In de aanloop naar Black Friday en de feestdagen waarschuwen de ACM, de politie, de Consumentenbond en andere organisaties voor malafide webwinkels. Volgens de politie worden jaarlijks ruim 40.000 aangiftes gedaan van aan- en verkoopfraude. Bij de Fraudehelpdesk kwamen dit jaar al bijna 12.000 klachten over frauduleuze webwinkels binnen.
De ACM adviseert iedereen die online winkelt om AI te gebruiken bij het controleren van onbekende webwinkels. De toezichthouder heeft daarvoor zelfs een voorbeeldopdracht gemaakt die je in ChatGPT of een andere AI-chatbot kunt plakken. Opvallend, want AI kan zelf ook onbetrouwbare webshops aanbevelen. Hoe gebruik je zo'n controle zonder alsnog in de val te lopen?
Zo werkt de AI-check van de ACM
Op de website van ACM ConsuWijzer staat een voorbeeldprompt: een zeer uitgebreide opdracht die je kunt kopiëren naar een AI-chatbot met internettoegang. Je hoeft alleen het webadres van de winkel die je wilt controleren in te vullen.
De chatbot krijgt vervolgens de opdracht om verschillende zaken te onderzoeken. Zo moet hij zoeken naar recente klantbeoordelingen, waarschuwingen van de politie en consumentenorganisaties, bedrijfsgegevens en de betaalmogelijkheden van de webshop. Ook moet hij controleren of eventuele keurmerken geldig zijn.
Op basis daarvan geeft de chatbot een beoordeling van de betrouwbaarheid van de winkel. Daarbij moet hij uitleggen waarop dat oordeel is gebaseerd en verwijzen naar de gebruikte bronnen. Aan jou is het dan om te besluiten wel of geen aankoop te doen.
De volledige voorbeeldprompt is erg lang en kun je kopiëren van de website van ACM ConsuWijzer.
Maar AI maakt zelf ook fouten
Het advies is opvallend omdat AI-chatbots niet altijd betrouwbare informatie geven over webwinkels. Uit onderzoek van merkbeschermingsbedrijf Podqi bleek dat ChatGPT, Gemini en Perplexity regelmatig verwijzen naar risicovolle websites. Daaronder vallen nepwinkels, aanbieders van namaakproducten en websites die niet meer bestaan. Door de prompt te gebruiken, zou je nagemaakte winkels sneller moeten kunnen ontmaskeren.
Controleer altijd zelf de belangrijkste gegevens
De AI-check is vooral bedoeld om het vooronderzoek makkelijker te maken. Bekijk bijvoorbeeld of de chatbot ook echt naar bestaande reviews verwijst op bijvoorbeeld Trustpilot en of de bedrijfsgegevens overeenkomen met die in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel.
Controleer ook eventuele keurmerken. Fraudeurs gebruiken soms logo's van bekende keurmerken zonder dat de webwinkel daadwerkelijk is aangesloten. Een logo op de website is dus geen garantie dat je met een betrouwbare verkoper te maken hebt.
Een positieve beoordeling van AI betekent dus niet dat je veilig kunt bestellen. Maar als hulpmiddel om snel verdachte signalen te verzamelen, kan de chatbot wel van pas komen. De belangrijkste regel blijft: eerst controleren, dan bestellen.
















