Meer controle over Windows? Maak kennis met PowerToys!

Lees ook: Zo maak je Windows 11 sneller

Je downloadt de nieuwste versie via de Microsoft Store of de GitHub Releases-pagina. Wanneer je PowerToys voor het eerst opent, verschijnt de Startpagina met in de linkerkolom alle modules, onderverdeeld in vijf categorieën: Systeemhulpprogramma's, Vensters en indelingen, Invoer en uitvoer, Bestandsbeheer en Geavanceerd. Elke categorie kun je uitvouwen. Rechts vind je een alfabetische lijst van de 29 modules met schakelaars om ze snel in of uit te schakelen. Administratorrechten zijn niet voor elke module vereist, maar sommige systeemtools functioneren pas volledig wanneer PowerToys als beheerder wordt gestart. In de instellingen kun je kiezen om PowerToys altijd met adminrechten te laten uitvoeren en om updates automatisch te installeren. Tot slot leg je hier ook het voorkeursthema vast: Licht, Donker of simpelweg de Windows-standaardinstelling.

Lichtschakelaar of Light Switch, beide termen worden in de instellingen door elkaar gebruikt, schakelt automatisch tussen het lichte en donkere thema op basis van tijd, schema of zonsopkomst/-ondergang. In de automatische modus gebruikt de tool je locatie om bij zonsondergang over te schakelen naar de donkere weergave en bij zonsopgang weer terug naar het lichte thema. Je kunt ook zelf vaste tijdstippen instellen waarop het thema wisselt. Daarnaast is er een sneltoets om handmatig tussen licht en donker te schakelen. Je bepaalt bovendien op welke onderdelen Lichtschakelaar actief is: alleen op het systeem (taakbalk, Start en andere Windows-onderdelen) en/of op alle apps die beide weergaven ondersteunen. De tool werkt zo soepel dat je vergeet dat hij actief is. Dat merk je bijvoorbeeld wanneer je 's avonds tijdelijk een schermafdruk in lichte modus wilt maken. Als je het thema dan handmatig aanpast via Instellingen / Persoonlijke instellingen / Kleuren, dan zal Lichtschakelaar toch na enkele seconden voortdurend terugschakelen naar de instellingen die in PowerToys zijn vastgelegd.

Met PowerRename hernoem je in één keer een groot aantal bestanden. Activeer de functie eerst in PowerToys. Selecteer vervolgens in Windows Verkenner de bestanden die je wilt aanpassen, houd Shift ingedrukt en klik met de rechtermuisknop om het uitgebreide contextmenu te openen. PowerRename werkt met eenvoudige zoeken- en vervangen-velden. Aan de rechterkant zie je steeds zowel de oorspronkelijke bestandsnaam als het resultaat. Op die manier controleer je vooraf de volledige batch en voorkom je fouten. Handig is de optie Reguliere expressies te gebruiken, waarmee je bijvoorbeeld automatisch nummering toevoegt of een tijdsaanduiding opneemt, zoals het moment waarop een foto werd genomen. Klik op het i-symbool voor een overzicht van bruikbare expressies die je met één muisklik kunt invoegen. In de recente versies kan PowerRename zelfs afbeeldingsmetadata in bestandsnamen verwerken, zoals camera- en lensgegevens, auteur, geo-coördinaten en meer. Zo wordt het hernoemen van grote fotocollecties niet alleen sneller, maar ook veel informatiever.

Met Werkruimten sla je vaste werkopstellingen op, zodat je deze later met één klik opnieuw kunt openen. Dat is vooral handig als je regelmatig met dezelfde combinatie van programma's werkt. Activeer Werkruimten in PowerToys of gebruik de sneltoets Win+Ctrl+% om een nieuwe werkruimte aan te maken. Open daarna de apps die je nodig hebt voor een project, bijvoorbeeld Word, een browser, Verkenner en een fotomap. Ben je tevreden, klik dan op Vastleggen en geef de werkruimte een naam.

PowerToys onthoudt welke programma's actief zijn, op welk scherm ze staan en hoe groot de vensters zijn. Per app kun je aangeven of deze opnieuw moet worden gestart of alleen als snelkoppeling dient. Wanneer je de werkruimte later start, opent PowerToys automatisch alle vastgelegde toepassingen, laadt bestanden en websites en plaatst de vensters zoveel mogelijk op hun oorspronkelijke plek. Dit werkt zowel op een enkel scherm als op meerdere monitors. Werkruimten is ideaal voor wie vaak wisselt tussen taken zoals schrijven, beeldbewerking of administratie. In plaats van alles telkens opnieuw te openen en te schikken, staat je complete werkomgeving direct klaar.

Microsoft introduceert met Opdrachtenpalet de opvolger van PowerToys Run. Met deze launcher krijg je razendsnel toegang tot apps, bestanden en mappen, voer je berekeningen uit en open je rechtstreeks websites. Na installatie activeer je Opdrachtenpalet met Win+Alt+Spatiebalk. Vanaf dan gebruik je het als centraal startpunt om alles te openen, te zoeken en uit te voeren, zonder je handen van het toetsenbord te halen. Interessant is dat Microsoft Opdrachtenpalet volledig aanpasbaar heeft gemaakt. Je kunt de tool uitbreiden met extensies, waarmee je extra opdrachten en functies toevoegt die standaard niet beschikbaar zijn.

In de categorie Invoer en uitvoer vind je de Muishulpprogramma's, een set van vier tools die het volgen van de cursor en muisbewegingen eenvoudiger maken. Mijn muis zoeken is een hulpmiddel voor wie de muisaanwijzer regelmatig kwijt is op een groot of dubbel beeldscherm. Door tweemaal op de Ctrl-toets te drukken, verschijnt de cursor in een spotlight. Zodra je de muis beweegt, verdwijnt de spotlight automatisch. Je kunt de kleur van het zoeklicht, de grootte en de duur van de animatie aanpassen. Met Muismarkering maak je muisklikken visueel herkenbaar. Je kiest daarbij afzonderlijke markeringskleuren voor de primaire en de secundaire muisknop. De derde optie, Muissprong, is eveneens bedoeld voor grote schermen of multimonitoropstellingen. Met een sneltoets activeer je een mini-overzicht van de schermen. Klik je in dat overzicht op een specifieke plek, dan springt de cursor onmiddellijk daarheen. Je hoeft de muis dus niet meer over lange afstanden te slepen. Het laatste muishulpprogramma is Kruisdraden van muisaanwijzer. Na activatie via een sneltoets verschijnen een horizontale en een verticale lijn die over het volledige scherm lopen en elkaar kruisen op de positie van de muisaanwijzer. Ook hier kun je de dikte, kleur en zelfs de matheid van de lijnen aanpassen.

Met Kleurenkiezer neem je exact de kleur van een element op het scherm over en zet je die om naar verschillende kleurensystemen. Activeer de tool met een sneltoets en beweeg de muisaanwijzer over het gewenste element. PowerToys toont in het begin alleen de kleurwaarde in HEX, RGB en HSL. In de instellingen kun je zowat ieder bestaand kleurensysteem selecteren, zoals CMYK en HSV, wat vooral nuttig is voor drukwerk en grafisch ontwerp. De Kleurenkiezer ondersteunt echter geen kleurbeheer: hij meet de kleur van een pixel op het scherm en toont daarvan verschillende numerieke weergaven. De getoonde CMYK-waarde is een benadering en geen profielafhankelijke conversie zoals die nodig is voor drukwerk. In de instellingen bepaal je zelf welke kleurformaten worden getoond en in welke volgorde, waardoor de tool zich aanpast aan je workflow. Met één klik kopieer je de gewenste waarde naar het klembord. Handig is dat Kleurenkiezer de kleurgeschiedenis bijhoudt. Eerder gekozen kleuren blijven beschikbaar, zodat je ze later opnieuw kunt selecteren zonder de kleur opnieuw te moeten oppikken.

Met Quick Accent typ je snel letters met accenten en speciale tekens, zonder dat je Alt-codes of alternatieve toetsenbordindelingen hoeft te onthouden. Houd een letter ingedrukt en druk vervolgens op de ingestelde activatietoets. Er verschijnt een selectie met varianten van die letter, zoals é, è, ê, ñ of ç. Met de pijltoetsen of een cijfer kies je het gewenste teken, dat meteen in je tekst wordt ingevoegd. Quick Accent werkt in vrijwel alle tekstvelden van Windows en is vooral handig bij het schrijven in meerdere talen. In de instellingen bepaal je zelf welke activatietoets wordt gebruikt, hoe de selectie wordt weergegeven en welke talen of tekensets actief zijn.

Met Keyboard Manager geef je individuele toetsen een nieuwe functie. Zo kun je instellen dat telkens wanneer je Alt+C indrukt, automatisch het ©-symbool verschijnt. Op die manier krijgen ongebruikte toetsen(-combinaties) toch een nuttige rol. Een vrije F-toets koppel je bijvoorbeeld aan een app, map of systeemactie. De kracht zit in de details: je remapt contextgevoelig, per app of globaal. Je kunt dus zelf instellen dat een remap bijvoorbeeld alleen actief is in Word en nergens anders. Daarnaast kun je een toetscombinatie koppelen aan een tekstblok dat automatisch verschijnt zodra je de snelkoppeling indrukt. Dat is handig voor wie vaak standaardzinnen, e-mailhandtekeningen of codesnippets gebruikt. Voor power-typers die snelheid en controle willen, is dit pure winst.

Stel dat je een lange tekst uit een webartikel hebt gekopieerd die veel opmaak bevat. Denk aan vetgedrukte woorden, links, kleuren en dergelijke. Je wilt die tekst zonder opmaak in een e-mail of in een tekstverwerker plakken. Kopieer de tekst zoals je dat normaal zou doen met Ctrl+C. Druk vervolgens op de sneltoets (standaard Win+Shift+V) om het Geavanceerd Plakken-venster te openen. Selecteer daar de optie Plakken als tekst zonder opmaak. Je kunt ook een aparte sneltoets instellen om direct platte tekst te plakken. Met Geavanceerd Plakken kun je zelfs tekst uit een afbeelding halen. Kopieer dan eerst de afbeelding naar het klembord. Selecteer Geavanceerd Plakken met de sneltoets en kies de optie Afbeelding naar tekst. De tool gebruikt lokale OCR om de tekst uit de afbeelding te halen. Je kunt met deze tool in meerdere formaten plakken, zoals tekst zonder opmaak, Markdown, JSON of zelfs als .txt/.html-bestand.

Je hebt vast al meegemaakt dat je een bestand wilt verwijderen, verplaatsen of hernoemen en Windows protesteert met de melding dat het bestand in gebruik is. Door welk programma precies, blijft een raadsel. File Locksmith zoekt dat onmiddellijk voor je uit. Selecteer het geblokkeerde bestand in Windows Verkenner. Klik er met de rechtermuisknop op en kies de opdracht Unlock with File Locksmith. Een nieuw venster toont dan alle processen die het bestand vasthouden, inclusief het proces-ID, de gebruiker en het pad naar de applicatie. Met een klik op de knop kun je dit hinderlijke proces geforceerd beëindigen, zodat je opnieuw controle krijgt over dit bestand. Deze kleine tool komt vooral van pas bij koppige downloads, synchronisatiebestanden die klem zitten of externe schijven die weigeren te ontkoppelen omdat er ergens nog een preview- of indexeringsproces loopt.

Met Text Extractor kopieer je tekst uit plekken die normaal niet selecteerbaar zijn: een dialoogvenster, een afbeelding op een webpagina, een gescande pdf die geen tekstlaag heeft, een foutmelding of een YouTube-frame. Je start de tool met de sneltoets Win+Shift+T en sleept een selectiekader over het deel van het scherm dat tekst bevat. Je kunt het resultaat binnenhalen als een doorlopende regel of als tabel. De OCR-motor doet onmiddellijk zijn werk en de tekst wordt opgenomen in het klembord. Text Extractor werkt lokaal, er gaat dus niets naar de cloud. Bovendien is de herkenning verrassend accuraat, zelfs bij kleine lettertypes of interfaces met pictogrammen.

Met Image Resizer verklein of vergroot je foto's in bulk, rechtstreeks vanuit de Windows Verkenner. Selecteer tien, vijftig of vijfhonderd afbeeldingen, klik met de rechtermuisknop en kies Resize pictures. Geen extra app, geen laadtijden, geen dialogen met allerlei knoppen die je nooit nodig hebt. Je kiest een profiel (Klein, Medium, Groot of Telefoon), of je maakt zelf een preset met exacte pixelmaten, verhoudingen en kwaliteitsinstellingen. De originele bestanden blijven onaangeroerd; de resized kopieën worden netjes naast elkaar opgeslagen, met een aangepaste naamtoevoeging zodat je meteen de juiste versie herkent.