedeeltelijk overstappen op een zakelijk systeem door enkel de wifi-accesspoints aan te schaffen. Die kun je dan aansluiten op je eigen router. Let er wel op dat de zakelijke accesspoints doorgaans via PoE gevoed worden, waarvoor je een speciale switch nodig hebt. Ubiquiti levert als alternatief bij elk accesspoint een PoE-injector mee en TP-Link een gewone losse voeding, waardoor je in beide gevallen geen speciale switch nodig hebt. Het geteste accesspoint van Netgear kun je optioneel via een voeding voeden, net als de D-Link DAP-2610. De D-Link DAP-3662 heeft geen ingang voor een aparte voeding en dus is daar PoE verplicht.

Een zakelijk netwerksysteem biedt meer opties om het netwerk volledig naar eigen wens in te richten. Bovendien komt het standaard met meerdere wifi-accesspoints waarmee je eindelijk wel het hele huis van goede wifi kunt voorzien. Maar hoe zit het met de nadelen en welk systeem is dan de beste keuze?

Wij testen vier zakelijke netwerkoplossingen van Ubiquiti, Netgear, TP-Link en D-Link die ook thuis niet misstaan. Het uitgangspunt van de test is het vergelijken van de vier systemen, waarbij we vooral letten op gebruiksgemak, mogelijkheden en het aanbod aan componenten. Uiteraard hebben we ook de snelheid van de geteste accesspoints getest, deze vind je ook terug in de tabel. Prijzen vergelijken van vier uiteenlopende systemen is weinig zinnig. Als alternatief hebben we de prijs voor een set van respectievelijk alleen twee accesspoints, twee accesspoints en een switch en twee accesspoints, een switch en een router in de tabel vermeld. Uitgangspunt zijn de laagste prijs voor elk soort apparaat per merk in de hier geteste productserie.

Ubiquiti UniFi

Ubiquiti Networks is misschien een relatief onbekende naam, toch levert het bedrijf al jaren meerdere series netwerkhardware. Daarvan staat vooral de UniFi-serie in de belangstelling bij wie thuis met een zakelijke netwerkoplossing aan de slag wil. De kracht van UniFi is een ruime keuze in hardware, gecombineerd met zeer krachtige en flexibele UniFi-controllersoftware voor discovery, configuratie en beheer.

Een 802.11ac-accesspoint is er vanaf zo’n 85 euro (UAP-AC-Lite). De voor configuratie benodigde software draait op Windows, Linux en macOS, maar veel interessanter is de installatie op een nas, een Raspberry Pi en vooral de eigen Ubiquiti Cloud Key. De Cloud Key is een minicomputer (12 x 4 x 2 cm) met een quadcore-processor en 2 GB RAM. Verbind de Cloud Key met een PoE-switchpoort en het werkt. Eventueel kan voeding ook via een micro-usb-poort. Via de browser of de UniFi-app voor iOS en Android kun je contact maken met de controller en alle UniFi-apparaten opsporen, updaten en daarna configureren. De controller is behalve op het lokale netwerk ook via de online Ubiquiti-portal te bereiken. De login met gebruikersnaam en wachtwoord kan worden versterkt met tweefactorauthenticatie via de Google Authenticator-app.

De UniFi-software ziet er extreem gelikt uit, met een dashboard dat overzicht biedt over het hele netwerk. Hierin kun je inzoomen op wan, lan en wlan, een overzicht krijgen van alle apparaten en gebruikers waarop je ook weer kunt inzoomen. Je configureert hier ook je opties, en krijgt een groot aantal statistieken en doorsnedes van inrichting en gebruik van het netwerk. Een loginpagina voor gastgebruik laat zich met enkele klikken maken, net als de gast-gebruikersgroep en de bijbehorende policy om gasten bijvoorbeeld alleen toegang tot het internet te geven. Er zijn uitgebreide opties voor wifi-management zoals bandsteering om gebruikers zo veel mogelijk naar de 5GHz-band te verplaatsen, en voor naadloze roaming.

Ubiquiti biedt in de UniFi-serie behalve voip-telefoons en ip-camera’s, meerdere 802.11ac accesspoints, PoE-switches én als enige van de geteste oplossingen ook een router-firewall. Van deze UniFi Security Gateway is de kleine versie uitermate geschikt voor thuis. Met de USG in je netwerk worden ineens de toegang tot het netwerk en de beveiliging configureerbaar. Je kunt regels opstellen voor groepen of apparaten en je krijgt dankzij de deep packet inspection heel veel inzicht in het netwerk.

Je kunt de Ubiquiti UniFi-accesspoints uiteraard ook zonder aanvullende Ubiquiti-apparatuur gebruiken in combinatie met een andere router. Interessant om te weten is dan dat de losse UniFi-accesspoints inclusief een PoE-voeding verkocht worden, waardoor je niet per se een PoE-switch nodig hebt. De bundels die uit vijf accesspoints bestaan, worden overigens verkocht zonder die PoE-voedingen.

©PXimport

Ubiquiti UniFi

Adviesprijs
Ubiquiti Cloud Key € 85,00
Security Gateway € 115,00
UniFi Switch US-8-150W € 210,00
UniFi AP AC Lite € 83,00
UniFi AP AC Pro € 135,00
Websitewww.ubnt.com9Score90

Netgear Insight

Netgear is een grote naam in netwerken, maar lijkt de ontwikkeling van eenvoudig te beheren zakelijke netwerken aanvankelijk wat gemist te hebben. Maar het bedrijf laat het er duidelijk niet bij zitten en heeft met Netgear Insight inmiddels een eerste versie klaar van een via een app eenvoudig te beheren set switches en accesspoints, die thuis zeker ook niet misstaan. Anders dan bij Ubiquiti, waar de controllersoftware ergens in het eigen netwerk aanwezig moet zijn, gebeuren configuratie en beheer bij Netgear via de cloud (Amazon). De Netgear Insight-app, beschikbaar voor iOS en Android, spoort nieuwe Insight-compatibele apparaten op en verbindt deze daarna met het netwerk. Daarna kun je de apparaten configureren en word je via meldingen op smartphone en tablet of e-mail geïnformeerd over belangrijke gebeurtenissen in het netwerk. Het aanbod aan Insight-compatibele apparaten is nog beperkt. Voor onze test gebruikten we een 8poorts-PoE-switch met twee SFP-poorten (zie kader) en twee WAC505-accesspoints. Allemaal werden ze probleemloos ontdekt en geconfigureerd, gemakkelijker kan echt niet.

Insight-switches met meer poorten zijn inmiddels aangekondigd, maar een router ‘nog’ niet. Die router zal er zeker moeten komen om van Insight een echt concurrerend product te maken. Wel ondersteunt Insight ook bepaalde modellen ReadyNAS-apparaten. Hiervan kan, nadat de nas is opgenomen in Insight via de app, de netwerkconfiguratie worden aangepast, de firmware geüpgraded en de app biedt informatie over gebeurtenissen en het opslaggebruik. Echt beheren zoals het inschakelen van services of het toevoegen van gebruikers is niet mogelijk.

De prestaties van de accesspoints zijn goed en doordat PoE wordt ondersteund, is het aansluiten erg eenvoudig. Wifi-netwerken laten zich eenvoudig inrichten, evenals een gastenportal waar een eigen welkomsttekst en gebruiksvoorwaarden geplaatst kunnen worden. De verdere configureerbare opties verschillen niet van wat we van Netgears draadloze routers gewend zijn zoals kanalen en radio’s, met nu wel bandbreedtebeheer en vlan’s als extra’s.

Netgear levert Insight als dienst en koppelt het aan een abonnement. Tot twee apparaten is gratis, daarna betaal je – afhankelijk van de abonnementsvorm – 5, 10 of 15 dollar per apparaat per jaar. Insight Basic, het goedkoopste abonnement, biedt volledige functionaliteit behalve toegang tot de webportal, dus dan moet alles via de app. Ook is terugkijken van logfiles beperkt tot 24 uur.

©PXimport

Netgear Insight

Adviesprijs
GC110P-100PES € 194,99 (switch)
WAC505 € 99,99 (accesspoint)
RN21200-100NES € 345,99 (nas)
Website https://insight.netgear.com7Score70

Optische verbinding

©PXimport

TP-Link Auranet EAP

EAP is de afkorting van Enterprise Access Point en over deze producten vind je op de TP-Link website bij de consumentenproducten inderdaad niets. En toch zijn het ook voor thuisgebruikers uitermate interessante én betaalbare producten. Daarbij heeft TP-Link een goede naam, die het bedrijf een flinke installed base heeft bezorgd bij thuisgebruikers en zakelijke klanten. De EAP-producten behoren tot de ‘software managed accesspoints’ en behalve accesspoints kan je met de bijbehorende EAP Controller-software inderdaad geen andere apparaten zoals routers of switches beheren. Alle EAP-accesspoints ondersteunen PoE, maar TP-Link levert losse voedingen mee voor wie geen PoE-switch of -router heeft.

De EAP-controllersoftware is beschikbaar voor Linux en Windows. Doordat verreweg de meeste functionaliteit ook op de accesspoints wordt opgeslagen en uitgevoerd, is het maar voor een zeer gering aantal functies nodig dat de pc ook echt aanstaat. Dat geldt natuurlijk voor het centrale beheer en zaken als firmware-upgrades (niet automatisch!) en het wijzigen van configuraties, en verder alleen voor de zaken als authenticatie van gebruikers via een externe services of wanneer met vouchers voor gastgebruik wordt gewerkt. Alle overige functies werken altijd en worden alleen via de controllersoftware beheerd. Dat de EAP-controller op een lokale pc of server draait, betekent wel dat standaard geen remote-beheer mogelijk is.

Dat beheer gaat prima met de EAP-controllersoftware. De software, eigenlijk een webservice waar je met de browser op inlogt, werkt vlot en logisch en is gebruiksvriendelijk. Nadat eerst het beheeraccount is aangemaakt en voorzien van een wachtwoord, worden de accesspoints opgespoord. Deze kun je via een adoptie opnemen in het netwerk en voorzien van centraal ingestelde opties, zoals de wifi-netwerken, wachtwoorden, beveiliging en ook een gebruikersportal. Er zijn ook geen bijkomende licenties, de software is gratis ongeacht het aantal beheerde accesspoints. Gezien de snelheid en het gemak is het jammer dat TP-Link niet ook andere producten aan de EAP-serie toevoegt dan alleen accesspoints. Een app om de EAP-systemen te beheren is in ontwikkeling en wordt komende zomer verwacht.

©PXimport

TP-Link Auranet EAP

Adviesprijs
EAP245 € 74,99 (accesspoint)
EAP330 € 149,99 (accesspoint)
Websitewww.tp-link.com/nl7Score70

Power-over-Ethernet

©PXimport

D-Link DAP

Van de twee componenten waar een zakelijk netwerksysteem minimaal uit bestaat, heeft D-Link er één op orde en één helemaal niet. Met de hardware is niets mis, het probleem zit bij de software: de Central WifiManager. Het is lang geleden dat we zo’n matig programma moesten gebruiken.

Net als de controller van TP-Link bestaat ook de WifiManager van D-Link uit een webserver waar je met de browser contact mee maakt. Maar alleen met de server kom je er niet, er is ook nog een AP installation utility for CWM nodig om de accesspoints te vinden en aan de Central WifiManager te koppelen. En daarvoor moet dan nog weer voor elk model accesspoint een module worden gedownload en daarna in de server worden geüpload. Al met al vooral heel veel gedoe en zonder de handleiding vaak niet te doen. En dat geldt ook voor het verdere gebruik: het is weinig intuïtief, en wanneer je even afwijkt van hoe D-Link het heeft bedacht, werkt het direct niet meer.

De magere kwaliteit van de software doet helaas echt afbreuk aan de prima hardware. Daar is namelijk niets mis mee, beide geteste accesspoints voldoen prima en bieden uitgebreide functionaliteit. Behalve een goed signaal en de mogelijk via de software – dat wel – van meerdere accesspoints één netwerk te maken, kun je natuurlijk ook per accesspoint meerdere ssid’s opgeven, meerdere netwerken bouwen, gebruikers op basis van capaciteit naar de 5GHz-band verplaatsen en nog veel meer. Ook een gastenportaal is er en kan zelfs worden gekoppeld aan een PayPal-betaalsysteem.

Hoewel D-Link met deze accesspoints en de gratis Central WifiManager een werkbare oplossing heeft ook voor thuis, zal het vooral in grotere professionele omgevingen echt tot zijn recht komen.

©PXimport

D-Link DAP

Adviesprijs
DAP-2610 € 114,50 (accesspoint)
DAP-3662 € 262,95 (accesspoint)
Websitewww.dlink.com6Score60

Conclusie

Dat zakelijke netwerkapparatuur interessant is voor gebruik thuis, hadden we al gezien, en de test van deze vier merken en sets bevestigt dat. Het is met alle vier mogelijk in relatief weinig tijd en met meer of minder netwerkkennis en doorzettingsvermogen een werkend en beter thuisnetwerk te maken. En niet alleen werkend, veel van de wensen en tekortkomingen van een standaard draadloze router worden ermee opgelost.

Het mooiste product komt zonder twijfel van Ubiquiti dat prima hardware combineert met prachtige software. TP-Link en Netgear doen daar wat voor onder, maar vallen vooral op doordat hun productaanbod minder uitgebreid is. Bij TP-Link is dat een bewuste keuze, bij Netgear wordt er hard aan gewerkt dat verschil weg te werken. Beide kunnen daardoor goede alternatieven zijn. D-Link doet met zijn software onrecht aan de hardware en kunnen we daardoor op dit moment niemand aanbevelen.

Alle testresultaten vind je hieronder in de tabel (.pfd).

©PXimport

Anderstalige of slecht verstaanbare dialogen, of video's die je in een rumoerige omgeving bekijkt: met goede ondertiteling los je zulke problemen op. We tonen hoe je zelf ondertitels maakt, aanpast, opmaakt, synchroniseert en vertaalt. We gebruiken hiervoor het gratis en opensource Subtitle Edit.

Subtitle Edit

We gaan ervan uit dat je een of meer video's wilt ondertitelen. Daarvoor gebruiken we het gratis opensource-programma Subtitle Edit. Kies bij voorkeur de installeerbare versie en download het zip-archief. Pak dit uit en dubbelklik op het exe-bestand; je kunt de standaardopties tijdens de installatie gerust behouden.

Bij de eerste keer opstarten stel je (bijvoorbeeld) Nederlands in als interfacetaal via Options / Choose language. Standaard gebruikt de app DirectShow om video's af te spelen tijdens het timen van de ondertiteling, maar je kunt beter VLC media player installeren, dat met vrijwel alle codecs werkt. In Subtitle Edit verwijs je daarna naar VLC via Instellingen / Voorkeuren, waar je in de rubriek Videospeler de optie VLC media player activeert. Wordt deze niet automatisch gevonden door Subtitle Edit, vul hier dan handmatig het pad in naar de VLC-installatiemap (bijvoorbeeld C:\Program Files\VideoLAN\VLC) en bevestig met OK.

Lees ook: VLC: het Zwitsers zakmes onder de mediaplayers

Handmatig

Subtitle Edit is nu klaar voor gebruik. Haal het gewenste videobestand op via Video / Videobestand openen, of eventueel via Video via URL openen, waarvoor de benodigde onderdelen automatisch kunnen worden gedownload. Je kunt de video bekijken in het afspeelvenster en met de blauwgerande vierkante knop onderin schermvullend afspelen (druk op Esc om terug te keren).

Maak nu een nieuw ondertitelingsbestand aan via Bestand / Nieuw. Open het tabblad Aanmaken (linksonder) en speel de video af tot de eerste zin die je wilt ondertitelen, of tot het punt waar je commentaar wilt toevoegen.

Klik op Nieuwe ondertitel toevoegen en typ de tekst in het veld Tekst. De app schat de duur automatisch in op basis van het aantal tekens, maar je kunt deze altijd aanpassen met de pijltjesknoppen. Klik op Begintijd instellen (of druk op F11) om de huidige positie als starttijd te nemen en op Eindtijd instellen (of druk op F12) voor het eindpunt. De tijdsduur wordt dan automatisch hierop berekend.

Positioneer de videospeler op het punt voor de volgende ondertitel en klik op Nieuwe ondertitel toevoegen om verder te gaan. Herhaal dit voor alle gewenste ondertitels. Met Naar tekstpositie en pauzeren spring je direct naar de begintijd van een geselecteerde ondertitel.

Audio-visualisatie

Je kunt sneltoetsen instellen om preciezer door het videobeeld te navigeren. Ga naar Instellingen / Voorkeuren / Sneltoetsen en scrol in het rechterdeelvenster naar het onderdeel Video. Daar vind je opties als Eén frame terug/vooruit en Eén seconde terug/vooruit, waaraan je onderaan de gewenste toetscombinatie kunt toewijzen.

Terug in het hoofdvenster klik je in het onderste vak om een golfvorm toe te voegen. Het audiospoor wordt nu uit je video gehaald en als golfvorm weergegeven, wat even kan duren. De pieken tonen waar gesproken wordt. Klik net voor het begin van een gesproken zin, typ de bijbehorende ondertitel bij Tekst en druk op F11 (Begintijd instellen). Doe hetzelfde bij het eindpunt met F12. Je kunt het ondertitelblok op de golfvorm ook met de muis verplaatsen en de begin- en eindpunten ervan aanpassen. Zet tot slot een vinkje bij Ondertitelselectie synchroon met afspelen, zodat de ondertitelblokken rood oplichten tijdens het afspelen, wat controle vergemakkelijkt.

AI-gestuurd

Vind je handmatig ondertitels maken te tijdrovend, genereer ze dan automatisch met artificiële intelligentie. Subtitle Edit biedt dit standaard aan. Open Video en kies Audio naar tekst (Whisper) of Audio naar tekst (Vosk/Kaldi). Beide zijn AI-modellen voor spraakherkenning. Whisper is moderner en accurater, maar werkt trager en vergt meer rekenkracht dan het opensource-duo Vosk/Kaldi dat volledig offline werkt. Antwoord Ja op de vraag om FFmpeg te downloaden en, indien gevraagd, ook op het ophalen van extra componenten als libvosk of Purfview Faster-Whisper-XLL. Na de automatische download kun je verder.

Bij Whisper klik je op de knop met drie puntjes en kies je het gewenste model. Groter betekent doorgaans accurater, maar ook zwaarder en trager. Modellen met .en ondersteunen enkel Engels. Voor andere talen kies je bijvoorbeeld medium (1,5GB) of large-v3 (3,5GB), afhankelijk van de videolengte en de kracht van je pc (RAM, cpu en gpu). Bevestig met Downloaden. Selecteer vervolgens de audiotaal bij Taal kiezen. Dit wordt ook de ondertitelingstaal, tenzij je Vertaal naar Engels activeert. Laat de overige opties ingeschakeld. Bij Geavanceerd kun je met talrijke parameters bijsturen, maar we hebben niet de ruimte hier verder op in te gaan. Start het proces met Genereren (of via Batchmodus voor meerdere video's tegelijk). De duurtijd hangt onder meer af van de hoeveelheid gesproken audio.

De opties bij Vosk/Kaldi zijn beperkter. Kies een passend taalmodel uit circa 25 talen, waaronder Dutch (large, 860 MB), download het model en klik op Genereren, waarbij je Nabewerking inschakelen geactiveerd laat.

Vertalen (semi-automatisch)

Wil je je ondertiteling vertalen voor een anderstalig publiek, dan hoef je dat niet handmatig te doen. Beginnen we met de semi-automatische methode. Open Vertalen en kies Automatisch vertalen via kopiëren en plakken. Laat de standaardinstellingen ongewijzigd. Open vervolgens Google Vertalen in je browser en stel de gewenste bron- en doeltaal in. Deze dienst blijkt het beste samen te werken met de app. Klik in Subtitle Edit op Vertalen om het eerste tekstblok naar het klembord te sturen. Klik daarna in Google Vertalen op de knop Vertaling kopiëren en keer terug naar Subtitle Edit. Klik op Vertaalde tekst van klembord halen zodat de vertaling in het rechterdeelvenster verschijnt. Klik vervolgens op Brontekst naar klembord kopiëren om het volgende blok te vertalen. Herhaal dit tot alle tekst is vertaald en bevestig met OK. De vertaalde ondertitels verschijnen netjes naast de originele tekst in Subtitle Edit.

Vertalen (volautomatisch)

Het kan ook eenvoudiger, maar daarvoor heb je een API-sleutel nodig van een vertaaldienst als Google, Bing, Microsoft, DeepL of een AI-bot als ChatGPT. We nemen ChatGPT als voorbeeld.

Ga naar platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account en klik op + Create new secret key. Geef een naam op en bevestig met Create secret key. Kopieer de sleutel met Copy. Open in Subtitle Edit Vertalen / Automatisch vertalen, kies ChatGPT in het uitklapmenu en plak de sleutel met Ctrl+V bij API-sleutel. Selecteer het gewenste model, zoals gpt-4, en stel de bron- en doeltaal in. Via Geavanceerd kun je eventueel extra instructies meegeven. Klik op Vertalen om het vertaalproces te starten.

Optimaliseren

Bij AI-gegenereerde ondertitels is de kans groot dat je nog wat moet bijwerken. Daarvoor zijn verschillende hulpmiddelen voorzien. Zo kun je een ingebouwde spellingscontrole uitvoeren via Spelling / Spellingcontrole. Haal het juiste woordenboek op via het knopje met de drie puntjes en klik op Downloaden. De rest verloopt vanzelf. Je kunt ook nieuwe woorden aan het gebruikerswoordenboek toevoegen. In het menu Spelling vind je verder handige functies als Dubbele woorden zoeken en Dubbele regels zoeken.

Bij Bewerken / Lange titels opdelen kun je instellen dat te lange ondertitels automatisch worden gesplitst zodra ze een bepaalde regellengte overschrijden, bijvoorbeeld 43 tekens. Via Tekens voor in-/uitpunten titels kun je deze gesplitste regels ook laten eindigen met een specifiek leesteken, zoals - of ….

Wanneer je door de ondertitels bladert, zie je mogelijk dat sommige regels een oranje achtergrond hebben in de kolom Tijdsduur. Dat betekent dat ze te kort of te lang zichtbaar blijven in verhouding tot de tekst of de ingestelde leessnelheid. Je kunt de bijbehorende drempelwaarden aanpassen via Instellingen / Voorkeuren, rubriek Algemeen, bij Min. en Max. tijdsduur in milliseconden (standaard respectievelijk 1000 en 8000) en Maximaal aantal tekens/sec (standaard 25). Via Extra / Lijst met fouten krijg je een overzicht van alle ondertitels die deze waarden overschrijden. In dit menu vind je ook nuttige functies als Hoofd-/kleine letters wijzigen en Netflix kwaliteitscontrole, waarmee je de ondertiteling aan verschillende kwaliteitscriteria kunt toetsen.

Weergave bewerken

Standaard slaat Subtitle Edit je ondertiteling op via Bestand / Opslaan in het populaire srt-formaat (SubRip Subtitle). Zo'n srt-bestand bestaat uit platte tekst met sequentienummers, start- en eindtijden en ondertitelregels. Het formaat wordt breed ondersteund en is eenvoudig te bewerken, desnoods met een editor als Kladblok, maar biedt beperkte opmaakopties.

De belangrijkste vormgevingsfuncties zie je wanneer je in Subtitle Edit met rechts klikt op een of meer geselecteerde ondertitels. In het snelmenu vind je opties als Vet, Cursief, Onderstrepen, Kleur, Lettertype en Uitlijnen. Deze opmaak verschijnt als html-tags in de ondertitels en is zichtbaar in de voorbeeldweergave en in videospelers die dit ondersteunen. Via Opmaak verwijderen kun je specifieke opmaakelementen weer weghalen.

Het ASS/SSA-formaat (Advanced SubStation Alpha) biedt meer opmaakmogelijkheden dan srt. Je stelt dit in via Opmaak, in de knoppenbalk van Subtitle Edit, en slaat het resultaat op als .ass-bestand. De gratis tool Aegisub waarover je meer leest in het kader biedt op dit vlak nog meer opties.

Opmaak met Aegisub

Het srt-ondertitelingsbestand is ongetwijfeld het populairste en meest ondersteunde formaat, maar het ass-formaat is handig voor wie de opmaak van de ondertiteling, zoals stijl, positie en zelfs animatie, belangrijk vindt. Ook Subtitle Edit kan hiermee overweg, maar Aegisub is flexibeler. Start de app na installatie op en haal het gewenste ondertitelingsbestand (zoals srt of ass) op. Ga naar Ondertitels en kies Stijlbeheerder. Klik onderaan rechts op Nieuw en vul een stijlnaam in. Leg alle gewenste opmaakelementen vast, zoals lettertype, grootte, vet, cursief, onderstrepen, kleuren (ook voor rand en schaduw), marges, uitlijning, positionering, rotatie en meer.

Bevestig met OK en met Sluiten. Selecteer nu de (gewenste) ondertitels en selecteer net onder de knoppenbalk de gewenste stijl (standaard Default). Bewaar je ondertiteling via Bestand / Ondertitels opslaan als en kies het .ass-formaat. Je zult zelf moeten ondervinden in hoeverre de opmaak door je mediaspeler(s) wordt ondersteund.

Synchroniseren

Een van de vervelendste problemen bij het bekijken van video met ondertiteling is dat de tekst niet synchroon loopt met de dialogen: ze verschijnt net te vroeg of te laat. Dit kun je deels corrigeren in de meeste mediaspelers, maar het gaat vaak beter met een ondertitelingseditor als Subtitle Edit. Kleine afwijkingen kun je handmatig bijsturen door de tijdcodes (begintijd, eindtijd, tijdsduur) aan te passen, al wordt dat snel tijdrovend. Gelukkig kan Subtitle Edit dit ook grotendeels automatisch corrigeren.

Bij een constante verschuiving, waarbij alle ondertitels evenveel afwijken, is de oplossing eenvoudig. Selecteer de gewenste (eventueel alle) ondertitels, ga naar Synchroniseren en kies Verschuiven. Vul de exacte tijdsduur in, bijvoorbeeld 00:00:05,500, en klik op Eerder weergeven of Later weergeven.

Moeilijker is het als de ondertitels geleidelijk verder uit de pas lopen naarmate de video vordert, bijvoorbeeld 5 seconden te vroeg aan het begin en 2 seconden te laat op het einde (lineaire verschuiving). Open dan Synchroniseren / Puntsynchronisatie. Dubbelklik op het eerste foutpunt, stel de juiste tijd in en bevestig met Sync-punt instellen. Doe dit opnieuw bij een volgend foutpunt en klik op Toepassen om de tussenliggende tijdcodes automatisch te laten herberekenen.

Een alternatief is Synchroniseren / Visuele synchronisatie. Kies daarbij de juiste ondertitel (via Tekst) bij het begin van de scène en eventueel een tweede bij het eindpunt. Met de knop Synchroniseren worden de overige tijdcodes verhoudingsgewijs aangepast.

Gebruiken in VLC

We gaan ervan uit dat je nu een geschikt ondertitelingsbestand hebt dat je wilt gebruiken in je favoriete mediaspeler. We tonen hoe dit werkt in VLC media player voor Windows. Via het menu Ondertitels kun je het juiste audiospoor kiezen als de video meerdere sporen bevat, of indien er meertalige ondertitelingsbestanden in de videomap werden geplaatst (zoals <filmnaam>.mp4, <filmnaam>.nl.srt en <filmnaam>.en.srt). Tijdens het afspelen kun je met de V-toets ook snel naar het volgende ondertitelspoor schakelen. Via Ondertitelbestand toevoegen verwijs je naar het gewenste ondertitelingsbestand.

Je kunt in VLC ook de timing bijstellen. Druk tijdens het afspelen op G om de ondertitels 100 ms eerder te tonen of op H om ze 100 ms later te laten verschijnen. Via Gereedschap / Spoorsynchronisatie kun je op het tabblad Synchronisatie exact een tijdswaarde invoeren. Met Ondertitelsnelheid bepaal je hoe snel ondertitels verschijnen en verdwijnen, wat handig is bij een afwijkende framerate. Met Ondertitelduur-factor stel je in hoelang ondertitels in beeld blijven; een waarde van 0,500 bijvoorbeeld houdt ze iets langer zichtbaar.

Om de weergave aan te passen open je Gereedschap / Voorkeuren / Ondertitels/OSD. Bij Ondertiteleffecten kun je onder meer het lettertype, de tekstgrootte, de standaardkleur en de positie van de ondertitels wijzigen.

Gebruiken in Kodi

Tot slot bekijken we hoe je met ondertiteling omgaat in het populaire mediacenterprogramma Kodi.

Tijdens het afspelen klik je rechtsonder op het tekstballonicoon Ondertiteling. Schakel Ondertiteling activeren in en selecteer bij Subtitel het gewenste ondertitelspoor. Je kunt ook kiezen voor Ondertiteling zoeken en verwijzen naar het juiste ondertitelingsbestand. Verder is er de optie Download ondertiteling, maar daarvoor moet je eerst een ondertitelingsservice instellen.

Ga hiervoor in het algemene instellingenmenu - druk eventueel enkele keren op Esc - via het tandwielpictogram linksboven naar Add-ons en kies (Installeer van repository /) Ondertiteling. Selecteer een dienst, bijvoorbeeld OpenSubtitles.org, klik op Installeren en daarna op Configureren. Vul hier je accountgegevens in (in ons voorbeeld aan te maken via www.opensubtitles.org/nl).

Ga terug naar Instellingen en open Speler / Ondertiteling. Bij Talen van te downloaden ondertiteling stel je je voorkeurstaal in (bijvoorbeeld Dutch) en bij Standaard filmdienst verwijs je naar OpenSubtitles.org. In dit menu kun je ook de weergave van ondertitels aanpassen, met opties voor onder meer Positie op het scherm, Lettertype, Grootte, Stijl en Kleur.

Om de timing van ondertitels te corrigeren, klik je tijdens het afspelen opnieuw op het tekstballon-pictogram en kies je Ondertitelsynchronisatie. Met een schuifbalk kun je de ondertiteling enkele seconden vroeger of later laten verschijnen. Simpel, maar wel doeltreffend bij een constante verschuiving.

Lees ook: Films, muziek en meer: beheer al je media met Kodi

Niks zo lekker als een verse pizza. Jammer alleen dat het altijd zo lang duurt voordat-ie klaar is. Dat probleem is nu opgelost: AEG komt met een inbouw combi-stoomoven die een speciale pizzastand heeft. Pizza erin en 2,5 minuut* later is het genieten geblazen. Mangiare!

*Om het even in perspectief te zetten: 2,5 minuut, dat is net lang genoeg om de vaatwasser uit te ruimen, je tanden goed te poetsen of één gemiddelde track op Spotify te beluisteren. Helemaal niks dus.

In een gewone oven duurt het bakken van een verse pizza al gauw 10 tot 12 minuten. De AEG TX7PB62FSB is dus echt supersnel. Dat komt omdat er een speciale pizzastand op zit met een indrukwekkende maximale temperatuur van 340°C. Dankzij deze enorme hitte bak je in slechts 150 seconden een pizza met een perfecte, luchtige en krokante korst. Het is dan ook niet voor niets dat deze oven officieel is goedgekeurd door de Scuola Italiana Pizzaioli, de Italiaanse Pizza Academy.

En het mooie is: ook wie geen principe della cucina (inderdaad, keukenprins) is maakt hiermee de lekkerste pizza's. Het EXCite Touch Display fungeert als je persoonlijke assistent in de keuken. Het scherm vertelt je exact wanneer je de pizza in de oven moet schuiven en wanneer hij er weer uit mag. Voor de voorbereiding kun je rekenen op de AEG-app, die je helpt bij het kneden van authentiek Napolitaans deeg, het bereiden van de perfecte tomatensaus én de nodige inspiratie biedt. Bovendien krijg je er een speciale bakplaat en pizzaschep bij. Succes gegarandeerd dus.

©AEG

Na afloop van een legendarische pizza-avond hoef je niet op te zien tegen het schoonmaken. De pyrolytische zelfreinigingsfunctie brandt vet en resten op hoge temperatuur weg tot as, waardoor je alleen nog maar een vochtig doekje over de binnenkant van de oven hoeft te halen.

Behalve voor die legendarische pizza-avonden is deze ruime oven van 72 liter ook handig voor allerlei andere gerechten. Je wisselt makkelijk tussen de broodbakfunctie met deegrijsfunctie en technieken zoals garen op lage temperatuur of het dehydrateren van fruit en kruiden. Wil je een ovenschotel gratineren, een quichebodem krokant krijgen met alleen onderwarmte of snel iets ontdooien, dan kies je simpelweg de stand die daarbij past. Zelfs aan de details is gedacht, met functies voor het voorverwarmen van borden, het warmhouden van maaltijden en een slimme stand voor inmaken.

Bekijk alle inbouwovens van AEG op Kieskeurig.nl