ID.nl logo
Huis

De beste speakers voor pc vergeleken

Goed geluid is ook achter de pc geen overbodige luxe, met alle muziek- en videodiensten die er zijn. Daarnaast verdienen games natuurlijk ook een degelijke speakerset voor de weergave van mooie geluidseffecten. In dit artikel vergelijken we zeven van de beste speakers voor pc, in verschillende prijsklassen.

Pc’s hebben geen krachtige versterker­module en om die reden hebben pc-speakers vrijwel altijd een geïntegreerde versterker. Vaak zit die in één luidspreker, samen met de volumeregelaar. Bij een 2.1-opstelling zit de versterker meestal in de subwoofer verwerkt, die de gekoppelde speakers aanstuurt. Uiteraard is een actieve speakerset uitgerust met een voeding. Hoe krachtiger die is, hoe natuurgetrouwer de audioweergave doorgaans klinkt.

Zeker in combinatie met een goede (externe) geluidskaart inclusief nauwkeurige digitaal/analoog-converter (dac) is er een prima audio­kwaliteit op de pc haalbaar. Voor muziekliefhebbers is het een pluspunt wanneer de dac audiobestanden in hoge resolutie kan verwerken, bijvoorbeeld 24bit/192kHz of zelfs hoger. Met de juiste afspeelsoftware en audiobestanden, luister je in dat geval studiokwaliteit.

De verschillen in geluidskwaliteit tussen de vele pc-speakers zijn enorm. Spotgoedkope plastic luidsprekers hebben meer kans op vervorming. Exemplaren met een houten klankkast zijn duurder, maar daar krijg je wel een warmer en gebalanceerder geluid voor terug.

Audioengine HD3 (399 euro)

©PXimport

Wie een kwalitatieve 2.0-geluidsset zoekt tegen een reële prijs, komt wellicht bij de HD3 van Audioengine uit. De mdf-behuizing is zo’n dertig centimeter hoog, waarbij er een woofer en tweeter zijn geïntegreerd. De versterkermodule bevindt zich in de linkerspeaker. De voorzijde heeft om die reden een volumeregelaar en hoofdtelefoonuitgang, terwijl de overige aansluitingen aan de achterzijde zitten.

Naast analoge outputs naar de passieve rechterspeaker zien we rca-inputs (tulp) en een lijningang voor het verbinden van een pc (of andere audiobron). Desgewenst verbind je de pc bovendien ook via een usb-aansluiting, waarbij het audiospoor een dac met een capaciteit van 16bit/48kHz passeert. Voor Spotify en consorten is dat ruim voldoende, maar voor high-res muziek is deze maximale audioresolutie te beperkt.

Opvallend is dat de HD3 het geluid via een analoge uitgang naar een ander apparaat kan doorsturen. Verder heeft deze desktopspeaker een bluetooth-adapter ingebouwd, waarbij er ondersteuning is voor de aptX-codec. Ondanks dat je meerdere audiobronnen naar deze speakerset kunt sturen, is het niet mogelijk om de bron handmatig te kiezen. De HD3 kiest de actieve input namelijk automatisch.

Voor de aansturing van de speakerunits is er een klasse A/B-versterker verantwoordelijk met een opgegeven piekvermogen van 60 watt. De HD3 is beschikbaar in walnoot, wit, satijnzwart en kersen.

Razer Nommo Chroma (169 euro)

©PXimport

De Nommo Chroma heeft wel iets weg van een klassieke schijnwerper, het is écht een pc-speaker. De reden dat de speaker afwijkt van traditionele speakerkasten is dat Razer heeft gekozen voor een fullrange-audiodriver met een diameter van zo’n 7,5 centimeter. Met slechts één audiodriver had het designteam meer vrijheid om een alternatieve behuizing te ontwikkelen.

De Nommo Chroma oogt dan ook erg stilistisch, al is het audiotechnisch gezien wel een uitdaging om zowel het hoog, midden als laag uit een enkele unit te persen. Ga je voor meer muzikaliteit, dan geniet een woofer/tweeter-combinatie de voorkeur. Overigens is dat binnen dezelfde speakerserie wel mogelijk, want de Nommo Pro bevat bovenop de cilindervormige behuizing een tweeter. Bovendien wordt er bij dat product een subwoofer meegeleverd.

Helaas is de Nommo Pro op het moment van schrijven slecht verkrijgbaar. Terug naar de Nommo Chroma, waarbij gebruikers keuze hebben tussen een usb-poort en lijningang om een pc te verbinden. Naast een volumeregelaar heeft de rechterspeaker ook een draaiknop om het basniveau in te stellen en een hoofdtelefooningang. Een leuk extraatje is de ledverlichting in de voet. Je stelt hiervoor zelf een lichtschema in.

Geen behoefte aan ledverlichting en een usb-poort? In dat geval kun je wellicht ook uit de voeten met de goedkopere Razer Nommo.

Edifier S880DB (279 euro)

©PXimport

Edifier maakt al ruim twintig jaar prima pc-speakers tegen een betaalbare prijs en de S880DB is daar weer een goed voorbeeld van. Het betreft een traditioneel boekenplankmodel waarin een tweeter en woofer zijn verwerkt. De zijpanelen van de speakerkast hebben een houten afwerking, terwijl de voor-, achter-, boven- en onderkant een witte deklaag van kunststof hebben.

Beide audiodrivers van iedere speaker zijn zwartgekleurd en springen daardoor direct in het oog. Opvallend genoeg levert Edifier geen grill mee, al heeft de tweeter wel een stevig rooster. De woofer is open en bloot, dus deze unit is gevoelig voor beschadigingen. Met usb en tweemaal s/pdif (optisch en coaxiaal) beschikt de S880DB over meerdere digitale ingangen. Gelukkig heeft Edifier gekozen voor een redelijke dac, namelijk de PCM9211 van Burr-Brown. Deze chip ondersteunt een maximale resolutie van 24bit/192kHz, zodat je probleemloos audiobestanden op hoge resolutie kunt afspelen.

Overigens sluit je ook moeiteloos geluidsbronnen analoog aan, want er zijn twee paartjes rca-ingangen beschikbaar. Wie liever muziek streamt vanaf smartphones of tablets, gebruikt de bluetooth-ontvanger. Dankzij ondersteuning voor de aptX-codec blijft er na compressie nog een behoorlijke audiokwaliteit over. Houd er rekening mee dat een hoofdtelefooningang ontbreekt.

Dankzij de meegeleverde afstandsbediening wissel je makkelijk tussen verschillende bronnen. Verder pas je hiermee het volume aan en selecteer je het gewenste nummer.

Creative Sound BlasterX Kratos S5 (149 euro)

©PXimport

De Sound BlasterX Kratos S5 bestaat uit twee houten boekenplankspeakers en een subwoofer. Veel ruimte hoef je overigens niet voor deze set te reserveren. De speakers zijn amper 20 centimeter hoog, de subwoofer 30,6 centimeter. Creative levert een ronde afstandsbediening mee waarop je eventueel een headset of microfoon kunt aansluiten.

Aan het ietwat speelse uiterlijk is te zien dat het bedrijf uit Singapore met dit product voornamelijk mikt op gamers. Zo bevatten beide speakers ledverlichting die gebruikers naar eigen wens kunnen instellen met software. Dit zogeheten Aurora Reactive System werkt desgewenst samen met overige randapparatuur van Creative.

Voor de geluidsoverdracht heb je keuze tussen een analoge lijningang of usb-poort. Kies je voor laatstgenoemde optie, dan passeert het audiosignaal een dac met een capaciteit van 24bit/96kHz. Handig is dat Creative een adapter meelevert, waardoor je via de lijningang eventueel ook een andere bron analoog kunt aansluiten middels twee tulpsnoertjes. Volgens eigen metingen van Creative bedraagt het piekvermogen van deze set 120 watt.

Het nominale uitgangsvermogen is voor beide boekenplankmodellen overigens 12 watt en voor de subwoofer 36 watt. Zoals bij zo’n beetje alle 2.1-audiosystemen is de versterker verwerkt in de subwoofer, waardoor de volume- en basregelaar op dit onderdeel te vinden zijn.

Logitech Z537 (119 euro)

©PXimport

Logitech staat bekend om zijn spotgoedkope pc-speakersetjes, maar het Zwitserse bedrijf heeft ook luidsprekers die iets duurder zijn geprijsd. Toch behoort de Z537 met een adviesprijs van 119 euro nog tot de goedkopere producten in dit overzicht. Het betreft een 2.1-kanaals-audiosysteem dat zeer breed verkrijgbaar is. De ronde afstandsbediening springt direct in het oog. Dit onderdeel is met een snoertje aan de subwoofer bevestigd en dus louter bedoeld om vanaf een bureau te bedienen.

Je gebruikt deze afstandsbediening onder meer om bluetooth-apparaten te koppelen, tussen audiobronnen te wisselen en het volume aan te passen. Dat laatste gebeurt via een draaiwiel aan de bovenzijde van de ronde behuizing. Overigens ondersteunt de geïntegreerde bluetooth4.1-adapter geen aptX. Er zijn twee satellietluidsprekers van zeventien centimeter hoog met de subwoofer verbonden. De speakers hellen iets achterover, waardoor beide fullrange-drivers op de oren van de luisteraar zijn gericht.

Naast bluetooth zijn er ook nog rca-inputs en een lijningang beschikbaar om analoog verbinding te maken. Digitale aansluitingen zijn er helaas niet. Het piekvermogen bedraagt volgens Logitech 120 watt. De belastbaarheid van de satellietspeakers is bij ieder exemplaar 15 watt, terwijl het nominale vermogen van de subwoofer 30 watt is. Aan de achterzijde van de subwoofer zit een draaiknop om het basniveau te regelen.

Trust Teros 2.1 (39,99 euro)

©PXimport

Luisteraars die weinig geld voor een speakersetje over hebben, komen al snel uit bij de goedkope producten van Trust. Dit merk fabriceert aan de lopende band desktopluidsprekers. Zo kost de Teros 2.1 nog geen vier tientjes. Zoals de naam al doet vermoeden gaat het hier om een 2.1-geluidsset. In de houten subwoofer zit een bescheiden versterker met een piekvermogen van 24 watt.

Voor het verbinden van een computer heb je alleen keuze uit de 3,5mm-lijningang. Verder zien we op de achterkant van de subwoofer uitgangen naar de twee passieve speakers en een volume- en basregelaar. Net zoals de eerder besproken 2.1-geluidssets heeft ook dit spotgoedkope exemplaar van Trust een afstandsbediening voor gebruik op een bureau. Naast een volumeregelaar is hierop een hoofdtelefooningang en een extra lijningang te vinden.

Beide satellietluidsprekers zijn van kunststof en beschikken over een metalen rooster om de audiodrivers te beschermen. Handig is dat de Teros 2.1 bij inactiviteit zichzelf automatisch uitschakelt, zodat je niet onnodig energie verspilt. Geen behoefte aan een forse subwoofer onder je bureau? Onder de naam Trust Teros is het product ook zonder subwoofer te koop (twintig euro). De versterkermodule bevindt zich in dat geval in de rechterluidspreker, waarbij er aan de voorzijde een volumeregelaar en hoofdtelefoonuitgang aanwezig zijn.

Edifier S2000PRO (499 euro)

©PXimport

Heb je echt geld over voor een goed pc-geluid, dan is de S2000PRO een uitstekende keuze. Dit vlaggenschip van Edifier is fraai afgewerkt, waarbij de speaker iets achterover helt. Zeker voor gebruik op een bureau is de hoek ideaal, al moet je wel voldoende ruimte hebben voor deze relatief forse mdf-behuizing.

Veruit de meeste tweeters zijn van kunststof of aluminium, maar Edifier heeft bewust gekozen voor een plat membraam. Dit draagt volgens de fabrikant bij aan een goed bereik in de hoogste frequenties en het verminderen van vervorming. Onder de tweeter zit voor pc-begrippen een forse woofer met een diameter van zo’n veertien centimeter. Fijn is dat een afneembare grill de gevoelige audiodrivers beschermt. De Klasse D-versterkermodule heeft een totaal uitgangsvermogen van 124 watt om de vier audiodrivers aan te sturen.

Achterop zien we verschillende ingangen om bronnen aan te sluiten, namelijk analoge rca-inputs, tweemaal s/pdif (optisch en coaxiaal) en gebalanceerde xlr-inputs. Een usb-ingang ontbreekt dus jammer genoeg en dat is iets wat we voor deze prijs eigenlijk wel hadden verwacht. Wel is er in de behuizing een bluetooth4.0-ontvanger geïntegreerd met ondersteuning voor de aptX-codec.

Wie kiest voor een digitale verbinding stuurt het audiosignaal langs de PCM9211-dac van Burr-Brown met een maximale capaciteit van 24bit/216kHz. Tot slot levert de fabrikant een nette afstandsbediening mee, zodat je eenvoudig de gewenste bron kunt selecteren. Verder kies je met behulp van de afstandsbediening uit vier verschillende luistermodi.

▼ Volgende artikel
SSD vs. HDD: waarom is een SSD zo veel sneller dan een harde schijf?
© arinahabich
Huis

SSD vs. HDD: waarom is een SSD zo veel sneller dan een harde schijf?

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Populaire merken voor SSD's

Als je op zoek bent naar een betrouwbare en snelle SSD, is er een aantal fabrikanten dat de markt domineert. Samsung wordt door velen gezien als de marktleider op het gebied van flashgeheugen en staat bekend om de uitstekende prestaties van hun EVO- en PRO-series. Daarnaast is Western Digital (WD) een vaste waarde; dit merk heeft de transitie van traditionele harde schijven naar SSD's succesvol gemaakt met hun kleurgecodeerde (Blue, Black en Red) series voor verschillende doeleinden. Ook Transcend is een uitstekende keuze; dit merk staat al jaren bekend om zijn betrouwbare geheugenproducten en biedt duurzame SSD's die lang meegaan. Tot slot bieden merken als Kingston en Seagate betrouwbare alternatieven die vaak net iets vriendelijker geprijsd zijn, zonder dat je daarbij veel inlevert op stabiliteit.

▼ Volgende artikel
AI zonder programmeren: Zo bouw je je eigen chatbot
© ID.nl
Huis

AI zonder programmeren: Zo bouw je je eigen chatbot

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Poe bestaat ook als desktop-app en biedt toegang tot vele tientallen AI-modellen.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

Geef duidelijk aan wat je bot precies moet doen.
GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

De start van je eigen AI-chatbot (of agent) in Coze.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).



Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Laat AI je helpen bij het ontwerpen van een optimale persona.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

Je kunt de functionaliteit van je bot eenvoudig uitbreiden met talrijke plug-ins.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Je hebt een sleutel nodig om de API te kunnen gebruiken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:


from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)


Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Een eenvoudige interactie tussen je script en GPT via de API.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:


from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})


Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Onze rijmende chatbot wordt wakker geschud vanuit Colab.
Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.