Enkele jaren geleden brachten drie enthousiaste Nederlanders een uniek product uit: een toetsenbord met een analoge functie. Bij zo’n keyboard heb je vergaande controle over hoe je computer reageert bij het indrukken van elk van de switches. Inmiddels hebben ook enkele grote gamenamen zich aan het concept gewaagd. Een mooi moment voor de drie heren achter Wooting om zelf weer een nieuwe stap vooruit te zetten, ditmaal met magnetische schakelaars met een aansprekende naam: de Lekker-switches.

Achter de Lekker-switches van de nieuwe Wooting two HE schuilt een opvallende ontwikkeling: die van de magnetische schakelaar. In tegenstelling tot de mechanische switches die we in het gros van de duurdere toetsenborden vinden en die fysiek iets complexer zijn, is de Lekker-switch ogenschijnlijk eenvoudig. Door middel van magneten wordt precies gemeten hoe ver jij je switch indrukt.

Het idee erachter is vergelijkbaar met eerdere optische schakelaars die de exacte indrukafstand omzetten in analoge bediening, vergelijkbaar met wat er gebeurt wanneer je de richtingspook van een gamecontroller een klein beetje beweegt. Het voordeel van de magnetische Lekker-switch is dat deze nauwkeuriger is. Bovendien kunnen deze schakelaars de mate van beweging over het volledige bereik van de switch meten. Optische schakelaars hebben duidelijke dode zones aan het begin en eind van de beweging.

Een bijkomend voordeel is de duurzaamheid. De afwezigheid van plastic en metalen delen die constant langs elkaar heen schuiven, maakt dat deze schakelaars zo lang meegaan dat je zelfs na vele jaren nog exact dezelfde ervaring hebt. Althans, dat is de theorie.

Wat kun je ermee?

De grote vraag is wat je er nu echt aan hebt. En dit is een van de grootste uitdagingen van dit product, of praktisch elk product dat iets unieks doet. Dat ging op voor de oorspronkelijke Wooting, de analoge toetsenborden van concurrenten en ook voor de nieuwe Wooting two HE.

De analoge controle geeft in theorie veel mogelijkheden. Zo is het normaliter geen pretje om een racegame op een toetsenbord te spelen, maar met een analoog toetsenbord als dit krijg je wél de precieze controle over je auto. Hetzelfde geldt voor games als Rocket League, maar ook sportgames en zelfs sommige shooters. Eigenlijk profiteert elk spel dat je met een controller kunt spelen van een fijnere controle dan de digitale switches die je in de meeste toetsenborden aantreft. De nieuwste Flight Simulator is wellicht nog wel het beste voorbeeld van een spel dat baat heeft bij dit keyboard.

Maar de uitdaging is tweeledig. Enerzijds zien we dat de meeste games en applicaties niet zijn ingesteld op analoge toetsenborden, omdat die nog steeds vrij zeldzaam zijn. Het gevolg is dat je soms veel tijd kwijt bent om je toetsenbord per applicatie goed af te stellen. Dit is dus geen keyboard voor ongeduldige gebruikers. Aan de andere kant vroegen wij ons tijdens het gamen af of we niet net zo makkelijk een gamecontroller erbij hadden kunnen pakken. In theorie vervangt de Wooting two HE zowel een goed toetsenbord als een controller, maar in de praktijk bespaar je daar geen geld mee. Daar is het apparaat simpelweg te duur voor.

©PXimport

Ultiem aanpasbaar

De echte meerwaarde zullen kopers dus moeten vinden in de software die bij dit toetsenbord wordt geleverd. Daarmee kun je eigenlijk veel verder gaan dan met welke gamepad of analoge controller dan ook. Zo kun je niet alleen een X- of Y-as aan een knop koppelen, maar heb je ook vergaande controle over de analoge curve zelf. Ook kun je per knop meerdere acties toewijzen, afhankelijk van hoe ver je hem indrukt of juist loslaat.

De mogelijkheden zijn echt extreem en gaan te ver om uitgebreid te bespreken in een review als deze, maar we durven ze gerust eindeloos te noemen. De beperking zit ‘m hier niet in wat je wel of niet kunt, maar in hoeveel tijd je er zelf in wilt steken om het toetsenbord naar wens in te stellen.

De basis

Ondanks al zijn analoge mogelijkheden kun je met de Wooting two HE ook overschakelen naar een ‘gewone’ toetsenbordmodus, dus die hebben we ook bekeken. Kwalitatief is de Wooting two HE uitstekend, het toetsenbord is erg rigide en oogt lekker neutraal. Andere pluspunten zijn de vervangbare usb-c-kabel en de RGB-verlichting. Het keyboard staat daarmee zijn mannetje in het high-end-segment, maar de prijs van 185 euro is alleen te verantwoorden voor wie heel serieus op zoek is naar de analoge mogelijkheden van dit product.

Het genoemde bedrag kan iets hoger of lager uitvallen, afhankelijk van de keycaps die je wilt hebben. ABS is goedkoper, maar minder duurzaam. PBT is duurder, maar kwalitatief beter. Je kunt het toetsenbord ook zonder keycaps krijgen, mocht je die elders willen kopen. Polssteunen zijn ook optioneel leverbaar.

©PXimport

Conclusie

De Wooting two HE zet een mooie stap op het gebied van analoge toetsenborden. Het is een degelijk product met aantrekkelijke switches, die weer een stapje beter zijn dan die van bestaande analoge toetsenborden. Met zijn analoge eigenschappen biedt hij uitgebreide mogelijkheden. Je moet wel de tijd nemen om een en ander zelf in te stellen, voordat je hier daadwerkelijk van profiteert. Het is dus echt een (niche)product voor liefhebbers. 

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.