Microsoft heeft inmiddels een breed scala aan Surface-apparaten. De Surface Laptop Go is de meest recente toevoeging aan de lijn en is bedoeld als een instapper die te koop is vanaf 629 euro. Hoe bevalt de goedkoopste laptop die Microsoft aanbiedt?

De Microsoft Surface Laptop Go is dus vanaf 629 euro verkrijgbaar. Over die prijs later meer, want de laptop is al snel een stuk duurder. Aan de laptop zelf zie je niet per se dat het een instapper is. Sterker nog, dit is een compacte en lichte laptop in een formaatje dat je niet vaak ziet. Met een gewicht van 1,1 kilogram is het een laptop die je altijd bij je kunt hebben Ten opzichte van duurdere Surface-laptops valt op dat niet het hele apparaat van metaal gemaakt is. De schermdeksel en het gedeelte rondom het toetsenbord zijn van aluminium, de behuizing zelf is van een met glasvezel versterkte kunststof. Wat mij betreft geen nadeel, het gebruikte kunststof voelt prettig aan en is stevig. Voor een laptop van zo’n 600 euro is de bouwkwaliteit echt uitstekend. Kortom, qua formaat en bouwkwaliteit is dit een fijn apparaat.

©PXimport

©PXimport

Wat betreft de aansluitingen valt op dat je alleen het hoognodige krijgt. De laptop bevat één keer usb-a, één keer usb-c en een 3,5mm-hoofdtelefoonaansluiting. Die twee usb-poorten zitten beide aan de linkerkant. Opladen gaat via een aparte Surface-laadaansluiting, maar opladen via usb-c wordt ook ondersteund. Ik had liever een extra usb-c-poort in de plaats van de Surface-aansluiting gezien. De usb-c-poort is behalve voor laden ook geschikt voor video-uitvoer.

Windows draait op deze laptop standaard in de S-modus waarbij alleen software vanuit de ingebouwde appstore kan worden geïnstalleerd. Met een paar klikken activeer je echter de normale variant van Windows 10 waarna je geen beperkingen meer hebt.

©CIDimport

©CIDimport

Uitstekende touchpad

De touchpad is simpelweg uitstekend en werkt opvallend soepel. Uiteraard gaat het om een precisie-touchpad die alle multitouch-mogelijkheden van Windows 10 ondersteunt. Maar zelfs vergeleken met andere preciesie-touchpads is dit een uitzonderlijk goed exemplaar. Het toetsenbord lijkt in eerste instantie ook prima. De toetsen tikken lekker en het geheel voelt degelijk aan. Ik kon alleen geen instellingen voor toetsverlichting vinden. Niet zo gek: de Surface Laptop Go blijkt geen toetsverlichting te hebben. Dat is niet zo erg voor een absolute instaplaptop, maar dat is de Surface Laptop Go wat mij betreft niet.

In de aan/uit-schakelaar heeft Microsoft een vingerafdrukscanner verwerkt waarmee je kunt inloggen op Windows. Die vingerafdrukscanner is aanwezig op het testmodel, maar ontbreekt op de goedkoopste uitvoering. Inloggen met gezichtsherkenning ontbreekt overigens altijd.

©CIDimport

Opvallend scherm

Microsoft heeft in meerdere opzichten gekozen voor een opvallend scherm in de Surface Laptop Go. Het eerste dat opvalt is de beeldverhouding van 3:2, een beeldverhouding die Microsoft ook op andere Surface-producten gebruikt. Op zich niet verkeerd, want er past in de hoogte daardoor meer informatie op het scherm als in de gebruikelijke 16:9-verhouding. In het geval van de Surface Go is dat echter niet helemaal het geval, want de schermresolutie is slechts 1536 x 1024 pixels, oftewel een stuk lager dan Full HD dat tegenwoordig toch wel het minimale is dat je zou verwachten. Ter vergelijking: Microsofts eigen goedkopere Surface Go 2 die voorzien is van een fysiek kleiner scherm heeft een schermresolutie van 1920 x 1280 pixels. Dat had wat mij betreft ook de resolutie voor dit scherm moeten zijn. Het kan wat mij betreft qua scherpte net op dit 12,4inch-formaat, maar het is wel zichtbaar dat het geen Full HD is. Dat wordt door Microsoft ook nog eens extra benadrukt, want er is vreemd genoeg gekozen voor afgeronde beeldhoeken.

De afgeronde hoeken laten de relatief lage resolutie van het scherm ook extra duidelijk zien. Het is mij niet helemaal duidelijk waarom Microsoft dit gedaan heeft. Andere Surface-producten hebben dit niet en Windows 10 heeft verder vooral een rechthoekige vormgeving. Qua beeldeigenschappen is het op de resolutie na wel een goed scherm. Het scherm is glanzend afgewerkt omdat het om een aanraakscherm gaat. Dat aanraken werkt prima, er is in tegenstelling tot andere Surface-apparaten echter geen ondersteuning voor een actieve stylus.

Boven het scherm heeft Microsoft een webcam geplaatst. Die ondersteunt zoals gezegd geen gezichtsherkenning en is qua beeldkwaliteit ook niet veel bijzonders.

©CIDimport

Prestaties

Alle uitvoeringen van de Surface Laptop Go bevatten dezelfde Intel Core i5-1035G1, een quadcore chip met ondersteuning voor acht threads. Hoewel er inmiddels snellere processors op de markt zijn, voldoet deze chip prima voor doorsnee kantoortaken. In PCMark 10 scoort de laptop 3356 punten, een heel vlotte laptop is het dan weer niet. Die score is bovendien in combinatie met een echte ssd, vermoedelijk scoort de instapvariant met eMMC-opslag nog wat minder. De ssd in de testuitvoering is een nvme-exemplaar van SK Hynix met een lees- en schrijfsnelheid van 1801,05 en 730,80 MB/s.

De accu heeft een capaciteit van 39 Wh die volgens Microsoft zo’n 13 uur meegaat. Dat is wel erg optimistisch. In de PCMark 10 Modern Office accutest zet deze laptop een werktijd van 10 uur en 13 minuten neer. Bij gebruik in de praktijk met typische kantoortaken en surfen is de accuduur ongeveer acht uur.

Al snel te duur

Zoals je kon lezen heeft de Surface Laptop Go wat puntjes die je alleen bij een echte instaplaptop verwacht zoals het ontbreken van toetsverlichting en een relatief lage schermresolutie. De Surface Laptop is dan ook te koop vanaf 629 euro, maar dat is een configuratie met slechts 4 gigabyte RAM en 64 GB eMMC-opslag. Een dergelijk lage opslagcapaciteit houdt niet over voor Windows 10. Omdat ik het 64GB-model niet getest heb, kan ik niet met zekerheid zeggen hoeveel opslagruimte er op dat model vrij is. Op de geteste uitvoering neemt de standaardinstallatie van Windows 10 in ieder geval al 41 GB in. Voor een configuratie met 8 GB RAM en een echte ssd van 128 GB betaal je minimaal 799 euro. De uitvoering die ik getest heb, is de duurste consumentenuitvoering met 8 GB RAM en een 256 GB ssd waar Microsoft 999 euro voor vraagt. En dat is niet eens de duurste Surface Laptop Go, want er is bijvoorbeeld ook een zakelijk model met 16 GB ram en een 256 GB ssd voor 1349 euro.

Deze configuraties verschillen enkel in de hoeveelheid werkgeheugen en opslag. Daarnaast ontbreekt zoals gezegd de vingerafdrukscanner in de goedkoopste uitvoering. Het ontbreken van toetsverlichting en de relatief lage schermresolutie geldt echter ook voor de duurste uitvoering van 1349 euro of de door mij geteste uitvoering van 999 euro. In die gevallen kun je moeilijk nog van een instaplaptop spreken.

De goedkoopste configuratie van de Surface Latpop Go kun je nog net een instapper noemen. Dat instapmodel lijkt gezien de geringe hoeveelheid werkgeheugen en opslag vooral geschikt voor heel simpele taken en het voornamelijk gebruiken van clouddienten. Die goedkoopste versie zou je als een tegenhanger van een luxere Chromebook kunnen beschouwen. Voor die toepassing is 629 euro al best prijzig, maar op zich nog te verdedigen als je echt op zoek bent naar een stevige en lichte laptop. De andere uitvoeringen zijn wat mij betreft echter te duur voor de eigenschappen die je in handen krijgt. Het zou realistischer zijn als alle uitvoeringen zo’n 150 euro minder zouden kosten.

Conclusie

De Surface Laptop Go is een laptop met twee gezichten. De Go heeft een hoop eigenschappen die het een erg prettig apparaat maken in het dagelijks gebruik. De laptop is licht, compact en stevig vormgegeven. Het toetsenbord tikt prettig en de touchpad is zelfs uitstekend. Gezien de toevoeging Go lijkt Microsoft deze Surface Laptop als een echte instapper ontworpen te hebben, iets waar ook bijvoorbeeld het ontbreken van toetsverlichting op wijst. Als instapper die je als een wat prijzig alternatief voor de wat betere Chromebook kunt beschouwen krijg je met de goedkoopste configuratie wellicht een leuk apparaat in handen als je hem op dezelfde manier als een Chromebook gebruikt.

Ben je echter een wat serieuzere gebruiker en dat ben je eigenlijk al best snel als je een paar programma’s wil installeren, dan heb je alleen al om de hoeveelheid opslag al snel behoefte aan één van de duurdere varianten. Dan wordt het een wat lastiger verhaal. Voor de prijs die Microsoft dan vraagt, verwacht ik meer dan wat ik in handen kreeg. Een schermresolutie lager dan Full HD verwacht ik bijvoorbeeld niet en ook het ontbreken van toetsverlichting valt op. Voor een budgetlaptop is de Surface Laptop Go kortom al snel te duur. Jammer, want slecht is het zeker niet en de goede eigenschappen zoals de compacte en stevige vormgeving maken het wel een heel leuke laptop.

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.

Energieopslag stond lang gelijk aan een technische puzzel van losse kastjes en kabels. De Hoymiles HiOne rekent daar definitief mee af. Dit systeem integreert krachtige prestaties in één strakke, modulaire zuil die gezien mag worden. Ben jij klaar voor de volgende stap in energieonafhankelijkheid? Wij doken in de specificaties van deze stille krachtpatser.

Partnerbijdrage - in samenwerking met Hoymiles

Geen kabelbrij, maar strak design

Wie zijn garage of technische ruimte netjes wil houden, zit niet te wachten op een wirwar van kastjes en leidingen. De HiOne lost dit op met een slim modulair ontwerp. De installateur stapelt de batterij- en omvormermodules simpelweg op elkaar.

Het unieke hieraan is dat alle verbindingen intern lopen. Aan de buitenkant zie je dus geen kabels, wat zorgt voor een rustig en 'afgewerkt' beeld. De behuizing voelt niet aan als goedkoop plastic, maar als een solide apparaat dat tegen een stootje kan. Dankzij de IP66-certificering (water- en stofdicht) is het systeem zelfs robuust genoeg om buiten onder een overkapping geplaatst te worden, mocht je binnen ruimte willen besparen.

Klaar voor de moderne grootverbruiker

Dit systeem is specifiek ontworpen om de energiehonger van het moderne, duurzame gezin te stillen. Heb je een warmtepomp, een elektrische auto of een druk huishouden? Dan is de HiOne in zijn element.

De huidige line-up van de HiOne is geoptimaliseerd voor woningen met een 3-fase aansluiting (ondersteuning tot 33,3 A per fase), maar ook 1-fase varianten staan op de planning. Dit maakt het systeem enorm veelzijdig. Waar lichtere systemen vaak moeite hebben om meerdere zware apparaten tegelijk van stroom te voorzien, levert de HiOne onverstoorbaar door. De echte meerwaarde zit in de onafhankelijkheid. Dankzij de 'whole-home backup'-functie kan het systeem bij stroomuitval het hele huis draaiende houden. Dus niet alleen de wifi en de koelkast, maar ook het koken en verwarmen gaan gewoon door.

©Hoymiles / Jeroen Keep

Het brein: AI en dynamische tarieven

Een batterij is tegenwoordig meer dan een opslagvat; het is een slimme handelscomputer. De HiOne wordt aangestuurd door de S-Miles Cloud, een platform dat verder kijkt dan alleen 'vol' of 'leeg'. Met de ingebouwde 'Time-of-Use' modus kan het systeem slim inspelen op energietarieven.

Heb je een dynamisch energiecontract? Dan kan de software automatisch laden als de stroom goedkoop (of zelfs gratis) is en terugleveren of ontladen als de prijzen pieken. Zo verdien je de investering niet alleen terug door eigen gebruik, maar ook door slim te handelen op de energiemarkt. Bovendien leert het systeem jouw verbruikspatronen kennen, zodat er altijd voldoende buffer is voor jouw specifieke situatie.

Geen DIY, maar professionele zekerheid

Het is belangrijk om te benadrukken dat de HiOne geen doe-het-zelfproject is, zoals een eenvoudige balkon-set. Dit is hoogwaardige infrastructuur die naadloos geïntegreerd wordt in je meterkast en woning. Je koopt dit systeem dan ook via een gecertificeerde installateur.

Voor de consument is dat een groot voordeel: je hoeft je niet druk te maken over de techniek. De vakman zorgt dat de zuil op de juiste plek komt te staan, regelt de koppeling met je zonnepanelen en zorgt dat alles veilig draait. Jij bedient het systeem vervolgens simpelweg via de app.

Om deze krachtpatser veilig te houden, is een 5-laags veiligheidssysteem ingebouwd. Dit varieert van speciale drukkleppen en aerogel-isolatie tussen de cellen tot een actieve brandonderdrukkingsmodule die in noodsituaties binnen enkele seconden reageert. Daarnaast wordt de temperatuur op negen punten per cel continu gemonitord.

©Hoymiles / Jeroen Keep

Toekomstmuziek: je auto als batterij

Misschien wel het meest interessante aspect voor EV-rijders is de voorbereiding op V2X (Vehicle-to-Everything). Hoymiles heeft aangekondigd dat er een specifieke V2X-module aankomt voor de HiOne. Hiermee wordt het in de toekomst mogelijk om de enorme accu van je elektrische auto te koppelen aan je thuisbatterij. Je auto fungeert dan als een soort super-accu voor je huis, terwijl de HiOne de regie voert. Daarmee is dit systeem niet alleen een oplossing voor nu, maar ook een voorbereiding op de volgende stap in de energietransitie.

Conclusie

De Hoymiles HiOne is een premium keuze voor huiseigenaren die verder kijken. Het systeem combineert een strak design met de brute kracht die nodig is voor een huis vol warmtepompen en EV's. Door te kiezen voor een professioneel geïnstalleerd systeem met 5-voudige beveiliging en slimme AI-software, haal je niet alleen een batterij in huis, maar een complete energiemanager die klaar is voor de toekomst.