In bestaande huizen is het vaak lastig om achteraf nog overal netwerkkabels heen te trekken. In de vorm van het elektriciteitsnetwerk heb je natuurlijk al wel een netwerk dat naar alle ruimtes in je huis loopt. Met powerline-adapters maak je daar een thuisnetwerk van.

Powerline-adapters gebruiken elektriciteitsdraden voor datacommunicatie en transformeren je stopcontacten tot normale netwerkaansluitingen. Je hoeft verder niets in te stellen, voor je router en randapparatuur als pc doet een powerline-adapter onzichtbaar zijn werk en is het niet anders dan een netwerkkabel in de muur. Om powerline-adapters te gebruiken heb je er minimaal twee nodig: er is er eentje nodig voor de verbinding met je normale thuisnetwerk. De meest logische plek hiervoor is bij je router. Alle snelheden die wij noemen in dit artikel zijn gebaseerd op eigen testen in een normaal huis waarbij we getest hebben binnen dezelfde elektriciteitsgroep en over twee verschillende elektriciteitsgroepen. Lees ook: In 14 stappen een optimaal thuisnetwerk.

Zaken als laskoppelingen, zekeringsautomaten en uiteraard draadlengte zorgen voor een langzamere verbinding. Ook andere elektrische apparatuur, met name geschakelde voedingen, zorgen voor lagere snelheden. Een telefoonoplader kan zomaar 20 Mbit/s schelen. Het huis waarin we testen is eveneens voorzien van een driefase-elektriciteitsaansluiting. Dit blijkt bij ons in de praktijk niet uit te maken, communicatie over verschillende fasen is prima mogelijk. Toch zou het kunnen dat meerdere fasen wel problemen geven. De achterliggende technologie waarmee powerline-adapters communiceren lijkt op die van ADSL-modems, waarbij (radio)frequenties gebruikt worden om datasignalen over te brengen. De gebruikte frequenties vallen tussen 2-28 MHz (HomePlug AV) en 30-86 MHz (uitbreiding HomePlug AV2). Deze frequenties overlappen met de kortegolfband zoals die door radioamateurs gebruikt worden. Powerline-communicatie verandert je elektriciteitsdraden niet alleen in netwerkkabels, het worden tevens antennes die de gebruikte frequenties uitzenden. Dit kan leiden tot storingen bij radioamateurs, maar powerline-adapters zijn gewoon toegestaan.

©PXimport

Powerline-adapters veranderen je stopcontact in een netwerkaansluiting.

Beveiliging powerline

HomePlug AV en HomePlug AV2 maken standaard gebruik van 128 bit AES-encryptie. Vanuit de fabriek hebben alle adapters echter dezelfde standaardsleutel (homeplug). Dat is handig als je een nieuwe adapter toevoegt, want die werkt vervolgens gelijk. Het is minder handig vanuit beveiligingsoogpunt. In theorie kan het powerline-signaal ook buiten je huis opgepikt worden. In de praktijk veroorzaakt je elektriciteitsmeter genoeg demping om dit te verhinderen, maar je weet maar nooit. Gelukkig is het instellen van je eigen beveiligingssleutel niet moeilijk, je hoeft alleen maar een knopje op alle adapters kort na elkaar in te drukken. Daarnaast kun je ook via software een eigen beveiligingssleutel invoeren.

©PXimport

Stopcontacten heb je overal, waardoor je een erg flexibel netwerk kunt aanleggen.

HomePlug AV

Powerline-adapters worden gemaakt door verschillende fabrikanten, maar de adapters zijn sinds enige jaren allemaal compatibel met elkaar omdat er gebruik wordt gemaakt van de HomePlug AV-standaard. De concurrerende UPA-standaard bestaat niet meer en hoewel er in de vorm van G.hn nog een andere standaard is, wordt deze voor zover wij weten niet in Nederland verkocht. HomePlug AV heeft een geadverteerde snelheid van 200 Mbit/s. In de praktijk blijft daar onder optimale omstandigheden 97 Mbit/s van over, maar in minder optimale omstandigheden daalt dat tot 49 Mbit/s. Daarnaast zijn er ook HomePlug AV-adapters op de markt met een snelheid van 500 Mbit/s. Die snelheid is geen onderdeel van de officiële standaard, maar is een extensie vanuit chipsetfabrikant Qualcomm Atheros, waarbij net als in opvolger HomePlug AV2 een breder frequentiespectrum (30-68 MHz) gebruikt wordt.

De snelheid in optimale omstandigheden is hierdoor zo'n 140 Mbit/s, maar in minder optimale omstandigheden daalt dit tot ongeveer 70 Mbit/s of lager. Er zijn HomePlug-adapters die gebruikmaken van de 500 Mbit/-technologie met 10/100 Mbit/s-netwerkaansluitingen. Dergelijke adapters kunnen dus nooit een hogere snelheid dan 100 Mbit/s halen. Het voordeel is dat de 500Mbit/s-technologie door de bredere frequentieband over langere afstand robuuster is dan de 200Mbit/s-technologie.

HomePlug AV2

HomePlug AV2 is de opvolger van HomePlug AV en is backwards-compatibel met HomePlug AV. Nieuwe adapters werken dus samen met de vorige generatie, al worden de prestaties van AV2-adapters wel negatief beïnvloed door oudere AV-adapters. Verbeteringen omvatten onder andere meer de frequentieruimte, een hogere modulatie en een betere foutcorrectie. Het belangrijkste verschil tussen goedkopere en duurdere HomePlug AV2 powerline-adapters zit in de mogelijkheid om ook de randaardepin in te zetten voor communicatie. Powerline-adapters die dit niet kunnen, worden aangeduid als HomePlug AV2 SISO terwijl adapters die dit wel kunnen worden aangeduid als HomePlug AV2 MIMO. SISO staat voor single-input, single-output waarbij er van één dataverbinding gebruik wordt gemaakt over de nul- en fasedraad.

MIMO staat voor multiple-input, multiple-output. Naast de nul- en fasedraad wordt ook de aardedraad gebruikt. Hierdoor kan een adapter tegelijkertijd twee dataverbindingen opzetten. De HomePlug AV2 SISO-adapters halen in de praktijk onder goede omstandigheden ongeveer 190 Mbit/s terwijl ze in mindere omstandigheden 110 Mbit/s bieden. De AV2 MIMO-adapters zijn met zo'n 270 Mbit/s een stuk sneller onder goede omstandigheden, maar onder slechtere omstandigheden daalt dit eveneens tot zo'n 110 Mbit/s. Een ander verschil qua mogelijkheden wordt veroorzaakt door de chipsetfabrikanten Qualcomm Atheros en Broadcom. Broadcom gebruikt meer frequenties, terwijl Qualcomm Atheros een hogere modulatie gebruikt. Er zijn momenteel nog geen chipsets die zowel de volledige frequentieruimte als de hoogste modulatie ondersteunen, maar we verwachten dat die in de toekomst nog wel gaan komen. Voor een zo optimaal mogelijk resultaat kun je het beste adapters uit dezelfde serie van één fabrikant gebruiken. Heb je thuis geen stopcontacten met randaarde, dan hebben HomePlug AV2 MIMO-adapters geen zin, koop in dat geval HomePlug AV2 SISO-adapters.

Netwerk via de televisieaansluiting

Naast powerline is er nog een technologie om bestaande kabels in je huis in te zetten als netwerkaansluiting. MoCa (Multimedia over Coax Alliance) is een op powerline lijkende technologie die gebruikmaakt van coaxkabels, oftewel je radio/televisie-aansluitingen. Je kunt je televisie op de adapter aansluiten, die werkt vervolgens zonder kwaliteitsverlies. MoCa belooft lagere snelheden dan powerline, maar is in de praktijk juist sneller.

De eerste generatie MoCa 1.1 haalt in de praktijk stabiel en ook onder mindere omstandigheden 159 Mbit/s terwijl de tweede generatie 350 Mbit/s of meer zal halen. Een afgeschermde Coaxkabel is ook veel geschikter voor datacommunicatie dan elektriciteitskabels. MoCa heeft als belangrijkste nadeel dat er in een gemiddeld huis veel minder coax-aansluitingen te vinden zijn. MoCa ondersteunt encryptie, maar dat is niet bij alle merken in te stellen. Je kunt op je abonnee-overnamepunt een MoCa-filter plaatsen om te voorkomen dat het signaal buiten je huis komt.

©PXimport

Een MoCa-adapter sluit je aan op je televisie-aansluiting, je televisie sluit je vervolgens aan op de tweede aansluiting.

Powerline met wifi

Een powerline-adapter met ingebouwd accesspoint combineert dankzij de powerline-verbinding de sterke punten van een wifi-accesspoint en wifi-repeater. Qua draadloze technologie bevatten de powerline-wifi-accesspoints één of twee antennes. Het heeft ook weinig zin om een beter accesspoint met drie antennes te verwerken in een powerline-adapter, omdat de beperkende factor qua snelheid in de praktijk het powerline-signaal zelf is. Ten opzichte van repeaters is het voordeel dat het uitgezonden netwerk een 'echt' draadloos netwerk is met de volledige bandbreedte. Daarnaast ben je flexibeler qua plaatsing, je plaatst de adapter simpelweg in een stopcontact op de plek waar je een netwerk nodig hebt.

Disney en Lucasfilm hebben gisteren een nieuwe trailer van de aankomende bioscoopfilm The Mandalorian and Grogu uitgebracht.

Tijdens de Super Bowl werd er al een trailer uitgezonden, maar die viel niet bij alle fans even goed in de smaak. Lucasfilm lijkt het goed te willen maken met deze nieuwe trailer, die veel meer als een trailer voor een traditionele Star Wars-film voelt.

The Mandalorian en Grogu worden in de aankomende film ingehuurd om Colonal Ward te redden uit de klauwen van Rotta the Hutt - de zoon van Jabba the Hutt. De rol van The Mandalorian wordt zoals in de serie gespeeld door Pedro Pascal, maar ook acteurs als Jeremy Allen White en Sigourney Weaver zijn van de partij.

De film, die de Disney+-serie The Mandalorian opvolgt, draait vanaf 20 mei in Nederlandse bioscopen.

SSD's zijn snel, stil en energiezuinig, maar ze vragen om een iets andere aanpak dan klassieke harde schijven. Windows 11 biedt heel wat instellingen die de prestaties en levensduur van je SSD beïnvloeden. Met deze tips ontdek je welke functies je beter inschakelt, uitschakelt of controleert, zodat je SSD jarenlang betrouwbaar blijft werken.

Solid state drives (SSD) zijn tegenwoordig de standaardopslag in laptops en pc's. Maar ze werken fundamenteel anders dan traditionele harde schijven. Ze gebruiken geheugencellen in plaats van roterende platen, wat enorme snelheidsvoordelen biedt, maar ook specifieke aandacht vraagt voor schrijfbewerkingen, caching en systeeminstellingen. Met enkele gerichte optimalisaties haal je maximale prestaties uit de SSD en verleng je de levensduur. 

Schakel Snel opstarten uit

Snel opstarten is bedoeld om het opstartproces te versnellen, maar de tijdwinst die je hiermee boekt op een SSD is verwaarloosbaar. De functie slaat de kern van het systeem, inclusief essentiële stuurprogramma's, op de schijf op in de toestand waarin je de vorige sessie hebt afgesloten. Daardoor lijkt het systeem sneller te starten, maar eigenlijk hervat het deels de vorige sessie. Snel opstarten kan er ook voor zorgen dat bepaalde updates niet worden geïnstalleerd, omdat de computer niet echt volledig afsluit. Wanneer je deze optie uitschakelt, start het systeem altijd volledig opnieuw op, wat stabieler werkt en problemen voorkomt. Om Snel opstarten uit te schakelen, typ je in de zoekbalk Configuratiescherm en open je Systeem en beveiliging. Klik op Energiebeheer.

Kies in de linkerkolom Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen. Wanneer je dit venster voor de eerste keer opent dan zal het selectievakje grijs staan, waardoor je niets kunt wijzigen. In dat geval moet je eerst klikken op de optie Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn.

Controleer regelmatig op firmware-updates

Firmware-updates kunnen de prestaties van je SSD optimaliseren en de levensduur verlengen. Ze verlopen wel iets complexer dan gewone software-updates, omdat elke fabrikant zijn eigen methode heeft om de firmware bij te werken. Ga daarom altijd naar de officiële website van de fabrikant van de SSD en volg zorgvuldig de instructies.

Een handig hulpmiddel is CrystalDiskInfo. Deze gratis tool toont gedetailleerde informatie over de schijf, waaronder de firmwareversie. Zo kun je snel zien of er een update beschikbaar is. Heeft Windows ondertussen nieuwe stuurprogramma's gedownload maar nog niet geïnstalleerd, dan kun je die toepassen via Apparaatbeheer. Klik met de rechtermuisknop op het Startmenu en kies Apparaatbeheer. Vouw Schijfstations uit. Klik met de rechtermuisknop op je SSD en kies Stuurprogramma bijwerken.

Controleer de S.M.A.R.T.-status

Met tools zoals CrystalDiskInfo zie hoe gezond de SSD is. Van elke harde schijf krijg je bovenaan heel wat informatie: de gezondheidstoestand, het volume, het type schijf, de temperatuur, de interface, het aantal keren dat de schijf is opgestart en het aantal bedrijfsuren dat dit stukje elektronica al meedraait. Het programma toont bovendien het merk en het serienummer van de schijf. Die informatie kan van pas komen als er sprake is van garantie. Daaronder lees je of de schijf de S.M.A.R.T.-technologie ondersteunt en of TRIM actief is. Daarnaast zie je nog een aantal technische parameters die vooral voor specialisten interessant zijn. Wanneer alle indicatoren blauw zijn, kun je op beide oren slapen. Fouten die in het geel verschijnen, zullen mettertijd verergeren. Wanneer bijvoorbeeld het onderdeel Media en Data Integriteit Fouten geel wordt gemarkeerd, is het tijd om een back-up te maken en de schijf te vervangen.

Alle informatie en de status van je SSD via CrystalDiskInfo.

Laat voldoende vrije ruimte over

Een SSD bestaat uit geheugencellen waarin data wordt opgeslagen. Die cellen slijten telkens wanneer ernaar wordt geschreven. Zonder bescherming zouden sommige cellen, zoals diegene waarop vaak systeemdata wordt geschreven, veel sneller verslijten dan andere. Daarom zit diep in de ingebouwde controllerchip van de SSD, een ingebouwde functie die zorgt dat alle geheugencellen evenwichtig worden aangesproken, zodat de schijf gelijkmatig slijt en betrouwbaar blijft. Wear leveling verdeelt de schrijfbewerkingen gelijkmatig over alle cellen, maar deze technologie heeft ruimte nodig om goed te kunnen werken. Als de schijf bijna vol is, kan de controller minder efficiënt herschikken en dan slijten bepaalde cellen sneller. Probeer slechts 75% van de SSD te gebruiken voor opslag en laat de overige 25% vrij om de schijf snel te houden. Dit zal de duurzaamheid op de lange termijn ook vergroten. Er zijn verschillende manieren om opslagruimte vrij te maken in Windows 11. Ga naar Instellingen / Systeem / Opslag en schakel Opslaginzicht in. Of gebruik Schijfopruiming om tijdelijke en ongewenste bestanden te verwijderen.

Controleer TRIM

TRIM is essentieel om een SSD gezond en snel te houden. Wanneer je in Windows een bestand verwijdert, markeert het besturingssysteem die ruimte als beschikbaar, maar de SSD weet dat niet vanzelf. Voor de SSD lijkt het alsof de data nog steeds aanwezig zijn.

TRIM vertelt de SSD welke gegevens echt verwijderd zijn, zodat de schijf intern kan opruimen en die ruimte klaar kan maken voor nieuwe schrijfbewerkingen. In Windows 11 is TRIM standaard ingeschakeld, maar het is een kleine moeite om dit even te controleren. Open de Opdrachtprompt als administrator. Dan typ je fsutil behavior query DisableDeleteNotify. Krijg je als resultaat DisableDeleteNotify = 0 dan is TRIM ingeschakeld. Zie je daarentegen DisableDeleteNotify = 1 dan is TRIM uitgeschakeld. Om TRIM in dat geval te activeren, typ je fsutil behavior set DisableDeleteNotify 0 en druk je op Enter.

Laat de ingebouwde defragmentatie ingeschakeld

In de begindagen van SSD's waren deze schijven minder duurzaam dan nu. Daarom werd destijds afgeraden om te defragmenteren. Het leverde geen snelheidswinst op en kon zelfs schadelijk zijn, omdat het onnodig veel lees- en schrijfbewerkingen veroorzaakte. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, kunnen SSD's nog steeds in beperkte mate fragmenteren. Met de huidige technologie is de ingebouwde defragmentatie-optie in Windows 11 toch een veilig en nuttig hulpmiddel om de schijf gezond te houden. Tijdens deze optimalisatie voert het systeem ook automatisch een TRIM-opdracht uit, zoals in de vorige tip werd uitgelegd. Laat de ingebouwde optimalisatie dus gewoon ingeschakeld. Zoek op Stations defragmenteren en optimaliseren. Selecteer dee SSD en klik op Optimaliseren. Controleer via Instellingen wijzigen of Geplande optimalisatie is ingeschakeld. De meeste experts raden een wekelijks schema aan om dit te doen. Gebruik liever geen defragmentatietools van derden. Veel van die tools beweren dat ze de SSD versnellen, maar in de praktijk doen ze vaak niets of voeren ze overbodige schrijfopdrachten uit.

Stel de energiemodus in op Beste prestaties

Wanneer je computer een tijdje inactief is geweest, kun je vooral bij een laptop merken dat hij in het begin traag reageert. Dat komt doordat Windows standaard de energie-instellingen aanpast om stroom te besparen. Door de energiemodus op Beste prestaties te zetten in plaats van op Beste energie-efficiëntie, kun je die vertraging elimineren en de snelheid merkbaar verhogen. Druk op Win+I om Instellingen te openen. Ga dan naar Systeem / Aan/uit en accu. Vouw het menu Energiemodus open en kies bij zowel Aangesloten op netstroom als Op batterijstroom de optie Beste prestaties.

Indexering uitschakelen, ja of nee?

Windows indexeert standaard de bestanden om sneller te kunnen zoeken. Daarvoor maakt het systeem een catalogus van alle bestanden op de schijf. Bij oudere, trage harde schijven had dit een merkbare invloed op de prestaties, omdat de schijf voortdurend kleine stukjes data moest lezen en schrijven. Op een SSD liggen de zaken anders. De toegangstijden zijn extreem kort en de kleine schrijfbewerkingen van de indexering zijn verwaarloosbaar op vlak van snelheid en levensduur. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan het zinvol zijn de indexering uit te schakelen, bijvoorbeeld op een lichte pc met weinig RAM of op oudere hardware, of als je zelden zoekt via Verkenner of het Startmenu. In alle andere gevallen laat je de functie beter aan, of beperk je de indexering tot specifieke mappen, zoals Documenten. Op deze manier beperk je de indexering. Druk op Win+S en typ Indexeringsopties. Klik op het resultaat Indexeringsopties. Selecteer Wijzigen om te zien welke locaties worden geïndexeerd. Haal de vinkjes weg bij overbodige mappen en laat alleen Documenten (of andere gewenste mappen) geselecteerd.

Wil je de indexering volledig uitschakelen dan open je Verkenner en klik je in het linkerdeelvenster op Deze pc. Klik met de rechtermuisknop op het Windows-station (meestal C:). Kies Eigenschappen en onder het tabblad Algemeen verwijder je het vinkje bij De inhoud en eigenschappen van bestanden op dit station mogen worden geïndexeerd. Klik op Toepassen om de wijziging op te slaan.

Zet de slaapstand (hibernate) uit als je die niet gebruikt

Wanneer de slaapstand is ingeschakeld, schrijft je Windows 11-pc bij het afsluiten grote hoeveelheden gegevens naar de SSD. Het bestand hiberfil.sys, dat Windows hiervoor aanmaakt, kan tientallen gigabytes groot zijn. Gebruik je de slaapstand nooit, dan kun je die beter uitschakelen. Zo bespaar je schijfruimte en verminder je onnodige schrijfbewerkingen, wat de levensduur van de SSD ten goede komt. De slaapstand is bedoeld om je snel te laten hervatten waar je was gebleven, maar dat voordeel weegt niet altijd op tegen de extra belasting van de SSD. Om de slaapstand uit te schakelen, typ je Opdrachtprompt in het zoekvak en kies je Als administrator uitvoeren. Bevestig met Ja in de prompt van het Gebruikersaccountbeheer. Typ vervolgens het commando: powercfg /hibernate off en druk op Enter. Wil je later de slaapstand opnieuw activeren, gebruik dan hetzelfde commando met on in plaats van off: powercfg /hibernate on.

Schrijfcache inschakelen

De schrijfcache is een tijdelijk buffergeheugen (meestal RAM) waarin Windows en de SSD-controller gegevens eerst opslaan voordat ze fysiek naar de NAND-cellen van de SSD worden geschreven. Dat heeft twee voordelen. Het verhoogt de snelheid, omdat meerdere kleine schrijfbewerkingen worden samengevoegd tot één grotere, efficiëntere operatie, én het verlengt de levensduur van de SSD doordat er minder vaak hoeft te worden geschreven. Het enige risico is dat je bij stroomuitval of een plotselinge systeemcrash gegevens kunt verliezen als de data in de cache nog niet naar de SSD zijn weggeschreven. Bij laptops met een batterij is dat risico klein, maar bij desktops zonder noodvoeding (UPS) kan het wel voorkomen. Om de schrijfcache in te schakelen open je via het zoekvak Apparaatbeheer. Vouw Schijfstations open en dubbelklik op je SSD.

Open het tabblad Beleidsregels. Zorg dat de optie Schrijfcache op het apparaat inschakelen is aangevinkt. Dit bevordert zowel de prestaties als de duurzaamheid. Laat de optie Leegmaken van Windows-schrijfcachebuffer op apparaat uitschakelen uitgeschakeld, tenzij je zeker weet dat je computer beschermd is tegen stroomuitval (bijvoorbeeld met een noodstroomvoeding).

Laat het wisselbestand ingeschakeld

Sommige bronnen raden aan om het wisselbestand (pagefile.sys) voor de SSD uit te schakelen, omdat dit het aantal schrijfbewerkingen zou verhogen en zo de levensduur zou verkorten. In de praktijk is dat niet meer relevant. Moderne SSD’s kunnen enorme hoeveelheden schrijfcycli aan, gemeten in TBW (terabytes written). Het wisselbestand wordt door Windows zeer spaarzaam gebruikt, alleen wanneer het RAM tijdelijk tekortschiet. Bovendien gaat het meestal om kleine, tijdelijke blokken die continu worden overschreven. Zelfs bij intensief gebruik kom je met een SSD van 300 TBW pas na vele jaren in de buurt van de slijtagegrens. Een systeem met 16 GB RAM en normaal gebruik schrijft hoogstens enkele gigabytes per dag naar het wisselbestand. Zelfs bij 10 GB per dag is dat slechts 3,6 TB per jaar. Dat is nog geen 2% van de levensduur van een doorsnee SSD van 500 TBW. Laat het wisselbestand dus gewoon ingeschakeld. Zonder pagefile loop je kans op instabiliteit of "Out of memory"-fouten, en sommige programma's (zoals Photoshop, Premiere of CAD-software) vereisen het zelfs.

Laat het virtueel geheugen in de Systeemeigenschappen gewoon ingeschakeld.