Een bescheiden bluetoothspeaker van een bekend merk heb je al voor zo’n honderd euro. Sterker nog, sommige fabrikanten duiken zelfs ruimschoots onder deze magische prijsgrens. De vraag is natuurlijk of de geluidskwaliteit van deze goedkope audioproducten acceptabel genoeg is. Daarom hebben we de beste bluetooth speakers voor je getest.

Compacte bluetoothspeakers zijn erg in trek. Begrijpelijk, want je neemt ze gemakkelijk mee naar een vakantiehuisje of de camping. Niet voor niets hebben de meeste modellen tegenwoordig een interne accu, zodat je ook op plekken zonder stroomvoorziening van muziek kunt genieten. Bovendien gebruik je ze net zo gemakkelijk in de slaapkamer, garage, (bij)keuken of tuin. Vanaf een smartphone of tablet breng je eenvoudig een bluetoothverbinding tot stand, waarna je bijvoorbeeld naar een lokaal opgeslagen muziekalbum of Spotify-afspeellijst luistert.

Extra functies

In de overvolle markt van bluetoothspeakers proberen fabrikanten zich met allerlei extra’s te onderscheiden. Zo ondersteunt de geteste Teufel Bamster de veelgeprezen aptx-codec. Mits het gebruikte mobiele toestel met deze technologie overweg kan en je hoogwaardige audiobestanden afspeelt, komt de geluidskwaliteit overeen met die van cd’s. Verder voegen bepaalde fabrikanten kleurrijke ledverlichting toe, zoals Anker met zijn Soundcore Flare. Sommige bluetoothspeakers met een usb-poort gebruik je desgewenst ook als powerbank, zodat je onderweg mobiele apparatuur kunt opladen. Ook spraakbediening via diensten als Siri en Google Assistent zien we steeds vaker op bluetoothspeakers terug. Tot slot hebben de meeste producten een 3,5mm-geluidsingang, zodat je ook apparatuur via een snoertje kunt aansluiten. Denk bijvoorbeeld aan een ‘ouderwetse’ mp3-speler.

Anker Soundcore Flare

De Soundcore Flare is een bluetoothspeaker volgens het 360graden-principe. Het maakt hierbij weinig uit aan welke zijde de luisteraar van de cilindervormige behuizing plaatsneemt, want overal is er acceptabel geluid hoorbaar. Dat blijkt ook wel in de praktijk. De speaker klinkt in het hoog uiterst helder, al verliest de Soundcore Flare op een hoog volume wel wat controle. Voor het toevoegen van extra bas bevat de bovenzijde een drukknop, waarna er inderdaad iets meer laag hoorbaar is. Verwacht daar niet te veel van, want in een compacte speaker van zo’n vijftien centimeter hoog is het praktisch onmogelijk om alle audiofrequenties goed te vertegenwoordigen. Ondanks de aanwezigheid van twee passieve radiatoren blijft het basniveau dan ook wat achter.

Via een mobiele app kunnen luisteraars de audioweergave nog wat verder finetunen. De afwerking is voor een bluetoothspeaker in deze prijsklasse netjes verzorgd. Twee fullrange-audiodrivers met een doorsnede van bijna 4,5 centimeter schuilen achter een stoffen doek. Bovenop bevinden zich in een rubberen toplaag enkele bedieningstoetsen en een drukknop om de ledverlichting te activeren. Een leuk extraatje, want felle kleuren reageren min of meer op de maat van de muziek. Verder is de behuizing waterdicht, zodat je hem ook probleemloos buitenshuis gebruikt. De aanwezige accu houdt het zo’n twaalf uur vol, mits je de speaker niet te hard zet.

©PXimport

Anker Soundcore Flare

Prijs
€ 69,95
Websitewww.soundcore.com7Score70

Fresh ’n Rebel Rockbox Bold L

De Rockbox Bold L is binnen dit deelnemersveld de enige bluetoothspeaker die voor iets meer dan honderd euro over de toonbank gaat. Met een gewicht van ruim een kilo betreft het dan ook een behoorlijk zwaarlijvig exemplaar, al richt Fresh ’n Rebel zich evengoed op de mobiele luisteraar. De waterdichte behuizing heeft namelijk een accu met een speeltijd van ongeveer vijftien uur en een rubberen draagriem. Bovenop bevat het apparaat voor de bediening vijf drukknoppen, terwijl de aan-uit- en bluetoothknop zich aan de zijkant bevinden. Achter een stevig rubberen klepje zien we verder nog een 3,5mm-geluidsingang, oplaadpoort en usb-aansluiting. Via laatstgenoemde aansluiting laad je mobiele apparaten zo nodig onderweg op, dus de speaker doet ook dienst als powerbank.

De Rockbox Bold L verzorgt een gedetailleerd geluid, maar kent wel een eigenzinnig karakter. Naast de behoorlijk diepe laagweergave kenmerkt de audioweergave zich door felle hoge tonen. Zeker op een hoog volumeniveau klinken sommige vocalen erg schel, waardoor we al snel de neiging hebben om de speaker een tandje zachter te zetten. Overigens geldt dat lang niet voor alle nummers, maar het is wel iets om rekening mee te houden. Hiphop- en danceliefhebbers zullen het stevige basniveau ongetwijfeld waarderen. Deze bluetoothspeaker kan bovendien erg luid spelen.

©PXimport

Fresh ’n Rebel Rockbox Bold L

Prijs
€ 109,99
Websitewww.freshnrebel.com7Score70

House of Marley No Bounds Sport

Het Amerikaanse merk House of Marley is in samenspraak met de kinderen van de legendarische reggaezanger opgericht. De focus ligt op een ecologisch verantwoorde productie met een uitgekiend design. Het uiterlijk van de No Bounds Sport oogt dan ook erg strak. Net als de geteste Anker Soundcore Flare is de waterdichte behuizing cilindervorming en produceert deze speaker 360graden-geluid. De voet is van kurk, wat zorgt voor een goede demping van ongewenste trillingen. Deze voet is afneembaar, waarna je toegang hebt tot een opbergvak voor het usb-oplaadsnoer. Leuk bedacht, maar het is in de praktijk wel wat gedoe om de kabel in dit opbergvak te manoeuvreren.

Op het stoffen doek bevindt zich een band van kunstleder met een klein Rastafari-vlaggetje. Op deze band zijn twee led-indicatoren, een bluetoothknop en een aan-uitschakelaar beschikbaar. Achter een rubberen klepje huizen de oplaadpoort en 3,5mm-geluidsingang. Tot slot heeft de bovenzijde een draaischijf en drukknoppen om onder meer het volume te reguleren. Twee piepkleine audiodrivers zetten een helder geluid neer, waarbij er helaas wel erg weinig laag hoorbaar is. Zet je het volume wat harder, dan gaat de speaker ook wat galmen. House of Marley belooft op een volle acculading een speeltijd van zo’n twaalf uur. De fabrikant levert een aluminium haak mee, zodat je de speaker eventueel aan een tas kunt bevestigen.

©PXimport

House of Marley No Bounds Sport

Prijs
€ 85,27
Websitewww.marley.nl6Score60

JBL Link 10

JBL staat met zijn audioproducten altijd garant voor flink wat bas, maar dat valt bij deze Link 10 wel mee. Zeker wanneer je niet al te luid speelt, is de audiobalans tussen het hoog, midden en laag prima in orde. Op een hoog volume klinkt de Link 10 helaas wel wat blikkerig. Vanwege het waterbestendige ontwerp en de aanwezige accu met een speeltijd van zo’n vijf uur gebruik je dit apparaat probleemloos buitenshuis. Het betreft wederom een 360graden-model dat je rechtop neerzet.

Vergeleken met de meeste andere bluetoothspeakers vraagt de configuratie iets meer aandacht. De cilindervormige behuizing heeft namelijk een wifi-module ingebouwd en er is ondersteuning voor Chromecast Audio. Hoewel er bovenop een bluetoothknop voorhanden is, dien je het apparaat eerst met de Google Home-app in te stellen. Eventueel gebruik je de Link 10 samen met andere Chromecast Audio-apparaten in een multiroom-audio-opstelling. De bovenzijde bevat een rubberen toplaag met afspeeltoetsen en een heuse Google Assistent-knop. Via Nederlandstalige spraakopdrachten skip je bijvoorbeeld naar het volgende nummer of vraag je het lokale weerbericht op. Dit werkt in de praktijk uitstekend. Het design is vrij sober, want JBL stelt alleen een witte en zwarte uitvoering beschikbaar. Verder bevat het apparaat led-indicatoren voor wifi, het volumeniveau en de resterende acculading. Een minpunt is het ontbreken van een 3,5mm-geluidsingang.

©PXimport

JBL Link 10

Prijs
€ 99,-
Websitewww.jbl.nl7Score70

Makita DMR200

Ook tijdens het klussen luister je natuurlijk graag naar goede muziek en dan komt deze DMR200 van het Japanse gereedschapsmerk Makita goed van pas. Zoals je mag verwachten, is de behuizing zeer robuust en kan dit apparaat wel tegen een stootje. Aan z’n stevige handvat met rubberen afwerking neem je deze bluetoothspeaker eenvoudig mee. Handig is dat de behuizing een stofvrij opbergvak voor je smartphone bevat.

Aan de hand van duidelijke drukknoppen boven op de speaker pas je het volume aan of ga je naar het volgende nummer. Binnen in de behuizing is er ruimte voor een accu, maar Makita levert die helaas niet standaard mee. Als optionele accessoires zijn er verschillende (boormachine)accu’s en laders verkrijgbaar. Achter rubberen klepjes aan de zijkant bevinden zich nog een 3,5mm-geluidsingang en usb-poort voor het opladen van mobiele apparatuur. Achter een stevig rooster zijn een woofer en tweeter verantwoordelijk voor de audiokwaliteit. Hierover kunnen we kort zijn, want de DMR200 ligt prima in het gehoor. Fijn is dat de speaker ook op een hoger volumeniveau niet uit de bocht vliegt, zodat klussers het apparaat in de garage lekker luid kunnen zetten. Voor een omvangrijke loods of bouwplaats heeft de DMR200 overigens te weinig power. Dankzij de kenmerkende zwartblauwe afwerking misstaat deze werkluidspreker niet tussen je overige Makita-gereedschap.

©PXimport

Sony SRS-XB21

Op de productdoos van de SRS-XB21 pronkt in koeienletters de term ‘Extra Bass’. We zijn benieuwd in hoeverre Sony deze belofte waarmaakt. Zodra we muziek op de compacte speaker afspelen, ervaren we inderdaad een behoorlijk diepe laagweergave. Daar kan menig andere bluetoothspeaker van dit formaat niet aan tippen. Gunstig is dat ook het midden en hoog op een normaal volumeniveau duidelijk naar voren komen. Houd wel rekening met schel klinkende zangeressen naarmate je het volumeniveau opvoert. De SRS-XB21 kan weliswaar erg luid spelen, al raden we dat niet aan. Er treedt dan namelijk wel erg veel vervorming op.

De waterdichte behuizing bevat aan de onderzijde vier smalle voetjes voor minimaal contact met de ondergrond. Van ongewenste trillingen is dan ook nauwelijks sprake. Sony heeft de behuizing voorzien van een volledig stoffen afwerking, waarbij de bovenzijde een korte strook met bedieningstoetsen bevat. De achterzijde heeft een opvallend groot afdekklepje met een oplaadpoort en 3,5mm-audioingang. Daarnaast zijn er nog knopjes waarmee je de witte verlichting kunt activeren en extra speakers kunt koppelen. Een nuttig extraatje is dat de SRS-XB21 een nfc-chip heeft ingebouwd, zodat je met mobiele apparaten vlot contact maakt. De aanwezige accu houdt het ongeveer twaalf uur vol. Via de Music Center-app pas je onder meer enkele geluidsinstellingen aan, zoals het terugschroeven van de basweergave. Ondanks de vele mogelijkheden is deze compacte bluetoothspeaker aantrekkelijk geprijsd.

©PXimport

Sony SRS-XB21

Prijs
€ 64,-
Websitewww.sony.nl9Score90

Teufel Bamster

Zoals we van Teufel gewend zijn, kun je de Bamster uitsluitend via de webwinkel van het Duitse audiomerk bestellen. De langgerekte behuizing heeft een schuine onderkant, waardoor de twee actieve audiodrivers en passieve basradiatoren onder het metalen rooster iets achterover hellen. Zeker bij plaatsing op een tafel of bureau bereiken de geluidsgolven via een korte route je oren. Aan de zijkant bevindt zich een volumewiel, dat je dankzij rode ledverlichting ook nog in het donker kunt terugvinden. Deze zogenoemde ledring geeft ook aan wanneer de accu bijna leeg is. Aan de achterkant is er plek voor een oplaadpoort, 3,5mm-geluidsingang, bluetooth-knop en aan-uitschakelaar.

Deze bluetoothspeaker ondersteunt de hoogwaardige aptx-codec, zodat je muziek in cd-kwaliteit kunt afspelen. Hiervoor heb je wel geschikte afspeelapparatuur en lossless-audiobestanden nodig. Wat betreft de geluidskwaliteit behoort de Bamster tot de betere modellen in dit deelnemersveld, waarbij de focus ligt op een diepe laagweergave. Bedenk wel dat deze luidspreker niet gefabriceerd is om luid te spelen, want de liedjes klinken in dat geval uiterst rommelig en vervormd. Voor kleine ruimtes en als metgezel op reis voldoet de Bamster prima. Mooi meegenomen is dat de accu een luistertijd biedt tot ongeveer twaalf uur.

©PXimport

Teufel Bamster

Prijs
€ 99,99
Websitewww.teufelaudio.nl8Score80

Ultimate Ears Wonderboom

De Wonderboom van het Amerikaanse merk Ultimate Ears is weliswaar klein van stuk, maar desondanks liegt de geluidskwaliteit er niet om. Deze waterdichte bluetoothspeaker ligt verrassend prettig in het gehoor, zonder tonen te overdrijven. Welk liedje we ook op dit apparaat loslaten, de nummers klinken erg dynamisch waardoor de muziek niet snel gaat vervelen. Schroef je met behulp van de enorme toetsen het volume flink op, dan komen er overigens wel tekortkomingen aan het licht. De nummers klinken dan ietwat blikkerig en schel. Overigens is dat bepaald geen schande voor een compacte luidspreker in deze prijsklasse.

De bovenkant kent een rubberen toplaag met een aan-uit- en bluetoothknop. Slordig is dat er precies in het midden ook nog een verborgen knop zit om de muziek te pauzeren of liedjes te skippen (tweemaal drukken). Dat had Ultimate Ears wel iets duidelijker mogen aangeven. Andere nadelen zijn het ontbreken van een 3,5mm-geluidsingang en speakerphone-functie. De Wonderboom is een lage 360graden-luidspreker met een relatief dikke diameter van ruim negen centimeter. Achter geweven stof schuilen twee fullrange-audiodrivers en evenzoveel passieve basradiatoren. De accu houdt het op een normaal volumeniveau maximaal tien uur vol. Voor de liefhebber is de Wonderboom in allerlei exotische kleuren te koop.

©PXimport

Ultimate Ears Wonderboom

Prijs
€ 64,-
Websitewww.ultimateears.com8Score80

Conclusie

Als je muziek op een normaal volume afspeelt, zijn er voor minder dan honderd euro verschillende goede bluetoothspeakers verkrijgbaar. Die zijn alleen niet al te groot, waardoor ze vanwege natuurkundige wetten op een hoog volume veelal onzuiver spelen. Bedenk dus goed waarvoor je een bluetoothspeaker in een laag prijssegment wilt gebruiken. Voor feesten en partijen zijn ze bijvoorbeeld ongeschikt, maar in een doorsnee kamer of op vakantiebestemmingen kun je er prima mee uit de voeten. Vanwege de uitstekende prijs-kwaliteitverhouding bekronen we de Sony SRS-XB21 met het keurmerk Best getest. Het is uiterst knap hoe het Japanse merk een fraai design, slimme functies en een prima geluidskwaliteit weet te combineren, terwijl je voor deze kleinschalige speaker bepaald niet de hoofdprijs betaalt. De eveneens prima klinkende Ultimate Ears Wonderboom kost weliswaar exact hetzelfde, maar biedt vergeleken met de SRS-XB21 minder mogelijkheden. Toch is dat de interessantste optie voor wie per se een 360graden-speaker wenst. De Wonderboom verdient dan ook het keurmerk Redactietip. Klus je vaak? In dat geval is de Makita DMR200 een absolute aanrader!

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.