Filmreview: Project Hail Mary is een schot in de verre roos

Humor klinkt misschien vreemd bij een verhaal met de premisse van Project Hail Mary. Wetenschappers komen erachter dat de zon langzaamaan wordt opgegeten door een buitenaards organisme, en dit langzaam aan het einde van leven op aarde inluidt. Niet een post, maar pre-apocalyptisch verhaal dus, dat gedeeltelijk draait om hoe wetenschappers proberen een oplossing voor dit probleem te vinden.

Een van die wetenschappers is Ryland Grace (Ryan Gosling), die jaren geleden is verstoten door zijn mede-wetenschappers en nu werkt als natuurkundeleraar. Hij is tevens de grootste bron van humor in de film, een kwaliteit waar Gosling ondanks hilarische rollen in Barbie en The Nice Guys naar mijn mening nog altijd te weinig erkenning voor krijgt. Of hij nou in het klaslokaal staat of voor een crisisteam: hij komt zowel fysiek als met intonatie over als die ene docent die leren een beetje leuk maakte. De natuurkundedocent die ik hard nodig had.

Het grootste gedeelte van Project Hail Mary spenderen we namelijk in de ruimte, waar Grace in zijn uppie ontwaakt met vage herinneringen over zijn leven op aarde. In een nabij sterrenstelsel is hetzelfde probleem als op aarde vastgesteld, maar als hij erachter kan komen waarom de ene planeet niet aangetast wordt door het organisme en de ander wel, kan de aarde wellicht gered worden. Hij is daarbij blijkbaar niet de enige: uiteindelijk komt hij in aanraking met een steenvormige alien genaamd Rocky.

Het duo van Grace en Rocky vormt de emotionele kern van de film, ook al is het geen bijster innovatieve opzet van twee personen van verschillende wereld die elkaar leren kennen en een band opbouwen. Zien hoe de twee met elkaar leren te communiceren en samenwerken om hun werelden te redden is desondanks aandoenlijk, zeker vanwege Rocky’s persoonlijkheid.

De beste vergelijking die ik kan maken is een kruising tussen een puppy en een wunderkind: ontzettend slim doch wereldvreemd, met onuitputtelijk veel enthousiasme. Het feit dat Rocky ook een geheel praktische pop is, waar Gosling op de set écht mee kon acteren, voegt daar ook veel aan toe. Rocky is daarom zowel buitenaards als gegrond in de realiteit. En net zo belangrijk: hij is de katalysator voor Grace om het humoristische masker te laten vallen. Dat onthult een diepere laag in de film.

Wat namelijk begint als een fijne sci-fi-komedie krijgt na een tijdje een meer melancholische ondertoon. Zoals ik al aangaf toont Project Hail Mary ook de opbouw naar de wereldwijde catastrofe, en dus naar de missie die Grace uitvoert. Er zijn dus geen rellen in de straten en The Last of Us-achtige post-apocalyptische praktijken. Alhoewel, misschien zijn die er wel, maar wij zijn in de ruimte met Grace en Rocky. Flashbacks naar hoe Project Hail Mary tot stand is gekomen tonen daarin meer hoe mensen mentaal omgaan met het idee van een vrijwel onvermijdelijke ramp.

Sommigen zullen alles op alles zetten om het te stoppen, anderen voelen zich eerder verlamd door de angst en leggen zich neer bij het einde. De gedachtegang van de mensen achter de missie om de aarde te redden is een mysterieuze rode draad, die stukje bij beetje zichtbaar wordt gedurende de meer sciencefiction-gerichte plot die zich in het ‘heden’ afspeelt.

Dergelijke flashbacks komen over het algemeen op logische momenten, waar ze betrekking hebben op wat Grace ervaart op de Hail Mary. Zo nu en dan is die link echter iets minder goed te leggen, en krijgen we een moment uit het verleden te zien omdat het van belang is voor het opbouwen van Grace’s emotionele reis. Een goede reden, en het werkt, maar het knipwerk naar die momenten voelt soms wat stroef.

Ook in de ruimte lijken personages af en toe te teleporteren, alsof er shots zijn weggehaald om tijd te besparen. Gezien de lengte van ruim 2.5 uur is dat in principe begrijpelijk, maar sommige gemaakte concessies zijn op technisch vlak wel merkbaar. Verder heb ik mij dankzij het achterliggende mysterie van hoe Grace op het schip is beland en de emotionele kern met Rocky geen moment gestoord aan de lengte van Project Hail Mary.

In de intro beschreef ik al dat Lord en Miller veel werken in animatie. Opvallend, want een verhaal vertellen in dat medium is een erg gericht proces. Shots worden uitgebreid gepland en uitgedacht voordat ze daadwerkelijk geproduceerd worden, dat gaat immers van schets naar eindproduct. De twee regisseurs staan er echter om bekend dat ze erg losjes zijn, en veel doen aan improvisatie.

De films die ze produceren - zoals Spider-Verse en The Lego Movie - zijn fantastisch, maar animatoren hebben wel degelijk te klagen gehad over die werkwijze en de crunch die bij zo’n productie komt kijken. Veel werk belandt in de prullenbak, ook al is het shot al volledig geanimeerd. Ook in live-action is dit proces hit or miss. Het regieduo stond aanvankelijk aan het roer van Solo: A Star Wars Story, maar de twee werden middenin de productie vervangen na onvrede over hun resultaten.

Wie weet dus hoe lang Lord en Miller over de productie hebben gedaan en hoeveel versies van Project Hail Mary hieraan vooraf gingen. Maar net als hun eerdere werk voelt de film visueel ontzettend strak. Ongetwijfeld heeft dat ook te maken met het genie van Greig Fraser, de man achter de camera die eerder werkte aan Denis Villeneuve’s Dune-films en The Batman.

Fraser tovert continu plaatjes op het scherm die zich tussen de beste visuals in het sci-fi genre mogen scharen, en op vele momenten ondersteund worden door prachtige cgi-elementen. Het strikje om deze ervaring is Daniel Pembertons grandioze soundtrack, die harde pianoslagen, lichte percussie en hemelachtig stemmenwerk combineert om gewicht toe te voegen aan zowel de spannende set-pieces als introspectieve momenten voor Grace.

Het voelt bijna gestoord dat alles in Project Hail Mary samenkomt om zo’n aangrijpend geheel te creëren. Het is een cliché, maar ik heb gelachen, gehuild en op het puntje van mijn stoel gezeten. Gevoelsmatig zou de combinatie van zoveel humor en achterliggende angst niet moeten werken, maar Lord en Miller brengen het allemaal op meeslepende wijze bij elkaar.

Project Hail Mary draait nu in de bioscoop. Voor deze review is de film op een Imax-scherm bekeken.