We zitten met Matter nog in een soort overgangsperiode, waarin fabrikanten hun productlijnen langzaam migreren. Er kan ook steeds meer via Matter (zie kader hieronder). Voor draadloze sensors grijpen fabrikanten nog opvallend vaak naar wifi, terwijl Thread eigenlijk geschikter is.
Gelukkig verbetert dit wel, met nieuwe producten van onder meer Philips, IKEA en Aqara. Home Assistant is zowel voor Matter als Thread een uitstekend fundament. Een extra voordeel is dat je ook nog steeds met andere standaarden zoals Zigbee en Z-Wave kunt werken, wat vaak nog nodig blijft. We laten zien hoe je alle standaarden netjes kunt combineren.
Evengoed blijft het interessant om soms Apple Home of Google Home te gebruiken. Voor apparaten die Matter gebruiken, kan dat eenvoudig. En dankzij een nieuwe app kun je ook apparaten in Home Assistant die geen Matter gebruiken openbaren als Matter-apparaat, zodat je ze kunt toevoegen aan bijvoorbeeld Apple Home of Google Home.
Nieuwe releases van de Matter-standaard
De Matter-standaard krijgt vrij regelmatig updates. Al sinds de start (Matter 1.0) kun je rolluiken en gordijnen via Matter bedienen. Daar is met de Matter 1.5-update uitgebreide ondersteuning voor garagedeuren en poorten aan toegevoegd. Recent werd in diezelfde Matter 1.5-versie bovendien de langverwachte ondersteuning voor slimme camera’s en deurbellen geïntroduceerd, met functies zoals live streaming via RTSP, tweewegcommunicatie, bewegingsmeldingen, detectiezones en privacy-zones.
Verder kun je sinds Matter 1.5 bodemsensoren via Matter gebruiken, voor het meten van de vochtigheid en temperatuur van de bodem. Ook kunnen apparaten hun energieverbruik rapporteren. De basis daarvoor werd gelegd in Matter 1.3 en is verder uitgebreid in Matter 1.4 en 1.5.
Meerdere protocollen
We nemen Home Assistant met Zigbee via Zigbee2MQTT en Z-Wave via Z-Wave JS als basis. Hieraan gaan we Matter en Thread toevoegen. Voor Thread is een borderrouter nodig. Die gaan we opzetten met de nieuwe Home Assistant Connect ZBT-2. We geven tips voor het optimaal combineren van Zigbee en Thread.
Daarna laten we zien hoe je apparaten in Home Assistant (die zelf geen Matter gebruiken) beschikbaar kunt maken voor andere Matter-ecosystemen. Daardoor kun je bijvoorbeeld lampen die via Zigbee werken bedienen vanuit Apple Home of met een Google Nest Hub.
Matter via wifi of Thread
Bij Matter-apparaten moet je vrij goed opletten welk netwerk er wordt gebruikt. Matter ondersteunt er drie: ethernet en (voor draadloze apparaten) wifi of Thread. Wifi is vaak een makkelijke en goedkope optie. Maar Thread is technisch veel geschikter voor sensors.
Zo biedt Thread extra veiligheid door het gescheiden netwerk, een lager stroomverbruik en daardoor vaak een langere batterijduur, een betere dekking door het mesh-netwerk en een hogere betrouwbaarheid. Thread vereist een Thread-borderrouter die we verderop gaan opzetten.
Matter in Home Assistant
Je kunt van Home Assistant eenvoudig een Matter-controller maken. Ga hiervoor naar Instellingen / Apps en kies Install app. Zoek naar Matter Server en klik erop. Kies Install. Zet vinkjes bij Bij systeemstart starten, Watchdog en Automatisch bijwerken. De optie In zijbalk tonen zorgt dat je in het menu een directe verwijzing naar de web-ui hebt. Die zul je niet zo vaak nodig hebben.
Klik vervolgens op Starten. Ga hierna naar Instellingen / Apparaten en diensten. Hier zie je Matter bij de ontdekte apparaten. Klik op Toevoegen. Je kunt nu Matter-apparaten gaan toevoegen aan Home Assistant.
Matter-apparaat toevoegen
Je kunt direct apparaten die Matter over wifi gebruiken toevoegen aan Home Assistant. Hiervoor gebruik je doorgaans de Home Assistant Companion-app. Als voorbeeld gaan we een slimme stekker van Nous in gebruik nemen.
Navigeer in de Companion-app op je smartphone naar Instellingen / Apparaten en diensten. Kies Integratie toevoegen en dan Matter-product toevoegen. Geef aan of het al is gekoppeld met een andere Matter-controller. In ons voorbeeld is het een nieuw apparaat. Zet het in de koppelmodus en scan de QR-code van het product met je smartphone.
Hierna wordt het direct toegevoegd en kun je het gebruiken. De bewuste slimme stekker kun je bedienen en het verbruik aflezen (zoals de gebruikte energie en het actuele vermogen). Soms is het voor extra functionaliteit nodig om een integratie specifiek voor dat product te gebruiken.
Integratie voor Home Assistant
De Matter-standaard dekt niet altijd alle functies van apparaten af. Zo kun je lampen wel bedienen en dimmen, maar geen effect kiezen of lampen laten swingen op muziek. Een robotstofzuiger kun je starten of naar een bepaalde ruimte dirigeren, maar je kunt geen schoonmaakroute plannen. Voor dergelijke extra features heb je dan nog steeds de app van de fabrikant nodig.
Een voordeel van Home Assistant is dat een integratie ook veel van die extra functies biedt. Daardoor kun je dankzij de integratie alsnog dynamische scènes voor je lampen gebruiken of de status van borstels en filters van je robotstofzuiger uitlezen.
Apparaat delen
Heb je een Matter-apparaat toegevoegd in Home Assistant, dan kun je het eventueel ook koppelen aan andere ecosystemen zoals Apple Home of Google Home, dankzij de multi-admin functionaliteit. Open hiervoor de pagina van het product en kies Deel apparaat. Er wordt dan een QR-code gemaakt waarmee je het aan een ander Matter-platform kunt toevoegen.
Zigbee en Thread combineren
Zigbee en Thread gebruiken andere protocollen, maar zitten in hetzelfde radiospectrum dat is verdeeld in de kanalen 11 t/m 26. Er is geprobeerd om Zigbee en Thread te combineren op hetzelfde kanaal. Dit multi-protocol experiment werd geen succes en wordt tegenwoordig afgeraden vanwege stabiliteit.
Wil je toch beide gebruiken? Dan is het advies om voor Zigbee en Thread aparte dongles te gebruiken, elk op een eigen kanaal. Hoewel je uit de genoemde kanalen kunt kiezen, zijn de kanalen 15, 20 en 25 het meest geschikt omdat ze de minste overlap met wifi hebben.
Let goed op deze instelling, anders kiest de software zelf! In onze testopstelling werkt Zigbee2MQTT via kanaal 11. Dit kun je controleren in Zigbee2MQTT. Ga daarvoor naar Instellingen, open het tabje Instellingen en kies Geavanceerd. Voor Thread kiezen we straks kanaal 25.
Thread-borderrouter
We gaan een Thread-borderrouter toevoegen aan Home Assistant. Hierbij gebruiken we de nieuwe Home Assistant Connect ZBT-2 (zie kader ‘Home Assistant Connect ZBT-2’) die naar keuze voor Zigbee of Thread inzetbaar is.
Na het inpluggen zie je de adapter terug onder Instellingen / Apparaten en diensten. Kies daar Toevoegen. In het venster kun je kiezen of je het apparaat voor Zigbee of Thread gaat gebruiken. Hierna zal de juiste firmware worden geïnstalleerd, zoals OpenThread voor Thread. Updates van de firmware kun je naderhand ook eenvoudig via Home Assistant installeren.
Overigens zijn updates voor dit soort dongles niet zo talrijk. Je installeert ze meestal alleen als je een probleem ervaart. Herstart Home Assistant voordat je verder gaat.
Home Assistant Connect ZBT-2
Home Assistant maakt zelf hardware die optimaal samenwerkt met de eigen software. Een goed voorbeeld is de ZWA-2, een adapter voor Z-Wave met enorm goed bereik. Voor Zigbee en Thread lanceerde het eind 2025 de ZBT-2, die de eerdere ZBT-1 (SkyConnect) vervangt. De dongel heeft een grote antenne voor optimaal bereik en een krachtige EFR32MG24-SoC van Silicon Labs. De ZBT-2 ondersteunt Zigbee en Thread, maar niet tegelijkertijd. Je moet dus kiezen bij de ingebruikname.
Sonoff heeft een iets goedkoper alternatief met dezelfde chipset, maar mogelijk een iets minder optimale antenne. Ook SMLight heeft een aantrekkelijk aanbod, inclusief producten met meerdere radio’s. Enkele daarvan werken via het netwerk en kun je dus flexibeler een goede plek in huis geven, met eventueel PoE (Power over Ethernet) voor de voeding.
Voorkeursnetwerk en kanaal
Om te zien of je Thread-borderrouter actief is, ga je naar Instellingen en kies je Thread. De Thread-borderrouter binnen Home Assistant kun je via het menu (de drie puntjes) als voorkeursnetwerk instellen, als dat nog niet automatisch is gebeurd. Door op het informatie-pictogram te klikken, kun je details bekijken, zoals het gebruikte kanaal.
In het menu (de drie puntjes) zie je de optie Kanaal wijzigen. Standaard is kanaal 15 gekozen. Verander dit naar voorkeur via Kanaal wijzigen. We veranderen dit in onze opstelling naar 25. Doe dit liefst alleen aan het begin, voordat je allerlei apparaten gaat toevoegen.
Thread-apparaten toevoegen
Het aanbod van apparaten met Thread is nog bescheiden, maar verbetert wel (zie kader ‘Steeds meer accessoires met Thread’). Als voorbeeld voegen we een Aqara W100 klimaatdisplay toe. Je voegt een Thread-apparaat altijd toe als een Matter-apparaat, zoals besproken in stap 4.
In de handleiding voor de W100 en onder het klepje vind je de QR-code voor Matter. Bij het toevoegen zal Home Assistant automatisch je Thread-netwerk gebruiken om ermee te communiceren.
Wij kregen de eerste keer een foutmelding dat de Thread-borderrouter niet was gevonden. Dat is gemakkelijk op te lossen door eenmalig de autorisatie voor Thread te vernieuwen in de Home Assistant Companion-app. Ga hiervoor in die app naar Instellingen / Companion app, blader naar onder en ga naar Probleemoplossen. Kies dan Synchroniseer de Thread autorisatie.
Steeds meer accessoires met Thread
Er zijn vrij veel accessoires voor Matter die via wifi werken, zoals de slimme stekker van Nous die we in deze masterclass hebben gebruikt. Thread is minder sterk vertegenwoordigd, maar dit verbetert wel langzaam. Zo gebruiken Eve en Nanoleaf deze standaard.
IKEA gebruikt Thread in nieuwe accessoires die het begin van dit jaar op de markt bracht. Er komt ook een nieuwe lijn Hue-lampen van Philips die Thread gebruiken en daardoor dus geen Hue-bridge meer nodig hebben. Verder werken veel accessoires van Aqara via Thread of geven ze de keuze tussen Zigbee en Thread.
Matter Hub
Er bestaat een zogenoemde Matter Hub voor Home Assistant die zorgt dat je apparaten in Home Assistant beschikbaar kunt maken via Matter, ook als ze een andere standaard gebruiken (zoals Zigbee of Z-Wave). Hierdoor kun je die apparaten via Apple Home of Google Home bedienen, met wat aandachtspunten, zoals de noodzaak voor een Nest Hub. Hoewel de gebruiker t0bst4r zijn project begin 2026 heeft stopgezet wegens tijdgebrek, bestaat er reeds een goed onderhouden fork op www.kwikr.nl/hamhub. Voor de installatie ga je naar Instellingen / Apps. Kies Install app. Open het menu (via de drie puntjes) en kies Repositories. Vul het volgende in:
https://github.com/RiDDiX/home-assistant-addons
Klik vervolgens op Add en kies Sluiten. Je ziet Home-Assistant-Matter-Hub nu in het overzicht. Klik op de stabiele versie en vervolgens op Install. Zet de gewenste vinkjes voor het automatisch starten en/of bijwerken van de app en kies Starten.
Bridge configureren
Je kunt nu één of meerdere bridges configureren. Open daarvoor de web-ui van Matter Hub en klik op Create new bridge. Hoewel je met een sjabloon kunt starten (zoals ‘alle lichten’ of ‘alle sensors’) kiezen we hier de handmatige methode, onder het kopje Bridge Config. Vul bij Name een zelfgekozen naam in (zoals Home Assistant) en kies een poort (meestal 5540 voor de eerste bridge).
Je wilt waarschijnlijk niet alle entiteiten in het andere ecosysteem zien. Daarom gebruik je filters onder Include en Exclude om apparaten toe te voegen of uit te sluiten. Je kunt filteren op bijvoorbeeld domein (zoals lampen of schakelaars) of ruimte (zoals je woonkamer). Hier kiezen we voor labels. Die gaan we straks toevoegen aan apparaten.
We stellen de bridge in om alles met dat label door te geven. Daarvoor klik je bij Include op het plusteken. Kies dan bij Type voor label en bij Value bijvoorbeeld matter. Gebruik kleine letters en geen spaties. Heb je al een label, vul het dan in met kleine letters en vervang eventuele spaties door een underscore (_). Klik op Save om het af te ronden.
Bridge delen
Via de bridge die we hebben gemaakt kun je alle apparaten met het label matter delen. Voeg dit label eerst binnen Home Assistant toe aan alle apparaten die je via Matter beschikbaar wil gaan maken. Als voorbeeld doen we dit voor een lamp en schakelaar.
Ga dan naar de web-ui van Matter Hub en klik op je bridge (hier Home Assistant). Je ziet hier een QR-code. Daarmee kun je de hele bridge toevoegen aan bijvoorbeeld Apple of Google Home. In Google Home klik je hiervoor op het plusteken voor Toevoegen. Kies dan Apparaat en dan QR-code scannen. Je krijgt meestal de melding dat het apparaat niet is gecertificeerd. Kies dan Toch instellen. Hierna verschijnen de bewuste apparaten in het overzicht van je huis en kun je ze bedienen.
Beperkingen Matter Hub
De Matter Hub ondersteunt veel, maar niet alle domeinen in Home Assistant. Dit kun je nazien op de GitHub-pagina. Het is raadzaam niet alles toe te voegen door bijvoorbeeld labels te gebruiken. Veel ecosystemen hebben een limiet voor het aantal apparaten.
Belangrijk voor Google Home is dat een Google Nest Hub is vereist voor de Matter-koppeling, ook al kun je alles steeds via de Google Home-app afhandelen. Een Nest Hub van de eerste generatie is al prima voor Matter, de tweede generatie bevat ook een Thread-borderrouter.
Klopt de status van een apparaat niet? Na wijzigingen, zoals het toevoegen van labels of het aanpassen van entiteiten, is het vaak nodig om de Matter Hub te herstarten. Die optie vind je op de pagina van de bewuste app. Dit dwingt een nieuwe synchronisatie af van alle statussen naar de andere platformen, zoals Google Home.
