We worden bijna dagelijks geconfronteerd met klimaatveranderingen, maar wat kun je zelf doen? Binnen het grote assortiment van duurzame apps voor een groener of bewuster leven vonden we Earth Hero. In eerste instantie kun je hiermee je CO2-voetafdruk vast laten stellen. Daarna kun je je impact via zelf te kiezen doelen proberen te verminderen en de impact zichtbaar maken.

Een beter milieu begint bij jezelf, zo luidt de bekende Postbus 51-slogan. Of je als individu genoeg kunt doen tegen klimaatverandering staat wel ter discussie. Grote problemen vragen immers om grote (politieke) bewegingen. Dat neemt niet weg dat het zeker helpt als je je beste beentje voortzet en tevens het goede voorbeeld geeft aan anderen. Wat minder vlees eten bijvoorbeeld, vaker met de trein in plaats van de auto, het kiezen van een groene energieleverancier of (beter) scheiden van afval. We hebben hier allemaal ideeën over, maar wat zijn de effecten van zulke maatregelen en welke zijn het meest zinvol? De app Earth Hero stimuleert je om je CO2-voetafdruk te verlagen en maakt zichtbaar wat je vorderingen zijn. Een mooie stimulans dus!

1 Installatie

Earth Hero is beschikbaar voor zowel Android als iOS. Hier bekijken we de versie voor Android, die je op kunt halen in de Play Store. Na het starten meld je je eenmalig aan, via een e-mailadres of door in te loggen met een Google- of Facebook-account. Er worden direct enkele vragen gesteld, zodat een profiel kan worden opgebouwd met een grove indicatie van je huidige CO2-voetafdruk. Denk aan vragen als het aantal kilometers dat je in het afgelopen jaar hebt gereden, het aantal vluchten dat je hebt gemaakt en hoe vaak je vlees of vis eet. Hierna zie je ook hoe je ‘presteert’ ten opzichte van landgenoten en gebruikers wereldwijd. Vervolgens kun je aan de slag en bepaalde doelen stellen.

2 Navigeren door de app

Nadat je de app hebt gestart, kun je via de tabbladen Home, Actions en My Progress naar de belangrijkste onderdelen van de app. Het eerste tabblad kun je als een soort wegwijzer zien met een overzicht van alles wat je al doet of kunt gaan doen. Via de optie Add an Action to your goals kun je bijvoorbeeld bepaalde doelen aan je actielijst toevoegen. En met Mark Actions you already do kun je afvinken wat je nu al doet om je CO2-voetafdruk te verlagen. Maar je kunt voor deze stappen ook direct naar het tabblad Actions gaan, dat we hierna zullen behandelen. Op het derde tabblad My Progress kun je al je bewaarde acties bekijken en ook je vorderingen zien. Tevens kun je hier je CO2-voetafdruk wat verfijnen via de optie Refine my emissions profile. Je kiest in dat geval eerst een categorie, zoals reizen, voeding, energie, goederen of afval. Hierna krijg je per categorie uitgebreidere vragen en instellingen te zien, die je score beïnvloeden.

©CIDimport

3 Acties bekijken

Op het tabblad Actions kun je zoals gezegd bladeren door alle doelen die je jezelf kunt stellen, met bij elke actie een uitgebreide beschrijving en een indicatie van de impact die het heeft en de moeilijkheidsgraad. Soms is het handig om onderaan de lijst te beginnen, omdat je hier relatief kleine stappen vindt die weinig inspanningen kosten. De lijst met acties kun je via het knopje rechtsboven eventueel filteren per categorie, bijvoorbeeld reizen, energie en voedsel. Ook kun je de sorteervolgorde aanpassen. De acties zijn zeer divers. Zo kun je bijvoorbeeld kiezen om te luisteren naar een klimaatpodcast of een goede documentaire over klimaatveranderingen. Andere voorbeelden zijn het aanschaffen van gebruikte spullen, het plaatsen van zonnepanelen, douchen in plaats van het nemen van een bad en het gebruik van een herbruikbare drinkfles. Steeds zie je praktische tips hoe je dit in de praktijk kunt toepassen.

4 Acties toevoegen

©CIDimport

Bij het bekijken van een actie kun je er via de button Add to my goals een persoonlijk doel van maken. Hierbij kun je ook direct een herinnering toevoegen met een instelbare termijn. Als je een actie interessant vindt maar hier nog niet helemaal klaar voor bent, kun je deze met Save for later bewaren voor later. Heb je de actie al eens uitgevoerd? Dan kun je de button Already do it gebruiken. Je zult daar direct voor worden beloond met extra punten. Als je een actie niet ziet zitten, kun je deze met de button Not for me ook verbergen, zodat je deze niet meer te zien krijgt. Acties die je hebt bewaard of toegevoegd, kun je terugvinden op het tabblad My Progress, onder My Actions.

5 Andere apps

Apps als Changeit, Warmd, Compensate en eevie kennen een vergelijkbare opzet als Earth Hero. Net als bij Earth Hero kies je bepaalde doelen die je impact verminderen. Praktisch aan eevie is dat deze app sinds kort naar het Nederlands is vertaald. Je maakt een selectie uit de verschillende eco-gewoonten, ontvangt slimme herinneringen die je helpen je doel te bereiken en kunt steeds je impact en dagelijkse vooruitgang volgen. De app is niet alleen gericht op individuen maar ook op bedrijven die willen verduurzamen. De app Klima gaat nog een stapje verder en geeft je de mogelijkheid om vanuit de app bepaalde projecten financieel te steunen, zodat bijvoorbeeld extra bomen worden aangeplant om je uitstoot te compenseren. In dat kader mogen we de app Ecosia ook niet onbenoemd laten. Dit is een (gratis) zoekmachine gecombineerd met een op Chromium gebaseerde browser. Het bedrijf verdient aan advertenties in zoekresultaat en gebruikt de opbrengst volledig voor het aanplanten van bomen in kwetsbare gebieden.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl

Cody en Jacco lopen door de Partner Direct heen en stellen de vraag: is de Switch 2 nu multiplatform-waardig? Ook zit Jacco drie dagen in Zwitserland voor een gamingmuis en is één persoon jarig.

Kom bij onze Discord. Via ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠deze link kan je met ons en andere luisteraars kletsen over games, deals, nieuws en meer.

Wil je zelf ook een vraag insturen of heb je iets leuks om te melden? Dat kan! Stuur een mailtje naar bonuslevelcast@gmail.com (of bonuslevelkast@gmail.com of bonuslevelqast@gmail.com) en wellicht hoor je jezelf terug in de volgende aflevering!