AMD heeft de slag aardig te pakken sinds de Phenom II. De 940 was de eerste processor sinds lange tijd die weer een beetje concurrentie kan bieden aan Intels Core 2 quad core reeks. Na een paar maanden ddr2-modellen te hebben gefabriceerd, komt AMD nu met de ddr3-versie van de Phenom II, waarvan de 955 Black Edition het vlaggenschip is.

En ze moeten gedacht hebben: Intel, here we come!

AMD heeft lang vastgehouden aan de ddr2-techniek. Dat is niet gek, want ddr2 is lange tijd een stuk goedkoper geweest dan ddr3, terwijl de prestaties niet veel slechter zijn. Echter, langzaam maar zeker wordt ddr3 goedkoper – en sneller – en wordt het dus interessant over te stappen op een platform wat dit geheugen accepteert. Zodoende is AMD nu ook overstag en brengt het de Phenom II met ddr3-controller op de markt.

Top notch

Wij hebben de Phenom II 955 Black Edition getest in combinatie met een high-end Adata 1600x V2.0 4GB geheugenset, een MSI 790 FX-GD70 moederbord en een ATI Radeon HD4870 videokaart. Een leuke set, zo blijkt, want de scores zijn uitermate netjes.
Zo zien we een keurige score van 13.402 in Cinebench 10, wat gelijk is aan een QX9770 van Intel. Dezelfde trend zien we terug in 3DMark Vantage, waar onze 955 een cpu-score behaalt van 11.500 punten, wat erg dicht in de buurt ligt van de 12.000 die een 9770 neerzet.
Als we met Everest 5.1 naar geheugenprestaties kijken, zien we dat AMD zijn zaakjes goed op orde heeft, op één ding na. Lezen en kopiëren gaat razendsnel; respectievelijk 9 GB/s en 10 GB/s. Echter, schrijven gaat met ‘slechts’ 7 GB/s en dat doet Intel beter. Wellicht dat de schrijfsnelheid met wat fijnslijpen van diverse instellingen te verbeteren is.
Als we verder testen in Everest, zien we dat de Phenom II tijdens de benchmark haasje over speelt met de QX9650 en soms zelfs in de buurt komt van de Core i7 965, al is dat alleen met de CPU AES-test die erg gevoelig is voor kloksnelheid en niet echt met meerdere cores werkt. Toch zijn we verbaasd dat de 955 zonder overklokken of andere foefjes consequent in het rijtje high-end quad cores meedoet en meerdere malen Intel het leven zuur maakt. Het geeft duidelijk aan dat AMD eindelijk zijn zaakjes weer op orde heeft.

Overklokken

DePhenom II 955 is een zogenaamde Black Edition, wat wil zeggen dat AMD de multiplier heeft vrijgelaten. Dat moet overklokken vergemakkelijken, omdat de gebruiker door middel van een hogere multiplier de snelheid van de processor kan verhogen. De htt-snelheid (een soort fsb) gelijk kan blijven en de rest van het systeem dus op standaardsnelheid blijft werken. Uiteraad is ook de htt-snelheid gewoon op te voeren, tezamen met de multiplier. AMD meldt dat een snelheid van 3,8 GHz gemakkelijk haalbaar is met goede luchtkoeling. Met waterkoeling moet men nog verder kunnen komen. Wij hebben 3,9 GHz gehaald met high-end koeling van Thermalright (TRUE 120).

Koopje

De nieuwe Phenom II scoort dus erg goed. Zo goed dat het een realistisch alternatief is voor een QX-processor van Intel die een klein fortuin kost. Dat moet deze AMD wel erg duur maken, of niet? Nou, nee dus! De Phenom II 955 kost ongeveer 250 euro! En om het nog mooier te maken: hij past op een AM2(+)-moederbord. Al raden we aan een AM3-moederbord aan te schaffen, omdat deze beschikken over een nieuwere, snellere chipset en de mogelijkheid bieden om sneller ddr3-geheugen te gebruiken, wat natuurlijk bijdraagt aan de prestaties.
PluspuntenMinpuntenConclusie

We kunnen eigenlijk maar één ding concluderen: de AMD Phenom II 955 BE is erg snel. Het is een serieuze concurrent van de huidige QX9650 en QX9770. De geheugenscores zijn erg goed – op de schrijfsnelheid na – en de scores in onze benchmarks zijn gelijk aan de top Core2-reeks van Intel. Op bepaalde vlakken kan de 955 meekomen met de Core i7-reeks, al zullen deze wel sneller blijven bij zware multithreaded applicaties. Echter, als we vervolgens kijken naar platform vriendelijkheid en prijs, dan wint AMD met gemak.

Je bent onderweg en ziet dat je telefoon nog maar vijf procent batterij heeft. Op dat moment is een powerbank precies wat je nodig hebt. Alleen: welke? De juiste keuze begint met twee vragen: hoeveel energie heb je onderweg nodig en hoe snel moet die energie eruit kunnen?

Capaciteit: mAh is handig, maar reken in Wh

In de specificaties van powerbanks zie je bijna altijd een getal in milliampère-uur (mAh). Maar daarbij moet je je wel realiseren dat dat niet het hele verhaal is. Fabrikanten geven die mAh vaak op bij de interne batterijspanning van de cellen in de powerbank (meestal rond 3,6 tot 3,7 volt). Jouw telefoon laadt meestal via 5 volt, en bij snelladen soms op 9 of 12 volt. Die omzetting kost energie.

Zie de powerbank als een watertank met een kraan die je moet omzetten naar een andere maat aansluiting. Dat omzetten levert altijd wat verlies op. Daarom haal je in de praktijk niet 10.000 mAh uit 10.000 mAh. Reken grofweg met een bruikbare opbrengst die vaak ergens rond de 60 tot 80 procent ligt, afhankelijk van de kwaliteit van de elektronica en hoe je laadt. Met 10.000 mAh kun je een gemiddelde smartphone daarom meestal geen twee keer volledig vullen, maar eerder ongeveer anderhalf keer. Heb je een telefoon met een kleinere accu, dan kom je dichter bij de opgegeven twee keer; met een grotere accu haal je dat juist minder snel.

Wil je wat preciezer rekenen, kijk dan naar wattuur (Wh). Dat is de eenheid die echt iets zegt over hoeveel energie erin zit. Een eenvoudige omrekening helpt: Wh = (mAh × volt) / 1000. Staat er op de powerbank bijvoorbeeld 10.000 mAh bij 3,7 V, dan is dat ongeveer 37 Wh aan energie in de cellen, voordat je het omzetverlies meeneemt.

Hoeveel capaciteit heb je echt nodig?

Als je vooral een extra lading voor je telefoon zoekt op een lange dag, dan zit je met 10.000 mAh in de praktijk vaak goed. Is 'bijna vol' al al genoeg, dan kan 5.000 mAh ook, maar reken er dan niet op dat je elke moderne smartphone die helemaal leeg is weer volledig volgeladen krijgt. Ga je een weekend weg of laad je meerdere apparaten op, dan is 20.000 mAh een logische stap. Je hebt dan meer oplaadcapaciteit, maar houd er wel rekening mee dat dat ook betekent dat de powerbank groter en zwaarder is.

Voor tablets geldt hetzelfde principe, alleen is de interne accu meestal groter dan die van een telefoon. Daardoor lijkt een powerbank die voor je telefoon prima is, bij een tablet ineens snel leeg. Dat is niet vreemd: je giet simpelweg meer water in een grotere emmer. Voor laptops ligt het net even anders: daar draait het niet alleen om capaciteit, maar vooral om het vermogen (wattage). Daar komen we zo op terug.

🔋Tot zover ging het over de hoeveelheid energie (mAh/Wh). De volgende stap is de afgifte: met welk vermogen (watt) kan de powerbank die energie aan je telefoon, tablet of laptop leveren? 

Snelheid: wattage maakt het verschil

Capaciteit zegt iets over hoe vaak je kunt laden. Snelheid gaat over wattage: hoeveel vermogen de powerbank kan leveren. Dat vermogen is vooral relevant als je snel wilt bijladen, of als je een tablet of laptop wilt opladen. USB-c is daarbij de norm geworden, en USB Power Delivery (PD) is de techniek waarmee lader en toestel afspraken maken over spanning en stroom. Je powerbank en je telefoon of laptop stemmen dat onderling af, zodat laden snel kan zonder dat het onveilig wordt. Daarvoor moeten de poort en je kabel het wel ondersteunen. Let daarom ook op de aansluitingen: usb-c heb je nodig voor snelladen met Power Delivery, terwijl usb-a vooral handig is als je oudere kabels of accessoires gebruikt.

©vadish - stock.adobe.com

Eén powerbank voor telefoon én laptop: waar je op let

Een laptop opladen vraagt meer dan een telefoon. Bij een telefoon kom je vaak weg met 10 tot 20 watt. Een laptop heeft meestal 45 watt of meer nodig, en veel modellen werken prettiger met 65 watt of hoger, zeker als je tijdens het laden ook blijft werken. De beste snelcheck is simpel: kijk naar het wattage van je eigen laptoplader. Dat is je richtgetal. Zit je daar ver onder, dan kan het laden extreem traag worden, of je laptop accepteert de lader helemaal niet.

Ook de juiste kabel is belangrijk. Voor hogere vermogens is niet elke usb-C-kabel geschikt. Tot ongeveer 60 watt (meestal 20 V bij 3 A) gaat het vaak goed met een kabel die expliciet 3 A ondersteunt. Ga je boven de 60 watt, dan heb je doorgaans een usb-c-kabel nodig die 5 A aankan. Zulke kabels hebben meestal een kleine chip in de stekker, een zogeheten e-marker. Die chip vertelt aan de powerbank en je laptop dat de kabel veilig meer stroom kan verwerken. Zie het als een identiteitsbewijs: zonder e-marker schakelt het systeem vaak terug naar een lagere stand, zodat het laden langzamer gaat en de kabel niet te warm wordt. Kijk in de specificaties of op de kabel zelf of er 3 A (tot circa 60 W) of 5 A (voor hogere vermogens) staat; dat is de snelste check. 

Formaat en gewicht: energie weegt nu eenmaal wat

Meer capaciteit betekent meestal meer cellen, en dus meer gewicht. Een powerbank van 20.000 mAh zit vaak ergens in de buurt van 350 tot 500 gram. Dat voelt in een jaszak al snel log. In een rugtas valt het mee. Stel jezelf dus de vraag: wil je elke dag een kleine powerbank mee voor noodgevallen, of is dat voor jou niet genoeg en ga je dus voor een grotere powerbank? 

Veiligheid: kies niet alleen op prijs

Bij draagbare accu's wil je geen twijfel over veiligheid. Een powerbank hoort bescherming te hebben tegen oververhitting, overladen en kortsluiting, maar bij heel goedkope modellen is dat niet altijd goed geregeld. De kans dat het misgaat is klein, alleen zijn de gevolgen groot als het wél gebeurt. Kies daarom liever een merk dat laat zien hoe het met veiligheid omgaat en dat testnormen en keurmerken gewoon vermeldt. Je hoeft die standaarden niet uit je hoofd te leren, maar het helpt als een merk concreet zegt welke testen en keurmerken het gebruikt. 

Zo kies je de juiste powerbank

 De juiste powerbank kies je door stap voor stap te bepalen wat je nodig hebt: eerst de hoeveelheid energie (liefst in Wh, met mAh als praktische indicatie), daarna de laadsnelheid (wattage en PD), en pas daarna pas de vorm en het gewicht. Voor dagelijks gebruik zit je vaak goed met een compacte powerbank rond 10.000 mAh met usb-c en Power Delivery. Wil je meer capaciteit zodat je meerdere keren kunt opladen (of ook je tablet opladen), dan is 20.000 mAh logischer. Houd er dan wel rekening mee dat de powerbank zwaarder wordt. Wil je ook een laptop kunnen laden, kijk dan naar het wattage van je laptoplader en kies een powerbank die dat vermogen via usb-c PD kan leveren, inclusief een kabel die geschikt is voor dat hogere vermogen.

Uitgever Square Enix heeft de game Life is Strange: Reunion aangekondigd, een nieuw deel in de Life is Strange-franchise.

Begin deze maand gingen er al geruchten over het spel, omdat de naam al gemeld werd op de website van PEGI, de Europese organisatie die leeftijdskeuringen geeft aan spellen. Inmiddels is de game dus officieel aangekondigd en valt hieronder de eerste trailer te zien.

De allereerste Life is Strange-game draaide om hoofdpersonage Max Caulfield en haar vriendschap met Chloe Price. Vervolgen Life is Strange 2 en Life is Strange: True Colors draaiden echter om andere personages. In het in 2024 uitgekomen Life is Strange: Double Exposure keerde Max al terug, en in het aanstaande Reunion zijn beide dames weer te zien.

Terug naar Caledon University

Sterker nog: Life is Strange Reunion moet de saga rondom Max en Chloe in zijn geheel afronden. Het is dus waarschijnlijk dat dit de laatste game wordt waarin beide vriendinnen te zien zijn. Spelers doen wederom Caledon University aan, waar Max als een fotografiedocente werkt. Wanneer ze na een weekendje weg terugkeert, staat de school echter in brand, wat desastreuse gevolgen heeft voor het gebouw en de studenten.

Max kan zelf echter ternauwernood ontsnappen dankzij een speciale kracht waardoor ze de tijd kan terugspoelen - een kracht die terugkeert uit het oorspronkelijke spel. Max heeft vervolgens drie dagen de tijd om uit te zoeken hoe de brand ontstond en het tegen te houden. Tegelijkertijd arriveert ook Chloe op Caledon, die geplaagd wordt door de nachtmerries van een verleden die ze nooit heeft meegemaakt.

Spelers besturen in deze verhalende adventuregame afwisselend Max en Chloe, waarbij men gebruik kan maken van de terugspoelkrachten van Max en Chloe's praatgrage mond om meer info te achterhalen.

Vanaf 26 maart beschikbaar

Life is Strange: Reunion verschijnt op 26 maart voor PlayStation 5, Xbox Series X en S en pc. De standaard versie gaat 49,99 euro kosten, maar er komen ook een Deluxe Edition (59,99 euro), Twin Pack met Life is Strange: Double Exposure (69,99 euro) en Collector's Edition (prijs in euro's nog niet bekend, 99,99 dollar) beschikbaar.