Een thuisnetwerk bevat tegenwoordig al snel talrijke toestellen, zoals desktop-pc’s, laptops, smartphones, tablets, slimme apparaten, router, switches, netwerkprinter, NAS, ip-camera enzovoort. Op deze toestellen draaien vaak allerlei services en dit alles moet je maar zien te beheren. Gelukkig zijn er tools die zonder moeite je netwerk monitoren.

Tip 01: Axence netTools

Tot en met tip 5 gaat onze aandacht vooral uit naar het gratis Windows-programma Axence netTools. Dit programma bevat tien netwerktools en is eigenlijk een subset van de allround netwerksuite nVision, die vooral voor bedrijfsnetwerken is bedoeld.

Mogelijk krijg je tijdens het downloaden een waarschuwing van Windows, maar dan mag je op het pijlknopje drukken en Behouden selecteren: deze tool bevat geen malware. De installatie vergt slechts enkele muisklikken. Wel wordt aan je gevraagd je bij de producent te registreren, waarna je via e-mail een registratiecode ontvangt (verplicht na dertig dagen). Start de tool op en stel indien nodig je antivirussoftware gerust dat het om bonafide software gaat.

Aan de knoppen herken je meteen de verschillende functies, zoals Ping, Trace, Lookup, Bandwidth en NetCheck. Met deze laatste check je de kwaliteit van je netwerkverbindingen door na te gaan hoelang een pakketje over de verbinding doet, hoeveel pakketten er eventueel verloren gaan en wat de gemiddelde doorvoersnelheid is. In dit artikel focussen we ons op de functie onder de knop Scan network en vooral op de eigenlijke monitoringmodule NetWatch.

©PXimport

©PXimport

Tip 02: Netwerkscan

Om een scan op je netwerk uit te voeren, hoef je maar Scan Network te openen en bij Address een willekeurig adres uit het beoogde subnet in te vullen, zoals het ip-adres van je router (dit lees je af bij Default Gateway wanneer je in de Opdrachtprompt het commando ipconfig uitvoert). Voor je de Scan-knop indrukt, kun je in het linkerdeelvenster bij Options aangeven waarop je precies wilt scannen: Devices only, Services of Ports, waarbij je bij deze laatste kunt kiezen tussen well known (veelgebruikte poorten), well known extended (inclusief een reeks extra poorten) en range. Voor die laatste optie geef je dan zelf het te scannen poortbereik aan. Je krijgt nu een overzicht van de open poorten.

Bij Devices only worden in feite alleen ping-commando’s uitgevoerd, terwijl bij Services eveneens wordt gecheckt op een reeks veelvoorkomende services op bekende poortnummers, zoals http (80), https (443), netbios tcp (139) enzovoort.

Houd er rekening mee dat de scantijd gevoelig kan oplopen bij de optie well known (extended).

©PXimport

Tip 03: NetWatch

Zo’n netwerkscan kan handig zijn om een snel overzicht van de aangesloten apparaten inclusief adressen, actieve poorten services te maken, maar je moet wel zelf iedere keer de opdracht geven voor zo’n scan. Precies daarom is een monitoringmodule zinvol: die scant je netwerk op gezette tijden op de achtergrond en rapporteert eventuele problemen, mede afhankelijk van hoe je de drempelwaarden in deze module hebt geconfigureerd. In netTools vind je die bij NetWatch.

Je kunt hier verschillende netwerkclients tegelijk controleren. Het volstaat het ip-adres of de hostnaam bij Address in te vullen en in het vakje ernaast aan te geven of je een eenvoudige ping wilt uitvoeren, dan wel naar een zelf te bepalen tcp-poort of service wilt scannen (je kunt kiezen uit 75 services).

Je voegt de gewenste scan vervolgens toe aan de monitorlijst met Add. Vanuit het contextmenu van zo’n item in de lijst kun je het monitoren altijd pauzeren of verwijderen. Je kunt hier tevens een reset uitvoeren waarna alle reeds vergaarde statistische informatie wordt verwijderd. Merk op dat je in het linkerdeelvenster, bij Device options, onder meer ook de scanfrequentie, oftewel Monitoring time, kunt aanpassen. Standaard staat die op één seconde. Ook de optie Timeout is aanpasbaar. Die is standaard ingesteld op 1000 ms.

In het onderste deelvenster krijg je een overzichtelijk historisch overzicht van de verzamelde data. Via knoppen geef je de gewenste periode aan: 5 minuten of 1 uur, dag, week of maand.

©PXimport

Tip 04: Alarmmeldingen

Je hoeft gelukkig niet continu naar het programmavenster van NetWatch te turen om snel op eventuele problemen te kunnen reageren. Daar maak je gewoon een alarmmelding voor. Selecteer het gewenste item uit je lijst met te monitoren taken en klik op Set alerts in het linkerdeelvenster. Er verschijnt nu een dialoogvenster met twee delen: Events en Actions. 

In het bovenste deel geef je aan wanneer je een actie wilt laten uitvoeren. Bijvoorbeeld wanneer het apparaat gedurende een x-aantal minuten niet heeft gereageerd, wanneer er een nader te bepalen pakketverlies is opgetreden of de responsetijd ondermaats was. In het onderste deel leg je dan de gewenste actie(s) vast. Zo kan de tool een melding tonen, een zelf te bepalen geluid afspelen, een icoontje laten opduiken in de taakbalk of je een e-mail toesturen. 

Voor dit laatste moet je via de knop Setup dan wel eerst wat instellingen doen, zoals: een vinkje plaatsen bij Use external SMTP server, een ontvangstadres opgeven, en de Mail server en Port van je mailprovider invullen. Test wel vooraf of de notificaties naar behoren functioneren.

©PXimport

Tip 05: WinTools

Ook de rubriek WinTools is interessant. Je kunt er als het goed is gedetailleerde hardware- en systeeminformatie over andere Windows-toestellen in je netwerk mee opvragen.

Er is wel enige voorbereiding nodig op de netwerk-pc’s waar je op afstand informatie van wilt opvragen. Kopieer het bestand WmiEnable.exe naar een usb-stick. Dat bestand staat in de installatiemap van netTools, standaard in C:\Program Files (x86)\Axence\netTools\5\. Stop die usb-stick achtereenvolgens in de gewenste netwerk-pc’s in. 

Klik met rechts op WmiEnable.exe en kies vervolgens Als administrator uitvoeren. Deze tool zorgt namelijk voor de correcte configuratie van het systeem, iets wat trouwens ook kan helpen om met de tool PRTG Network Monitoring aan de slag te kunnen (zie ook tip 8). Via https://kwikr.nl/axwmi zie je op de site van Axence wat er precies wordt aangepast.

Ga weer naar je eigen pc, open de rubriek WinTools en vul bij Address opnieuw het ip-adres of de hostnaam van zo’n Windows-pc in, eventueel voorzien van een gebruikers naam en wachtwoord van een account waarmee je je op die pc kunt aanmelden; dat kan ook een e-mailadres zijn van een Microsoft-account.

Als het goed is, zie je in het linkerdeelvenster daarna twee hoofdrubrieken: General en Custom WMI queries, elk met allerlei onderdelen. Op deze manier kun je op elk moment de status van elk Windows-toestel opvragen.

©PXimport

Tip 06: Netwerkmonitor

Heb je een uitgebreider thuisnetwerk en houd je graag stevig de vinger aan de pols, dan gebruik je wellicht beter een meer professionele tool als Paessler PRTG Network Monitor. Je kunt die gratis gebruiken voor maximaal honderd sensoren. Een sensor is een module waarmee je één meetbaar onderdeel van je netwerkapparatuur kunt monitoren, zoals de cpu van een server, het dataverkeer van een (switch)poort, of de vrije ruimte op een harde schijf of ssd. 

Het is tevens mogelijk meerdere sensoren op één apparaat in te stellen. Op een printer bijvoorbeeld zou dat de papier- en tonerstatus kunnen zijn, plus of er geen papierstoring is. Via https://kwikr.nl/senstype vind je een indrukwekkend sensoroverzicht.

Je downloadt de tool op www.paessler.com. De commerciële versies, met meer dan 100 sensoren, zijn helaas wel stevig geprijsd. De naam van het downloadbestand bevat trouwens ook een unieke licentiesleutel (zestig tekens), maar die vind je eveneens op de downloadpagina.

©PXimport

Tip 07: Installatie PRTG

Met een dubbelklik op het exe-bestand start je de installatie. Kies (bijvoorbeeld) Nederlands, accepteer de licentieovereenkomst en vul je e-mailadres in. Dit adres wordt gebruikt voor ondersteuning en voor het versturen van notificaties (zie ook tip 10). Je kunt kiezen tussen Express en Aangepast. Ga je voor dit laatste, dan bepaal je desgewenst zelf het installatiepad en geef je aan of je meteen na de installatie een ‘auto-discovery’ van je netwerk wilt. Het is wel zo makkelijk als je zo’n scan inderdaad meteen na de installatie laat uitvoeren.

Na afloop van de installatie is de PRTG-server bereikbaar via je browser, standaard op het adres http://localhost of http://127.0.0.1 (of http://<ip-adres-van-je-toestel>). Je kunt tevens de Windows-applicatie PRTG Network Monitor opstarten om naar deze webinterface te gaan.

De kans is groot dat je meteen twee meldingen krijgt: één om een beveiligde verbinding te gebruiken (via https) en één om het standaard wachtwoord te wijzigen (hetzelfde als de beheerdersnaam: prtgadmin). Beide meldingen handel je af met een paar muisklikken, tenzij je absoluut een eigen ssl-certificaat wilt gebruiken voor de https-verbinding, maar dit laten we hier buiten beschouwing.

Mocht je hier naderhand iets willen aan veranderen, dat kan altijd via de mee geïnstalleerde app PRTG Administration Tool, te vinden in het Windows-startmenu.

©PXimport

Tip 08: Apparaten

Als het goed is vind je na enige tijd een lijst met je netwerkapparaten bij Apparaten / Alle. De tool deelt je netwerk in verschillende logische rubrieken in, zoals Netwerkinfrastructuur (zoals je router), Windows (clients en servers), Linux/macOS/Unix (zoals NAS’en, ip-camera’s en IoT-apparatuur) en Printers. Via de knopjes S, M, L en XL bovenaan krijg je een meer of minder gedetailleerde weergave. Vanuit het uitklapmenu bij Apparaten kun je ook zelf extra (sub)groepen maken en apparaten toevoegen.

De kans bestaat wel dat de tool niet genoeg informatie over een of meerdere apparaten kan verzamelen. We nemen een Windows-client als voorbeeld. Klik daarop in je apparaatoverzicht en kies Instellingen. Je kunt nu onder meer het ip-adres zien en wijzigen, evenals de specifieke inloggegevens voor dat toestel invullen. Hiervoor schakel je bij Inloggegevens voor Windows Systemen de optie overerfd van clients uit, waarna je Computernaam, Gebruikersnaam en Wachtwoord kunt invullen. Bevestig met Opslaan. Klik nu met rechts nu op het apparaat in de overzichtslijst en kies Nu scannen.

Na een tijd klik je dan nogmaals op het apparaat en open je bovenaan Systeeminformatie. Krijg je hier bij de diverse rubrieken nauwelijks gegevens te zien, dan moet je wellicht nog enkele instellingen op de client aanpassen, maar dat werkt doorgaans het makkelijkste door op die netwerkclients het eerder vermelde WmiEnable.exe uit te voeren (zie tip 5) en eventueel ook tijdelijk je firewall uit te schakelen. Wil het nog steeds niet vlotten? Via https://kwikr.nl/prtghulp vind je uitgebreide tips.

©PXimport

Tip 09: Sensoren

Je zult merken dat er bij elk apparaat standaard een ping-sensor wordt geïnstalleerd. Op je lokale probe, de PRTG-server, komen er nog enkele bij, zoals Vrije Schijfruimte en System Status, evenals sensoren die de verbindingsstatus van je actieve netwerkadapter(s) monitoren. Je zult zien dat je op een bescheiden thuisnetwerk zo al makkelijk twintig van de honderd sensoren hebt gebruikt. Overtollige sensoren kun je gelukkig snel verwijderen door met rechts op de sensor te klikken en Verwijderen / Object verwijderen te selecteren.

Een sensor maken doe je door met rechts op een apparaat te klikken en Sensor toevoegen te kiezen. Je krijgt dan een hele reeks geschikte sensoren te zien, maar het werkt wellicht efficiënter als je in het blauwe vak bovenaan eerst de gesuggereerde opties selecteert, zoals Geheugen Gebruik, Windows, WMI, zodat automatisch geschikte sensoren verschijnen. In dit voorbeeld is dat onder meer WMI Geheugen, waarmee je het vrije systeemgeheugen op Windows-systemen kunt monitoren. Klik op de gewenste sensor, vul de nodige informatie in en bevestig met Aanmaken.

Of je probeert je geluk uit in de rubriek Aanbevolen Sensoren, nadat je op het apparaat hebt geklikt. De tool stelt dan zelf geschikte sensoren voor op basis van de apparaat-eigenschappen.

©PXimport

Tip 10: Notificaties en app

Wanneer je op een sensor klikt, krijg je uitgebreide en ook historische informatie. Of je gaat naar Sensoren en je selecteert hier een sensor voor meer informatie. Bovenaan vind je dan onder meer de rubriek Instellingen, waar je de geselecteerde sensor nauwgezet kunt configureren, zoals het scaninterval en de foutgrenzen. Wil je een eigen interval instellen, dan moet je doorgaans eerst de optie overerfd van uitschakelen. Open de rubriek Live gegevens om realtime informatie te krijgen.

Je vindt hier tevens de rubriek Notificatie triggers. Om aan te geven wat er precies hoort te gebeuren bij een foutstatus of een waarde-overschrijding, klik je op de blauwe plusknop en kies je Status Trigger Toevoegen of Drempel Trigger Toevoegen, waarna je alle criteria naar wens instelt.

Je kunt ook een foutstatus simuleren om na te gaan of de ingestelde notificaties naar behoren functioneren. Klik hiervoor met rechts op een sensor in de overzichtslijst en kies Simuleer foutstatus. In de rubriek Alarmen kun je een overzicht opvragen van de gegenereerde alarmmeldingen.

Handig is nog dat er van PRTG tevens mobiele apps beschikbaar zijn, voor Android en iOS. Open Setup / Accountinstellingen / Mijn account en klik hier op Toon QR code voor PRTG App Login voor een QR-code waarmee je de PRTG-server aan de app kunt koppelen. Via de app krijg je nu een mooi overzicht van onder meer netwerkapparaten, sensoren en alarmen.

©CIDimport

Het is logisch dat Microsoft Copilot verankerd zit in Edge. Hierbij gaat de browser steeds verder en verschijnen er steeds meer AI-functies op. Ze zijn minder prominent aanwezig dan bij sommige concurrenten, maar maken alledaagse taken net een tikje slimmer en makkelijker.

AI-gestuurde taalhulpmiddelen

Lezen, luisteren, vertalen of schrijven: Edge schuift steeds meer slimme taalhulpen naar voren. Met een druk op Ctrl+Shift+U laat je een webpagina hardop voorlezen. Een smalle werkbalk verschijnt bovenaan, waarin je niet alleen kunt starten of pauzeren, maar ook de stem en het leestempo naar smaak aanpast. Je hoeft niet de hele pagina voor te laten lezen. Selecteer een passage, klik met de rechtermuisknop en kies Doorgaan met hardop voorlezen vanaf hier. Ook voor vreemde talen hoef je geen externe tools meer aan te spreken. Je laat ofwel een stukje tekst, ofwel de volledige pagina meteen in het Nederlands vertalen. Nog praktischer wordt het wanneer je zelf iets schrijft. Onder Instellingen / Talen kun je Hulp bij schrijven activeren. Vanaf dat moment houdt Edge je spelling en grammatica in de gaten en zie je suggesties direct oplichten in de tekst. Dankzij de ingebouwde Editor, die AI op de achtergrond inzet, worden je zinnen niet alleen foutvrij, maar vaak ook net wat scherper.

AI-themagenerator

Via de Instellingen onder Uiterlijk vind je nu een AI-themagenerator die op basis van een eenvoudige prompt een volledig nieuw thema creëert. Typ bijvoorbeeld een beschrijving van een sfeer, een kleurpalet of zelfs een fantasiebeeld, en binnen een paar minuten staat er een verrassend ontwerp klaar. Heb je geen inspiratie? Dan doet de knop Verras me het werk voor jou en zal de AI iets geheel onverwachts bedenken. Met één klik op Thema toepassen geef je de browser meteen een frisse, persoonlijke uitstraling.

Automatisch tabbladen organiseren

Wie vaak tientallen webpagina's tegelijk open heeft staan, weet hoe onoverzichtelijk die tabs kunnen worden. Met de functie Tabbladen organiseren breng je weer structuur in die chaos. Helemaal linksboven, onder de knop Tabblad actiemenu, vind je de nodige opties. Zo kun je bijvoorbeeld overschakelen naar verticale tabbladen of eerder gesloten tabbladen opnieuw oproepen. In hetzelfde menu duikt ook de functie Tabbladen organiseren op. Als je hierop klikt, verschijnt er een pop-upvenster dat aangeeft welke tabbladen gegroepeerd zullen worden, zodat je browserscherm meteen een stuk overzichtelijker oogt.

Drie lekkere Copilot+-laptops

Werk je veel met foto- en videobewerking of andere zware klussen, dan zit je goed met deze ASUS ProArt P16 OLED Copilot+PC H7606WP-RJ129X. Door de combinatie van een AMD Ryzen AI 9-chip en 32 GB werkgeheugen blijf je vlot werken, ook als je tegelijk exporteert, rendert en meerdere programma's open hebt. Het OLED-scherm laat diepe zwarttinten en veel detail in schaduwen zien, en met het touchscreen maak je snel aantekeningen of sleep je makkelijker door je tijdlijn.

De Acer Aspire 14 AI A14-52M-56CK is gemaakt voor dagelijks werk onderweg: compact, 1,4 kg en groot genoeg om comfortabel te typen en te multitasken. De Intel Core Ultra 5-processor en 16 GB geheugen houden Office, veel tabbladen en videobellen soepel, terwijl 512 GB opslag ruimte geeft voor documenten en mediabestanden. Handig is dat Acer het simpel houdt: geen touchscreen, dus je leunt op toetsenbord en touchpad. Met HDMI sluit je snel een extra scherm aan en via de 3,5mm-poort kun je bedraad luisteren of vergaderen zonder gedoe met koppelen.

Wil je een licht en flexibel systeem dat ook als tablet werkt, dan past de Microsoft Surface Pro 11 (wifi 7, 512 GB) echt wat voor jou. Het 13-inch touchscreen en het 2-in-1 ontwerp maken hem handig voor notities, schetsen en werken onderweg, zeker als je een Surface Slim Pen erbij neemt. De Snapdragon X Plus met 45 TOPS is gericht op AI-taken: Copilot kan je helpen met tekst, samenvattingen en het omzetten van een Word-bestand naar een PowerPoint, terwijl de chip tijdens gebruik leert en taken soepeler laat aanvoelen. Reken voor onderweg op een lange adem met een opgegeven accuduur tot 14 uur, en met wifi 7 heb je een snelle draadloze basis als je netwerk dat ondersteunt.

Je zit op de bank en streamt probleemloos een 4K-video op je telefoon, maar zodra je je laptop openklapt om een webpagina te laden, lijkt het alsof de verbinding vastloopt. Ligt het aan de router of aan je computer? In dit artikel leggen we uit waarom wifi-snelheden zo sterk kunnen verschillen per apparaat en wat je eraan kunt doen.

Je betaalt voor een snelle internetverbinding, dus is de verwachting dat elk apparaat in huis die snelheid ook daadwerkelijk haalt. Toch voelt het surfen op je computer soms stroperig aan, terwijl je smartphone ernaast nergens last van heeft. Vaak wordt er direct naar de internetprovider gewezen, maar het probleem zit meestal in de apparatuur zelf. Het verschil in hardware, leeftijd en software tussen mobiele apparaten en computers is namelijk groter dan je denkt. Na het lezen van dit stuk weet je precies waar die vertraging vandaan komt.

Generatiekloof: waarom je laptop vaak achterloopt

Het snelheidsverschil tussen je telefoon en je computer komt vaak neer op een simpele generatiekloof. We vervangen onze telefoons gemiddeld elke twee tot drie jaar, waardoor ze vaak uitgerust zijn met de nieuwste wifi-chips (zoals wifi 6 of 6E). Een laptop gaat vaak veel langer mee, soms wel vijf tot zeven jaar. Hierdoor probeert een verouderde netwerkkaart in je laptop te communiceren met een moderne router, wat resulteert in een lagere maximumsnelheid.

Daarnaast speelt de manier waarop data wordt verwerkt een grote rol. Een telefoon is geoptimaliseerd voor directe consumptie: apps op de achtergrond worden gepauzeerd om de app die je nú gebruikt voorrang te geven. Een computer werkt anders. Terwijl jij probeert te surfen, kan Windows of macOS op de achtergrond bezig zijn met zware updates, het synchroniseren van clouddiensten of het maken van back-ups. Je laptop snoept dus al bandbreedte weg zonder dat jij het doorhebt, waardoor er voor je browser minder overblijft.

Wanneer je laptop de strijd wél wint

De laptop wint het van de telefoon wanneer de omstandigheden optimaal zijn voor stabiliteit in plaats van pure mobiliteit. Als je beschikt over een moderne laptop met een recente netwerkkaart en je bevindt je in dezelfde ruimte als de router, kan de laptop vaak stabieler grote bestanden binnenhalen.

Dat geldt vooral als je laptop verbonden is met de 5GHz-frequentieband. Deze frequentie is veel sneller dan de oude 2.4GHz-band, maar heeft een korter bereik. Als je dicht bij het toegangspunt zit, profiteert je laptop van zijn krachtigere processor om complexe webpagina's sneller op te bouwen dan een telefoon dat kan, mits de verbinding zelf niet de bottleneck is.

Waarom je telefoon soepeler aanvoelt

Het verschil wordt pijnlijk duidelijk zodra je verder van de wifi-bron af gaat zitten, bijvoorbeeld op zolder of in de tuin. Smartphones zijn vaak agressiever geprogrammeerd om het sterkste signaal te pakken of snel tussen frequenties te schakelen. Veel laptops blijven daarentegen te lang plakken op een zwak 5GHz-signaal of vallen onnodig terug op de trage en vaak overvolle 2.4GHz-band (het zogeheten 'sticky client'-probleem).

Daarnaast hebben smartphones een trucje dat laptops helaas moeten missen: wifi-assist (of een vergelijkbare term). Als de wifi even hapert, gebruikt de telefoon ongemerkt een beetje 4G- of 5G-data om de stroom stabiel te houden. Je laptop heeft die optie meestal niet en laat direct een laadicoontje zien. Hierdoor voelt de telefoon sneller aan, terwijl hij eigenlijk een beetje vals speelt door mobiele data bij te schakelen.

Harde grenzen: wanneer traagheid onvermijdelijk is

Er zijn situaties waarin je laptop de strijd sowieso verliest, ongeacht hoe dicht je bij de router zit. Dit zijn de harde grenzen:

Zo check je of jouw hardware het probleem is

Om te bepalen of je laptop de boosdoener is, moet je eerst kijken naar de verbinding. Klik op het wifi-icoon op je laptop en controleer of je verbonden bent met een 5GHz-netwerk (vaak te zien bij Eigenschappen of netwerkinformatie). Is dat niet het geval en sta je wel dicht bij de router? Dan is je netwerkkaart waarschijnlijk verouderd of staan de instellingen niet goed.

Kijk ook eens kritisch naar je gebruik. Heb je toevallig nog applicaties openstaan zoals Steam, OneDrive of Dropbox? Deze programma's kunnen de verbinding volledig dichttrekken. Op een telefoon gebeurt dit zelden automatisch op de achtergrond. Als je laptop ouder is dan vijf jaar, kan een simpele upgrade met een moderne wifi-usb-dongle het probleem vaak al verhelpen, zonder dat je een hele nieuwe computer hoeft aan te schaffen.

Kortom: leeftijd en software maken het verschil

Dat je telefoon sneller is op wifi dan je laptop, komt meestal doordat telefoons nieuwere netwerkchips hebben en slimmer omgaan met datastromen. Laptops hebben vaak last van zware achtergrondprocessen of blijven hangen op een tragere frequentieband. Daarnaast schakelen telefoons bij zwak wifi soms ongemerkt over op 4G/5G, wat de ervaring vloeiender maakt. Controleer of je laptop op de 5GHz-band zit en sluit zware achtergrondprogramma's af om snelheid te winnen.